Sirdoonka & Militariga
Ciidamada Mareykanka ayaa 4 qof ku dilay duqeyntii ugu dambeysay ee ay ka geysteen maraakiib ku sugan bariga Pacific-ga
Dilkan ayaa noqonaya weerarkii afaraad ee Mareykanku ku qaado maraakiibta ku sugan bariga Badweynta Baasifigga afartii maalmood ee la soo dhaafay.

Milatariga Mareykanka ayaa afar qof oo kale ku dilay weerarkii afaraad ee dhimashada badnaa ee lagu qaaday maraakiibta ku sugan bariga Badweynta Baasifigga afartii maalmood ee la soo dhaafay.
Taliska Koonfurta ee Mareykanka (SOUTHCOM) ayaa ku dhawaaqay weerarkan qoraal uu soo dhigay baraha bulshada Talaadadii, iyadoo ay weheliso muuqaal muujinaya doon taagan oo leh matoorro dibadda ah oo gantaal lagu dhuftay oo qaraxday.
SOUTHCOM, oo mas’uul ka ah howlgallada militariga Mareykanka ee Laatiin Ameerika iyo Kariibiyaanka, ayaa sheegtay in afarta qof ee la dilay ay ahaayeen “argagixiso naarco”, laakiin ma aysan bixin wax caddayn ah oo taageeraya sheegashadeeda.
Caddaynta weerarka dhimashada leh, sida laga soo xigtay SOUTHCOM, waxaa sabab u ahaa sirdoonka – oo aan faahfaahin laga bixin – oo xaqiijiyay in “markabku uu ku sii jeeday waddooyinka la yaqaan ee ka ganacsiga darooogada ee bariga Baasifigga oo uu ku jiray hawlgallo ka ganacsiga naarco-ga”.
Dilkii ugu dambeeyay ee loo geystay dadkii saarnaa maraakiibta ku sugan biyaha caalamiga ah ee bariga Badweynta Baasifigga iyo Kariibiyaanka ayaa tirada guud ee dhimashada ka dhigaya ugu yaraan 175 tan iyo horraantii Sebteembar, markii Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump uu amray weerarrada si loo joojiyo waxa Aqalka Cad uu sheegayo inay yihiin kooxo Laatiin Ameerikaan ah oo daroogada u qaada Mareykanka.
Dilalka Talaadada ayaa yimid ka dib markii laba qof lagu dilay weerar Mareykanku qaaday Isniintii, shan qofna lagu dilay laba weerar oo kala duwan Sabtidii, sidoo kale bariga Baasifigga.
Wakaaladda wararka ee Associated Press ayaa ku warantay in illaalada xeebaha Mareykanka ay hakiyeen raadinta hal qof oo ka badbaaday labada weerar ee la soo sheegay Sabtidii.
Khubarada sharciga ee caalamiga ah iyo kooxaha xuquuqda aadanaha ayaa sheegaya in ololaha militariga Mareykanka uu la mid yahay “dilal aan sharci ahayn” oo ka dhacay biyaha caalamiga ah iyo in weerarradu ay bartilmaameedsadeen doonyaha kalluumeysiga ee rayidka ah.
Khubarada sharciga ayaa sheegay in haddii maraakiibta qaar ay ku lug lahaayeen ka ganacsiga daroogada, kuwa saaran doonta waa inay wajahaan sharciga, halkii ay ka ahaan lahaayeen weeraro dilaa ah.
Dadka dhaliila ayaa sidoo kale su’aal ka keenay waxtarka hawlgalka militariga Mareykanka qayb ahaan sababtoo ah fentanyl-ka ka dambeeya xad-dhaafka xad-dhaafka ah ee Mareykanka, kaas oo Trump uu u adeegsaday inuu ku qiil sameeyo ololihiisa, ayaa badanaa loo dhoofiyaa Mareykanka iyadoo loo marayo dhul laga soo saaro Mexico, halkaas oo lagu soo saaro kiimikooyin laga keeno Shiinaha iyo Hindiya.
Doodda sharciga caalamiga
Weerarrada ay fulinayaan ciidamada Mareykanka, gaar ahaan kuwa uu hoggaaminayo Taliska Koonfurta ee Mareykanka (SOUTHCOM), waxay kiciyeen dood sharci iyo mid anshaxeed oo aad u xooggan. Inkasta oo Mareykanku ku doodayo in uu la dagaallamayo shabakadaha daroogada, haddana habka loo marayo hawlgalladan ayaa si weyn loo dhaliilay.
Marka hore, marka laga eego dhinaca sharciga caalamiga ah, weerarradan waxay ka dhacayaan biyaha caalamiga ah, halkaas oo aan hal dal si buuxda u maamulin. Sida ku cad xeerarka badaha iyo xuquuqda aadanaha, dadka lagu tuhmo dambiyada waa in la qabtaa oo la horgeeyaa maxkamad, halkii si toos ah loo dili lahaa. Sidaas darteed, haddii dadka la beegsaday aysan lahayn khatar degdeg ah, falalkan waxaa loo arki karaa “dilal aan sharci ahayn” (extrajudicial killings).
Marka labaad, SOUTHCOM waxay sheegtay in dadka la dilay ay ahaayeen “argagixiso naarco,” balse wax caddeyn ah lama soo bandhigin. Tani waxay dhaawaceysaa mabda’a cadaaladda, gaar ahaan xaqa qofku u leeyahay in lagu helo dembi maxkamad dhexdeeda. Khubarada sharciga waxay ku doodayaan in xittaa haddii maraakiibtu ku lug lahaayeen ka ganacsiga daroogada, dadka saaran waa in la qabtaa oo la maxkamadeeyaa.
Dhanka kale, siyaasaddan waxaa amray Donald Trump si loo yareeyo daroogada soo gasha Mareykanka. Dhaliilayaasha waxay tilmaamayaan in daroogada sida fentanyl ay inta badan ka timaado Mexico, iyadoo kiimikooyinkeedu ka yimaadaan Shiinaha iyo Hindiya, taasoo ka dhigaysa weerarrada badda kuwo aan si toos ah u xallin dhibaatada.
Hawlgalladan militari waxay abuureen su’aalo culus oo ku saabsan sharciyadda, caddaaladda, iyo waxtarka. Inkasta oo ujeeddadu tahay la dagaallanka daroogada, habka loo marayo ayaa halis gelinaya mabaadi’da sharciga caalamiga ah iyo xuquuqda aadanaha.
Sirdoonka & Militariga
Soomaaliya iyo Ugaandha oo ku heshiyay iskaashiga milatari iyo dhaqaalaha
Jeneraal Ibraahim Maxamed Maxamuud waxa uu sheegay in taageeradaasi ay gacan ka geysanayso xoojinta awoodda ciidamada Soomaaliya.

Taliyaha Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, Jeneraal Ibraahim Maxamed Maxamuud ayaa Ugaandha ka codsaday inay sii ballaariso taageerada tababarka iyo hagidda ay siiso ciidamada Soomaaliya, isaga oo xusay muhiimadda ay leedahay in iskaashiga labada dal la sii xoojiyo.
Codsigan ayuu gudbiyay intii uu socday kulan uu la lahaa dhiggiisa Ugaandha, Jeneraal Muhoozi Kainerugaba oo sidoo kale ah la-taliyaha sare ee Madaxweynaha Ugaandha u qaabilsan hawlgallada gaarka ah ee taliska ciidamada sida gaarka ah u tababaran. Kulanka ayaa ka dhacay xarunta taliska ciidamada gaarka ah ee Entebbe, degmada Wakiso.
Sarreeye Guuto Ibraahim Maxamed Maxamuud ayaa uga mahadceliyay Ciidanka Difaaca Shacabka Ugaandha (UPDF) taageerada ay siiyaan Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed gaar ahaan tababarka iyo hagidda ciidamada. Waxa uu sheegay in taageeradaasi ay gacan ka geysanayso xoojinta awoodda ciidamada Soomaaliya.
Dhankiisa, Jeneraal Kainerugaba ayaa uga mahadceliyay dhiggiisa Soomaaliyeed aqbalaadda martiqaadka, isaga oo sheegay in xiriirka labada dal uu sii xoogaysanayo mar kasta oo ay kulmaan oo ay is dhaafsadaan fikrado. Kulanka ayaa sidoo kale diiradda lagu saaray xaaladda amni ee Soomaaliya, iyadoo taliyaha Soomaaliya uu dhiggiisa Ugaandha la wadaagay xog ku saabsan amniga dalka xilli Soomaaliya ay ku jirto xilli doorasho.
Labada taliye ayaa isku raacay in iskaashiga labada dal aan lagu koobnaan amniga oo keliya balse loo ballaariyo dhinacyada dhaqaalaha iyo arrimaha bulshada si loo xoojiyo xiriirka iyo horumarka labada dal. Waxay sidoo kale ku baaqeen in ganacsatada iyo maalgashadayaasha Ugaandha ay fursado maalgashi ka raadsadaan Soomaaliya si ay uga faa’iidaystaan nabadda iyo amniga ay ciidamadoodu ka qaybqaateen sugiddooda.
Kulanka waxaa ka qaybgalay saraakiil sare oo ka tirsan ciidamada Ugaandha oo ay k mid yihiin Taliyaha Guud ee Ciidanka, Sareeye Gaas Jack Bakasumba iyo saraakiil kale oo qaabilsan tababarka, istaraatiijiyadda iyo xiriirka caalamiga ah ee difaaca. Ugahanda ayaa muddo dheer qayb ka ahayd dadaallada Midowga Afrika ee taageerada amniga Soomaaliya, iyadoo ciidamadeedu ka qaybqaateen hawlgallada lagu taageerayo dowladda Soomaaliya iyo la-dagaallanka kooxda Al-Shabaab.
Yugaandha waxa ay kamid tahay dalalkii ciidamada ay ka joogaan Soomaaliya askarteedana waa kuwii ugu horreeyay oo soo gaaray Soomaaliya gaar ahaan magaalada Muqdisho 2007-dii xilli qeybo kamid ah magaalada caasimadda ee Muqdisho Al-Shabaab ay gacanta ku haysay.
Waxaana ciidamada Yugaandha oo kumannaan gaaraya ay maamullaan garoonka diyaaradaha Aadan Cadde iyo xarumo muhiim ah oo dowladdu ay leedahay oo Muqdisho ku yaalla, iyagoo sidoo kale ay ka dagaalamaan gobolka Shabeellaha Hoose. Ciidamada Yugaandha ayaa laga dilay askar aad u badan weerarro dhowr ah oo dhacaayay tan iyo markii ay dalka yimaadeen 2007-dii oo Al-Shabaab ay ku qaaday saldhigyada militeri ay ku leeyihii gobolka Shabeellaha Hoose iyo qeybo kamid ah dalka Soomaaliya.
Sirdoonka & Militariga
Ciidamo cusub oo Yugaandha ah oo soo gaaray Soomaaliya si ay uga qeyb qaataan hawlgalka AUSSOM
Isbeddelka guutooyinka ayaa qeyb ka ah habraaca joogtada ah ee ciidamada Ugaandha ay ku cusbooneysiiyaan cutubyada ka hawlgala Soomaaliya, iyaga oo sii wada taageerada hawlgalka Midowga Afrika.

Ciidamada dalka Yugaandha ee qeybta ka ah Hawlgalka Taageerada iyo Xasilinta Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM) ayaa soo dhoweeyay ciidamo cusub oo ka tirsan guutada 48aad, kuwaas oo beddelaya guutada 45aad ee ka hawlgasha Soomaaliya. Ciidamadan cusub oo uu hoggaaminayo Gaashaanle Sare Michael Opio Ocuka ayaa qeyb ka noqonaya isbeddelka joogtada ah ee lagu sameeyo cutubyada ciidamada Uganda ee loo soo diro Soomaaliya.
Taliyaha qeybta koowaad ee ciidamada, Sarreeye Guuto Jackson Kayanja ayaa ciidamada cusub kula dardaarmay inay muujiyaan anshax, xirfad ciidan iyo feejignaan inta ay ku guda jiraan waajibaadkooda. Wuxuu sheegay in anshaxa shaqsiga ahi uu saldhig u yahay guusha askariga, isaga oo ku boorriyay inay ixtiraamaan silsiladda taliska, ilaaliyaan wadajirka ciidamada, isla markaana ay yeeshaan anshax ku dhisan garasho iyo masuuliyad.
Taliyuhu wuxuu sidoo kale carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay wada-shaqeynta iyo dadaalka joogtada ah ee ciidamada, isaga oo xusay in arrimahaasi ay door muhiim ah ka ciyaarayaan ka hortagga khatarta kooxda Al-Shabaab. Dhankiisa, taliye ku-xigeenka qeybta koowaad, Gaashaanle Sare Jude Rukubya, ayaa ciidamada cusub kula dardaarmay inay la qabsadaan xaaladaha amni iyo deegaanka howlgallada Soomaaliya, isla markaana ay wax ka bartaan askarta kale si ay si wadajir ah ugu gutaan waajibaadka loo igmaday.
Saraakiisha ciidamada Ugaandha ayaa sidoo kale xusay muhiimadda ay leedahay mabda’a midnimada Afrika iyo fahamka ujeeddooyinka hawlgalka AUSSOM, oo taageera dadaallada lagu xaqiijinayo amniga iyo xasilloonida Soomaaliya. Isbeddelka guutooyinka ayaa qeyb ka ah habraaca joogtada ah ee ciidamada Ugaandha ay ku cusbooneysiiyaan cutubyada ka hawlgala Soomaaliya, iyaga oo sii wada taageerada howlgalka Midowga Afrika.
Hawlgalka AUSSOM wuxuu beddelay hawlgalkii hore loo oran jiray ATMIS kaasi oo isna beddelay hawlgalkii ugu horreeyay ee AMMISOM oo 2007-dii ka bilowday dalka Soomaaliya. Ciidamada dalka Yugaandha ayaa ahaa kuwii ugu horreeyay ee dalka yimaada waxa ay qaadanayaan doorka ugu weyn ee hawlgallada ee Midowga Afrika oo dowladda federaalka Soomaaliya ka gacan siinayan dagaalka ay kula jirto argagaxisada Al-Shabaab.
Mareykanka oo hal sano u kordhiyay in lagu soo afjaro hawlgalka AUSSOM ee Soomaaliya
Dowladda Mareykanka ayaa oggolaatay in Qaramada Midoobay ay muddo hal sano ah oo dheeraad ah ku soo afjarto taageerada saadka ee ay siiso hawlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM), iyadoo mustaqbalka taageerada hawlgalka uu weli mugdi ku jiro.
Sida ay Reuters sheegtay, muddada kala guurka ayaa bilaabanaysa Jannaayo 2027, taas oo Qaramada Midoobay siinaysa waqti ay si tartiib ah ugu yareyso una soo afjarto hawlaha taageerada saadka ee AUSSOM. Qaramada Midoobay oo adeegsanaysa Xafiiska Taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya (UNSOS), ayaa AUSSOM u fidisa adeegyo muhiim ah oo ay ka mid yihiin shidaalka, cuntada, caafimaadka, gaadiidka, isgaarsiinta, injineernimada iyo duulista.
Hase yeeshee, Mareykanka ayaa sheegay inuusan sii maalgelin doonin hawlgalka UNSOS oo miisaaniyaddiisu ku dhowdahay 500 milyan oo dollar sanadkii, iyadoo aan weli la helin hannaan kale oo si buuxda u beddela taageerada Qaramada Midoobay.
AUSSOM waxaa loo sameeyay in uu taageero dadaallada Soomaaliya ee la xiriira amniga iyo xasilinta dalka, iyadoo Qaramada Midoobayna ay sii waddo taageerada saadka ee hawlgalka. Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay wuxuu muddada hadda jirta ee AUSSOM iyo taageerada UNSOS ku saleeyay Qaraarka 2809, oo dhigaya dhammaadka 31-ka Diseember 2026.
Go’aanka cusub ayaa AUSSOM, Soomaaliya iyo dalalka ciidamada ku biiriya siinaya waqti dheeraad ah oo ay ugu diyaar-garoowaan isbeddelka ku imanaya nidaamka taageerada saadka. Si kastaba, weli lama caddeyn sida loo beddeli doono nidaamka ballaaran ee ay UNSOS hadda bixiso marka muddada kala-guurka ahi dhammaato, arrintaas oo muhiim u noqon karta awoodda ciidamada Soomaaliya iyo AUSSOM ee fulinta hawlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab. Go’aanka Mareykanka ayaa sidaas darteed siinaya hawlgalka waqti dheeraad ah balse ma aha kordhin joogto ah oo lagu sii wado taageerada Qaramada Midoobay.
Sirdoonka & Militariga
Masar oo ciidamo u diraysa Soomaaliya iyadoo ay sii kordhayaan xiisadaha ka jira Geeska Afrika
Warbixinnada ayaa sidoo kale tilmaamaya in ciidamada la qorsheynayo in la geeyo deegaanka Ceelcade oo ku yaalla duleedka Waqooyi ee Muqdisho, halkaas oo hore uga jiray garoon diyaaradeed oo milatari.

Dowladda Masar ayaa illo xog ogaal ah tibaaxayaan inay diyaarinayso ciidamo milatari oo loo dirayo gudaha dalka Soomaaliya, tallaabadaas oo qayb ka ah iskaashiga difaac ee labada dal, xilli ay sii kordhayaan xiisadaha amni iyo kuwa siyaasaddeed ee gobolka Geeska Afrika.
Sida uu sheegay wargeyska The Arab New saraakiil, tababarayaal iyo la-taliyeyaal milatari oo Masaari ah ayaa ka shaqeynaya diyaarinta hawlgalka, kaas oo noqonaya mid ka mid ah tallaabooyinka ugu waaweyn ee iskaashiga milatari ee Qaahira iyo Muqdisho tan iyo markii ay labada dal saxiixeen heshiis iskaashi difaac sannadkii 2024.
Ciidamada la filayo in la geeyo Soomaaliya ayaa la sheegay inay qayb ka noqon karaan Hawlgalka Midowga Afrika ee taageerada iyo Xasilinta Soomaaliya ee (AUSSOM) ama iskaashi amni oo laba geesood ah. Si kastaba, Masar weli si rasmi ah uma shaacin tirada ciidamada ay dirayso iyo qaabka ay uga qaybqaadan doonaan hawlgalka.
Warbixinnada ayaa sidoo kale tilmaamaya in ciidamada la qorsheynayo in la geeyo deegaanka Ceelcade oo ku yaalla duleedka Waqooyi ee Muqdisho, halkaas oo hore uga jiray garoon diyaaradeed oo milatari. Tallaabadan ayaa timid iyadoo Masar ay xoojinayso xiriirka ay la leedahay Soomaaliya, kaddib markii labada dal ay xiriirkooda gaarsiiyeen heer iskaashi istaraatiiji ah sannadkii 2025.
Wafdi milatari oo Masaari ah ayaa 20-kii Sebteembar booqday Muqdisho, halkaas oo ay kula kulmeen wasiirka gaashaandhigga Soomaaliya, Axmed Macallin Fiqi. Kulamadaas ayaa diiradda lagu saaray iskaashiga difaaca, tababarka ciidamada iyo tayeynta awoodda Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed.
Dowladda Masar ayaa marar kala duwan sheegtay inay taageersan tahay midnimada dhuleed ee Soomaaliya, iyadoo labada dal ay iska kaashanayaan arrimaha amniga iyo difaaca. Joogitaanka milatari ee Masar ee Soomaaliya ayaa sidoo kale ku soo beegmaya xilli uu gobolka ka jiro loollan istaraatiiji ah oo la xiriira marin biyoodka Badda Cas, marin-biyoodka Baab al-Mandab iyo danaha amni ee dalalka gobolka.
Masar iyo Itoobiya waxaa muddo dheer ka dhexeeyay khilaaf la xiriira biyo-xireenka weyn ee Itoobiya ka dhistay webiga Niil, kaas oo Qaahira ay u aragto arrin si toos ah u saamayn karta amniga biyaha gobolka gaar ahaan dalkeeda. Sidoo kale, labada dal waxay ku kala aragti duwan yihiin dadaallada Itoobiya ee ay ku raadineyso marin ay uga baxdo Badda Cas.
Khubaro Masaari ah ayaa ku doodaya in xasilloonida Soomaaliya ay muhiim u tahay amniga Badda Cas iyo marinnada ganacsiga caalamiga ah, halka iskaashiga milatari ee Soomaaliya uu Masar siin karo awood dheeraad ah oo ay ku ilaaliso danaha istaraatiijiyadeed ee gobolka.
Ciidamadaan oo lagu qiyaasay ku dhawaad 1410 ayaa la filayaa inay qeyb ka noqdaan dadaallada lagu xasillinaya Soomaaliya gaar ahaan la-daagalanka kooxaha hubeysan iyo taageeridda hay’addaha amniga dalka.
Xukuumadda Masar ayaa hore usoo bandhigtay ciidamo si heer sare ah loo tabbabaray iyo gaadiid dagaal oo casri ah inkastoo waqtigaasi aan si cad loo shaacin ujeedadada dhabta ah ee loo diyaariayay haatan ayay soo ifbaxday in qorshahaasi uu qeyb ka ahaa diyaar garow xooggan oo ku aaddan ka qeybgalka hawlgalka AUSSOM ee Soomaaliya.
Sida ay sheegayaan warar soo baxayaan dhowaan ayay si rasmi ah u bilaaban doontaa hawlaha lagu soo daabulaya ciidamadaan gaadiidkooda iyo qalabkooda, waxaa sidoo kale la tilmaamayaa in hore loo sii diyaariyay goobaha ciidamadaasi ka hawlgeli doonaan kadib markii quburo ka socda Masar oo soo gaaray Soomaaliya qiimeyn ku sameyeen xaaladaha amniga iyo deegaanada ay ciidamadaasi ka hawlgeli doonaan saldhigyadooda ayaan asi weyn ayaa loo diyaariyay sida xoguhu ay tilmaamayaan.
Ku biiritaanka ciidamada Masar ee hawlgalka AUSSOM ayaa la filayaa in xoojiyo dadaallada Midowga Afrika ee ku aaddan sugidda amniga Soomaaliya iyagoo sidoo kale sare u qaadaya iskaashiga militeri ee u dhexeeya dalalka gobolka iyo kuwa Afrika. Xubnaha hoggaanka hawlgalka ayaa sheegay inay socdaan wadahadallo lala yeelanaayo saaxiibada beesha caalamka si loo helo taageerada dhaqaalle waarta oo lagu daboolayo baahiyaha ciidamada hawlgalka fulinaayo, tabbabarkooda iyo qalabeyntooda.
Ciidamada Masar ayaa la filayaa inay degaan gobolka Shabeellaha Dhexe halkaasi oo ay faarujin rabaan ciidamada Burundi ka socda oo hawlgalkooda soo afjarma marka ay yimaadaan ciidamada Masaarida. Ciidamada Burundi waxa ay diidayn hawlgalkan AUSSOM inay ka qeyb qaataan maadaama tirada askarta dowladda federaalka u qoondeysay dowladda dalkaasi ay diiday, waxaana dowladda Burundi ay tilmaamtay ciidamadeeda in aysan noloshooda qatar gelinayn oo ay wadanka Soomaaliya hawlgalkiisa isaga baxayso.
Hawlgalka AUSSOM wuxuu beddelay hawlgalkii hore loo oran jiray ATMIS kaasi oo isna beddelay hawlgalkii ugu horreeyay ee AMMISOM oo 2007-dii ka bilowday dalka Soomaaliya. Ciidamada dalka Yugaandha ayaa ahaa kuwii ugu horreeyay ee dalka yimaada waxa ay qaadanayaan doorka ugu weyn ee hawlgallada ee Midowga Afrika oo dowladda federaalka Soomaaliya ka gacan siinayan dagaalka ay kula jirto argagaxisada Al-Shabaab.
Sirdoonka & Militariga
Soomaaliya oo heshiis la gashay Bakistaan soo iibsiga diyaaradaha dagaalka ee JF-17
Warbixinno hore oo soo baxay sanadkan ayaa sheegayay in Soomaaliya iyo Bakistaan ay ka wada hadlayeen suurtagalnimada in Soomaaliya ay hesho ilaa 24 diyaaradood oo JF-17 Thunder Block III ah.

Soomaaliya ayaa lagu soo warramay inay heshiis la gashay dalka Bakistaan oo ay ku doonayso inay ku hesho diyaaradaha dagaalka ee JF-17 Thunder, taas oo qayb ka noqonaysa dadaallada dowladda Federaalka Soomaaliya ay dib ugu dhiseyso kuna casriyeynayso ciidamada cirka ee dalka.
Warbaahinta Turkiga ee TRHaber ayaa sheegtay in Muqdisho iyo Islamabad ay heshiis ka gaareen helitaanka diyaaradaha JF-17, hase yeeshee dowladaha Soomaaliya iyo Bakistaan ayaan weli si rasmi ah u xaqiijin heshiis kama dambeys ah, iyadoo aan sidoo kale la shaacin tirada diyaaradaha, qiimaha heshiiska iyo waqtiga la filayo in la keeno.
Wararka ku saabsan diyaaradaha JF-17 ayaa soo baxay kaddib markii ay sii xoogeysteen xiriirka dhanka difaaca ee Soomaaliya iyo Bakistaan. Toddobaadyo kahor wafdi sare oo ka socday Ciidanka Cirka Bakistaan ayaa booqday Muqdisho, halkaas oo uu kulamo la yeeshay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, Ra’iisul Wasaare Xamse Cabdi Barre iyo Wasiirka Gaashaandhigga Axmed Macallin Fiqi.
Wafdiga Bakistaan waxaa hoggaaminayay Air Marshal Muhammad Sarfraz oo ah mas’uul sare oo ka tirsan Ciidanka Cirka Bakistaan, waxaana kulamadu diiradda saareen dib-u-dhiska Ciidanka Cirka Soomaaliya, tababarka ciidamada, horumarinta hay’adaha iyo sidii loo dhisi lahaa awood ciidan oo cirka ah. Intii uu socday booqashada, Sarfraz ayaa Taliyaha Ciidanka Cirka Soomaaliya guddoonsiiyay moodelka diyaaradda JF-17 Thunder.
Booqashadaasi waxay daba socotay safar uu bishii Agoosto Bakistaan ku tagay wafdi Soomaaliyeed oo uu hoggaaminayay Wasiirka Gaashaandhigga, iyadoo labada dhinac ay xilligaas ka wada hadleen xoojinta iskaashiga dhinacyada difaaca iyo amniga.
Warbixinno hore oo soo baxay sanadkan ayaa sheegayay in Soomaaliya iyo Bakistaan ay ka wada hadlayeen suurtagalnimada in Soomaaliya ay hesho ilaa 24 diyaaradood oo JF-17 Thunder Block III ah. Qaar ka mid ah warbixinnada ayaa qiimaha heshiiska ku qiyaasay ku dhowaad 900 milyan oo doollar, inkastoo faahfaahintaas aysan weli si rasmi ah u xaqiijin Muqdisho iyo Islamabad.
JF-17 Thunder waa diyaarad dagaal oo loo adeegsado hawlo kala duwan, waxaana si wadajir ah u horumariyay Bakistaan iyo Shiinaha. Nooca Block III ayaa leh nidaamyo casri ah oo ay ka mid yihiin radar-ka AESA, qalab elektaroonig ah oo horumarsan iyo awood uu ku fulin karo weerarro hawada iyo dhulka ah. Al Jazeera waxay JF-17 Block III ku tilmaantay diyaarad jiilka 4.5aad ah, balse aan lahayn awoodda qarsoodiga ah ee diyaaradaha jiilka shanaad sida F-35.
Tallaabadan ayaa kusoo beegmaysa xilli dowladda Soomaaliya laga qaaday cunaqabateyntii hubka ee saarneyd oo ay muddo dheer, taas oo u oggolaaneysa dowladda in ay si rasmi ah u iibsato hub casri ah dibna u dhisto awoodda ciidamadeeda. Haddii heshiiskan la xaqiijiyo, helitaanka diyaaradaha JF-17 waxa uu noqon karaa isbeddel weyn oo ku yimaada awoodda milatari ee Soomaaliya gaar ahaan dhinaca cirka oo muddo dheer liitay, inkastoo ay muhiim tahay in la helo tababar, dayactir iyo istaraatiijiyad cad oo lagu maareeyo isticmaalka diyaaradahaas.
Sirdoonka & Militariga
Ciidamada Yemen oo bilaabay weerar ay dib ugu qabsanayaan Al-Waziiya oo ay Xuutiyiintu haystaan ee Taciz
Degmada buuraha leh ayaa fure u ah xakamaynta Mocha, oo ah dekedda Badda Cas ee Xuutiyiintu ay qabsadeen bishii hore.

Ciidamada la safan dowladda caalamku aqoonsan yahay ee Yemen ayaa bilaabay hawlgal lagu qabsanayo degmo buuraley ah oo istiraatiiji ah oo ka tirsan Xuutiyiinta, taasoo qayb ka ah dadaal ballaaran oo lagu doonayo in dib loogu soo celiyo xeebta Badda Cas iyo marin biyoodka Bab al-Mandeb.
Weerarka ka dhacay degmada al-Waziiya ee gobolka Taciz Talaadadii ayaa yimid iyadoo Sacuudi Carabiya, oo taageerta dowladda Yemen, ay qabatay gantaal ballistic ah oo Xuutiyiinta ay ku bartilmaameedsanayeen magaalada Khamis Mushaad. Hawlgalkan ayaa qayb ka ah weerarka “Dawn of Yemen” oo Axaddii uu ku dhawaaqay Rashad al-Alimi, guddoomiyaha Golaha Hoggaanka Madaxweynaha Yemen, si uu dib ugu qabsado dhammaan dhulka ay Xuutiyiintu haystaan, oo ay ku jirto caasimadda Sanca, oo kooxda ay taageerto Iiraan ay maamulaysay tan iyo 2014.
Xarunta warbaahinta ee ciidanka Yemen ayaa qoraal ay soo dhigtay X ku sheegtay in Ciidamada Difaaca Gudaha, oo ah koox militari oo taageersan dowladda, ay bilaabeen “hawlgal ballaaran” si ay dib ugu qabsadaan al-Waziiya. “Ciidamada qalabka sida waxay xaqiijiyeen buuro istiraatiiji ah oo ka soo horjeeda aagga al-Mansoura, iyadoo ay jiraan dib u gurasho ballaaran oo ay sameeyeen maleeshiyada Xuutiyiinta,” ayay tiri, iyadoo soo xiganaysa ilo militari.
Xuutiyiinta ayaa beeniyay sheegashada, iyagoo sheegay inay si guul leh uga hortageen duulaanka dowladda Yemen ee al-Waziiya.
Degmada buuraleyda ah waxay ku taal galbeedka Taiz, bariga dekedda Badda Cas ee Mocha. Xuutiyiintu waxay qabsadeen Mocha iyo meelaha ku hareeraysan Marinka Bab al-Mandeb – marin badeed oo istiraatiiji ah – weerar hillaac ah bishii hore. “Kuwani waa buuraha ay Xuutiyiintu la wareegeen ka hor inta aysan la wareegin magaalada Mocha,” ayuu yiri Yousef Mawry oo ka tirsan Al Jazeera, isagoo ka soo warramaya Sanaa.
“Haddii dowladda Yemen ay ka dhab tahay inay la wareegto magaalada Mocha, ma sameyn karaan sidaas ilaa ay la wareegaan gobolka ku yaal degmada al-Waziiya,” ayuu raaciyay.
Qabsashada Sacuudiga
Dagaalku wuxuu yimid markii isbahaysiga uu hoggaamiyo Sacuudiga ee ka dagaallamaya Yemen uu sheegay inuu qabtay oo uu burburiyay gantaal ballistic ah oo Xuutiyiintu ay ku rideen magaalada Khamis Mushait ee koonfur-galbeed. Jeneral Turki al-Maliki, afhayeenka isbahaysiga, ayaa sheegay in hanjabaadaha gantaalada Xuutiyiinta ay ka yimaadeen Sanca oo ay Xuutiyiintu haystaan iyo gobollada Saada iyo Amran. “Isbahaysigu wuxuu sii wadaa inuu dhexdhexaadiyo khatarta ka dhalan karta gantaalada ballistic-ga iyo kuwa dusha sare ka yimaada iyo inuu burburiyo ilohooda gantaalada,” ayuu raaciyay.
Horraantii Talaadada, Hay’adda Guud ee Duulista Rayidka ee Sacuudi Carabiya ayaa bayaan ay soo saartay ku sheegtay in garoonka diyaaradaha ee Boqor Abdullah bin Abdulaziz ee Jazan iyo garoonka diyaaradaha ee Najran, oo u dhow xadka Yemen, lagu weeraray weeraro ay ku dhaawacmeen saddex qof.
Weerarrada ayaa sababay dhaawacyo “daranaan kala duwan” iyo burbur hantiyeed, dadkii dhaawacmayna waxaa loo qaaday isbitaal, sida ay sheegtay hay’addu.
Xuutiyiintu waxay sheegeen goor dambe oo Isniintii ah in ciidamadoodu ay bartilmaameedsadeen goobo ku yaal koonfurta Sacuudi Carabiya, oo ay ku jiraan garoomada diyaaradaha iyo goobaha militariga. Dhanka kale, isbahaysiga uu hoggaamiyo Sacuudiga, ayaa xaqiijiyay ka qaybgalkiisa weerarka dowladda Yemen si ay dib ugu soo ceshato dhammaan dhulka ay Xuutiyiintu haystaan, iyagoo sheegay in 100 ka mid ah diyaaradahooda dagaalka ay bixinayaan taageero cirka ah.
Bakistaan iyo Turkiye waxay sidoo kale ku heshiiyeen inay dhaqaajiyaan “tallaabooyin ka hortag ah” heshiiska ay la galeen Sacuudi Carabiya, isla markaana ay si degdeg ah ciidamo ugu diraan boqortooyada Khaliijka si ay uga hortagaan weerarrada Xuutiyiinta.
Geeska Afrika3 months agoWasiirkii Difaaca Jabuuti Xasan Cumar Maxamed Burhaan ayaa ku geeriyooday isbitaal ku yaal Paris
Geeska Afrika2 months agoBoqolaal qof oo ka qaxay Tigray una gudbay dalka Suudaan kadib dagaal ka qarxay xadka Itoobiya
Sirdoonka & Militariga3 months agoSacuudiga oo bilaabay qorshe kumanaan askar Soomaali uu ku tababaraayo
Ganacsiga2 months agoSoomaaliya oo si rasmi ah u ansixisay ku biirista Aagga Ganacsiga Xorta ah ee Afrika
Soomaaliya2 months agoSoomaaliya oo la dhibaatoonaysa khilaaf ka dhashay xukun isku dhajin lagu eedeeyay Xasan Sheekh Maxamuud
Afrika3 months agoAljeeriya iyo Maali ayaa dib u soo celiyay xiriirkooda ka dib khilaaf sanad socday oo u dhexeeyay
Diblomaasiyadda4 weeks agoMareykanka oo Devin Kennington usoo magacaabay inuu noqdo safiirka cusub ee Soomaaliya
Ameerika3 months agoDowladda Mareykanka oo Soomaaliya ku dartay dalalka ugu khatarta badan ee muwaadiniinteeda ay booqdaan
Doorashada3 months agoDoorashada Galmudug oo sababo awgeed dib loogu dhigay 30-ka bishaan
Arrimaha Amniga2 months agoNISA oo sheegtay inay gacanta ku dhigtay Sagaal xubnood oo ka tirsan Al-Shabaab
Afrika3 months agoKalfadhiga 49-aad ee Golaha Fulinta Midowga Afrika oo ka furmay Addis Ababa
Yurub3 weeks agoDhalinyarro Soomaali ah oo Iswiidhan laga masaafurinayo, iyadoo hooyadood iyo walaalahood ay dalka ku nool yihiin
Arrimaha Amniga3 months agoMareykanka oo loogu baaqay inuu joojiyo taageerida militari iyo mida amni ee uu siiyo dowladda Soomaaliya
Arrimaha Amniga3 months agoDagaalka culus oo u dhexeeya ciidamada Puntland iyo PSF oo ka soconaya gobolka Bari
Arrimaha Amniga2 months agoMaamulka Puntland oo feylaha jaray dammaca Villa Soomaaliya ee deegaannada Puntland
Doorashada3 months agoGuddiga Madaxbannaan ee Doorashooyinka Qaranka iyo Soohdimaha oo lagu eedeeyay hab-dhaqan ka fog guddi doorasho
Sirdoonka & Militariga2 months agoSoomaaliya oo taageertay isbahaysiga cusub ee amniga Badda Cas ee Sacuudigu hoggaaminayo
Geeska Afrika2 months agoDhulgariir xooggan oo ka dhacay dalka Masar, Soomaalida ku nool Qaahira oo cabsi xooggan ku abuuray
Siyaasadda Arrimaha Dibadda3 months agoDowladda Turkiga oo kordhinaysa joogitaanka ciidamadeeda ee gudaha Soomaaliya
Arrimaha Amniga3 months agoCabdirashiid Janan oo muddo kadib dib ugu goosanaayo Maamulka Jubbaland
Arrimaha Amniga2 months agoSafaaradda Soomaaliya ee dalka Kenya oo qaabishay Taliyaha Akadeemiyadda Militariga Kenya
Arrimaha Amniga3 months agoCabdiraxmaan Cirro oo kala furfurid kuwado Maamul Goboleedka Waqooyi Bari
Afrika2 months agoMidowga Afrika oo markale xaqiijiyay taageerada uu u hayo Soomaaliya
Doorashada3 months agoMaxay ka dhigan tahay boggaadinta RW Xamse Cabdi ee wadahadallada u dhaxeeya dowladda iyo mucaaradka?
Arrimaha Amniga1 month agoMadaxweyne Mustafe Cagjar oo Jabhada ONLF ku eedeeyay inay rabto in ay deegaanka qalalaase galiso
Ganacsiga & Dhaqaalaha1 month agoMaxay ka dhigan tahay in Markabka dagaal ee Turkiga ku soo xirto dekedda Muqdisho?
Sirdoonka & Militariga2 months agoDowladda Soomaaliya oo bilowday qorshe cusub oo warbaahinta looga qaybgelinayo dagaalka argagixisada iyo fikirka xagjirka ah
Arrimaha Amniga2 months agoMadaxweynihii hore Xasan Sheekh oo faray hay’adaha amniga qaranka in ay yeeshaan howl-wadeenno leh aqoon
Afrika2 months agoBangigga Adduunka oo shirkad Kenyaan ah ka mamnuucay mashaariicda Soomaaliya
Soomaaliya3 months agoGuddiyada farsamada dowladda iyo mucaaradka oo markale ku kulmay magaaladda Muqdisho
Afrika3 months agoXildhibaanno ka tirsan Baarlamaanka Soomaaliya oo ka qeyb galaya shirweynaha Baarlamaanka Afrika
Arrimaha Amniga2 months agoWafdi saraakiil oo ka socda DFS oo gaaray deegaanno ka tirsan Maamulka Waqooyi Bari
Arrimaha Amniga1 month agoGolaha Ammaanka QM oo shaaciyay tirada dagaalyahaanada Daacish ee ku sugan Soomaaliya
Socdaal iyo Dalxiis3 months agoDowladda Federaalka Soomaaliya oo bahdil weyn kala kulantay Turkiga
Arrimaha Amniga2 months agoMaxkamad ku taalla dalka Kenya oo 115 sano oo xukun xabsi ah ku riday xubin ka tirsan Al-Shabaab
Sirdoonka & Militariga3 months agoMadaxweynihii hore ee Iiraan Axmadinejad, ma wuxuu ahaa basaas u shaqeeya Israa’iil?
Soomaaliya2 months agoShan sano kadib Madaxweyne Xasan Sheekh wixii uu kaga digi jiray MW hore Farmaajo miyuu Soomaali bidayaa?
Arrimaha Amniga3 months agoCiidamada Kenya oo hawlgallo baaxad leh kawada xadka ay la wadaagto Soomaaliya
Arrimaha Amniga1 month agoYemen oo sheegtay in meydadka dagaalyahanno Al-Shabaab ah laga dhex helay Xuutiyiinta lagu dilay dagaallo ka dhacay dalkaasi
Arrimaha Amniga3 months agoColaadda Mareykanka iyo Iiraan oo saameyn ku yeelatay amniga Maraakiibta mara biyaha Soomaaliya









































