Connect with us

Arrimaha Bulshada iyo Qoyska

Caqabadaha Guusha Kaa Hor Istaaga!

Published

on

 


Marka laga hadlaayo guul waxaa dabataal guul daro. Waxaan rabnaa in aan kala ogaano waa maxay guul, guul darese maxay tahay?Guushu waa markii aad gaarto hadafkaagii iyo yoolkaagii kuu degsana waxaad hanatay guushii. Waxaana gacanta soogashatay shay qaaliya oo ah guul. Guuldaro waa in aad ka miro dhalin waydo hadafkaagi iyo yoolkii kuu degsanaa. Sababtoo ah ma jiro ruux guulaysta mar walba ilaa uu la kulmo caqabado iyo mushkilaad kala duwan. Inbadan waxaad maqashaa guul laakiin miyaad taqaan sida guusha loo gaaro iyo caqabadaha kaa hor imaan kara? Qof walba oo jecel inuu   hanto guul waa in uu naf iyo maal ubaxshaa hanashada guusha si uu ugaaro.

Waxaa jira caqabado badan oo soo foodsaara guulaystaha. Waxaana ka mid ah:-

  1. Qorshe la’aan: Qorshe la’aantu waxay ka mid tahay caqabadaha soo wajaha qofka. Maxaayeelay markii aad rabto in aad gaadho hadafkaaga iyo yoolkaaga waa in aad leedahay qorshe cad oo aad wax ku kala wado. Tusaale markii aad rabto in aad gasho imtixaan oo aad ku guulaysato, waa in aad leedahay jadwal.

Waxa uu kuu sahlayaa jadwalka in aad maarayso waqtiga, lix saacna aad seexato, lix saacna aad waxbaranayso, lix saacna aad gudanayso waa jibaadka Alle, lix saacna aad wax akhrido. Waxaa kuu fududaanaya in aad hesho libinta sababtoo ah waxaad haysataa qorshe cad in aad ku guulaysato natiijada imtixaanka. Ogow markii aad ku talagasho in aad noqoto qofka kowaad ee guulaystaha ah waa in aad talada ku darsataa in uu jiro ruux adi tartan kula galaya oo masaafada aad jarto kula jaraya, inta aad hurudo waa uu soojeedaa, inta aad wax akhrinayso waa kula akhrinayaa, inta aad cibaadaysanayso waa uu kula cibaadaysanaya.

Kawaran ruuxaa kaa faa’idaystay, intii aad hurudayna waa uu dadaalayay akhris iyo qorid badan buu ku jiray. Intaad akhriska ku jirtayna waxa uu siijarayay socdaal ah in uu guulaysto oo kaa hormaro inta aadan gaadhin.

Soomaalidu waxay tiraahdaa ( Ninkii seexdaa sicii dibi dhal) oo ay ulajeedaan qofkasta oo is dhigtaa waxa ku hareeraysan guul darada hadafkiisa, waana sababta dad badan oo dunida ku nooli ay u dhahaan waxaa nahaysta caqabado oo ma guulaysano si kastoo aan udadaalno. Taasna waxaa keenay waa qorshe la’aanta aad ka leedahay waxa aad qabaneyso oo dhan. Markale waxay dheheeen saddex ma gaartid ( Ruux qorsho leh, ruux go’aan leh, ruux rabidtaan leh). Waxaan ka fahmaysaa qofku hadduu leeyahay qorshe cad, go’aan adag iyo rabitaan ka go’naansho ah waa adag tahay in aad si fudud ku gaarto. Sababtoo ah adi ma lihid wax cad oo aad ku hanato yoolkaaga. Maahmaah ayaa ahayd “Qowl iyo qorsheba waa lacadeeyaa”. Haddii aadan lahyn qorshe meel ma gaartid.

Alle wuxuu yiri (Haddii aad go’aan gaarto talo saaro Allaah, Allena waa jecelyahay kuwa talada saartee). Marke waa in aan yeelana wax cad oo aan ku tartano.

Haddii ay taas dhiciwaydo waxaa adag in aad hanato guusha, sababtoo ah waxaa kaa maqan shey qaaliya oo ah tashkiilaadii aad gu gaari lahayd hamigaaga. Maah-maah baa ahayd (Onkod xeeshiis buu dhacaa hadalna nuxurkiis). Caqabada ugu weyn ee soo wajaha guul raadiyaha waa qorshe la’aan.

  1. Kibirka: Qofka kibirka badan iyo qofka qoonsimaadka badan midna meel ma gaaraan. Haddii aad tahay ruux uu ku jiro kibir iyo iska sarayn, waxaa hubaal ah in aadan meel gaari karin.

Ragow kibirka waa lagu jabaa kaa hala ogaado, taas waxaan ka fahmaynaa in kibirka aan meelna lagu gaarayn, sikastoo aad uroorto ama aad u korto babac iyo buur waxaa adag in aad hesho ama aad gaarto guusha aad rabto. Ruuxu waxa uu kibrikaraa markii uu hadafkiisii iyo yoolkiisii hanto laakiin inta ka horaysa fadhi iyo kibirtoona guul laguma gaadho.

Soomaalidu waxay dhahdaa (Fadhi iyo fuud yicibeed laysku waa) oo    ay ula jeedaan qofna si dhib yar uma hanto guusha iyo kama danbaysta darajada sare. Waa in aad umartaa dhib, waa in aad usafartaa, usaamo layshaa, una soojeedaa xiliyada dadku hurdaan. Intaa haddii lagaa waayo dadaalkaagu waa hal bacaad lagu lisay oo kale. Maah maah kale waxay ahayd (Kibirku harkuu kaasaaraa hoosna kuguma simo), taas micnaheedu waa in aadan ahayn ruux kibir iyo isla wayni ku jirto sababtoo ah ma jiro ruux islaweyni iyo istustusnimo meel ku gaara balse in uu gaaro daaye waxa uu noqdaa ruux shalayto badan oo ka qoomameeya wixii soomaray. Saddex waa isqabtaan (Qof qosol badan iyo qof qoonsi badan, qof quud jecel iyo qof aan uquurin, qof qab weyn iyo qof aan u qabin). Waxa ubadan oo ay dadku u guulaysan waayeen waa kibir iyo islaweyni aan xad lahayn taas ma keeni karto in aad hanato guul IWM.

Qofka marka uu guulaysto waxa uu gaaray yoolkiisii, wuxuuna xaqiijiyay mid ka mid ah qorshihii iyo waxa uu ku taamayay.

Haddaan sooqaato gabaygii uu tiriyay Abwaan Axmed Ismaaciil Diiriye oo ku magac dheeraa Qaasim, sanadku marka uu ahaa 1960-kii, kolkii gobanimada la helay, isaga oo cadan jooga waxa uu ku salaamayay una bishaaraynaayay geesiyaashii soomaaliyeed ee muddada dheer u soo halgamaayay gobanimada, gaar ahaan waxa uu ku xusayaa Sayid Maxamed C/dulle Xassan.

Wuxuu yiri:

  1. Allow yaa darwiishkii farriin dabacsan gaarsiiya
  2. Allow yaa dabaal deg iyo farax kala dul eedaama
  3. Allow yaa dadkaagii yiraahdaa dowladnimo qaaday
  4. Dhaaxuu u daakiray xaqoo naga dahsoonaaye
  5. Haddaawado dadka u hiiliyiyo doogga soo baxaye
  6. Allow yaa dalluuntiyo qabriga dib uga soo saara
  7. Allow yaa dirkii dhoodi-meer doona faraciisa
  8. Allow yaa darmaan fara taqaan duqa u heenseeya
  9. Allow yaa duleedada taleex uga damaashaada
  10. In dariiqadii nooshahoo dihine soo gaadhay
  11. Oo uu dabkuu shiday rag kale dogobyo sii saaray
  12. Allow yaa af lama daaliyo e daacad ugu sheega.

Abwaanku waxa uu sifeynaayay kana sheekaynaayay guushii lagaaray iyo ammaanta raggii soohoyiyay iyo raggii ka soo shaqeeyay muddada dheer u dagaalamaayay oo naf iyo maal u huray. Sidoo kalena waxaan gabaygaan ka fahmaynaa in marka aad gaadho guusha aad farxi karto balse inta ka horaysaa ay tahay wali reerku waa hayaan oo macaga dhigan. Ruuxa waa in uusan ka dheeraan waajibaadka Alle uusan noqon ruux aan ku mahadin Allihii uumay oo gaarsiiyay guushaas. Guul darada ubadan waa Ilaawitaanka la ilaawo Alle cabsidiisa sababtoo ah markasta oo aad hanato hadafkaaga waa in aad u mahadnaqdo Allihii ku waa fajiyay guushaas.

  1. Xaasidnimo: Qofka raba in uu gaadho yoolkiisa waa in uu maanka iyo maskaxda ku hayaa in uu san meelna gaarin ruux xaasid ah aan ogolayn libinta iyo guusha dadka kale.

Waxaad arkaysaa ruux leh ani waxaan rabaa in aan ka gun gaadho hadafkayga laakiin marabo in ay dadku ila gaaraan hadafkayga taas ma fiicna diiniyan iyo bini-aadanimo waayo ruuxna ma hanto guul isagoo xaasidnimo ku jirto. Waa tii la yiri (Ma liibaano xaasidka), qofka xaasidka ah waligii meel ma gaaro oo isagay ku noqotaa xaasidnimadiisa. Waxaa qofka aadanaha ah laga rabaa in uu la jeclaado walaalkii waxa uu la jecel yahay naftiisa. Sababtoo ah haddii aad adi keliya dhahdo waa in aan kaligay saas ahaadaa ma dhacayso in aad gaadho wadadii aad usocotay iyo yoolkaagii kuu degsanaa.

Maah maah ayaa ahayd (Xaasid ma bulaalo) oo loola jeedo qofka keligiis isku rabaha ah meel ma gaaro guulna ma uriyo.

Markale waa tii la lahaa ( Xaasid ma xayaado) oo ah in marnaba talaabo la qaadi karin ilaa laga dheeraado waxkastoo qoonsi iyo kibir keeni kara. Taasna waxaa looga fadhiyaa qofkasta oo islaam ah waayo qofka islaamka ah Alle waxa uu siiyay nimco aysan haysan gaallada oo ah Iimaanka taasna waxaa looga fadhiyaa in aad ku shukrido dadka guulaha gaarayna ama kaa guulaystana aad umahadnaqdo si qalbi furan adoon la imaanayn xaasidnimo IWM. Xaasid wax ma xukumo hadduu xukumana kuma bulaalo oo waa eedaa. Xasadku waa xanuun aan laga xafaaroobin. Sababtoo ah qofba qofka uu san la jeclayn libinta qof kale aan la ahayn naftiisa ma ku najaxo. Waxa uu ka siiqaadaya xanuun iyo xiqdi dheeraada. Abii Xamsata, Aanas Bin Maalik ahaa (Alle raali haka noqdee) adeegihii Rasuulkana (NNKH) ahaa waxaa laga weriyay : In Rasuulka (NNKH) yiri: ( Axadkiin ma rumayn Alle ilaa uu la jeclaado walaalkiis muslimka ah waxa uu nafsaddiisa la jecel yahay). Waxaa weriyay (Bukhaari iyo Muslim).

Waxaan ka faa’idaysanaynaa in aan qofka islaamka ah la xaasidin una ogolaano libinta uu Allihii uumay ugartay. Haku waayin imaankaaga xasidnimo adoo isleh qof wax u dhin ama jar ka tuur.

  1. Wahsi (Caajis badan): Haddii aad doonayso in aad gaadho hadafkaaga marna ha u ogolaan naftaada in ay caajisto oo habsan ku dhaco shaqadii aad qorshaysay.

Caqabadaha ugu weyn ee soo wajaha qofka jecel guulaha ama guud ahaan bini-aadamka waxaa ka mid ah waa caajiska, waxayna kuu horseedaa in aadan meelna gaarin bal aad ku hodmato. Ruuxa jecel in uu gaadho yoolkiisa marnaba ma aqbalo waxa ay naftiisa iyo sheydaan ba jecelyihiin. Sheydaanku waxa uu ku saaraya hu’ qoyan waxa uu ku leeyahay waxaan waa adag tahay ee ha isku daalin, way adag tahay ee nafta ha dhibin, waa xili hurdee seexo, waad xanuunsan tahee ha is dhibin, waad daalan tahee iska naso, indhahaa ku xanuunaye iska dhaaf, waqti mahayside ha islurin, way dhib badantahee haka lifin nafta, waa qabobe ha bixin, guulaysan mayside ha cadibin naftaada, waxaan ku anfici maayaane waqti haku lumin IWM.

Sheydaanku marna kuuma ogola wax guul ah oo balan iyo wacad waxa uu ku maray in uu bini-aadamka luminaayo. Ninka dhaarta ku maray in uu bohol iyo jahanama ka tuurayo ma aaminaysaa mise raacaysaa awaamiirtiisa uu ku faraayo, waa inoo nasiib daro in aan ku hodmano sheydaanka iyo hadalada uu nagu dhaho xiliyada aan gudanayno waajibaadkeena Alle iyo markastoo aan ku joogno in aan gaarno guusheena.

Ruuxa mu’minka ah ma ahan kan caajisa oo wahsiga badan, waa ruuxa aan aqbalin wahsi waayo caajisku iyo wahsigu waa camal sheydaan oo ninkaas sharwadaha ah ayaa hogaaminaya. Waxaa naloo ka baahan yahay in aan cashar ka barano dadkii hore ee guulaystay iyo dadkii hore ee guul daraystay . Waa tii la yiri ( Casho walba cashar baro aad caalim noqotide).

Waa in aan baarno maxay ku guulaysteen? Maxay sameeyeen? Maxay naftooda udiideen? Maxay nebcaayeen? Maxayse jeclaayeen? Maxay aqbali jireen? Maxayse diidi jireen?

Waa su’aalo ubaahan in laga jawaabo iyo turxaan bixin aan caadi ahayn. Waa in uu yahay qofka guul raadiyaha ah qof iswaydiin kara su’aalo kasta, kana jawaabi kara.

  1. Kalsooni la’aan: Kalsooni la’aantu waxay kuu horseedaysaa in aadan gaarin meelna waayo waxaad ba ku kalsoonayn naftaada iyo awoodaada.

Haddii aad shaki ka qabto in aad guulaysanayso waxaa hubaal ah in aadan gaadhayn guul sababtoo ah ma aqoonsanid naftaada iyo awood uu Alle ku siiyay. Haddii aad iska dhaadhiciso ma gaaraysid guusha, ma socon kartid garab la’aan, ma dhaqaaqi kartid wehel la’aan, ma noolaan kartid keligaa, wax ma baran kartid, waligaa ma gaaraysid waayo awoodaadi baad xaqirtay kumana kal soonid.

Kalsooni la’aan kal ma jabiso kurbana kaama saarto. Waa in aad tahay ruux leh go’aan ku kalsoon naftiisa aan cid kale wax uga daba fariisan. Alle qur’aankiisa kariimka ah waxa uu ku yiri “Haddii aad go’aan gaarto talo saaro Allaah, Allena waa jecel yahay kuwa talada saartee”. Markale waa tii uu lahaa Alle sareeye (Ruuxii Alle ka baqa ee sabra, Ilaahay ma lumiyo dadka ajirka dadka wanaaga sameeya). Qofka mu’minka ah ma ahan in uu noqdo kalsooni la’aan miyaad ka liidataa shimbirta subixii duusha iyadoo calool maran habeenkiina soonoqota iyadoo dheregsan. Su’aashu waa maya. Waxaa qofka laga rabaa in uu leeyahay go’aan adag oo uu ku meel maro. Soomaalidu waxay dhahdaa (Kartidaada kuu dhaanta kun adeeradaa dhaleene). Waa in aad tahay ruux karti leh. Inta badan dadka waxay la guul daraystaan waa kalsooni xumo iyo awoodooda oo aan aaminsanayn.

Dadka bini-aadamka ah waa sida ay iska dhigaan. Qof walbaana wuxuu yahay isagu sida uu iska dhaadhiciyo. Dadka japaaneska ah waxay aaminsan yihiin in ay samayn karaan waxkasta, haddii uu qof wax sameeyana ay samayn karaan, haddii aan la samayna ay waajib ku tahay in ay sameeyaan. Dadka carabta ah waxay aamin san yihiin in la samayn karo waxkasta oo la sameeyay sidoo kalena ay samayn karaan waxkasta oo qof sameeyay. Haddii aan la samayna aysan isku dayin.

Dadka soomaalidana waxay ku leeyihiin waan samayn karnaa, haddii la sameeyayna waan isku dayi karnaa oo waan awoodnaa. Haddii aan la samayna waxay ku leeyihiin sababteebaan u sameyn weyney. Haddaba qofka waxaa lagarabaa in uu dhaho wax walba waan samayn karaa, waan awoodaa waana samaynayaa. Markii aad samayn waydana waa in aad dhahdaa sababtee baan usamayn waayay waxaas iyo waxaas.

  1. Dhaqaalo dari: Qofka marka uu usodcaalo guul iyo in uu ka miro dhaliyo hadafkiisa waxaa inta badan soo mara caqabado aad u adag kuwaas oo lidi ku ah horu socodka.

Waxaa ka mida dhaqaalaha waana kan ugu muhiimsan ee lagu gaari karo wado kasta oo aad doonayso in aad gaarto. Tusaale, markii aad rabto in aad furato dukaan oo aadan haysan wax tacab ah oo aad ku bilawdo waa adag tahay in aad furto sababtoo ah ma aad awoodo. Marka laga hadlaayo ganacsiga waxaa shardi ah in ay jiraan laba shay oo kala ah:

  1. Rabitaan “doonis”

  2. Awood “karti”

Waxaa dhacda marmar in aad jeceshahay in aad samayso dabakaaye ama bakhaar, laakiin ma awoodo in aad ku dhaqaaqdo ama aad fuliso arrintaa oo waxaa kaa maqan dhaqaalihii. Sidaa darteed ma samayn kartid in aad furto goob ganacsi. Marna waxaad awood uleedahay in aad wax walba samayn karto, mashruuc kastana fulin karto laakiin aysan jirin wax rabitaan ah. Taas hadday dhacdo ma suuragalayso in uu guulaysto qorshahaas waayo waxaa maqan rabitaan. Qofkasta oo haya fikrad hadduusan haysan wax dhaqaale ah uma suuragalayso in ay guul ka gaaraan hadafkooda iyo yoolka ay tiigsanayaan. Dhaqaaluhu waa kan kala socodsiiya wax walba waana kan kuu fura wado kasta oo aad ubaahato.

Haddii aad go’aan ku gaarto in aad aado dayaxa oo aad haysato dhaqaale kugu filan ama kaaba badan waad uduuli kartaa waana dagi kartaa dayaxa oogadiisa. Sababtoo ah waxaa jira dad tagay oo ku tagay dayax gacmeedyo. Waxaana usuuragashay in ay tagaan waa dhaqaale IWM. Haddaba qofka hadduusan haysan waa adag tahay in uu gaadho bartilmaameedka uu rabo. Waana caqabada ugu weyn ee soo wajaha dadka jecel in ay gaaraan yoolkooda. Dad badan waxay ka cawdaan hanti yari taas oo keentay inay guul daraystaan sababtuna waa dhaqaali yarida.

Soomaalidu waxay dhahaan saddex dadkaa kugu naca xilo la’aan, xoolo la’aan iyo xishood la’aan. Haddii aadan xoolo haysan ma ahid ruux ka miro dhasha hadafkiisa ilaa qof mooye sabra, kuna dadaala in uu hanto ama ka miro dhaliya hadafkiisa.

  1. Caafimaad darro: Sheyga ugu qaalisan ee uu haysto qofka waa caafimaadka. Haddii uu waayo caafimaad waxkasta oo noloshiisa la xiriira waa uu waayaya. Sababtoo ah ma jiro awood ama karti uu ku meelmariyo fikirkiisa saliimka ah .

Alle waxa uu inasiiyay oo dhan waxa u fiican waa caafimaadka, waa in aan ka miro dhalino hadafkeena si aan ugu guulaysano socdaalka nolosha ugu jirno. Inta badan haddii aadan haysan caafimaad laakiin aad haysato waxkasta oo aad ubaahato waa adag tahay in aad gaarto yoolkaaga. Maah-maah baa ahayd saddex dadka kugu naca bukto badan, baahi badan iyo baryo badan. Waxaan ka fahmaynaa in buktada badani ay tahay shey ka hor istaagaya in aad samayso waxkastoo aad go’aansato waayo jirkii caafimaad qaba baa guulaysta. Waxaa nala karabaa in aan ka faa’idaysano caafimaadkayaga intaynaan xanuunsan ka hor, in aan ka faa’idaysano waqtigeena intaynaan mashquulin ka hor iyo in aan isxisaabino intaynaan nala xisaabin ka hor.

  1. Talo la’aan: Guuldarada waxa keena waa talo la’aanta sababtoo ah talaabo ma qaadi kartid haddii aadan haysan talo iyo tusaale.

Dadka inta badan guul daraystaa waxa ka mid ah oo soo wajaha waa talo la’aanta waana lagu hodmaa in aad iska socoto talo la’aan. Soomaalidu waxay dhahdaa saddex baa dadka uliita matoshe, ma tashade iyo ma tashiishe. Haddii talo lawaayo wax walba la’ waa. Waxa la yiri markii talo la helo ayaa tubta la tiigsada. Qofka raba in uu ku guulaysto noloshiisa waa in uu yahay ruux leh talo. Sidoo kalena la tashado dadka khibrada u leh. Laakiin qofka aad la tashanayso waa in uu yahay ruux u saaxiib ah talada aan ahayn ruux xaasid ah. Qofka xaasidka ah la lamatasho waayo waxa uu kaa tuurayaa god iyo meel aadan ka soowaaqsan waligaa.

Waxaa la yiri waxa saaxiibo ahaa laba wiil laakiin mid ayaa ahaa xaasid, waxay yimaadeen bad wayna ku mayrteen saa midkii aan xaasidka ahayn ayaa waxaa qaaday xiis, markaas ayuu qayliyay waxaa soo rooray kii xaasidka aha, wuxuuna ka soosaaray baddii waana soobad baadshay. Markii banaanka loo soo baxay ayuu dhahay kii la soobad baadshay waad mahadsantahay maadaama aad isoo bad baadisay. Inta uu qoslay ayuu dhahay kuma soo saareene, maalin dhawaynto ayaa wadaad ka maqlay ruuxii baddu cunto waa ehlu jano. Marke waxaan arkay adoo naf ah oo baddu ku wadato waxaan is iri inta uusan dhiman ka gaar yuusan janadda galinee. Waxaan ka fahmaynaa qofka xaasidka ah lala matashado lalamana saaxiibo sababtoo ah sidaa iyo si kadaran ayuu kuu galaya. Inta badan dadku iskuma ogola libinta iyo guusha. Waxaana ku hortaagan in aad ka fiirsato ruuxa aad la tashanayso. Tusaale ahaan, waxaad go’aan ku gaartay in aad qorto buug, waxaadna u baahatay in aad hesho qof kaa caawiya oo ku siiya talo iyo tusaale si aad u raacdo una gaadho guusha.

Ruuxa aad utagaysaa waa in uu yahay qof horay usoo qoray buugaag ama qoraa ah waxaana la dhaha (God ninkii galaa laga waraystaa). Oo qofka kaawaya aragsan waa lama huraan in aad la tashato. Maah-maah soomaaliyeed ayaa ahayd ( Qofkii gu’ kaaweyn il guruxeedna kaa weyn) oo macneheedu yahay in qofka kaawaaya aragsan la tashato siddii aad u hanan lahayd guushaada ah qoridda buugga.

Dadka guulaystaa waa dadka badanaa la tashta dadka ka waaya aragsan sababtoo ah kor waayeel waa wada indho, waana lama huraan in aad xaqiijiso ka gun gaadhida hadafkaagii kuu dagsanaa.

Waxaa hadda ka hor meel daganaa oday, waxaana u imaan jiray dadka waxayna ka qaadan jireen talada. Waxaa soo aaday nin waxa uuna yimid meeshii uu daganaa. Ka dib waxa uu weydiistay in uu la taliyo markaas ayuu dhahay iikeen tulud aan ku siiyee talo. Waxa uu siiyay hal uu watay ka dibna inta uu ka gudoomay ayuu dhahay, ( Wax hubso) oo iska aamusay. Ninkii ayaa dhahay ila-tali suuyeen wax hubso mar labaad. Suuyeen ila-tali, odaygii inta uu eegay ninki ayuu dhahay wax hubso adeer. Ninkii isaga oo yaaban ayuu tagay gurigii , hashiina laga qaatay waxa uu ku baxshayna uusan garanayn. Waxa uu tagay gurigii xili saq dhexe ah, waxaa uu arkay guriga nin dhex hurda oo islaanta dhinac hurda, inta uu xanaaqay ayuu damcay in uu caloosha ablay ka gasho. Saa marka uu ula soobaxay tooraydii ayuu xasuustay hadalkii uu yiri odaygii ee ahaa wax hubso. Dib ayuu uga istaagay, waxa uu go’iisii dhigtay ardaaga. Subixii marka uu kacay ayuu ogaaday ninka uu dililahaa in uu ahaa sodogii.

Maah-maah soomaaliyeed ayaa ahayd (wax wax ku siiya wax badan baa aragtaa wax wax kuu sheegana wax yar). Talada adaa ku nool ee iyadu kuguma noola. Ahow ruux mar walba talada gorfeeya teeda wanaagsanna qaata. Ruux kasta oo guulaysta waxa uu ku tiirsan yahay talo, waana mid gorfeeya, ka dibna qaata teeda macquulka ah. Ruux kastoo guul daraystaa waa mid aan lahayn talo iyo gorfeeyn toona waana sababta dad badan ugu halaagsamaan wadooyinka guul darada.

  1. Goynta xariga Alle: Haddii aad tahay ruux aan haysan xariga Alle, waxaad noqon ruux aan gaarin libinta iyo guusha teeda wanaagsan.

Mana noqonaysid ruux qorshihiisa ufulaan, taladuna waa kaa kala yaacaysaa. Sababtuna waa xariga Eebbe oo aad goysay. Alle wuxuu yuri ( Qofkii igooyaa anna waan goyn). Ruuxa aadanaha ah waxa uu dadnimo ku leeyahay markii uu guto waajibaadka Alle, lana yimaado wixii la faray waa hubaal in uu waxkasta uu ku hamiyo Alle ufududeeyo.

Dadka inta badan nolosha ku guul daraysta waxa ay jareen xarigii isku hayay iyaga iyo Allihii uumay. Haddaad rabto in aad gaarto yoolkaaga qabso xariga Eebbe, Alle kuma khasaarinayee. Alle weyne wuxuu qur’aankisa ku yiri ( Ruuxii Ilaahay ka cabsada ee sabra, ilaahay ma dayaco dadka wanaaga sameeya ajarkooda). Alle ma ku dayacaayo haddii aad talo saarato oo aad ka cabsato isaga lana timaado wixii lagu faradyeelay.

  1. Guul darada oo aadan cashar ka baran: Caqabada soo wajaha dadka waxa ugu weyn iyagoo aan ka baran cashar wixii soo maray oo dhan ama dadkii ku jabay wadadaan oo guul daraystay. Dadka guul daraysta waa kuwa aan ka leexan wadadii ay ku fashil meen kuwii iyaga ka horeeyay.

Waa in aad tahay ruux markasta ujooga guul balse aan ujoogin guul daro. Waayo guul daradu waxay kugu dharbaaxdaa dadka hortooda laakiin guushu waxay kugu dharbaaxdaa kelinimada.

Facebook Comments Box

Waa qoraa ka tirsan bahda Diblomaasi. Wuxuu wax ka qoraa arrimaha bulshada sida wacyigelinta bulshada, dhiirigelinta da’yarta, jaceylka iyo dadka tabaalaysan. Dhinaca kale qoraaga ayaa wax ka qora ganacsiga, siyaasadda, dhaqanka, kheyraadka dalka, Af-soomaaliga, isbedelka cimilada, suugaanta, arrimaha qoyska iyo taariikhaha dalka. Qoraa Maxamuud ayaa mar walbo u taagan sidii uu geed-dheer iyo geed-gaabanba ugu fuulilahaa sidii uu usoonoolayn lahaa dhaqankii iyo sooyaalkii ay lahayd ummadda Soomaaliyeed.

Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Arrimaha Bulshada iyo Qoyska

4-taan qoddob ku illaali noloshaada haddii ay dhab kaa tahay horumar inaad gaarto

“Kuwa aan bedeli karin maskaxdooda waxba ma bedeli karaan.” – George Bernard Shaw

Published

on


Nolosha siddeeduba kama maaranto wacdi iyo waano si ay isbeddel ugu sameyso waayaha la joogo. Si aad isbeddel iyo horumar kaga sameyso nolosha maxaa ugu horeyn lagaaga baahan yahay? Waxaa inta badan dadka maskaxdooda kusoo dhacdo in horumarka uu yahay waxyaabo badi ay aaminsan yihiin balse fikrad ahaan mid rogan oo u janjeerta dhan kale.

“Ha ku riyoon guusha; kac oo u shaqee”. – Dean Graziosi

Dadka qaar ayaa horumar ka sameeyay nolosha nuucyadeeda kala duwan ayagoo ujeedkooda uu ahaa in lagu amaano wax qabadkii ay soo ayadoo waqtiga la joogay ay ahaayeen waxyaabihii loogu baahida badnaa. Waxaan qayaasaa in maskaxdaada ay kusoo dhaceen dad badan oo taqaano ama aad ku baratay manaahijta waxbarashada, waxaa ka mid ah rag soo kordhiyay/ shaaciyay waxyaabo badan oo maanta si maalinle ah loogu isticmaalo dunnida.

Hindisida farsamooyinka iyo qalabyada isticmaalka maalinlaha ah ayaa keentay qoddobo badan oo ay ka mid tahay xal u helida mushkilada aalada iyo dad diidan in lasoo kordhiyo farsamooyinkan, haddaba taariikhdan in badan oo kamid ah waxaan ku xasuuna ninkii soo kordhiyay allaada korontada.

Haddaba si aad u dhameysato maqaalkan waxaan kuu soo gudbin doonaa dhowr qodob aan isleeyahay way ku haboon tahay in horu’mar laga sameeyo inta la noolyahay.

Cibaado joogto ah

Cibaadada waxay ka mid tahay waxyaabaha nolosha qofka hagaajiya, haddii uusan qofka laheyn cibaado joogta waxaa yaraanaayo horu’marka qofka nolosha uu ka sameyn karo balse haddii aynu nolosheenu leedahay ciibaado joogta waxaa yaraan doono xummaha ay nafta doonto waxaadna horu’mar ka sameyneysaa xagga rabbi.

Cibaadada waxay ka mid tahay waxyaabaha qofka ka reeba xumaanta kasoo suurta gal ay tahay haddii uu qofka cibaadada ka haro in noloshiisa aduunyo ay usii badaneyso dhanka xumaanta. Haddada si aan horu’mar dhab ah u sameyno marka hore waa inaan Alle raali gelinaa kana soo baxnaa waajibaadka naga saaran cibaadada alle.

Cibaada waa mid ma kid ah waxaa keena guusha, waxa guul laga sameeyana waa waxa ugu wanaagsan nolosha aduun iyo aaqiro. Cibaadada iyo faa’iidooyinkeeda ma ahan mid aan halkaan kusoo koobi karo balse arka qof kastoo Muslim dhab ah noloshiisana ka wax badan ka badeshay cibaadada.

Haddaba dhamaanteen waxaa isugu dardaarmeynaa in marka horre guul laga sameeyo cibaadada alle taasoo ah in qofka uu biiriyo cibaaddiisa si alle kuugu toosiyo wadada toosan Allena ha inaga dhigo kuwii cibaadadooda la aqbalo.

Xiriirinta qaraabada

Dadka inbadan oo kamid ah kuma buraarugsana faa’iidada ay leedahay xiiriirinta qaraabada balse xiriirinta qaraabada waxay ka mid tahay wayaabaha horu’marka u keeno nolosha beni’aadamka gaar ahaan xillida loogu baahi badan yahay.

Haddaaba isxiriirintu waa shey inta badan nolosheena caqabad ku ah taasoo u baahan In nafta la barro siddii ay bulshada kulla dhaqmi laheyd xiriir wanaagsan iyo dhaqan ku dhisan is ixtiraam.

Waxaa laga yaabaa inay kugu soo dhaceen waxyaabo badan taasoo aadan ku buraarugsaneyn waxtarkooda, si taasi la mid ah xiriirinta qoyska ama qaraabada waa mid nolosheena muhiim u ah hase yeeshee aanan ficil ahaan sameynin, waxayna faa’iido u leedahay maskaxda qofka si uu horu’mar kaga sameeyo nolosha.

Waxaa laa yaabaa inaad isweydiineyso maxaa isku xiray horu’marka noloshaada iyo xiriirinta qoyska? Dabcan, inbadan nolosheena waxaa bedela sidda loogu dhaqmo meelaha aynu ku nool nahay taasoo asal ahaan ay tahay sidda nolosheena loogu tarbiyeeyay dhaqamada isbed-bedela ee nolosha.

Haddaba si loogu baaqsado isbedeladaan ku socda nolosha waa in nolosheena bilow ilaa iyo dhamaad ku xirnaanaataa qoyska si uusan u dabar go’in dhaqamada nolosheena.

Siddoo kale rabi wuxuu na kor  yeelay in la xiriiriyo qaraabada iyo siddoo kale dadka xanuunsan, si qofka sahay uu ugu qaato noloshiisa.

Markii aan ku jirno da’da caruurnimada ilaa laga soo gaaro da’da dhalanyarada nimada waxaan ku tiirsan nahay qoyskeen si’aan ula tacaalno nolosha heerarkeeda kala duwan, waxaana wajahnaa marxalado kala si aan mar ugu soo muuqano nolosha isbedelna u sameyno heerarkeeda kala duwan balse intaa oo dhan waxaa naga caabiyo waalidkeen haddii uu san alle dhoofsan.

Siddaa darteeda si aan isbedelo dhab ah u sameyno nolosheena waa inaad nafta u horsesdnaa wixii waxtar u leh taasoo ay ka mid tahay inaan xiriirino qaraabada xiriirinta qaraabada.

Nafaqo joogta ah

Nafaqada waa mid ka mid ah waxyaabaha jirka kusoo celiya tamar-ta si jirka awood u yeesho inuu qabto howl ama shaqo taasoo waqtiga la joogo loo baahan yahay.

In jirka uu si toos ah u helo nafaqo joogta waxay ka dhigan tahay in jirka uu qabto shaqadii loo baahnaa taaso lagama maarmaan u ah nolosha qofka iyo jiritaankeeda.

Si kastaba ha’ahaatee nafaqada waxaa kasoo horjeeda nafaqo daro taasoo aan naqaano dhibaatooyinka laga dhaxlo iyo cudurada ay keento. Si aan ula jaanqaadno isbedelada cimilada iyo midda degaan ka waa in jirkeena uu helaa nafaqo joogta ah intii aan ku dadaali karno.

Waxbarasho

Waxbarashada waa mid ka mid ah waxyaabaha nolosha fududeeya kaasoo mararka qaar u jiheeya dhanka hagaagsan. Barashada cilmiga nuucyadiisa ka duwan waa mid ku dhisan jiritaanka aadanaha taaso micno ahaan u taagan waxa bulshada lagu xiriiri karo.

Waxbarashada iyo faa’iidooyinkeeda kagama hadli doono halkaan ayadoo ay jiraan waxyaabo badan ay faa’iido u tahay waxbarashada.

Halkan ka aqriso maqaal aan kaga hadlaayo faa’iidooyinka ay leedahay waxbarashada.Halkan ka aqriso maqaal aan kaga hadlaayo faa’iidooyinka ay leedahay waxbarashada.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Arrimaha Bulshada iyo Qoyska

Waan Waayay Dheh: Cuudintii Caadooyinka Xunxun

Published

on

Carruurtu inta ay ku jiraan fasallada hoose iyo barbaarinta, waxa caadi iska ah in aanay maamuli awoodin qalabkooda. Buugtooda, qalimaantooda, weelkooda, IWM ee ay dugsiga u soo qaataan ayaa iska dayacan; way ka lumaan ama ay waayaan. Ubadku, ma yaqaannaan waad wayday, iyo adaa iska tuuray, qirashaduna waa ay ku yartahay (innagaa barnaye) oo waxa ay eedda saaraan cid kale. Noloshii maamulka iyo macallinimada ee qaybta gelinka danbe ee dugsiga, waxa aan bartay dhaqammo aad u badan, xiise leh oo ay carruurtu leedahay.

Waxa si maalinle ah u dhici jirtay arday ka cabanaysa qalimaantoodii oo ay waayeen, buuggoodii oo ka lumay, lacag yar oo nusasaace ah oo ka siibatay iyo wax la mid ah. Arrinkani wuxu aad u badnaa marka sannad-dugsiyeedku cusub yahay. Waxa annu u aragnay arrinkan mushkilad xallin u baahan. Sida dadka qaar, lama aannu saaxiibin dhibtan, oo iskama aannaan daawan e, waxa aannu go’aan ku gaadhnay in aannu madax ka goyno oo meesha ka saarno, gurboodkana ka cuudinno.

Diyaarin ka dib, daabuurka ayaa aannu saf gelinay ardaydii. Wiig cuudin ah ayaannu bilawnay. Carruurtii waxa aannu u sheegnay in aanu jirin arday, arday kale oo walaalkii ah ka xadaya alaabtiisa. Waxa aannu u sheegnay in aanu ardayna jeclayn in uu arko walaakii ama walaashii oo xanaaqsan, oo laga xaday qalinkeedii, sidaa awgeedna, aanay ardaydu waxba kala xadin. U fiirso, iyada oo ay wax dhaca tahay in ardaydu wax kala xadaan, haddana waxa aannu ka soo qaadnay wax aan dhicin, sidii nebiguba yidhi: ‘Mu’minku been ma sheego’ iyada oo ay dhacdo in uu sheego, bal se uu nebigu SCW uu uga jeedo, ilbidhiqsiga uu qofku beenta sheegayo, mu’min ma aha, oo waxbaa ka khaldan. Tanna waa la mid, oo ardaygu jeerka uu wax siibayo, wuu ka baxay xayndaabkii ardaynimada, oo waa in wax kale loo bixiyaa.

Ardaydii waxa aannu barnay qaacido: ardayow, haddii aad dugsiga dhexdiisa ama fasalka gudihiisa ku aragto alaab luntay, ha qaadan, ee markiiba ku soo hagaaji xafiiska. Dhinaca kale, ardayow haddii aad wax waydo, ardayda ha qaannabin, ee xafiiska kaalay. Arrinkan, waannu ku celcelinay ardayda, waana beriga aan si dhab ah u ogaaday, AWOODDA KU CELCELINTA!

Marka aannu qodobbadan oo kale ardayda u sheegayno, waxa aannu ka qaadi jirnay cod, annaga o oleh: ‘Qodobkaa, ardayey ma isla qaadannay?’ iyaguna waxa ay cod dheer ku odhan jiree: ‘Haa, waannu qaadannay’, dabadeedna sidaa ayaa aannu ku hawlgeli jirnay.

Duhur ka mid ah duhurradii shaqada, ayaa aniga oo fadhiya xafiiska, arday ii soo galay, iyada oo markaas uun ay ardaydu u kala dareereen galaasyada. Wuxu sidaa qalinbeesal cusub oo uu ka dhex helay dugsiga. Wuxu yidhi:

‘macallin hoo qalinkan, halkaas ayaan ka helay’, inta aan ka qabtay ayaa aan aad ugu mahadceliyay. Wax aan laba daqiiqo dhammayn, waxa ii soo galay arday yar oo ordaya, oo kolleyba markii uu galaaskii galay, ee is yidhi wax qor, oo iska waayay qalinkii. Wuxu yidhi: ‘Macallin qalinkaygii ayaan waayay.’ Waxa aan waydiiyay nooca uu yahay, iyo tilmaantiisa. Saa waa ba kii hadda wax yar ka hor ardaygu ii keenay. Waan siiyay, ka dibna isaga oo dhibla’ oo faraxsan ayuu iga baxay!

Bal eeg, ardaygii qalinka ii keenay, wacyigelinta ka hor, waxa macquul ahayd in uu iska qaato, ardayga ii soo galayna, waxa uu sidoo kale ka dhex ooyi lahaa fasalka, isaga o oleh ‘macallin, qalinkii ayay naga xadeen dee’ iyo wax la mid ah.

Barayaasha iyo dadka waxbarashada daneeya, waxa la gudboon in ay dhug u yeeshaan khaladaadka, mushkiladaha iyo dabeecadaha ardayd. Wixii wanaagsan, waa in la dhiirrigeliyo, wixii aan wanaagsanayna, waa in baadhitaanno lagu sameeyo oo la xalliyo; sidaas ayay ku horumari kartaa waxbarashadeennu.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Arrimaha Bulshada iyo Qoyska

Muhiimada ay inoo leedahay aqoonta ama waxbarashada

Waxbarashadu waa sheyga ugu muhiimsan nolosha, si aan guul u gaarno waxaan u baahanahay in aan wax badan barano si nolosheenu ay u noqoto mid ku dhisan aqoon iyo cilmi.

Published

on


Sidda nolosheena ay ugu baahan tahay inaan helno cunno iyo cabitaan ayaa sidoo kale maskaxdeenana waxay u baahan tahay inaan helno aqoon ama waxbarasho si ay u kobacdo maskaxdeena.

Dadka ayaa si kala duwan u gaarto aqoonta ayadoo waqtiga hadda la joogo ay tahay heerkii ugu sareysay aqoonta iyo sidda ugu fudud ee loo raadiyo balse dad badan ayaan helin ama aysan gaarin sidda ay ku heli karaan aqoontii ka maqneyd.

Bulshada aan ku dhex nool-nahay iyo qaar kale oo la mid ah ah ayaan helin aqoontii loo baahnaa ayadoo bulshada dhexdeeda ka jiro waxyaabo ay ka mid yihiin tayo yarida aqoonta iyo baahida ay bulshada u qabto inay helaan aqoon tayo leh.

Soomaalida iyo qaar kale oo badan ayaa jecel inay helaan aqoon tayo leh,  ayadoo nolosha dadkan  noloshooda ay ku tiirsan tahay waxbarshada ayaa haddana jirin aqoontii loo baahnaa. Dalal badan oo ka mid ah qaarada Africa ayaan ka jirin nidaam waxbarasho oo sal adag leh taas oo meesha ka saartay inay in bulshada kunool qaarada Africa ay helaan waxbarasho tayo leh.

Soomaaliya, tan iyo markii ay burburtay dowlladii dhexe ee Soomaaliya waxaa meesha ka baxay nidaamkii waxbarshada oo aas aas u ahaa bulshada Soomaaliyeed taasoo ka dhigtay in waxbarashada dalka ay gacanta ku hayaan shaqsiyaad ama ganacsato kuwaa soo alifay nidaamka waxbarashao ee hadda jira – qaab isxilqaan ah. Nasiib darro, waxaa jira waxyaabo badan oo ka dhashay nidaamkan waxbarasho ee ka jira Soomaaliya taasoo meesha ka saartay tayadii loo baahnaa inay yeelato waxbarashadeena kana dhigtay mid u furan qof weliba.

Faa’iida ay leedahay waxbarashada

Waxbarashadu waa sheyga ugu muhiimsan nolosha, si aan u guul gaarno waxaan u baahanahay in aan wax badan ka barano si nolosheenu ay u noqoto mid ku dhisan aqoon iyo cilmi.

Waxbarashadu waa mid ka mid ah waxyaalaha fursadaha u beddela guulo waaweyn. Sidoo kale, waxaa jira dad badan oo ay dhibaato kala kulmaan  faa’idada ay leedahay barashada sida loo aqoonsado waxyaabaha qaarkood. Aqoontu waxa ay ka mid tahay waxyaabaha ay ummaddu ku faanto oo ay tixgalin gaar ah siiyaan, waayo waxa aynu aaminsanahay in wax-barashadu tahay waxa nafaqeeya garaadkeena nololeed.

Siddeed ku bilaabi kartaa waxbarasho

Dad badan ayaa jecel inay waxbartaan ayadoo u jeedadooda tahay inay heelaan aqoon ay ku maamulaan noloshooda balse aan helin sabab kasto ha ahaatee. Haddaba si aad wax u barato marka hore ka tanaasul caadooyinkaagii hore ama sidda aad maleyneyso waxyaabaha qaar.

In badan oo ka mid ah noolaha waa uu isku raacay in qof weliba uu yahay wixii uu maanka ku heysto ama uu u maleynaayo inay noloshiisa tahay. Haddaba tani waxay ka mid tahay caadooyinii kuu keenay inaad ka harto waxbarashada kana dhigtay mid ku guul dareystay noloshiisa oo dhan.

Si aad u hesho aqoon ama waxbarasho waxaad u baahan tahay inaad qaado talaabooyinkan soo socda

Inaad yeelato manhaj wax-barasho: waxaa laga yaabaa inay wax badan kusoo dhacaan niyadaada balse aadan maamuli Karin xiligan la joogo, waayo waxaa horey u araktay manhajyo badan oo lagu dhigo iskuulada iyo meelo kale balse manhajka aad wax ku baraneyso hakuu noqdo mid aad adigu dooratay kaasoo kaa dhigi kara qofka aad rabto inaad noqo.

Yeelo waqti kuu xadidan: waxaa wanaagsan waxweliba oo aad qabaneyso inay kuu yeeshaan waqti xadidan sababtoo ah haddii waqtigaada uusan xadidneyn ma go’aamin kartid howsha aad qabaneyso, waxaana kugu dhamaan doono waqtiga adigoo aadan meel gaarin.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Arrimaha Bulshada iyo Qoyska

Raxmo-yarey yaa uureeyay?

“Gabarnimadeeydii adaa ku dheeshay, nin kale oo sidan igu rabana ma leh, ee waa ku aamminaa, yaa?”

Published

on


Qolalka fadhiga waxaa goglan furshaan iyo barkimooyin debecsan, halkaas ayaana hurdo iyo soojeedba lagu danaystaa. Dhawr nin oo isyaqaan ayaa joogto ku ah, laakiin dumarka maalin maalin ayaa loo beddelaa. Ta keliya ee ku raagtay waa Raxmo-Yarey oo adeegto ku magacaaban si walba se looga muraadsaday.

Fillada cad macaamiishu rag iyo dumarba aad ayay u jecel yihiin. Waxaana u badan rag ka tirsan xafiiska Villada ee maamulka Madaxweyne Xassan Sheekh Maxamuud. Waa guriga mooshinada lala damacsan yahay madaxweyne Xassan iyo ra’isul wasaarada Xamse loogu hortago. Waxay ku dhex taal xaafad u dhow xafiiska loogu arrimiyo dalka, ahna meel deggan kana durugsan indhaha foqorada ee xaasidka ah ee maamulka neceb. Waxay ula baxeen Fillo Adduun. Fureheeda dhawr nin oo isku kalsoon baa haysta. Waa lagu wada danaystaa laguna ka la danaystaa. Kharashka tumashada la isku ma riixriixo ee hadba ninka ay gacantiisu jeebka u horrayso ayaa bixiya. Khamri, qaad, heeso, cunto iyo galmo ayaa lagaga haqab la yahay. Dumarka meesha lagu quutaa waxay u badan yihiin gabdho aad u yaryar oo dhaylo loola baxay oo faqrigu ka hiiliyay. Waxay sheegtaan rag Ilaahay wax siiyay, balaayo ayaa se wax siisay.

Gabdhaha qaarkood ee Fillada cad yimaada waa kuwa jirkooda ku bedeshay shaqo inay xafiisyada dowladda ee maamulka ka helaan daruuftana ay ka hiilisey. Fillo Adduun waxaa ku meegaaran derbi saddex mitir dhulka ka kacsan, waxayna lee dahay beer qurux badan oo dhir, doog iyo ubax ah. Ganjeelo cas oo bir ah ayaa laga soo galaa, dabadeed wadiiqo jay ah la raacaa ilaa albaabka looxa ah ee guriga la gaadho. Wuxuu ka kooban yahay kijo weyn, laba musqulood oo qubays leh, fadhi weyn, qol cunto iyo shan qol oo kale.

Raxmo waxay ugu dambaysay gabdho badan oo adeegto ka soo noqday Filla Adduun, kuwaas oo ay mid waliba maalmo yar gudahood shaqada ka cararaan. Dhammaan waxay ka argaggaxeen xayodarrada meesha ka socota, iyo isla markaas ragga aan xishoodka aqoon ee Cabdulle iyo Qorane ugu horreeyo, kuwaas oo inta ay kijada ugu galaan kor iyo hoos meesha ay gacantoodu gaadhi kartaba gaadhsiiya, wax aanay u soo shaqo teginna ka qalqaashada. La ma tirin karo inta gabdhood ee sababtaas shaqada kaga tagtay. Laakiin Raxmo waa ay ugu miskiinsanayd ama ugu dulqaad badnayd.

Da’deedu waxay ahayd toddoba iyo toban jir, laakiin ka ma ay dheerayn mitir iyo afartan, culayskeeduna afartan wuu ka hooseeyay. Waxay ku dhalatay Afgooye, waxayna kasoo jeedaa qabiilada lagu sheego .5 (4.5 qabiilada laga tirada badan yahay oo dowladnimada soomaaliya xaqirtay) waxay kas iyada oo sagaal jir ah markii ay hooyadeed dhimatay ayuu aabbaheed Xamar ku guursaday naag kale oo Raxmo aad ugu darrayd. Nolol silic leh oo guriga aabbaheed ee aan laga jeclayn iyo ka habaryarteed ee faqiirka ah u dhaxaysa ayay ku soo kortay. Weligeed dugsi ma ay dhigan, iyada oo kow iyo toban jir ah ayayna markii ugu horreysay adeegto noqotay taas oo ay habaryarteed u soo heshay. Markaa ka dib dad ka la duwan ayay xirfaddaa ugu soo adeegtay, kuwaas oo ay qaarkood ka soo martay waayo’aragnimo xun.

Qurux lagu ammaano ma leh, laakiin dadkeeda waa ay iskaga dhex jirtaa. Gaabnaanta iyo lafo yaraanta dartood jeer wejigeeda la arko waxay u eg tahay ilmo yar. Waxay nolosha kaga riyootaa oo keliya nin jeclaada oo guursada kana saara adeegtonimada. Laakiin nin gol qabateeya mooyee mid guur ka la hadla waxaa ka jiray oday lixdan jir ah, kaas oo ay qoyskiisa beri adeegto u ahayd. Isagana shaqadiiba waa ay uga carartay iyada oo leh: “Duqaan quxuubka ah fiiri! Aniga qof oo isnacday maas ii malaynaa?”

Guriga waxa ka dhaca iyo dadka isku roorsada iyadu ma jecla laakiin dan ka ma gasho. Iyada oo heeso hindi ah iyo kuwo banaadiri ah marba mid qaadaysa ayay shaqadeeda si daacad ah u gudataa, taas oo ka kooban cunto kariska, nadaafadda iyo u adeegga dadka halkaa ku laacdama. Habeenka ay shaqada ku daahdo ama aad u daallan tahay waxay isaga hoyataa qolkaa kijada ku xiga oo ay kuwii iyada ka horreeyayna seexan jireen. Hawsha gurigu ha iska dhib badnaato, jawigana ha ku diiqadooto, laakiin dhaqaale ahaan raalli ayay ka tahay oo mushaharkeedu adeegto ku ma xuma, dadka guriga ku tuntana dhacdhac ayay ka heshaa. Iyaguna Raxmo-Yarey ayay u la baxeen oo waxay ku jecel yihiin daacadnimada iyo dhego nugaylka.

Maanta martidu waa ay badnayd, hawshuna waa ay cuslayd. Saqdhexe ayay Raxmo iyada oo aan daal isqaadi karin furaashkii qolkeeda dhulka yaallay isku tuurtay. Iyada oo aan dhinaceedu gogosha gaadhin ayay gama’day. Laakiin dadkii iyagu weli waa ay bulaamayaan oo cawayskooda fari ka ma qodna. Goor dambe iyada oo hurdo mayd uga dhow, ilayskuna u dansan yahay, ayay ku toostay gacmo waaweyn oo jidhkeedii yaraa dhan walba u xulaya, timo qodxo la moodo oo dhabanka ka mudmudaya iyo neef ay sigaar iyo khamri ka buuxaan.

“Yaa waaye?… Yaa waaye?…” ayay ku qaylisay iyada oo argaggaxsan.
“Usuus! Raxmo, waa Qorane ee aamus!”

“Adiga ma waalatay, Qorane? I dhaaf, i dhaaf, iga kac aniga gurigaaga haddaan kaaga baxaaye…”

“Ramxo, miskiinnimada iska daa, kaniba waa gurigaagii ee xaggee baad ka aadaysaa”, ayuu ku yidhi, isaga oo isla markaa yartii sidii libaax sagaaro qabtay laabta gashaday dharkii yaraana midba dhan uga tuuray.

“I dhaaf aniga, i sii daa aan ku dhahay. Iga kac! Waa i xoogee miyaa? Alla aaboow!…”

Iyada oo sidaas u cataabaysa ayuu ka dan dhammaystay. Kuwii kale markaas waa ay wada hurdeen, haddii se ay qaylada iyo baroorta Raxmo ku toosi lahaayeen sakhrad iyo qaaddiro ayay la daateen oo dadka xabaalaha ku jira ka ma duwana.
Markaa ka dib wuxuu bilaabay in uu maslaxo oo ku yidhaahdo: “Raxmo, maxaad la ooyaysaa, wax naag lagu sameeyo wax ka badan miyaan kugu sameeyay? Waan ku jecel ahay, haddii aad rabtidna waan ku aroosaa, gurigan aad ka shaqaysana adiga ayaa yeelanaya.”

“Arooskaagana ma rabee i dhaaf aniga”, ayay tidhi oo sii ooyday. Raxmo-Yarey caawa ayaandarro u dhimani ma jirto. Nolosheeda wax qiimo u leh oo ay ilaashato waxaa ka jiray gabadhnimadeeda oo ay aad ugu soo faro adaygtay, cadaw badanna ka soo badbaadisay, tiina waa taa caawa balaayo hurdada ku miratay. Habaryarteed iyo aabbaheed haddii ay u dacwooto maxay u qaban karaan? Muraayada yar ee ka burburtay miyaa ay u soo kabkabi karaan? Dawlad loo dacwoodaa ma jirtaa? Oo dawlad aan Negeeye ahaynba ma iyadaa taqaan. Ilaahayoow aniga sidee yeelaa? ayay ku calaacalaysaa. In ay mustaqbal la’aan tahay, cid wax dambe ku falaysaana jirin, ayay hubtaa. Qalanjadii hindiga ahayd ee webiga isku ridday ayay soo xasuusatay. Anigana in webi isku rida waaye, nolol maa ii hartay? ayay ku fekeraysaa.

Aroortii xigtay dadkii qolka cuntada u soo quraac doontay waa ay ku hungoobeen. Raxmo-Yarey sidii xalay ayay sariirta uga ooyaysaa. Qorane ayaa iyada oo halkii duuban u soo galay, oo inta uu sariirta dacal kaga fadhiistay mar kale sabaalin u galay.

“Raxmo, sidaas ayaad ii neceb tahay miyaa? Qoftaadii jacaylkeedu iga batay, ee aan rabay in aan arooso, ee aan iyada darteed naagihii kale oo dhan u la hadli waayay, miyaa sidaas ii neceb?”

“Jeceelkaagana ma aqaane ammaan lee aan kaa helo. Jeceel ku lahaa! Xoog maa jeceel eh?”

“Raalli ahow, Raxmo. Ii sheeg abbaayo wax aan kuu qabto. Maxaan kuu soo gadaa? Waxaad rabto maanta afkaaga ka sheego.”

“Waxaan kaa rabo ma leh ee mar leh ammaan i sii.”

“Bes waaye, anigaa haddaba wax fiican kuu soo gadaya oo kaaga farxinaya, naag aan adiga ahayna ma guursanayo. Okeey?”

Maalintaas gelinkii dambe markii uu Qorane guriga ku soo noqday Raxmo-Yarey geed beerta ku yaal ayay hooskiisa fadhiday oo dhabanka iyo gacanta isku haysay. Taa wuu ku farxay, waayo awal wuxuu ka baqayay in ay aabbaheed iyo habaryarteed u cararto oo fadeexadayso. Maxay carartaa in ay nooshahayba ma iyadaa isu haysata. Wuxuu mar kale bilaabay in uu maslaxo, wuxuuna siiyay

iskujoog uu u soo iibiyay oo ka kooban garbosaar, guntiino iyo kabo.

Cabbaar kale ayuuna sii maslaxay.

“Wax ma ku warsan karaa?” ayay goor dambe u tidhi si lamafilaan ah.
“Haa, waad i warsan kartaa.”
“Waa ku aroosaa ma dhihinoo?”
“Haa, i ma rumaysnid miyaa?”
“Shimee hee?”

“Marka aan hawlo iga ka la daadsan isku hagaajisto.” “Habaryartay Iisho ma u sheegi karaa?”

“Raxmo, adiga maxaad dabbaal isaga dhegee? Dadka aan gabadhooda guursanayo in aan anigu u tago oo lacag u geeyo oo wayddiisto ma ahoo? Marka aan diyaar noqdo aniga ayaa si sharaf leh ugu tegaya ee adigu cidna ha la soo qaadin, yaa?”

“Gabarnimadeeydii adaa ku dheeshay, nin kale oo sidan igu rabana ma leh, ee waa ku aamminaa, yaa?”
“Bes waaye, i aammin, boqolkiiba boqol.”

Weli beerta ayay joogeene inta uu laabta ku qaatay ayuu sariirta qolkiisa la tegay, oo isaga oo in uu ninkeedii yahay ku sasabaya ka haqab beelay.

Maalintaas ka dib sidii ay xaas u tahay ayuu marka uu doono ku jimicsan jiray. Iyaduna far ma dhaqaajiso oo haddii ay diidi lahayd waxay ka baqday guurkii uu u ballan qaaday in uu kaga baxo. Ma ku rabee bax haddii i dhaho intee aadaa? Qof oon gabar eheen yaa rabo? Maya, ma ku dhahaayo. Ilaahoow ha i ceebeen! ayay mar kasta ku fekertaa. Sidaas ayay rajo ku nool u ahayd, markaa ka dibna shaqada guriga adeegto ahaan u ma gudato ee gurigeedii ayay ka dhigtay.

Qaybta ay jimanku ku xeroodaan in ay shaqo u tagto mooyee wax kale ku ma darsato, marka ay wax geynaysana albaabka ayay garaacdaa oo ka dhiibtaa. Wax walba se waa ay la socotaa oo marar badan ayay indhaheedu la kulmeen rag iyo dumar candhooyin qaawan isla dhex fadhiya oo Negeeye ka mid yahay, dabadeed yaxyax dib u la carartay.

Waa ay ka masayrtaa naagaha uu Negeeye wadwado, marka ay isaga ka la hadashana sidii qof dhaandhaamad ah ayuu ugu sheegaa in ay wada qayilaan keliya ee aan wax kale ka dhexayn. Iyadu runta waa ay og tahay ee in ay ku qayliso ama canaanato ayaanay ku dhicin. In uu ku xanaaqo dabadeed guriga ka eryo guurkana kaga baxo ayaa wax walba kaga daran.

Waa ay la yaabban tahay dadkan aan isqabin ee habeen iyo maalin sidaas isu dhex fadhiya. Dadkaan yaab waaye! Noloshooda dhan saan miyaa? Dad oo waaweyn waayee ma isku sheexaanoo? Jaad leh cunoowyiin, beesadooda wax kale ma ku gataanoo? Heesahooda dhanna af baadiye waaye oo wax ma laga fahmooyo. Kan oo Cabdulle la dhahaayo aaba iigu daran. Faras aa tahay ku ma lahoo! Faras Alle kaa dhig, ree baadiye waaxid! Qof dhan oo bani’aadan eh aas faras ku sheegaa! Waxay ujeeddaa Cabdulle oo isaga oo doonaya in uu ammaano maalin ku yidhi: “Waxaad tahay faras.”

Qorane marmar ayuu Raxmo isku maaweeliyaa ama marka aanu wax dhaamo haysan ayuu naf ka dhigtaa ee macne kale uguma fadhido. Laakiin iyadu waa ay isu dhiibtay oo marka uu waqtigu sii durkaba rajada guurka ayaa u soo durkaysa. Maalin iyada oo qado karinaysa ayay madax wareer iska dareentay, haddana yalaalugo, ka dib hunqaaco ka wareegtay. Waxay yeelatay uur. Iyada oo welwel iyo baqdin la kurbanaysa, dhanka kalena rajaynaysa xaaladda cusubi in ay guurka u soo dedejiso, ayay arrinta Negeeye u sheegtay. Isaguna shiddaba isma uu gelin ee wuxuu bishaaro uga dhigay:

“Waxba ma aha, berri ayaan dhakhtar kuu geynayaa oo lagaa soo tuurayaa.”

“Lagaa soo tuuraa? Maxaa jira, ilmaheennii maa hinoo maxaan isaga tuureeynaa? Hore lee maan iska aroosno?”

“Maya, Raxmo, hadhow labaatan ilmood haddii aad rabtid dhal, laakiin hadda inaga dhaaf. In aan diyaar garoobo oo aroos fiican oo la isu sheego inoo dhigo ayaan rabaa.” “Bes waaye, waa ku aamminaa.”

Subax subaxyaasha kamid ah ayay Raxmo-yarey soo gashay shaqadeedii Fillo Adduun oo ay ku horreysay markii ay ganjeelada garaacday waxaa ka furay laba nin oo aanay weligeed hore u arag. Waxay malaysay in ay yihiin madaxdii uu Qorane xalay sheegayay ama waardiyahoodii.

“Haye, yaad rabtay?” ayay wayddiiyeen.

“Guriganaan degganahee, Qorane weli madaxdii maas la joogto?”

“Madax maxay ah?”

“Qorane ma joogoo?”

“Qorane ma joogo, gurigana waa laga gataye, adigu tumaad tahay?”
“Waa laga gatay? Yaa ka gatayna? Isagii aaway?”

“Annaga ayaa ka gadannay, isaguna meel uu jiro ma naqaane, adigu tumaad tahay?”

Raxmo in kasta oo xaaladda loo sharxay haddana waa ay fahmi wayday. Habeenkii ay gabadhnimadeeda wayday si aan ka yarayn ayay u naxday. Markaas ayay isku soo daysay gurigan Cabdulle oo ay taqaannay. Isaga oo sidii sariirta u daadsan ayay wayddiisay:

“Cabdulle, abboo Qorane ma aragtay?” “Qorane ma arage, waan jirranahaye iga bax.” “Gurigii waas gadaa la dhehee run miyaa?” “War u ma hayo.”

“Afkana maxaa kaaga dhacay? As maa isdagaasheen?”
“Isaga ayaanu isdagaallay, haddii aad aragtidna xabbad baan ku dhufanayaa ee u sheeg.”

Hadalkaas wuxuu uga dan lahaa in aanay Raxmo mar dambe ku soo noqon oo Qorane wayddiin, iyadu se waa ay rumaysatay oo iskaga tagtay. Dhawr cisho ayay ku qaadatay in ay fahamto xiriirkii iyada iyo Qorane in uu ahaa ruwaayad ay iyada qudheedu qalanjo ayaandaran ka ahayd. Waxay ka fekertay in ay Afgooye aaddo oo Webi Shabeelle isku riddo, sidii ay hindiyaddii filinka ka aragtay.

____

Sheekadan waxaa laga soo dhan-balay buugga Aanadii Nageeye ee uu qoray Ibraahin Yuusuf Axmed Hawd sheekadani inay xittaa waaqiga maanta ee dalkeena ay taabanayso, horeyna dhowr gabdhood oo aan aqaano ayaa iigaga sheekeyey waxyaabaha ay kala kulmeen wasaaradaha dowladda iyagoo shaqo raadis ah.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Arrimaha Bulshada iyo Qoyska

10 Talo oo ku saabsan sida loo helo guusha nolosha

Waa qodobo kuu sheegaayo sida guusha loo qeexay iyo sida aad ku gaari karto. “Sida aad u aragto guusha iyo sida lagaa rabo inaad u aragto, waa mid kamid ah halxiraalayaasha ugu adag ee ku horyaallo inta aad dunida joogto.”

Published

on


Guusha waxaa inta badan lagu qeexaa kartida aad ku gaari karto yoolalkaaga nolosha, wax kasta oo hadafyadaasi ay noqon karaan. Siyaabaha qaarkood, kelmadda ugu wanaagsan ee guusha waxay noqon kartaa guul, ama horumar aad gaartay. Waa safar aad u baahan tahay inaad hesho waxyaabo kaa caawin karro horumarinta xirfadaha iyo agabka aad u baahan tahay si aad u horumarto.

Sababtoo ah yoolalka waa kuwo si gaar ah loo abuuro, dadku sida ay u arkaan guusha way kala duwanaan karaan iyadoo ay ku xiran tahay baahidooda, hadafkooda, iyo xaaladahooda nololleed.

Waxaa jira habab badan oo kala duwan oo loo maro sida aad nolosha ugu guulaysan lahayd, laakiin qaabka ugu fiican ee u shaqaynaysa guushaada waxa ay ku xiran tahay waxa ay guushu adiga kuu tahay iyo aragtida aad ka qabto. Haddii aad u malaynayso in guushaada tahay inaad shaqadaada ku wanaagsanaato ama aad kasbato mushahar sare, waxaad mudnaanta koowaad siin doontaa kor u qaadista yoolalkaaga xirfadeed.

Waxay kala yihiin labo shey oo kala duwan, sida aad u aragto guusha iyo sida lagaa rabo inaad u aragto, waa mid kamid ah halxiraalayaasha ugu adag ee ku horyaallo inta aad dunida joogto.

Waxay kala yihiin labo shey oo kala duwan, sida aad u aragto guusha iyo sida lagaa rabo inaad u aragto, waa mid kamid ah halxiraalayaasha ugu adag ee ku horyaallo inta aad dunida joogto. (Qoys, xiriir jaceyl, tacliin, iyo iwm ayaa ah kamid ah guulaha qaar ee ku horyaallo).

Nooc kastaba ha noqoto guusha aad raadinayso, maxaa kor u qaadi kara fursadaha gaarista guushaada? Waa maxay qaar ka mid ah caadooyinka dadka guuleysta? Ma jirtaa waddo keliya oo sax ah oo lagu guuleysto?

Marwalbo shuruudaha guushu waxay ku xiran tahay macnaha guud ee aad ku qeexi karto. Hal qof ayaa laga yaabaa inuu u tixgeliyo guul waxa uu qof kale u arko inay tahay guuldarro.

Waxaa laga yaabaa inaysan jirin su’aalo isku-dhafan oo dammaanad qaadi kara guushaada. Weli, waxaa jira tallaabooyin aasaasi ah oo aad raaci karto kuwaas oo hagaajin kara fursadahaaga inaad ku guulaysato noloshaada iyo shaqada.

1. Ku dedaal korriimaha maskaxdaada

Cilmi-baaris ay sameysay aqoonyahanka cilmi-nafsiga Carol Dweck ayaa soo jeedinaysa in ay jiraan laba maskaxood oo aasaasi ah oo saameeya sida ay dadku uga fikiraan naftooda iyo kartidooda: maskaxda go’an iyo maskaxda koritaanka. Waxay muujisay in saadaalinta guusha aysan dhib lahayn haddii qof hibo leeyahay iyo in kale. Waxa muhiimka ahi waa in qofku aaminsan yahay in uu guulaysan karo.

Dadka leh maskax go’an waxay aaminsan yihiin in waxyaabaha ay ka mid yihiin naftooda aysan isbeddelayn. Dadka leh maskax go’an waxay aaminsan yihiin in guushu aysan ahayn natiijo shaqo adag lagu gaaro – ee ay tahay in si fudud iyo nasiib lagu gaari karo.

Sababtoo ah waxay aaminsan yihiin in hibada noocaas ahi ay tahay wax ay dadku ku dhasheen, waa dad si fudud uga tanaasula caqabaddaha horyaalla. Waxay joojiyaan hawlaha horyaallo marka arrimuhu si sahal ah ku imaan waayaan sababtoo ah waxay aaminsan yihiin inay ka maqan yihiin xirfadda dhalanteedka ah ee looga baahan yahay inay sare u qaadaan.

Kuwa leh maskax korriin leh, dhanka kale waxay dareemayaan inay bedeli karaan, kori karaan, waxna ku baran karaan dadaal joogta ah. Dadka aaminsan inay awoodaan inay kori karaan waxay u badan tahay inay gaaraan guul. Marka arrimuhu adkaadaan, waxay raadiyaan habab ay ku horumariyaan xirfadahooda oo ay u sii wadaan ka shaqaynta guusha.

2. Rumayso naftaada
Talaabada koowaad ee guushu waa in aad rumaysato naftaada iyo kartidaada aad ku gaari karto hadafyadaada. Haddii aadan adigu aaminsanayn, cid kale ma rumaysna.

3. Deji yoolal aad gaari karto

Dadka guulaysta waxay ogyihiin inay u baahan yihiin inay ku bilaabaan hadafyo la gaaRi karo si ay u gaaRaan hadafka nolosha. Hadafyadani maaha kuwo fudud in la gaaro, laakiin markaad haysato wax aad hiigsanayso, waxaad si fiican u awoodi doontaa inaad hore u socoto oo aad ka gudubto caqabadaha.

4. Bilow ficil

Ha fadhiisan oo kaliya ha sugin inay wax walbo kuu qabsoomaan. Maalin kasta ka shaqeey yoolalkaaga hadaf ee aad leedahay.

5. Xoogga saar tamartaada

Ha isku dayin inaad wax badan samayso hal mar. U fiirso tamartaada waxyaabaha ugu muhiimsan ee kaa caawin doona inaad gaarto yoolalkaaga.

6. Samee xiriir wanaagsan

Xidhiidhku waa lama huraan guusha. La dhis xiriir adag dad ku taageeri kara oo kaa caawin kara inaad gaarto hadafyadaada.

7. Wax ka baro khaladaadkaaga
Qof kastaa wuu qaldamaa. Muhiimadu waa inaad wax ka barato khaladaadkaaga oo aad horay u sii wado halgankaaga.

8. U dabaaldeg guulahaaga

Waqti u qaado si aad ugu dabaaldegto guulahaaga inta aad safarka ku jirto. Tani waxay kaa caawin doontaa inaad isdhiirigeliso oo aad horay u socoto.

9. Ku adkaysta dib u dhaca

Qof kasta waxa uu la kulmaa dib u dhac wakhti ka waqti. Ha ka niyad jabin yoolalkaaga marka arrimuhu adkaadaan. Ku adkayso dib u dhaca oo hore u soco.

10. Naftaada dhiirageli marwalbo

Inaad marwalbo firfircooni lahaato way adag tahay sababtoo ah waxaa kugu heeraarsan bulsho iyo asxaab kala duwan oo adiga ku niyad jebin kara. Qof walba waxa dhexdiisa ku loollama dabeecado badan oo iska soo horjeeda, iskuna liqdaaran oo ay kala doorashadoodu adag tahay haddii aanay ruuxdu noolayn.

Waxaana xaqiiq ah in qofwalbaa inta uu ku nool yahay koonkaan wuxuu ku hammiyaa shey, sheygaas ha yaraado ama ha weynaado. Tusaalle ahaan dad ayaa waxay ku hamminayaan inay helaan guryo qurux badan, lacag badan, iyo shirkado waaweyn. Dadka qaar waxay ku fikirayaan inay helaan qofka ay nolosha ugu jecel yihiin. Shaqsiyaadka qaarkiis waxay ku fikiraan inay noqdaan madaxweyne ama jecel inay qof walba caawiyaan. Dadka qaarkiis ayaa maskaxdooda waxaa ka guuxa kaliya sidii uu u guursani lahaa. Nin baa wuxuu ka fikiraa sidii 5 cunug uu dhalay iyo hooyadooda wax ugu keeni lahaa.

Dhiirogelinta naftaada, sida ugu wanaagsan ee aad ku heli karto dhiirogelin dhammeystiran waa inaad doorato hadaf aad adiga jeceshahay sida inaad wariye noqoto, siyaasi ana barafasoor, dhaqtar iwm. Marka aad u xiisayso waxa aad samaynayso, waxa aad u badantahay in aad guulaysato. Soo hel shay aad xiisaynayso oo qalbigaaga oo dhan ku daba gal.

Facebook Comments Box

Continue Reading
Advertisement
Siyaasadda Soomaaliweyn1 day ago

Ciidamada Mareykanka ee AFRICOM ayaa beeniyey eedeynta Al-Shabaab ee dilkii dhaqaatiirta Kuubba

Afrika1 day ago

Madaxweyne ku xigeenka Malawi Saulos Chilima iyo sagaal kale ayaa ku dhintay shil diyaaradeed, sida ay xaqiijisay dowladda

Siyaasadda Arrimaha Dibadda2 days ago

Maxay kawada hadleen Madaxweyne Xassan iyo Ra’isul wasaaraha Norway?

Diblomaasiyadda2 days ago

Mareykanka wuxuu u baahan yahay caawinta Japan si kor loogu qaado wax soo saarka militariga, ayuu yiri danjire Rahm Emanuel

Wararka2 days ago

Maroodiyaasha Afrika ayaa midba midka kale ugu yeeraa magacyo gaar ah, daraasad cusub ayaa muujisay

Yurub3 days ago

Xisbiyada Midigta fog ayaa guullo waaweyn ka gaaray doorashada Midowga Yurub

Bariga dhexe3 days ago

Golaha Illaalada kacaanka Iiraan ayaa waxay doorashada ka xayireen madaxweynihii hore ee Axmadinejad

Bariga dhexe3 days ago

Wasiirka arrimaha dibadda Turkiga oo dalka Qadar kula kulmay hogaamiyaha Xamaas

Gumeysi iyo isir sifeyn4 days ago

Khaliijka ayaa cambaareysay weerarka Israa’iil ay ku qaaday Nuseirat, waxayna ku tilmaantay fal dambiyeed aad u fool xun oo argagaxiso ah

Siyaasadda Arrimaha Dibadda4 days ago

Madaxweyne Xassan Sheekh oo safar Norway ah u ambabaxay – waa maxay ujeedka safarka?

Yurub5 days ago

Nin ayaa la xiray ka dib markii uu weeraray ra’iisul wasaaraha Denmark

Siyaasadda Soomaaliweyn5 days ago

Ururka Al-shabaab oo weeraray magaalada Ceel-dheer

koonfurta Bari Aasiya6 days ago

Narendra Modi ayaa ku soo laaban doona ra’iisul wasaaraha Hindiya mar saddexaad

Afrika6 days ago

Dhaqdhaqaaqayaasha Suudaan ayaa sheegay in illaa 40 qof ay ku dhinteen duqeymo ka dhacay meel u dhow Khartuum

Bariga dhexe6 days ago

Xuutiyiinta Yemen ayaa xiray shaqaale gargaar, oo ka tirsan Qaramada Midoobay

Siyaasadda Soomaaliweyn7 days ago

Soomaaliya ayaa ku biirtay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay in ka badan 50 sano kadib

Gumeysi iyo isir sifeyn1 week ago

Ku dhawaad ​​40 qof ayaa ku dhintay weerar ay Israa’iil ku qaadday iskuulka Nuseirat

Afrika1 week ago

Wafdi ka socda Difaaca Ruushka ayaa wadahadal la yeeshay dalalka Maali iyo Niger

Diblomaasiyadda1 week ago

Spain ayaa doonaysa inay ku biirto kiiska xasuuqa ka dhanka ah Israa’iil

Sirdoonka & Militariga1 week ago

Qorshaha Soomaaliya ay ku doonayso in ciidamada Itoobiya loogu saarro dalka waa sababo la xariira ‘Badda Cas’

Bariga dhexe1 week ago

Bashaar Al-asad iyo Ra’iisul wasaaraha Ciraaq ayaa ka wada hadlay isku-duwidda amniga, warbaahinta dowladda Ciraaq ayaa sheegtay

Buuggaag1 week ago

Ogaal yar oo ku saabsan buugga Saacadihii Badbaadada

Siyaasadda Soomaaliweyn2 weeks ago

Waa maxay ujeedka K. Galbeed Soomaaliya ay ugu hortimid qorshaha ay Dowladda Soomaaliya kaga saareyso ciidamada Itoobiya?

Afrika2 weeks ago

Xisbiga ANC ayaa lumisay aqlabiyaddiisa 30-ka sano ee Koonfur Afrika

Gumeysi iyo isir sifeyn2 weeks ago

Hay’adda CAIR ayaa dhaleecaysay madaxa difaaca ee Maraykanka in uu dafiray xasuuqa Gaza ee Israa’iil

Sirdoonka & Militariga2 weeks ago

Shirkadaha Israa’iil ee hubka ayaa laga mamnuucay bandhiga carwada difaaca ee ka dhici doonta Faransiiska

Siyaasadda Soomaaliweyn2 weeks ago

Maamulka Khaatumo ‘oo si gaar ah’ ula macaamileysa dowladda Turkey – dhaqan siyaasaddeed cusub

Afrika2 weeks ago

Xisbiga talada haya ayaa hogaaminaya codadka iyadoo ay socoto tirinta codadka doorashada Koonfur Afrika

Sirdoonka & Militariga2 weeks ago

Iiraan ayaa Xuutiyiinta Yemen siisay gantaallada ballistic ah oo badda laga rido

Afrika2 weeks ago

Midowga Yurub oo soo afjaraya howlgalkii militari ee ay ka waday Niger

Wararka2 weeks ago

Xuutiyiinta ayaa sheegtay in ay gantaal ku garaaceen markab laga leeyahay dalka Mareykanka

Diblomaasiyadda2 weeks ago

Dowladaha Ireland, Norway iyo Spain oo u aqoonsaday Falastiin dowlad madax-bannaan

Siyaasadda Soomaaliweyn3 weeks ago

Ergayga Gaarka ah ee Xoghayaha Guud ee QM u qaabilsan Soomaaliya James Swan oo Muqdisho soo gaaray

Wararka3 weeks ago

Midnimada Afrika: Waa maxay sababta ay dunida ugu dabaal degto 25-ka Maay?

Diblomaasiyadda3 weeks ago

Madaxweyne Joe Biden wuxuu Kenya ku sheegay inay tahay saaxiibka ugu weyn ee aan NATO ka tirsaneen

Diblomaasiyadda3 weeks ago

Madaxweyne Putin iyo boqorka Baxreyn waxay ku heshiiyeen inay sii xoojiyaan iskaashiga labada dal

Arrimaha Bulshada iyo Qoyska3 weeks ago

4-taan qoddob ku illaali noloshaada haddii ay dhab kaa tahay horumar inaad gaarto

Diblomaasiyadda3 weeks ago

Norway ayaa si rasmi ah u aqoonsatay Falastiin inay tahay dowlad madax-bannaan

Diblomaasiyadda3 weeks ago

Ireland waxay go’aan taariikhi ah ku aqoonsatay dawlad madax-banaan oo Falastiin ah

Afrika3 weeks ago

Muwaadiniin Maraykan ah oo ku lug lahaa isku daygii afgambi ee Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Koongo

Xul