Connect with us

Islaam Naceybka

Aragtida Faransiiska ee laïcité iyo Islaamka: Faham taariikhi ah oo ku saabsan Islaamka Faransiiska

Guddi gaar ah oo ka tirsan Golaha Qaranka ee Faransiiska ayaa ansixiyay “jaartarka qiyamka jamhuuriyadda” kaasoo horay ugu dhawaaqay madaxweynaha Qaranka inuu yahay la dagaallanka gooni u goosadka Islaamiyiinta.

Published

on


Marka adduunku wajahayo saboolnimo aan horay loo arag, rabshado iyo dumin deegaan, waxaa layaab leh in qof soo jeediyo in Muslimiinta ama “Islaamka” ay si gaar ah dhibaato ugu jiraan.

Madaxweynaha Faransiiska Emmanuel Macron wuxuu khudbad uu u jeediyay shacabka, asigoo caddeeyay in “Islaamku yahay diin maanta dhibaato ku hayso adduunka oo dhan”. Isla khudbaddaas, wuxuu daaha ka rogay barnaamij siyaasadeed oo lagu xoojinayo laïcité, waa cilmaaniyadda oo si adag u xakamaysa diinta bulshada dhexdeeda.

Madaxweynaha Faransiiska Emmnauel Macron ayaa si cad ah u caddaystay inuu islaamka ka hortagaayo asigoo qudbadiisa uu jeediyey 4-ta oktoobar uu shaaca kaga qaaday qorshe uu ku doonayo inuu ku meel mariyo sharci adag oo uu sheegay inuu ku xakameynayo waxa uu ugu yeeray “Muslimiinta gooni u goosadka ah” si uu u difaaco mabaadiida cilmaaniga.

Guddi gaar ah oo ka tirsan Golaha Qaranka ee Faransiiska ayaa ansixiyay “jaartarka qiyamka jamhuuriyadda” kaasoo horay ugu dhawaaqay madaxweynaha Qaranka inuu yahay la dagaallanka gooni u goosadka Islaamiyiinta.

Wasiirka arrimaha gudaha Gerald Darmanin ayaa bartiisa Twitter-ka ku sheegay in sharciga qabyada ah, ee u ololeeya xoojinta mabaadi’da jamhuuriyadda, ay si weyn u aqbaleen guddiga gaarka ah. Wasiir Darmanin wuxuu sheegay in Faransiisku uu samaynayo sharci, kaliya ma aha inuu sharcigaan iska caabinaayo dhibaatooyinka maanta jira laakiin wuxuu difaacayaa qiyamka Jamhuuriyadda.

Saddex urur oo ka tirsan Golaha Faransiiska ee Cibaadada Muslimiinta (CFCM) ayaa si iskood ah u cambaareeyay “axdiga mabaadii’da” kaas oo xaqiijinaya sida iimaamyada masaajidaha ula jaan qaadayo Faransiiska.

Qorshaha uu madaxweynaha Faransiiska damacsan yahay ayuu ku sheegay iney ka mid yihiin dugsiyada waxbarashada ee ay muslimiinta leeyihiin oo gacan bir ah lagu qabto iyo in la xakameeyo lacagaha dibadaha ka yimaadda ee masaajidda lagu dhiso. Balse hadalka ka soo yeeray madaxweynaha waxaa si weyn u cambaareeyey dadka u dhaqdhaqaaqa xuquuqda muslimka iyaga oo hadalkiisa ku tilmaamay inuu doonayo muslimiinta inuu ku cabburiyo dalka Faransiiska.

Mabaadiida adag ee dalka Faransiiska oo cilmaaniyadda ama laïcité ku dhisan sharciga wuxuu kala soocayaa dowladda iyo hay’adaha diiniga ah. Aragtida laïcité ayaana dhigaya dadyowga diimaha iyo caqiidooyinka kala duwan aaminsan iney sharciga hortiisa ka siman yihiin.

Wax badan ayaa laga qoray aragtida Faransiiska ee laïcité si loo takooro Muslimiinta iyo kor u qaadista taariikhda xorriyadda faransiiska oo caqli gal u ah gumeysiga naxariis darrada ah ee malaayiinka dad oo ku baahsan Aasiya iyo Afrika – waxa ay ugu yeertay “howlgalka ilbaxnimada”. Qorshayashaan ku dhisan rabshadaha waxay qayb weyn ka yihiin taariikhda Faransiiska sida seddexdooda kacaan ee liberté, égalité, iyo fraternité (xorriyadda, sinnaanta iyo walaalnimada).

Wixii ka dambeeyay dhacdadii 9/11, Muslimiinta – gaar ahaan Mareykanka – waxaa lagu qasbay inay isu dhul dhigaan inay yihiin wadaniyiin daacad u ah khuraafaadka u gaarka ah Mareykanka si looga fogaado in looga shakiyo inay yihiin argagixiso (magaca muslimka ayaa naar loogu dhigay). Muddo dheer, Muslimiintu waxay raadsanayeen “kursi, meel” si ay u muujiyaan daacadnimadooda.

Maanta, bulshooyinka muslimiinta ah waxay waqti badan ku luminayaan inay kursi ka raadsadaan miiska iyo waqti badan oo ay ku dhistaan miisas u gaar ah, iyagoon u baahnayn inay xukunka ku wareegaan. Waxay kahadlaan wacyiga qaabdhismeedka kaladuwan ee rabshadaha Islaam naceybka ku dhisan iwm.

Qaraxii daarihii Mareykanka kadib, muslimiinta Mareykanka waxay wajahayeen cabsi, iyo takoor, takoorka ayaa ku sii kordhayey guud ahaan dalka Mareykanka, sida lagu sheegay warbixin cusub oo uu soo saaray machadka siyaasada iyo fahamka bulshada.

Daraasaddan, oo 2019 la soo saaray, ayaa waxa ku jira tusmada sannadlaha ah ee Islaam nacaybka, oo lala kaashanayo Jaamacadda Georgetown. Waxay muujisay in fikirka xun ee dadweynaha ee Muslimiinta uu ku kordhay Mareykanka sanadkii la soo dhaafay.

Faransiiska ayaa horeyba u lahaa xukuno adag oo ku aadan muslimiinta, sharciyada iyo xukunadan adag waxay soo baxayeen qaraxii Nofeembar 2015 ee Paris.

Tallaabadaan ay qaatay dowladda Faransiiska ee ku aaddan gooni-u-goosadka Islaamiyiinta xag-jirka ah ayaa horseed ka noqotay dood caalami ah oo ku saabsan astaanta Faransiiska laïcité ‘ ee cilmaaniyadda, iyo haddii ay tahay Islaam-naceyb.

Shaki kuma jira in dunidda Islaamka ay ku jiraan halgan adag. Waxaa la soconaa waxa ka dhacaya Falastiin iyo Kashmiir oo ay Hindiya qabsatay. – Laga soo bilaabo 1947, Hindiya iyo Bakistaan ayaa waxaa ka dhex taagnaa xiisad colaadeed oo ku saabsan Kashmir, oo ah gobol ay ku badan yihiin muslimiinta qeybta waqooyi ee Hindiya. Dhulka buuraleyda ah, 86,000-kiiloomitir-mayl wuxuu mar ahaan jiray dawlad. Hadda, waxaa sheeganaya Hindiya iyo Bakistaan. – Khilaafka ka taagan gobolka Kashmir waxay saameysay nolosha malaayiin dad ah, dhinacyada siyaasada, bulshada, dhaqaalaha iyo dhaqanka.

Sida lagu sheegay warbixin dhowaan laga soo saaray xadgudubyada Xuquuqda Aadanaha ee Ciidamada Hindiya iyo xooggaga milatariga ee ku sugan Kashmir, waxaa jira dhimashada 93,274 Kashmiri oo aan waxba galabsan intii u dhaxeysay 1989 ilaa Juun 30, 2010.

Tiradaas argagaxa leh ee dilalka ay geystaan ciidamada amniga ee Hindiya, waxaa jira 6,969 dilalka naxariis darada ee booliska, 117,345 oo xabsiyada la dhigay, burbur, iyo 105,861 cunsurinimo iyo xatooyo guri oo loo geystey bulshada rayidka.

Sida haayada PeaceWomen ay sheegayso, ciidamada amaanka ee Hindiya ayaa agoon ka dhigay in kabadan 107, 351 caruur, waxayna garoobo ka dhigeen 22,728 haween ah iyo kooxo burcad ah oo kufsi u gaystay 9,920 haween ah bishii Juun, 2010 oo keliya, waxaa jiray 33 dhimasho oo ay ku jiraan afar carruur ah marka laga reebo, jirdil iyo dhaawacyo 572 qof. “Ciidamada naxariis darada ah ee Hindiya waxay faraxumeeyeen sideed haween ah intii lagu jiray bishii luulyo. Xisaabtan kooban runtii, waa xaqiiqda guulaha Hindida oo ay ugu bishaareynayaan guushooda Kashmir iyadoo loo marayo howlgalada ka hortagga fallaagada.” ayay tiri haayada PeaceWomen

Dhinaca kale Falastiin, waxwalbo oo ay dowladda Israa’iil sameynayso Carabta wey arkaan sidoo kale dowladdaha xoogga sheegto ee dunida waa ay arkaan xaalada bani’aadamnimo ee halkaas ka jirta. Sida muuqatana Falastiin waa qowmiyad aan wali isdhiibin lana arki doona halka ay ku dambeyn doonto.

Dhanka kale, Muslimiinta Rohingya ee Myanmar ee Xinjiang ayaa wajahaya xasuuq. Ku dhowaad hal milyan oo qaxooti Rohingya ah ayaa ku nool xeryaha qaxootiga ee Cox’s Bazar, Bangladesh, ka dib markii ay ka carareen guryahooda Myanmar. Militariga dalkaas ayaa galay dambiyo ka dhanka ah aadanaha – kuwaas oo hadda ah mawduuca kiiska sida ku xusan Heshiiska kahortagga iyo ciqaabta dembiyada Xasuuqa ee Maxkamadda Caalamiga ah ee Caddaaladda.

Liis sir ah oo la helay oo ka badan 2,000 oo qof oo ka tirsan qowmiyadda Uighur ee ku nool gobolka Shiinaha ee Xinjiang ayaa muujisay sida saraakiisha dowladda ay ula dhaqmaan Muslimiinta qowmiyadda Uighur, dambi kale oo ay galeen ma jiro oo aan ka ahayn ku dhaqanka diinta Islaamka,  sida ay sheegtay koox u doodda xuquuqda aadanaha.

‘Hadafkoodu waa inay baabi’iyaan qof walba’: Maxaabiista ku jirta xerada Uighur waxay sheegeen in meesha uu ka jiro kufsi nidaamsan

Waxaa isweydiin mudan maxay dunida Islaamka ay ugu hadli la’yihiin dhibaatooyinka faraxumeynta, iyo jirdilka lagu haayo Muslimiinta Uighur?

Warbixin ay BBC-da ka diyaarisay waxaad ku arkaysaa dhacdooyin naxdin leh oo lagula kacay muslimiinta Uighur ee Shiinaha. Illaa iyo hadda ma jiro dal muslim ah oo ka hadlay dhacdooyinkaan naxdinta leh ee aan ka ahayn Turkiga.

“Ragga had iyo jeer waxay xirtaan waji-shareer”, ayay yiri Tursunay Ziawudun, xittaa haddii uusan jirin cudurka faafa.

Tursunay Ziawudun waxay xabsiga ‘dhaqan-celinta’ ay ku tilmaamtay dowladda Shiinaha ay ku jirtay sagaal bilood sida laga soo xigtay ururo madax-bannaan, in ka badan hal milyan oo rag iyo dumar ah ayaa lagu xiray kaamamka Xinjiang ee gudaha dalka Shiinaha, dowladda Shiinaha ayaa sheegay in kaamamkaan yihiin ”dib-u-waxbarasho” ee Uighurs iyo dadka kale ee laga tirada badan yahay loogu talagalay.

Waxay soo xirtaan dhar suut ah, ayay tiri, mana xirnayn dirayska booliska. Saqdii dhexe, waxay u yimaadeen qolalka si ay u doortaan haweenka ay rabaan waxayna geenayaan “qol madow”, halkaas oo aysan ka jirin kaamirooyinka ilaalada. “Waxaa laga yaabaa in tani ay tahay nabar aan la ilaawi karin oo igu dhacay weligay,” ayay tiri. Xitaa ma doonayo in ereyadan ay ka soo daadiyaan afkayga.

Dhammaan qodobadasi waa dhibaatooyinka lagu haayo muslimiinta dunida gaar ahaan kuwaooda laga tirada badan yahay. Haddii aan usoo noqdo dalka Faransiiska, Laïcité waa qayb ka mid ah dastuurka Faransiiska, waxaana loo adeegsaday kacdoonadii siyaasadeed, gaar ahaan waqtiyadii ugu dambeeyay ee socdaalka.

Mowjaddii ugu horreysay ee soogalootiga muslimiinta ah waxay soo galeen Faransiiska inta lagu gudajiray iyo kadib Dagaalkii Koowaad ee Adduunka, markaas oo mas’uuliyiinta Faransiiska ay u baahnaayeen askar iyo shaqaale si ay u taageeraan dhaqaalahooda. Ragga muslimiinta ah waxay u jiheysteen dhanka dhaqaalaha, iyagoo ka yimid gumeysigii Faransiiska ee Waqooyiga Afrika. Ujeedkooda ma ahayn inay sii joogaan Faransiiska, waxayna si joogto ah lacag ugu diri jireen qoysaskoodu.

Mawjadda labaad waxay timid kadib Dagaalkii Labaad ee Adduunka markii, dhaqaalaha Faransiiska uu burburay, markale ujeeddada dib-u-dhiska dhaqaalaha waxay ahayd in laga caawiyo deegaanada. Laakiin dabeecaddaha dhaqanka soogalootiga ayaa isbedelay wixii ka dambeeyay 1950-yadii, markii dadaalada gumaysiga bilaabmay, iyadoo uu soo ifbaxay dagaalkii sokeeye ee Aljeeriya.

Tirada dadka Faransiiska ee ka soo haajiray gumeystayaashan waxaa loo kala qeybiyay Pro-France iyo bin France binary. Markii ay xorriyadda qaadatay Aljeeriya 1962dii, kooxihii taageeray dadaalladii Faransiiska dib ayey u hareen, cabsi ay ka qabaan in lagu silciyo dalkooda awgeed. Tiro aad u badan oo muslimiin Aljeeriyan ah ayaa yimid Faransiiska, sababtoo ah hoos u dhac ku yimid xaaladaha dhaqaale iyo siyaasadeed ee Aljeeriya gumaysigii kadib.

Xiriirka ka dhexeeya fikradda Faransiiska ee laïcité, yacni kala soocidda diinta iyo dawladda ayaa taariikh dheer ku leh Islaamka. Taariikhda ka dambaysa sumadda Faransiiska ee cilmaaniyadda iyo la-dagaallankeeda Islaamka ayaa u baahan in laga diyaariyo qoraal midkaan ka badan.

Dabeecadda cilmaaniyadda ee Faransiiska aad bey uga duwan tahay marka loo fiiriyo dowladaha waaweyn ee cilmaaniga ah sida tan Hindiya.

Sanadkii 1989, saddex gabdhood oo iskuuley ah ayaa laga ceyriyay iskuulka kadib markii ay diideen aragtida Laïcité. Dhacdadaan ayaa noqotay dhacdo aad loogu dooday adduunka oo dhan,  iyadoo la isweydiinayo nooca cilmaaniyadda ee Faransiiska haysto.

Arrintaan waxay keentay cabashooyin hor leh oo ka dhex dhashay bulshada muslimiinta. Siyaasiyiinta xaq u dirirka ah ayaa su’aal ka keenay isla markaana ka hadlay walaaca ay ka qabaan islaam-naceybka Faransiiska ee sii kordheysa, iyada oo bulshooyinka muslimiinta ah ay kasii foganayeen bulshada Faransiiska dhexdeeda.

Sannadkii 2015, dilkii ka dhacay xarunta wargayska Charlie Hebdo, wuxuu ahaa aargudasho loogu aargudaayo sawirkii muranka dhaliyay ee nabi Maxamed scw. Iyadoo tirada ugu badan ee muwaadiniinta ku biira ururada argagixisada sida Daacish ee ka socda Yurub ay yihiin muslimiinta Faransiiska ah ee soo galooti ah 2014-15. – dhalinyarada muslimiinta ah ee ka soo jeeda qaarada Yurub inay ku biiraan ururada xagjirada waxaa keena qaabka loolla dhaqmay goobihii ay ku dhasheen sida goobaha waxbarashada, shaqooyinka, waddooyinka iwm.

Lama inkiri karo xaqiiqada ah in sharciga iyo kala dambeynta qaranka ay tahay waajibaadka koowaad ee aasaas kasta oo siyaasadeed. Laakiin su’aalaha waaweyn ee masiiriga ah waa in sidoo kale loo wajahaa qaab macno guud leh, taas oo ah sida loo fahmi karo khilaafka u dhexeeya Muslimiinta iyo inta badan Faransiiska ee ku saabsan su’aalaha laïcité? Dabacsanaan la’aanta xagga fikirka Laïcité ayaa keeni karaayo isku dhac. Dhaqanka Faransiiska ee dadka isku jinsiga ah iyo waxa uu Islaamka ka qabo ayaa u baahan wada tashi.


 

Facebook Comments Box

Xafiiska Falanqeynta ee Diblomaasi.com waa xafiiska u qaabilsan dabagalka wararka, baarista qotoda dheer, xaqiiqo raadin, iyo ka warbixinta arrimaha danta guud, soo bandhigida xogta qarsoon ama daahsoon sida musuq maasuqa ama arrimo laga yaabo in aan si kale loo ogaan. Xafiiska Falanqeynta ee Diblomaasi.com wuxuu door muhiim ah ka ciyaaraa la xisaabtanka dawladda, ganacsatada iyo shakhsiyaadka iyaga oo xafiiskan soo bandhigaya sheekooyin muhiim ah oo saamayn ku yeelan kara bulshada. Ujeedada waa abuurista xaddaarad cusub.

Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Islaam Naceybka

Hindiya: RW Narendra Modi ayaa Muslimiinta laga tirada badan yahay ku tilmaamay “kuwa ku soo dhuunta” hadalada nacaybka ah

Nacasnimada uu Ra’iisul Wasaare Narendra Modi ku aflagaadeeyay kooxda laga tirada badan yahay ee Muslimiinta Hindiya ayaa caddaysay inuu arko awooddiisa gudaha iyo dibaddaba.

Published

on


Ra’iisul wasaaraha Hindiya ayaa lagu eedeeyay inuu adeegsaday hadalo naceyb ah kadib markii muslimiinta laga tirada badan yahay ee dalkaas uu ku tilmaamay “kuwa soo dhuuntay” qaar ka mid ah hadaladiisa ugu xamaasadda badan ee ku saabsan caqiidada, maalmo ay socdeen doorashada guud ee dalkaasi.

Hadalada ka soo yeeray isu soo bax olole oo Axadii ayaa dhaleeceyn kulul u soo jeediyay Muslimiinta. Xisbiga mucaaradka ah ee Congress-ka ayaa dacwad u gudbiyay isniintii guddiga doorashada ee Hindiya, isagoo ku eedeeyay inuu jabiyay xeerar ka mamnuucaya musharraxiinta inay ku lug yeeshaan wax kasta oo sii xumeynaya xiisadaha diimeed.

Dadka dhaleeceeya ra’iisul wasaaraha – oo ah muwaadin Hinduuga ah – ayaa sheegay in dhaqanka Hindiya ee kala duwanaanshaha iyo cilmaaniyadda uu la kulmay weerar tan iyo markii xisbigiisa Bharatiya Janata (BJP) uu xukunka ku guuleystay toban sano ka hor. Waxay ku eedeeyeen xisbiga inuu abuuray dulqaad la’aan xagga diinta ah iyo mararka qaarkood xitaa rabshado. Xisbiga ayaa dafiray eedeynta wuxuuna sheegay in siyaasadiisa ay faa’iido u leedahay dhammaan dadka Hindida ah.

Isu soo bax ka dhacay gobolka Rajasthan, Modi wuxuu sheegay in markii xisbiga Congress-ka uu ku jiray dowladda, “waxay yiraahdeen Muslimiintu waxay leeyihiin xuquuqda ugu horreysa ee kheyraadka dalka.” Hadii uu talada dalka ku soo laabto, xisbigu “xoolihiina oo dhan wuu soo ururin doonaa oo u qaybin doona dadka kale” ayuu yidhi markii ay dadku u sacab tumeen.

“Waxay u qaybin doonaan kuwa gudaha soo gala,” ayuu sii raaciyay, isagoo leh, “Ma u malaynaysaan lacagtaada in la siiyo kuwa gudaha soo gala?”

Mallikarjun Kharge, oo ah hogaamiyaha xisbiga Congress-ka, ayaa ku tilmaamay hadalka ra’iisul wasaaraha inay yihiin “hadal naceyb ah” afhayeenka xisbiga Abhishek Manu Singhvi ayaa ku tilmaamay “mid qoto dheer oo ay tahay in si qoto dheer looga soo horjeesto.”

Xisbiga waxa uu tallaabo ka doonayey guddiga doorashada, kuwaas oo xeer-hoosaadkoodu ka mamnuucayo musharraxiinta in ay rafcaan ka qaataan “dareen beeleed” si ay u helaan codadka.

Codadkii ugu horreeyay ayaa la dhiibtay Jimcihii doorashada lixda toddobaad ah, taas oo Modi iyo xisbigiisa Hindu-ga ee BJP la filayo inay ku guuleystaan, sida lagu sheegay baaritaannada badankood. Natiijadu waxay soo baxaysaa Juun 4.

Asaduddin Owaidi, oo ah xildhibaan Muslim ah isla markaana madax ka ah Xisbiga All India Majlis-e-Itehad-ul-Muslimeen, ayaa yiri Axadii: “Laga soo bilaabo 2002 ilaa maantadan la joogo, dammaanadda kaliya ee Modi waxay ahayd inuu ku xad-gudbo Muslimiinta oo uu helo codad.”

In kasta oo ay muddo dheer xurguf ka dhex jirtay bulshada Hinduuga ah ee aqlabiyadda Hindiya ku nool iyo Muslimiinta, haddana kooxaha xuquuqda ayaa sheegaya in weerarrada ka dhanka ah dadka laga tirada badan yahay ay noqdeen kuwo aad looga naxo oo uu Modi hoggaamiyo.

Dadka Muslimiinta ah ayaa waxaa xasuuqay kooxo Hinduus ah oo ay ku eedeeyeen in ay cuneen hilibka lo’da ama ay tahriibinayeen, xoolahaas oo ay dadka Hinduuga ah u aqoonsan yihiin in ay xurmeeyeen. Goobaha ganacsiga ee Muslimiinta ayaa la qaadacay, guryahoodii iyo goobahoodii ganacsi ayaa la dhigay cagafyo, waxaana la gubay goobihii ay ku cibaadaysanayeen. Waxaa soo baxay baaqyo cad-cad oo ku aaddan xasuuqooda.

Hadalka ra’iisul wasaaraha Hinduuga Narendra Modi wuxuu tixraacay hadal 2006 ka soo baxay ra’iisul wasaarihii xilligaas Manmohan Singh ee xisbiga Congress-ka. Singh waxa uu sheegay in qoomiyadda hoose ee Hindiya, qabaa’ilka, haweenka iyo “gaar ahaan muslimiinta laga tirada badan yahay” ay mudan yihiin in si siman ay uga qayb qaataan horumarka dalka.

“Waa inay lahaadaan sheegashada ugu horreysa ee kheyraadka,” Singh ayaa yiri. Maalin ka dib, xafiiskiisa ayaa caddeeyay in Singh uu ula jeeday dhammaan kooxaha danyarta ah.

Codsiga ay u gudbisay guddiga doorashada, xisbiga Congress-ka ayaa sheegay in ra’iisul wasaare Narendra Modi iyo BJP ay si isdaba joog ah u adeegsadeen diinta iyo calaamadaha diinta iyo dareenka ololahooda doorashada iyaga oo aan dambi lahayn. “Falalkan waxaa sii xoojiyay wax qabad la’aanta guddiga ee ciqaabta ra’iisul wasaaraha iyo BJP xadgudubyada qaawan ee sharciyada doorashada,” ayaa lagu yiri.

“Taariikhda Hindiya, ma jiro ra’iisul wasaare hoos u dhigay sharafta jagadiisa sida Narendra Modi uu leeyahay,” Kharge, madaxweynaha Congress-ka, ayaa ku soo qoray baraha bulshada ee X.

Guddigu waxa ay soo saari karaan digniino iyo in ay shaqada ka joojiyaan musharixiinta muddo cayiman sababo la xiriira jebinta xeerka anshaxa.

“Waan diidnay faallooyinka,” afhayeen u hadlay guddiga ayaa u sheegay wakaaladda wararka ee Press Trust ee Hindiya Isniintii.

Khudbadiisa, Modi wuxuu sidoo kale ku celceliyay koox Hinduus ah oo wadani ah in Muslimiintu ay dhaafeen dadka Hinduuga ah iyagoo dhalaya caruur badan. Hinduuska ayaa 80% ka ah 1.4 bilyan oo qof ee Hindiya, halka 200 oo milyan oo Muslimiin ah ay yihiin 14%. Xogta rasmiga ah waxay muujineysaa in heerka bacriminta Muslimiinta uu hoos ugu dhacay sida ugu dhaqsaha badan kooxaha diimaha tobankii sano ee la soo dhaafay, min 4.4 1992-93 ilaa 2.3 intii u dhaxeysay 2019-21, wax yar ayuu ka sarreeyaa Hindus-ka 1.94.

Xisbiga Modi ee BJP ayaa horay ugu tilmaamay Muslimiinta in ay yihiin dad soo galay oo ay ku tilmaameen in ay yihiin muhaajiriin sharci darro ah oo Hindiya uga soo gudbay Bangaladesh iyo Bakistaan.

Dhawr dawladood oo ay maamusho BJP ayaa sidoo kale sameeyay sharciyo xaddidaya guurka diimaha dhexdooda ah, iyaga oo tixraacaya aragtida shirqoolka ee aan la hubin ee “jihaadka jacaylka,” taas oo sheegta in ragga Muslimiinta ah ay u adeegsadaan guurka si ay u beddelaan haweenka Hinduuga.

Intaa oo dhan, Narendra Modi wuu aamusay, dadka dhaleeceeyana waxay yiraahdeen taasi waxay dhiirigelisay qaar ka mid ah taageerayaashiisa aadka u daran oo ay suurtagelisay hadallo nacayb badan oo ka dhan ah Muslimiinta.

Rabshado ka dhan ah Muslimiinta oo baahsan

Intii lagu guda jiray dabaaldegyada, Muslimiinta Hindiya waxay soo sheegeen weeraro jir iyo af ah oo ay geysteen kooxaha Hinduuga ah taas oo sare u qaadaysa cabsida laga qabo xiisadaha jira.

Gobolka Telangana ee koonfurta-dhexe ee Hindiya, kooxo Hinduus ah oo wata calamada saffron ayaa Muslimiinta ku dhibayey iyagoo qoob ka ciyaar ku hor sameenayey masaajid. Waxay kaloo gubeen dukaan nin Muslim leeyahay, iyagoo ku dhawaaqayay ‘Jai Shri Ram’ (guusha Lord Ram) iyo “Mullah (Muslim) aad Pakistan”.

Magaalada Delhi waxaa laga maqlay halku dhigyo ka dhan ah Muslimiinta intii lagu guda jiray isu soo baxyada caasimadda iyadoo la burburiyay dhismayaal ku yaalla xaafadaha ay ku badan yihiin Muslimiinta. Magaalada Bihar ee waqooyi bari Hindiya, ka qaybgalayaasha isu soo bax loogu dabaaldegayay furitaanka macbadka Ram waxay dab qabadsiiyeen qabuuraha muslimiinta.

Weeraro ka dhan ah Muslimiinta ayaa sidoo kale laga soo sheegay gobolka Uttar Pradesh, halkaas oo saddex nin oo Hinduu ah ay koreen saqafka sare ee masjidka oo ay ku beddeleen calankiisii cagaarnaa ee loo yaqaano Saffron. Gobolka Madhya Pradesh ee deriska la ah, xubin ka tirsan kooxaha Hinduuga ah ayaa koray meel sare oo kaniisad ah oo uu burburiyay isagoo kor u taagay calan saffron ah oo ay ku sawiran yihiin Hinduuga.

Iska horimaadkii ugu xumaa ayaa ka dhacay xaafadaha ay ku badan yihiin Muslimiinta ee Mumbai, halkaas oo kooxo ka badan 200-300 oo nin Hinduu ah ay waddooyinka ku soo degeen iyagoo wata baaskiillo, isla markaana ku hubeysan qoryo iyo dhagxaan waaweyn.

Haweenka Muslimiinta ah ayaa sidoo kale waxaa dhibay kooxo Hinduus ah oo ku dhawaaqayay ‘Jai Shri Ram’, oo ah halku-dhig diimeed oo inta badan lala xiriiriyo tuuganimada kooxaha. Koox kale oo ku sugan Mumbai ayaa nin Muslim ah garaacay.

“Dibadbaxyadu waxay inta badan dhex maraan xaafadaha Muslimiinta si ay u kiciyaan dhibaatada iyo kicinta Muslimiinta si markaas ay Muslimiinta ugu sawiraan shar-wadayaal oo ay ka iibiyaan dacaayaddooda Hinduuska ee ay u hanjabayaan Muslimiinta laga tirada badan yahay,” Raafid Shahab, oo ka mid ah dadka deegaanka iyo xubin oo ka tirsan Ururka Ardayda Islaamka, ayaa u sheegay wargeyska The New Arab.

Sahel Badshah, oo 18 jir ah, ayaa waxaa weeraray kooxo Hinduus ah, xilli uu ka soo laabtay Salaadda. Usha ayaa lagu garaacay ka dib markii kooxdu ay aqoonsadeen inuu Muslim yahay koofiyadda madaxa awgeed. “Waxaan ku guuleystey inaan dhaqso u baxsado, laakiin rag badan oo muslimiin ah ayaa si xun loo dhaawacay,” ayuu u sheegay TNA.

Isku soo baxan ayaa sidoo kale waxaa lagu burburiyay dukaan dharka lagu iibiyo oo ay leeyihiin dadka Muslimiinta ah, iyaga oo ku tuuray dhagxaan, iyada oo la jejebiyey muraayadihii ku jiray muraayadaha, waxaana sidoo kale la burburiyay qalabkii dharka lagu xirto. “Waxaan nahay ganacsiga kaliya ee muslimiintu ku leeyihiin jidkan, dukaankayaga oo kaliya ayaa la beegsaday. Dhammaan dukaamada kale lama taaban,” Shamser Alam, oo ah mulkiilaha dukaanka, ayaa yirri.

Iskahorimaadyadaas ka dib, dhowr meherado ayaa waxaa u caga jugleeyay saraakiil rayid ah, taasoo Amnesty International ay ugu yeertay “burburin aan sabab lahayn oo ciqaab ah” oo lala beegsaday dhismayaal ay muslimiintu ku leeyihiin magaalada.

Alisha Iqbal oo 25 jir ah ayaa ka mid ahayd dadkii la burburiyay goobahooda ganacsi. Cagaf-cagafyo ayaa burburiyay makhaayad iyo dukaan dharka lagu iibiyo oo ay iyadu lahayd, iyada oo aan la ogeysiin. “Jawigu waa cadaawad waxaanan ka baqaynaa inaan xitaa ka baxno guryaheena, iska daa in aan ka shaqayno sidii aan u bilaabi lahayn ganacsigeena,” ayay tirri.

In kasta oo warbaahinta maxalliga ahi ay sheegtay isku dhacyo ka dhacay magaalooyinka yar yar iyo xarumaha kulliyadaha, haddana booliisku marar dhif ah ayay xireen ama soo gudbiyaan kiisas ka dhan ah Hinduuga, taas beddelkeeda waxay doorteen inay beegsadaan Muslimiinta ama kuwa diidan diintooda.

Guud ahaan xarumaha kuleejka, ardayda waa la garaacay oo la dhibaateeyay markii ay isku dayeen inay qabanqaabiyaan bandhigyada filim dokumenti ah 1992 “Ram ke Naam” (“In the Name of God”), kaas oo sahaminaya taariikhda muranka leh ee dhaqdhaqaaqa wadaniga Hinduuga ah ee ku wajahan dhismaha macbadka Ayodhya.

Kooxaha garabka midig iyo hogaamiyaasha diinta ayaa bilaabay inay ku baaqaan in masaajido kale oo taariikhi ah lagu badalo macbadyo ku yaal magaalooyinka Kashi iyo Mathura.

Arbacadii, maxkamad maxalli ah ayaa u ogolaatay dadka Hinduuska ah inay ku tukadaan qaybta hoose ee shaabadaysan ee Masjidka taariikhiga ah ee Gyanvapi, kaas oo dadka Hinduuga ahi ay doonayeen inay la wareegaan oo ay macbad u beddelaan muddo sanado ah. Amarka maxkamada ayaa waxaa daba socday faafinta guud ee warbixinta sahanka qadiimiga ah, halkaas oo qareenka u doodaya dadka Hinduuga ah uu sheegay in masaajidka la dhisay kadib markii la burburiyay macbad horay u jiray.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Islaam Naceybka

6 Ciyaaro ‘Games’ oo lagu xumeeyay Diinta Islaamka

Ciyaarahan ayaa sababay Islaam nacaybka xooggan, waxayna sababeen caga-juglayn, rabshadaha iyo kicinta lagaga soo horjeedo diinta Islaamka ayaa gaartay “heerar naxdin leh”.

Published

on


Falalka dhibaataynta, caga-juglaynta, rabshadaha iyo kicinta lagaga soo horjeedo diinta Islaamka ayaa gaartay “heerar naxdin leh” sanadihii ugu dambeeyey adduunka oo dhan, koox khubaro madax-banaan oo Qaramada Midoobay ka tirsan ayaa sidaasi sheegtay.

Weerarada loo gaysto Muslimiinta oo ay ku jiraan dil, handadaad, weerar afka ah iyo hanjabaadyo dil ah – oo ay sabab u tahay naceybka loo qabo Islaamka. Sida Qaramada Midoobay sheegtay ‘Dalal aad u badan oo horudhac u ah doorashooyinka, dawladaha iyo kuwa aan dawliga ahayn waxay quudiyaan xiisadaha diimeed waxayna kor u qaadaan sharciyada iyo siyaasadaha takoorka ah ee ka dhanka ah dadka laga tirada badan yahay ee Muslimiinta si ay u helaan faa’iidooyin siyaasadeed.

1. Call of Duty Modern Warfare 2 Game

Call of Duty Modern Warfare 2 Game kaas oo soo baxay 2009 kaaso caanka ah Dunida Dadkana ay aad u ciyaaraan waxay sameeyeen shirkada leh game-kan ‘Call of Duty Modern Warfare’ Suuliga dhexdiisa kaaso uu ku qoran yahay qoraal Carabi ah Micnihiisa yahay (Alle wuu Qurux badan yahay wuuna jacel yahay waxa qurxoon) qoraalkaasi kaliya waxaa arki karo qofka isticmaala qoriga sniperka dad badan oo ciyaara game-ka ayaa la xiriiray shirkada sidoo kalena aad oga carooday qoraalka ugu damben shirkada ayaa ka saartay qoraalkii ciyaarta.

Sawir laga soo qaaday Call of Duty: Vanguard ayaa muujinaya bogag Qur’aanka kariimka ah oo dhulka yaal. Twitter/@BKTO0R

Soo saaraha ciyaarta muuqaalka ah ee Call of Duty: Vanguard ayaa ka bixiyey raaligelin ka dib markii ay dhaleecayn kala kulmeen Muslimiinta arkay bogag Qur’aanka kariimka ah oo dhulka yaalla xilli ay ciyaartu socotay. Bogagga kitaabka quraanka kariimka ah ayaa lagu dhex arkay iyagoo dhulka daadsan. Qur’aanka kariimka ah waa mid muqadas ah oo lama taabtaan ah, lamana dhigi karo sagxadda dhulka ama meel wasakh ah.

Ciyaartoyda Muslimiinta ah ee aqoonsaday qoraalka diiniga ah ayaa soo galiyay sawirada goobta Twitter-ka, iyadoo hal cayaaryahan uu dalbanayo horumariyayasha ciyaarta iyo daabacayaasha “in ay isla markiiba ka saaraan boggaga.”

“Call of Duty waxaa loo sameeyay qof walba. Waxaa jiray waxyaabo aan dareen lahayn oo bulshada muslimiinta ah si khalad ah loogu daray usbuucii hore, tan iyo markaas waa laga saaray ciyaarta,” afhayeen u hadlay Activision ayaa ku yirri wareysi uu siiyay CNN sanadkii 2021.

Bogagga Quraanka Kariimka ayaa soo muuqda marka la ciyaarayo Game-ka qaasatan habka Zombie inta lagu guda jiro ololaha Der Anfang, oo ah qaab badbaado oo ciyaarta ah kaas oo ciyaartoygu la kulmaan mowjad askar Zombie ah, sida ay sheegeen ciyaartoyga soo dhigay sawirada baraha bulshada.

Tani maaha markii ugu horeysay ee Call Duty uu sameeyo arrintaan dhaleeceynta kaga timaada ciyaartoyda Muslimka ah. Sannadkii 2012, soo-saareyaasha Call of Duty: Modern Warfare 2 waxay ahayd inay meesha ka saaraan khariidad muujinaysa qoraallo diimeed oo Islaami ah oo ay ku jiraan ereyga “Allah,” sida laga soo xigtay Fortune.

2. Devil May Cry

Devil May Cry waa ciyaar ay samaysay Capcom, oo la sii daayay 2001-dii ee PlayStation 2, Waa ciyaar la dilaayo shayaadiin iyo bahalo waana cabsi cabsi ciyaarta qaybo ka mid ah gudaheeda ayey isticmaalen albaabka Kacbada shirkada ayaa lagala hadlay Mel uu ka muuqda albaabka Kacbada in lagu dhex ciyaari karin sii dag dag ahna ayey oga saaraan update ayey ku sameeyeen ugu dambena albaabkii Kacbada ayey ka saaren Devil May Cry.

Ciyaartan ayaa ah mid inta badan dhalinyarada ay ku waalan yihiin. Ciyaarta waxa ay leedahay dhawr arrimood oo lagu aflagaadeynayo Islaamka maadaama ay muujinayso hadalka Ilaahay iyo Kacbada.

Hal muuqaal oo ciyaarta ka mid ah ayaa muujinaya albaabka Kacbada oo ah albaabka isku xirta labada adduun; dunida shaydaanka iyo tan dhabta ah. Dabeecadda albaabka furaysa waa dabeecadda CGI ah oo naftiisa u gudbiyay awoodda sixirka madow (ficilka mamnuuca ah ee Islaamka). Si albaabka loo furo, jilaha CGI waa inuu akhriyaa aayad, in ka badan ama ka yar, aayaddu waxay ku bilaabataa sidan, “Albaabkii isku xira dunida mugdiga …” waxaana aayadda laga akhriyay buug uu jilaagu hayo. Buuggu wuxuu u muuqdaa inuu yahay kitaabka bible-ka ee diinta masiixiyada ah, jilaagu wuxuu sheegay aayadda 7 dembi ee dilaaga ah ee laga heli karo bible-ka; carro, caajisnimo, damac, hunguri weyn, iyo xaasidnimo ayay ka dhigan tahay.

3. Resident Evil 5

Resident Evil 5 waa ciyaar Dhacdooyinka naxdin leh badbaado iyo muuqaal toogashada ah oo ay samaysay Capcom Waxaa la sii daayay 2009 kii PlayStation 3 iyo Xbox ciyaarta dhexdeeda Mel ah maktabax dhexdeeda waxaa kasoo dhex muuqanaayo daboolka quraanka oo dhulka yaalo taaso dad badan ka yaabisay ciyaarta maktabada dhexdeeda kitaabo badan ayaa ku jiraan laakiin daboolka kaliya ee yaallo dhulka waa midka sida quraanka u samaysan dadka ciyaara oo dhalinyaro Muslimiin u badan ayaa aad u dhibsaday shirkada ayaa lala wadaagay waxa ay sameeyeen inay tahay qalad ayna ka bixiyaan way ka saareen daboolka sida quraanka u samaysana arintaasna raali galin ayey ka bixiyeen.

Muslimiinta oo ku baaqay in dil toogasho ah lagu xukumo dadka sameeya Video Game Resident Evil 5 Kadib markii lagu dhex arkay Quraanka oo dhulka yaala.

4. The Legend of Zelda

The Legend of Zelda ciyaartan 1986 ayey soo baxday kuwa sameeyey ciyaartan waxay sameeyeen qalad aad u wayn kaaso ah meesha ay ka isticmaali lahaayeen music background waxay sameeyeen music background uu dhex jiro aadaanka shirkada ayaa lagala hadlay inay ka saaraan codka aadanka wayna ka saaren dood badan oo ka dhalatay arintaasi ka dib codka aadaanka wayka saareen.

5. Assassin’s Creed

Assassin’s Creed waa game soo baxay (Noofambar 14, 2007) waana ciyaar caan ah ciyaartan xili lagu dhex jiro dagaal ayaa waxaa maqlaysa aadanka (Allaahu akbar iyo xayya cala salaah )sababta ay u doorteen xili dagaal aadanka ma ahan wax sahlan Tanna waxay ka tarjumaysa dagaalka lagula jiro diinta Islaamka

6. Muslim Massacre 2008

Muslim Massacre ayaa lasso saaray ciyaartan oo muran badan dhalisay ujeedada ciyaarta ayaa ah in la laayo dhammaan muslimiinta ka soo muuqda shaashada ciyaartan geesiga Mareykan ah oo cirib tiraayo muslimiinta kuwa soo saaray ciyaartan waxay isku darsadeen cunsurinimo iyo nacayb

Ciyaarahan ayaa sababay Islaam nacaybka

Sannadihii u dambeeyay waxaa la arkay ciyaarahan fiidiyowga ah, gaar ahaan kuwa dabeecadda rabshadaha leh, ee ka dhex jira kooxaha kala duwan, gaar ahaan carruurta iyo dhallinyarada. Dadka qaar ayaa aaminsan in ciyaarahan aan loogu talagalin madadaalada oo kaliya, balse qaarkood ay ku jiraan waxyaabo ka dhan ah Islaamka iyo Muslimiinta, isla markaana kicinaya Islaam nacayb.

Weerarkii bishii March lagu qaaday laba masaajid oo ku yaalla magaalada Christchurch ee dalka New Zealand, ayaa sababay in kiiskan dib loo soo celiyo, iyadoo maanka lagu hayo in dembiilaha Benton Trant uu adeegsaday qaabab dil iyo sawirid ah, oo la mid ah kuwa ka muuqda qaar ka mid ah. muuqaalada ciyaaraha dhaijitaalka ah.

Cali Muraad oo Qaraa ka ah kuliyadda Isgaarsiinta ee Jaamacadda Turkiga ee Marmara ayaa ku nuux nuuxsaday in ay isku mid yihiin, wuxuuna sheegay in ay jiraan dhinacyo ujeedadoodu tahay in ay faafiyaan colaadda iyo nacaybka ay u qabaan Muslimiinta, iyadoo loo maraayo ciyaarahan

Falalka Islaam-naceybka

Falalka dhibaataynta, caga-juglaynta, rabshadaha iyo kicinta lagaga soo horjeedo diinta Islaamka ayaa gaartay “heerar naxdin leh” sanadihii ugu dambeeyey adduunka oo dhan, koox khubaro madax-banaan oo Qaramada Midoobay ka tirsan ayaa sidaasi sheegtay. Waxayna Qaramada Midoobay soo saartay Maalinta caalamiga ah ee la dagaalanka Islaam nacaybka, waxay soo saareen bayaankan:

“Iyadoo lagu dhawaaqayo 15-ka Maarso maalinta caalamiga ah ee lagula dagaallamayo nacaybka ka dhanka ah Islaamka ee 2022, Golaha Guud ee Qaramada Midoobay wuxuu ku baaqay” dadaallada caalamiga ah ee la xoojiyay si loo kobciyo wada-hadal caalami ah oo ku saabsan horumarinta dhaqanka dulqaadka iyo nabadda ee dhammaan heerarka.”

Hase yeeshee, ganacsatada nacaybka faafinaya, xisbiyada siyaasadda, kooxaha hubaysan, hoggaamiyeyaasha diinta iyo xitaa jilayaasha dawladda ee adduunka oo dhan, waxay ku tumanayaan ixtiraamka kala duwanaanshaha diimaha iyo caqiidooyinka, takoorka, ku xad-gudbida xuquuqda aadanaha, iyo inay iloobaan ama xitaa isku dayaan inay caddeeyaan xadgudubyadaas.

Falalka hagardaamooyinka, caga-juglaynta, rabshadaha iyo kicinta ku salaysan diinta iyo caqiidooyinka ayaa si aad ah ugu batay caalamka sannadkii 2022, waxayna gaareen heerar laga naxo oo damiirkeena diidayo, abuurayna jawi cabsi iyo kalsooni darro qoto dheer.

Waxaan ku boorinaynaa Dawladaha inay ka jawaabaan dhammaan noocyada nacaybka diimeed, oo ay ku jiraan Islaam nacaybka ee qiyamka caalamiga ah, mabaadi’da iyo qaab-dhismeedka sharciga ee xuquuqda aadanaha ee caalamiga ah.

Falalka lagu soo agaasimayo gubista Qur’aanka Kariimka ee goobaha dadweynaha waa wax laga xumaado. Muujinta dulqaad la’aanta diimeed waxay dhalinaysaa dhaawac qoto dheer iyo cabsi heer shakhsi iyo mid bulsho, waana in la cambaareeyaa.

Marka u doodista nacaybka diineed ay ka kooban tahay kicinta takoorka, cadaawadda ama rabshadaha waa in la mamnuucaa si waafaqsan sharciga heerarka caalamiga ah.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Islaam Naceybka

Qaramada Midoobay ayaa si aqlabiyad ah u meel marisay qaraar la dagaallanka Islaam Naceybka

Qaraarkaas ayaa ah “Tallaabooyinka lagula dagaalamayo Islaam nacaybka” kaas oo lagu meel mariyay 115 cod, 44 way ka aamuseen, cid diidayna ma jirin.

Published

on


Golaha loo dhan yahay ee Qaramada Midoobay ayaa ansixiyay qaraar lagula dagaalamayo Islaam nacaybka, iyadoo loo codeeyay maalinta caalamiga ah ee la dagaalanka Islaam nacaybka.

Qaraarkaas ayaa ah “Tallaabooyinka lagula dagaalamayo Islaam nacaybka” kaas oo lagu meel mariyay 115 cod, 44 way ka aamuseen, cid diidayna ma jirin.

Pakistan ayaa garwadeen ka ahayd go’aankan, taas oo muujinaysa in ay hal meel uga soo wada jeedaan dalalka xubnaha ka ah Ururka Iskaashiga Islaamka (OIC) ee la dagaalanka Islaam nacaybka ee masraxa caalamiga ah.

Qaraarka ayaa ku baaqaya in la magacaabo ergay gaar ah oo Qaramada Midoobay u qaabilsan la dagaalanka Islaam nacaybka. Waxay kaloo ku boorinaysaa dalalka xubnaha ka ah inay qaadaan tallaabo adag oo ka dhan ah dulqaad la’aanta diinta, gaar ahaan bar-tilmaameedka Islaam nacaybka.

Waxa ay sidoo kale ka codsanaysaa xoghayaha guud ee Qaramada Midoobay in uu soo gudbiyo warbixin ku saabsan hirgelinta tallaabooyinka iyo dadaallada lagula dagaallamayo Islaam nacaybka Golaha Guud ee sanadkan.

Bishii Luulyo ee la soo dhaafay, Qaramada Midoobay ayaa soo saartay qaraar lagu cambaareynayo gubista qur’aanka kariimka, iyadoo ku tilmaantay weerarrada ka dhanka ah kitaabka barakaysan ee Quraanka ay tahay “Nacayb diineed”. Isla bishaas golaha loo dhan yahay ee Q.Midoobe waxa uu meel mariyey qaraar ka dhan ah dhammaan falalka xadgudubyada ah ee ka dhanka ah kutubta barakeysan taas oo xadgudub ku ah shuruucda caalamiga ah.

Weerarada ka dhanka ah Qur’aanka waxaa lagu macneeyaa nacayb diimeed iyo ku xad gudubka sharciga caalamiga ah ayaa saldhig u ah tillaabooyinka mustaqbalka la qaadayo.

Dowladda Soomaaliya ayaa soo dhaweysay qaraarka QM ee la dagaallanka Islaam Naceybka

Dawladda Soomaaliya ayaa soo dhoweysay go’aanka Golaha Guud ee Qaramada Midoobay uu ku ansixiyey qaraarka oggolaanaya La-Dagaalanka Islaam Nacaybka, iyo magacaabista ergay gaar ah oo Xoghayaha Guud ee Qaramad Midoobay u qaabilsan inuu ka shaqeeyo La-dagaalanka Islaam Nacaybka.

War saxaafadeed kasoo baxay Wasaaradda Arirmaha Dibedda ee Soomaaliya ayaa lagu sheegay in tallaabadan ay tahay mid muhiim ah oo hoosta ka xarriiqaysa in dunida si wadajir ah ula dagaalanto nacaybka iyo cadaawadda ka dhanka ah bulshooyinka Islaamka.

Soomaaliya ayaa sheegtay inay garawsan tahay doorka muhiimka ah ee ergaygaasi uu ka qaadan doono ilaalinta xuquuqda iyo sharafta mujtamaca Muslimiinta ah iyo horumarinta mabaadii’da sinnaanka iyo caddaaladda ee fagaarayaasha caalamka.

Golaha Guud ee Qaramada Midobay ayaa Jimcihii u codeeyey go’aankaas oo ay oggolaadeen 115 waddan oo ka mid ah Qaramada Midoobay halka ay ka aamuseen 44 xubnood, iyadoo aysan jirin cid kaoso horjeesatay.

Golaha Guud ee Qaramada Midiibay ayaa dhalleeceeyey hurinta faquuqa, cadaawadda ama gacan ka hadal ka dhan ah Muslimiinta sida laga arkay dhacdooyin meel looga dhacay laguna gubay kitraabka Qur’aanka kariimka ah, weerarrada masaajidda, nacaybka iyo ficillo kale.

Maalinta 15-ka Maarso ee qaraarkan la ansixiyey ayaa caalamka loo aqoonsaday maalinta Caalamiga ah ee La-Dagaalanka Islaam Nacaybka, waxaana lagu beegay maalintii nin dablay ahaa oo islaamka neceb uu weeraray masaajid ku yaalla magaalada Christchurch ee New Zealand sannadkii 2019-kii oo uu ku dilay 51 qof oo cibaadaysanayey.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Islaam Naceybka

Dowladda Ciraaq oo ceyrisay safiirkii Iswiidhan – sababta waa maxay?

Wakaaladda wararka Ciraaq oo soo xigenaysa bayaan rasmi ah oo kasoo baxay dowladda, ayaa ku warrantay in xukuumadda Baqdaad ay sidoo kale u yeeratay danjiraha u fadhiya Iswiidhan.

Published

on


Boqolaal qof oo mudaaharaadayaal ah ayaa subaxnimadii hore ee Khamiista xoog ku galay safaaradda Iswiidhan ee Baqdaad, waxaanay dab qabadsiiyeen qaybo ka mid ah safaaradda Ciraaq, ka hor bannaanbaxan safaaradda Ciraaq ee Iswiidhan ayaa lagu gubay qur’aanka kariimka ah oo sii hurisay carada dunida Muslimka.

Qalalaasahan ayaa ahaa kii ugu dambeeyay ee ka dhashay mudaharaad dabayaaqadii bishii hore ka dhacay magaalada Stockholm oo Salwaan Momika oo ah qaxooti u dhashay dalka Ciraaq uu jeexjeexay kuna gubay kitaabka islaamka bannaanka masaajidka dhexe maalintii koowaad ee ciida muslimiinta ee Ciidul Adxaa, taasoo argagax ku beertay muslimiinta caalamka. Mudaharaadkii ugu dambeeyay ee maalintii Khamiista ka dhacay dalka Iswiidhan, ayaa Momika iyo qof kale oo mudaaharaadayay waxa ay laad ku dhufteen nuqullo ka mid ah qur’aanka kariimka ah, waxayna ku tumanayeen calanka Ciraaq.

Dowladda Ciraaq ayaa Khamiistii dalkeeda ka eriday, danijirihii Iswiidhan u fadhiyay Baqdaad, tallabadaasi oo ah mid ay ku gudbineyso farriin ay uga cabaneyso fal qorsheysan oo lagu rabo in lagu gubo kitaabka Qur’aanka Kariimka ah gudaha magaalada Stocklom ee caasimadda Iswiidhan.

Wakaaladda wararka Ciraaq oo soo xigenaysa bayaan rasmi ah oo kasoo baxay dowladda, ayaa ku warrantay in xukuumadda Baqdaad ay sidoo kale u yeeratay danjiraha u fadhiya Iswiidhan.

Isaga oo ka jawaabaya, ra’iisul wasaaraha Ciraaq, Maxammed Shia al-Sudani, wuxuu eryay safiirka Iswiidhan, wuxuuna ku amray sii hayaha safaaradda Ciraaq inuu ka baxo safaaradda Ciraaq ee Iswiidhan, afhayeen u hadlay dowladda ayaa yiri.

Goynta xiriirka diblomaasiyadeed ayaa timid “iyadoo laga jawaabayo ogolaanshaha soo noqnoqda ee dowladda Iswiidhan ee ah in la gubo Qur’aanka kariimka ah, lagu aflagaadeeyo xurmada Islaamka iyo in la gubo calanka Ciraaq,” ayuu Mudane al-Sudani ku yiri bartiisa twitter-ka. Dowladda Ciraaq ayaa sidoo kale joojisay shatiga shaqada ee dalka shirkadda isgaarsiinta ee Ericsson.

Wasiirka arrimaha dibadda ee Iswiidhan, Tobias Billström, ayaa war qoraal ah oo uu soo saaray ku sheegay in safaaradda dalkaas ee Baqdaad la burburiyay oo qayb ahaan lagu gubay weerarka abaarihii 2-dii duhurnimo ee xilliga dalkaas. Muuqaalo lagu faafiyay baraha bulshada ayaa muujinayay qeyb ka mid ah safaarada oo holceysa iyo dad gacmaha ku heysta qeybo ka mid ah dhismaha.

Bilayska Ciraaq ayaa ku ridey baasuukaha biyaha si ay u kala eryaan mudaaharaadayaasha, sida ay muujinayaan sawirro lagu faafiyey baraha bulshada iyo warbixinnada wararka, ugu yaraan 15 mudaaharaadayaal ah ayaa la xiray, sida uu sheegay sarkaal ka tirsan ciidammada Ciraaq. Kooxda dabagalka saxafiyiinta ayaa sheegtay in sidoo kale la xiray saddex wariye oo sawir qaade ah xilli ay warbixin ka diyaarinayeen mudaaharaadka waxayna dalbadeen in la sii daayo.

Mudaaharaadka ka dib ayaa la xiray safaaradda, waxaana dhammaan shaqaalihii safaaradda ay si nabad ah ku sugan yihiin goobihii ay ku noolaayeen, sida uu sheegay sarkaal ka tirsan wasaaradda arrimaha dibadda Ciraaq, isagoo sheegay in xilliga uu dibadbaxa dhacayay aysan jirin cid ku sugnayd safaaradda. Mudane Billström ayaa xaqiijiyay in dhammaan xubnaha shaqaaluhu ay bad qabaan. Shaqaalaha safaaradda Finland oo ku dhow ayaa iyagana laga saaray oo badqabo, sida ay sheegtay wakaaladda wararka Finland ee STT.

Dowladda Iswiidhan ayaa qorsheyneysay in ay u yeerto sii hayaha safaaradda Ciraaq ee Stockholm si ay uga sheegto sida ay ugu xuntahay falka dhacay.

“Waxa dhacay gabi ahaanba waa wax aan la aqbali karin, dowladduna aad ayay u cambaareyneysaa weerarradan,” ayuu yiri Mudane Billström. Waxa uu sheegay in mas’uuliyiinta Ciraaq ay leeyihiin “mas’uuliyad aan mugdi ku jirin” si ay u ilaaliyaan shaqaalaha diblomaasiyadeed oo ay “si dhab ah ugu guuldareysteen mas’uuliyaddan.”

Askar ka tirsan booliiska rabshadaha ka hortaga ee Ciraaq ayaa isku dayay inay ku kala eryaan dad mudaaharaadayay afaafka hore ee safaaradda Iswiidhan ee Baqdaad saacado ka dib markii la gubay dhismaha. Sawirka – Axmad Al-Rubaye/Agence France-Presse

Wasaaradda arrimaha dibadda Ciraaq ayaa qoraal ay soo dhigtay barteeda Twitter-ka ku cambaareysay weerarka safaaradda, waxayna sheegtay in dowladdu ay amar ku bixisay hay’adaha ammaanka inay sameeyaan baaritaan deg-deg ah oo lagu ogaanayo dembiilayaasha, si sharci ahna loola xisaabtamo.

Dalka Iswiidhan ayaa sanadihii ugu dambeeyay la daalaa dhacayay in ay ogolaadaan dibad baxyo ay ku lug leeyihiin gubashada qur’aanka kariimka ah, kuwaasi oo sare u qaaday xiisada diblomaasiyadeed ee ka dhex aloosantay in ay ku biirto NATO. Wasaaradda arrimaha dibadda ee Iswiidhan ayaa bishii hore ku tilmaantay gubista quraanka kariimka inay tahay fal ‘Islaam nacayb’ waxayna sheegtay inay ka soo horjeedaan arrintaas, halka saraakiishu ay ka digeen in gubista qur’aanka kariimka ah ay saamayn ku yeelan karto amniga qaranka iyo siyaasadda arrimaha dibadda.

Iyadoo maamulka Iswiidhan ay dhowr jeer ka soo horjeesteen ogolaansho loogu ogalanayo dibad-baxyada ka dhan ah Qur’aanka, iyagoo ku sababeeyay carqaladeynta nidaamka bulshada, maxkamadaha ayaa diiday diidmadaas, iyagoo sheegay inaysan haysan sabab ku filan oo ay ku joojiyaan falalkaas. Booliska Iswiidhan ayaa sheegay in Mudane Momika ay ku soo oogeen dacwad ah inuu falal qowmiyado kicin

Magaalada Stockholm bishii Janaayo, Rasmus Paludan, ee haysta dhalasho Danish-Swedish, ayaa hogaaminayay mudaaharaad uu ku gubay kitaabka barakeysan, taasoo ka careysiisay madaxda Turkiga. Turkiga oo in muddo ah is hortaag ku sameeyay dalabka Iswidhan ee NATO xilli uu Ruushku ku duulay dalka Ukrayn, ayaa muujiyay sida uu uga xun yahay qur’aanka kariimka ah.

Turkiga ayaa sida muuqata u banneeyay wadadii ay Iswiidhan ugu biiri lahayd NATO, inkastoo Madaxweyne Recep Tayyip Erdogan uu sheegay in Baarlamaanka dalkaasi uu qaadan doono go’aanka ugu dambeeya, waxaana Iswiidhan looga baahan yahay inay qaado tillaabooyin badan oo ay ku kasban karto taageerada Turkiga.

Dibadbaxan oo habeen hore ka dhacay magaalada Baqdaad ayaa waxaa lagu soo dhaweeyay Muqtada Al-Sadr oo ah wadaad shiico ah oo saameyn ku leh dalkaasi, kaasi oo ku baaqay in dowlada Ciraaq ay xiriirka diblomaasiyadeed u jarto dalka Iswiidhan. Waxa uu sheegay in dalka Scandinavian-ka uu “cadow ku yahay” Islaamka.

Dowladaha Islaamka ayaa ka falceliyey dhacdadan, balse Soomaaliya kuma jrito. Masar ayaa ku tilmaantay gubista Qur’aanka “Ficil fool-xun”, Sacuudi Carabiya waxay sheegtay in “falalka noocaas ah ee naceybka ah iyo kuwa soo noqnoqda aan la aqbali karin wax sabab ah”. Wasiirka arrimaha dibadda ee Malaysiya ayaa sheegay in nijaasaynta kitaabka quduuska ah ee lagu jiro fasax muhiim ah “ay meel ka dhac ku tahay Muslimiinta caalamka.”

Facebook Comments Box

Continue Reading

Islaam Naceybka

Madaxweynaha Ruushka Vladimir Putin oo dhaleeceeyay kitaabka Qur’aanka ee la gubay intii lagu guda jiray booqashada masjidka Dagestan

Putin ayaa hadalkan sheegay mar uu Arbacadii la kulmay wakiillo ka socday Muslimiinta Masjidka Juma ee ku yaalla magaalladda Dagestan, halkaasi oo hadiyad ahaan loogu siiyey nuqul ka mid ah Qur’aanka kariimka ah.

Published

on


Madaxweynaha Ruushka Vladamir Putin ayaa dhaleeceeyay wadamada reer galbeedka ee ogol in la gubo qur’aanka kariimka ah sababo la xiriira xoriyatul qawlka, isagoo sheegay in falalka noocaasi ah ay dambi ka yihiin Ruushka.

Putin ayaa hadalkan sheegay mar uu Arbacadii la kulmay wakiillo ka socday Muslimiinta Masjidka Juma ee ku yaalla magaalladda Derbent ee magaalladda Dagestan, halkaasi oo hadiyad ahaan loogu siiyey nuqul ka mid ah Qur’aanka kariimka ah. Waxa uu dhaleeceyn u jeediyay wadamada reer galbeedka ee aan u arkin in Qur’aanka lagu gubayo dambi, isaga oo carabka ku adkeeyay in Ruushka uu ciqaabayo falalkan.

“Qur’aanka kariimka ah ayuu u yahay Muslimiinta, waana in uu dadka kale u ahaado” ayuu yiri Putin oo ay soo xigatay wakaaladda Anadolu ee dalka Turkiga. Waxa uu ka mahadceliyey hadiyadda, waxa uuna yiri: “Mar walba waxaan u hoggaansami doonaa xeerarkan.”

Hadalka Putin ayaa daba socda muran caalami ah oo ka dhashay koobi qur’aan ah oo lagu gubay bannaanka masaajid ku yaalla magaalada Stockholm. Dhacdadan ayaa la sheegay in uu geystay nin u dhashay dalka Ciraaq oo qaxooti ku ahaa dalka Iswiidhan, kaas oo la sheegay in uu ogolaansho qoraal ah ka helay booliiska.

Dhowr dowladood iyo ururo Carbeed ayaa si kulul u cambaareeyay falkan. Laakiin dowladda Soomaaliya ee uu hoggaamiyo madaxweyne Xassan Sheekh wax cambaareyn ah kama soo yeerin.

Dawladda Ciraaq ayaa ku tilmaantay “mid ka tarjumaysa ruux nacayb ah oo ka fog xorriyadda hadalka.” Masar, Kuwait, Urdun, Yemen, iyo Sacuudiga ayaa sidoo kale soo saaray bayaan ay ku cambaareynayaan gubitaanka qur’aanka kariimka ah. Dhanka kale Marooko iyo Imaaraatka Carabta ayaa u yeeray safiiradooda u fadhiya Iswiidhan dhacdadan.

Golaha iskaashiga khaliijka (GCC) ayaa bayaan uu soo saaray ku booriyay dowladda Iswiidhan in ay si degdeg ah u qaaddo tallaabooyin looga hortagayo falalkan muujinaya xaasidnimada, nacaybka, iyo xagjirnimada.

Masjidka Juma, oo uu Putin ka hadlay, ayaa ah masaajidka ugu da’da weyn Ruushka, waana mid ka mid ah kuwa ugu da’da weyn adduunka. In kasta oo dhaleeceyntiisa qur’aanka kariimka ah loo arki karo difaac bulshada Muslimka ah, Putin waxa uu dhowr shir ku sheegay hadallo Islaam nacayb ah oo dhiirigeliyay rabshadaha ka dhanka ah Muslimiinta Jeejniya iyo Dagestan.

Intii lagu jiray dagaalkii labaad ee Chechnya, Putin waxa uu Muslimiinta Ruushka ugu yeedhay inay yihiin Islaamiyiin aasaasi ah oo awood u leh inay taageeraan mashruuca xagjirka ah ee Chechnya ee lagu dhisayo dawlad Islaami ah oo ka jirta Caucasus.

“Haddii xoogaga xagjirka ah ay u suurtagasho in ay qabsadaan Caucasus, caabuqan wuxuu ku fidi karaa wabiga Volga, wuxuu ku fidi karaa jamhuuriyada kale, waxaanan wajihi doonaa Islaamin buuxda ee Ruushka ama waa inaan ku heshiinno kala qaybinta Ruushka oo loo qaybiyo dhowr waddan oo madax-bannaan. ” Putin ayaa yiri sanadkii 2000.

Marka loo eego warbixintii mashruuca Pew ee 2011, Islaamku waa diimaha laga tirada badan yahay ee Ruushka, laakiin waddanku waa diinta ugu badan ee Muslimiinta Yurub, oo ay ku nool yihiin qiyaastii 16 milyan oo Muslimiin ah, oo ka dhigan qiyaastii 12% tirada guud ee dadka. Inta badan Muslimiinta ku nool Ruushka waxay raacaan Islaamka Sunniga, halka boqolkiiba in yar ay yihiin Muslimiin Shiico ah. Awaamiirta Suufiyada Sunniga, gaar ahaan dugsiyada Naqshbandi iyo Shadhili, waxay ku leeyihiin joogitaan caan ah Dagestan iyo Chechnya.

Facebook Comments Box

Continue Reading
Advertisement
Bariga dhexe9 hours ago

“Meel Israa’iil ka mid ah kama badbaadi doonto gantaalladeena” – Xassan Nasrallah

Afrika9 hours ago

Dalka Zimbabwe oo codsanaayo xubinnimada kooxda BRICS

Geeska Afrika9 hours ago

Mudaaharaad rabshado wata ayaa ka dhacay dalka Kenya, kaas oo looga soo horjeedo sharciga canshuuraha

Diblomaasiyadda10 hours ago

Booqashada Putin ee Vietnam: Laga soo bilaabo saaxiibtinimada taariikhiga ah ilaa qorshayaasha mustaqbalka

Wararka2 days ago

Tansaania oo furtay xaruntii ugu horeysay ee digniinta degdegga ah ee hawlgalka iyo isgaarsiinta

Sirdoonka & Militariga2 days ago

Faransiiska oo dhimaya joogitaanka ciidamadiisa militariga ee Afrika – AFP

Sirdoonka & Militariga2 days ago

Suudaan oo dacwo ka ah faragelinta ‘aan joogsiga lahayn’ ee Imaaraadka Carabta

Yurub2 days ago

Ra’iisul Wasaaraha Netherlands Mark Rutte, oo noqonaya madaxa NATO

Diblomaasiyadda2 days ago

Kuuriyada Waqooyi oo roog cas u fidisay Putin, oo heshiis muhiim u ah la saxiixatay Ruushka

Sirdoonka & Militariga4 days ago

Wadamada hubka nukliyeerka ku hubaysan oo kor u qaadaya awooda hubkooda arsenalka – cilmi baaris

Wararka6 days ago

Xujeyda Muslimiinta ah ayaa isugu tagay Buurta Carafa si ay u cibaadeystaan ​​maalinta oo dhan

Siyaasadda Soomaaliweyn6 days ago

Xogta saraakiishii lagu dilay deegaanka Awdiinleh iyo degmada Bardaale

Siyaasadda Soomaaliweyn1 week ago

Ciidamada Mareykanka ee AFRICOM ayaa beeniyey eedeynta Al-Shabaab ee dilkii dhaqaatiirta Kuubba

Afrika1 week ago

Madaxweyne ku xigeenka Malawi Saulos Chilima iyo sagaal kale ayaa ku dhintay shil diyaaradeed, sida ay xaqiijisay dowladda

Siyaasadda Arrimaha Dibadda1 week ago

Maxay kawada hadleen Madaxweyne Xassan iyo Ra’isul wasaaraha Norway?

Diblomaasiyadda1 week ago

Mareykanka wuxuu u baahan yahay caawinta Japan si kor loogu qaado wax soo saarka militariga, ayuu yiri danjire Rahm Emanuel

Wararka1 week ago

Maroodiyaasha Afrika ayaa midba midka kale ugu yeeraa magacyo gaar ah, daraasad cusub ayaa muujisay

Yurub2 weeks ago

Xisbiyada Midigta fog ayaa guullo waaweyn ka gaaray doorashada Midowga Yurub

Bariga dhexe2 weeks ago

Golaha Illaalada kacaanka Iiraan ayaa waxay doorashada ka xayireen madaxweynihii hore ee Axmadinejad

Bariga dhexe2 weeks ago

Wasiirka arrimaha dibadda Turkiga oo dalka Qadar kula kulmay hogaamiyaha Xamaas

Gumeysi iyo isir sifeyn2 weeks ago

Khaliijka ayaa cambaareysay weerarka Israa’iil ay ku qaaday Nuseirat, waxayna ku tilmaantay fal dambiyeed aad u fool xun oo argagaxiso ah

Siyaasadda Arrimaha Dibadda2 weeks ago

Madaxweyne Xassan Sheekh oo safar Norway ah u ambabaxay – waa maxay ujeedka safarka?

Yurub2 weeks ago

Nin ayaa la xiray ka dib markii uu weeraray ra’iisul wasaaraha Denmark

Siyaasadda Soomaaliweyn2 weeks ago

Ururka Al-shabaab oo weeraray magaalada Ceel-dheer

koonfurta Bari Aasiya2 weeks ago

Narendra Modi ayaa ku soo laaban doona ra’iisul wasaaraha Hindiya mar saddexaad

Afrika2 weeks ago

Dhaqdhaqaaqayaasha Suudaan ayaa sheegay in illaa 40 qof ay ku dhinteen duqeymo ka dhacay meel u dhow Khartuum

Bariga dhexe2 weeks ago

Xuutiyiinta Yemen ayaa xiray shaqaale gargaar, oo ka tirsan Qaramada Midoobay

Siyaasadda Soomaaliweyn2 weeks ago

Soomaaliya ayaa ku biirtay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay in ka badan 50 sano kadib

Gumeysi iyo isir sifeyn2 weeks ago

Ku dhawaad ​​40 qof ayaa ku dhintay weerar ay Israa’iil ku qaadday iskuulka Nuseirat

Afrika2 weeks ago

Wafdi ka socda Difaaca Ruushka ayaa wadahadal la yeeshay dalalka Maali iyo Niger

Diblomaasiyadda2 weeks ago

Spain ayaa doonaysa inay ku biirto kiiska xasuuqa ka dhanka ah Israa’iil

Sirdoonka & Militariga2 weeks ago

Qorshaha Soomaaliya ay ku doonayso in ciidamada Itoobiya loogu saarro dalka waa sababo la xariira ‘Badda Cas’

Bariga dhexe2 weeks ago

Bashaar Al-asad iyo Ra’iisul wasaaraha Ciraaq ayaa ka wada hadlay isku-duwidda amniga, warbaahinta dowladda Ciraaq ayaa sheegtay

Buuggaag3 weeks ago

Ogaal yar oo ku saabsan buugga Saacadihii Badbaadada

Siyaasadda Soomaaliweyn3 weeks ago

Waa maxay ujeedka K. Galbeed Soomaaliya ay ugu hortimid qorshaha ay Dowladda Soomaaliya kaga saareyso ciidamada Itoobiya?

Afrika3 weeks ago

Xisbiga ANC ayaa lumisay aqlabiyaddiisa 30-ka sano ee Koonfur Afrika

Gumeysi iyo isir sifeyn3 weeks ago

Hay’adda CAIR ayaa dhaleecaysay madaxa difaaca ee Maraykanka in uu dafiray xasuuqa Gaza ee Israa’iil

Sirdoonka & Militariga3 weeks ago

Shirkadaha Israa’iil ee hubka ayaa laga mamnuucay bandhiga carwada difaaca ee ka dhici doonta Faransiiska

Siyaasadda Soomaaliweyn3 weeks ago

Maamulka Khaatumo ‘oo si gaar ah’ ula macaamileysa dowladda Turkey – dhaqan siyaasaddeed cusub

Afrika3 weeks ago

Xisbiga talada haya ayaa hogaaminaya codadka iyadoo ay socoto tirinta codadka doorashada Koonfur Afrika

Xul