Connect with us

Bariga dhexe

Dhaqdhaqaaqyada siyaasadeed ee muhiimka ah ee qaabayn kara Bariga Dhexe sanadkaan 2024

Falanqaynta: Iskahorimaadyada sii kordhaya iyo isbeddellada juquraafiyeed ayaa saameyn weyn ku yeeshay gobolka sannadkii hore. Waa maxay isbeddellada qeexi kara Bariga Dhexe 2024?

Published

on


Sanadkii la soo dhaafay ayaa la soo afjaray iyadoo Israa’iil ay dagaal rogaan celin ah ah ku qaaday Qaza, kaasoo ilaa hadda ay ku dhinteen 22,000 oo falastiiniyiin ah ayna ku dhaawacmeen 57,000 oo kale tan iyo bishii Oktoobar.

Inta badan, qalalaasaha Qaza ayaa sii socon doona. Dawladaha Carabta ayaa ka walaacsan saamaynta qulqulka. Masar iyo Qadar ayaa hogaaminaya dadaallo diblomaasiyadeed oo lagu doonayo in lagu dejiyo colaadda qaza laguna xakameeyo iyada oo ujeedadu tahay in ugu dambeyntii gacan laga geysto dhexdhexaadinta xabbad-joojin wax ku ool ah oo u dhexeeya dhinacyada dagaallamaya.

Si kastaba ha ahaatee, iyada oo dhibaatadu ay ku sii fidayso koonfurta badda cas, iyada oo fallaagada Xuutiyiinta ay carqaladeynayaan maraakiibta caalamiga ah taas oo qayb ka ah istaraatiijiyad lagu wiiqayo Israa’iil, la’aanta xabbad-joojinta ee Qaza ayaa sii socon doonta taasoo gobolka gelin doonta khataro waaweyn.

Waxaa jira isbeddello badan oo juqraafiyeedka ee soo socda 2024. Afar ka mid ah waxaa ka mid ah saameynta gobolka ee dagaalka Qaza, dib u habeynta Suuriya ee dunida Carabta, sacuudi-Iranian détente’s trajectory, iyo suurtogalnimada hoggaamiyaha sare ee cusub ee Iran inuu qabsado awoodda.

Dagaalkii Qaza

Sannadkii hore wuxuu ku dhamaaday iyadoo Maraykanka iyo Israa’iil oo si caalami ah u go’doonsan marka loo eego waqti kasta taariikhda dhow. Bishii Diseembar, Golaha Guud ee Qaramada Midoobay ayaa ansixiyay qaraar xaqiijinaya xaqa ay dadka Falastiiniyiinta u leeyihiin aayo ka tashigooda.

Halka 172 dal ay u codeeyeen tobanna ay ka aamuseen, afar kaliya oo kala ah Mareykanka, Israa’iil, Micronesia iyo Nauru ayaa diiday.

Sheekooyinka ku saabsan Israa’iil-Falastiin oo ay riixayaan siyaasad-dejiyeyaasha intooda badan ee Washington iyo warbaahinta guud ee Maraykanka ayaa si buuxda uga soo horjeeda ‘jihada siyaasaddeed ee Carabta’ iyo inta kale ee Koonfurta Caalamiga ah.

Iyagoo ku mashquulsan isku dayga ballaarinta baaxadda heshiiskii Abraham iyo isku dayga lagu aasayo qaddiyadda Falastiin, maamulka madaxweyne Joe Biden iyo aasaaska siyaasadda arrimaha dibadda ee Mareykanka waxay ku guuldareysteen inay fahmaan dunida Carabta.

Qadiyadda Falastiin weli waa mid muhiim u ah bulshooyinka Carabta. Qadhaadhkii dagaalladii Carabta iyo Israa’iil ee 1948 iyo 1967 iyo dhacdooyin kale oo taariikhi ah ayaa weli ah mid carro iyo sharaf darro ku ah dad badan oo gobolka ah. Qadiyadda Falastiin ayaa sii wadda abaabulka muwaadiniinta Carabta, sida ay muujiyeen mudaaharaadyo ka dhacay Bariga Dhexe iyo Waqooyiga Afrika tan iyo bishii Oktoobar.

Marka loo eego dowlado badan oo Carbeed, si kastaba ha ahaatee, firfircoonidaani waxay ka dhigeysaa arrinta Falastiin mid halis ah. Mudaaharaadyada wadajirka ah ee Falastiin ee dalalka Carabta ayaa si dhakhso ah u qaadi kara arrimo kale – oo ay ku jiraan u oggolaanshaha dawladaha gobolka ee naxariis-darrada Israa’iil iyo xiriirka ay la leeyihiin Tel Aviv, iyo sidoo kale arrimaha kale ee musuqmaasuqa ilaa maamul-xumo dhaqaale – kuwaas oo caqabad ku ah sharcinimada nidaamka.

Sannadkan, madaxda dawladaha Carabta ee uu Maraykanku taageero, gaar ahaan kuwa sida caadiga ah ula dhaqma Israa’iil, waxay si dhow u eegi doonaan sida xiisadda Qaza ka dhacayso guud ahaan gobolka, gaar ahaan jilayaasha bulshada rayidka ah ee ka qaybqaata dhaqdhaqaaqa hoose.

Siyaasad-dejiyeyaasha gobolka ayaa isku dayi doona in ay sameeyaan dheeli tirnaan jilicsan oo ka soo horjeeda cadhada dadweynaha iyaga oo sidoo kale ilaalinaya danaha dawladahooda ee la xidhiidha Maraykanka iyo Israa’iil.

Arrimahan oo kale waxa ay la macno yihiin in ay u badan tahay in aanay dawlad Carab ahi caadi ku noqon doonin Israa’iil sanadka 2024. Si fudud u dhig, heshisyadii Abraham waxa ay sun ku yihiin indhaha muwaadiniinta Carabta intooda badan, kuwaas oo cadhada ay u qabaan Israa’iil iyo Maraykanku ay sii korodhay ilaa 7dii Oktoobar.

Marka laga soo tago siyaabaha ay qadiyadda Falastiin uga ciyaari karto gudaha dalalka Carabta, waxaa jira dhaqdhaqaaqyo muhiim ah oo ka jira qaab dhismeedka amniga ee gobolka Gacanka ee mudan in la daawado sida dagaalka Israa’iil ee Qaza uu sii socdo. Suurtagalnimada khilaafkan sii kala qaybinta iyo isu soo dhawaynta caalamiga ah waxay la macno tahay in ku lug lahaanshaha tooska ah ee Maraykanka iyo/ama Iran aan meesha laga saari karin xaalad iman karta.

Xaaladahan oo kale, dowladaha Carabta ee leh saamiga ugu sarreeya waxay noqon doonaan xubnaha Golaha Iskaashiga Khaliijka (GCC) iyo Ciraaq, kuwaas oo labaduba ah jaarka dhow ee Iiraan ee dunida Carabta iyo saaxiibada dhow ee militariga ama saaxiibada Washington.

Iyadoo dagaalka Israa’iil ee Gaza uu sii socdo sanadkan, ma jirto sabab la filan karo in xiisadda xiriirka Israa’iil iyo Iran uu qaboojiyo. Cadaawadda Tel Aviv iyo Tehraan ee midba midka kale, iyo iska hor imaadyada u dhexeeya Israa’iil iyo jilayaasha aan dawliga ahayn ee ay Iiraan taageerto, ayaa laga yaabaa inay sii xoogeysato marka dhimashada Falastiiniyiinta ay sii kordheyso.

“Marka la eego xaaladda cakiran ee amniga, Iiraan iyo dawladaha GCC, kuwaas oo ah Sacuudi Carabiya iyo Imiraatka, kordhinta waxay xoojin doonaan awooddooda milatari iyaga oo ujeedadoodu tahay in laga hortago, laakiin khatarta khilaafka sii kordhaya,” ayuu yiri Dr Eric Lob, oo ah borofisar ku-xigeenka ee Siyaasadda iyo Xiriirka Caalamiga ah ee Jaamacadda Caalamiga ah ee Florida.

“Kooxaha kala duwan ee maleeshiyaadka Yemen, Ciraaq, Suuriya, Lubnaan iyo Falastiin waxay sii wadi doonaan inay helaan meel ay ka hawlgalaan, iyo sabab ay uga daba tagaan, ilaa inta ay sii socoto xasuuqa Israa’iil ay ku hayso Falastiiniyiinta iyo burburinta ay ku hayso Falastiin.”

“Haddii Israa’iil ay ku guulaysato inay Iiraan iyo Maraykanka u soo jiiddo khilaafka, dawladaha GCC ayaa ah kuwa ugu badan ee masraxa khilaafka. In kasta oo xidhiidhka diblomaasiyadeed ee u dhexeeya Iiraan iyo dalalka ay dariska yihiin ee GCC sannadihii u dambeeyay, bartilmaameedyada Maraykanku ku wajahan yihiin gantaallada Iiraan waxay ku dhow yihiin dhammaan gudaha Ciraaq iyo GCC,” ayuu yidhi Dr Mehran Kamrava, oo ah borofisar dawladnimada ka dhiga Jaamacadda Georgetown ee Qadar, wuxuuna ku sheegay wareysi uu siiyay TNA.

“Sidoo kale, kooxaha kala duwan ee maleeshiyada ah ee Yemen, Ciraaq, Suuriya, Lubnaan, iyo Falastiin waxay sii wadi doonaan inay helaan meel ay ku shaqeeyaan, iyo sabab ay ku baacsadaan, ilaa inta xasuuqa Israel ee Falastiiniyiinta iyo burburinta Falastiin ay sii socoto,” ayuu raaciyay Dr. Kamrava.

“Xitaa haddii dawladaha GCC ay isku dayaan inay xakameeyaan ama ka faa’iidaystaan ficillada qaar ka mid ah kooxahan maleeshiyooyinka ah, sidii ay yeeleen sannadihii ugu horreeyay ee dagaalka sokeeye ee Suuriya, had iyo jeer ma haystaan qoto dheer oo istaraatiiji ah iyo agab ay si buuxda u xakameeyaan kooxahan. Tani waxay sii xumaynaysaa jaahwareerka amni ee gobolka.”

Dib ugu soo celinta Suuriya ee gobolka

Dowladda Suuriya ee uu hoggaamiyo Madaxweyne Bashaar Al-Asad ayaa sanadkii hore gudaha u gashay dib u habeyn ballaaran oo ay ka sameysay Bariga Dhexe iyo Waqooyiga Afrika. Dimishiq ayaa si rasmi ah dib ula soo noqotay xubinimadeedii Jaamacadda Carabta oo buuxda iyadoo Assad laftiisu uu u safray saddex waddan oo GCC ah – Cumaan, Imiraatka, iyo Sacuudi Carabiya. Waxay noqon doontaa muhiim in la arko sida isbeddelkani u socdo sanadkaan 2024.

Cawaaqibka laga yaabo in dagaalka Israa’iil ee Qaza ay noqon doonto saraakiil ka tirsan xubnaha GCC (marka laga reebo kuwa Qadar) oo go’aaminaya in duruufaha gobolka ay ka dhigayaan mid caqli-gal ah in la sii wado xiriirka Dimishiq.

Waxaa jirta suurtogalnimo sare oo ah in dalalkan Gacanka Carbeed ay xitaa ka walaaci doonaan diidmada Washington iyo caasimadaha Yurub iyadoo la eegayo doorka reer galbeedka ee fududaynta fal-dambiyeedka Israa’iil ee Qaza. Joogitaanka Assad ee 11 Nofeember shir-madaxeedka degdega ah ee Ururka Iskaashiga Islaamka (OIC) ee wadajirka ah ee Jaamacadda Carabta ayaa ka hadlay qodobkaas.

“Weerarka Israa’iil ee Falastiin waxay u badan tahay oo kaliya inay dedejiso dib-u-celinta Suuriyiinta ee ku jira xeryaha qaxootiga Carabta ee la bilaabay 2023. Ugu yaraan heerka aftahanimada, Falastiin waxay si joogta ah u ahayd arrin midaysa Carabta, iyo burburinteeda dheeraadka ah ee Israa’iil waa kaliya. Waxay u badan tahay inay horseedaan dalal badan oo Carab ah si ay dib u heshiisiin u raadiyaan midba midka kale, xitaa haddii si hoose loo eego,” Dr Kamrava ayaa u sheegay TNA.

Hase yeeshee, khubarada qaar ayaa ku doodaya in arrimo kala duwan sida ganacsiga Captagon ay keeni doonto in Suuriya ay ku soo noqoto qaybta gobolka MENA ee ku dhici karto si tartiib tartiib ah.

“Marka la eego raadinta Suuriya ee ah in ay caadi noqoto 2024, waxaan u maleynayaa in aysan awoodi doonin in ay sii wado dardargelinta ay mar hore soo martay guga iyo xagaaga 2023. Wadamada sida Jordan waxay aqoonsadeen khadadka cas ee aan isbeddelin ee nidaamka iyo awood la’aanta si ay u bixiyaan isbeddelka ujeedooyinka sida dhimista ka ganacsiga maandooriyaha ee xuduudaha Suuriya,” ayay tiri Caroline Rose, oo ah falanqeeye sare iyo madaxa barnaamijka faaruqinta awoodda ee machadka New Lines for Strategy and Policy, wareysiga TNA.

Gordon Gray, danjirihii hore ee Mareykanka u fadhiyay Tunisia, ayaa xusay in iyadoo gobolka uu diiradda saarayo dagaalka Qaza, caasimadaha Carbeed ay u badan tahay inay ahmiyad yar siin doonaan Suuriya marka loo eego sanadkii hore.

Hase yeeshee, diblomaasigii hore ee Maraykanka waxa uu ku adkaysanayaa in dib-u-soo-celinta nidaamka Suuriya ee xidhiidhka diblomaasiyadeed ee dunida Carabta ay qarka u saaran tahay inay sii socoto “si tartiib tartiib ah laakiin si tartiib tartiib ah” 2024. Hase yeeshee, isagoo maanka ku haya dhibaatooyinka waaweyn ee Suuriya, Gray ayaa u sheegay TNA in “ay adag tahay in la qiyaaso hodanka Khaliijka dawladaha oo leh rabitaan badan si ay u qoraan dib u dhiska Suuriya oo dhan.”

Ferial Saeed, oo hore u ahaan jiray diblomaasi sare oo Maraykan ah, ayaa u arka dagaalka Qaza in uu siinayo dawladaha Carabta dhiirigelin dheeraad ah si ay u kululeeyaan Dimishiq, taas oo muhiim u ah dadaalka loogu talagalay in lagu caawiyo “in la yareeyo saameynta Iran ee gobolka iyo in laga niyad-jabiyo colaadda Qaza si ay u faafto.”.

Waxay u sheegtay TNA in sidaas darteed ay macquul noqon doonto xubnaha GCC inay maalgeliyaan dib u dhiska Suuriya. Si kastaba ha ahaatee, sida uu Saeed xusay, “xallinta dhibaatooyinka dhaqaale ee Assad iyada oo aan la isku raacsanayn in la dabciyo xiriirka Iran waxay halis ugu jirtaa isaga oo ku dhiirigelinaya inuu kabo labada xero”. Diblomaasigan hore oo Maraykan ah ayaa sharraxday inay rajaynayso “ka-qaybgal dheeraad ah, kaas oo ah mid bilaash ah oo dib loo noqon karo, taasoo ka tagaysa dhaqdhaqaaqyo badan oo la taaban karo oo kayd ah ilaa sawirka gobolka iyo mawqifka Iran ee ay ka caddahay”.

Waxa muhiim ah in la kormeero waa haddii Shiinuhu go’aansado inuu sameeyo dhaqdhaqaaqyo waaweyn oo Suuriya ah taas oo qayb ka ah dadaalka lagu caawinayo waddanka dib-u-dhiska iyo dib-u-hormarinta.

Laakiin sida shuruudaha Suuriya ay siinayaan dawladaha GCC sabab ay uga fogaadaan khatarta ka iman karta maalgashiga Suuriya, Beijing waxay u badan tahay inay go’aansato inay ka fogaato khatarahaas oo kale. Hadda iyada oo ay suurtogal tahay in saameyn badan oo ka dhalan karta dagaalka Qaza ee Suuriya, Shiinuhu waxay u badan tahay inay xitaa aad u yar tahay inay qaataan khatarahaas.

Marka la eego inta Suuriya iyo xulafadeeda Ruushka iyo Iran ay ka maqan yihiin agabka lagama maarmaanka u ah dib u dhiska dalka dagaaladu aafeeyeen, marka lagu daro maqnaanshaha la filayo ee Khaliijka Carabta ama lacagta Shiinaha, 2024 malaha ma noqon doono sanad horumar badan leh (haddii kasta) waxaa loo sameeyay dhinaca dib u horumarinta Suuriya.

Isbeddelka diblomaasiyaddeed ee Sacuudiga iyo Iiraan

Mid ka mid ah horumarka diblomaasiyadeed ee gobolka ee dhowrkii sano ee la soo dhaafay waxay ahayd markii Sacuudi Carabiya iyo Iran ay ku saxiixeen Shiinaha-, Cumaan-, iyo Ciraaq heshiis dib-u-habeyn ah oo ka dhacay Beijing 10kii Maarso. Riyaadh iyo Tehraan waxa ay hayeen habkan ku dhawaad tobankii bilood ee la soo dhaafay, waxaana muhiim ah in lala socdo sida xiriirka Sacuudiga iyo Iran uu u kobcayo sanadka 2024-ka.

“Ka-hortagga duruufaha aan la filayn, sida weerarro aargoosi oo weyn oo Iran ah oo lagu beegsanayo bartilmaameedyada gobolka ka dib tallaabada suurtagalka ah ee Israa’iil, isbeddelka dib-u-heshiisiinta waxay u badan tahay inuu ku sii socdo heerka diblomaasiyadeed, inkastoo aysan u badnayn inay koraan si qoto dheer iyo muhiimadda istiraatiijiyadeed. Dagaalka ka dib, waxa laga yaabaa in xataa ay jiraan booqashooyin dawladeed, laakiin inta badan waxa ay noqonayaan soo noqoshada xaaladdii hore halkii ay ka ahaan lahaayeen horumar weyn oo cusub oo gobolka,” ayuu u sheegay TNA.

Sannadkan, waxaan filan karnaa labada Sacuudi Carabiya iyo Imaaraadku inay rabaan inay ku sii wadaan détente Jamhuuriyadda Islaamiga ah (Détente, waa “hab lagu maareeyo xiriirka dalal cadawtinimo leh si loo ilaaliyo nabadda iyagoo ilaalinayna danahooda muhiimka ah,”).

Mid ka mid ah horumarada hore ee gobolka ee dhowrkii sano ee la soo dhaafay waxay ahayd markii ay shaqaynaysay iyo Iran ay ku saxeexeen Shiinaha-, Cumaan-, iyo Ciraaq heshiis dib-u-habeyn ah oo ka dhacay Beijing 10kii. Riyadh iyo Tehraan waxa ay hayeen habkan ku dhawaad tobankii bilood ee la soo dhaafay, waxaan muhiim ah in lala socdo sida xiriirka Sacuudiga iyo Iran uu u kobciyo sanadka 2024-ka. Walaaca weyn ee ku saabsan siyaasadda arrimaha dibadda ee Iran iyo weli shaki ku saabsan ajendayaasha Tehran ee Bariga Dhexe, Saudi iyo saraakiisha Imaaraadku waxay fahmeen in himilooyinkooda dhaqaale ee hamiga ah ay noqon doonaan kuwo aan dhab ahayn haddii ay jiraan qalalaase badan oo fowdo ah oo ka socda Khaliijka iyo Bariga Dhexe ee weyn.

Hogaamiye sare oo cusub ee Iiraan?

Iyadoo la tixgelinayo in Hoggaamiyaha Sare ee Iiraan Cali Khamenei uu yahay 84 jir, isla markaana ay soo food saartay arrimo caafimaad oo halis ah, hoggaamiyaha saddexaad ee ugu sarreeya Jamhuuriyadda Islaamiga ah ayaa suurtogal ah inuu xukunka yimaado 2024. Kala-guurkaani wuxuu muhiim u noqon doonaa mustaqbalka Iiraan iyo, kordhinta, inta ka hartay Bariga Dhexe.

Waxaa jira dood badan oo ku saabsan inay u badan tahay in wiilka hoggaamiyaha hadda jira, Mojtaba Khamenei, ama saaxiibkiisa, Madaxweyne Ebrahim Raisi, uu noqon doono beddelka Khamenei. Si kasta oo ay ahaataba, go’aanku waxa uu u badan yahay in lagu gaadhi doono hab wax kasta oo aan ahayn daah-furan.

Iyadoo la tixgelinayo inta ay le’eg tahay awoodda Ciidamada Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah (IRGC) ay ku leeyihiin nidaamka siyaasadeed ee Iiraan, waxaa muhiim ah in la tixgeliyo danaha xooggagan iyo adeegyada kale ee amniga, kuwaas oo u door bidi doona maamul gudaha ah inuu noqdo hogaamiyaha ugu sarreeya ee dalka.

Isaga oo Mojtaba ku jira bartamihii 50-meeyadii, waxa laga yaabaa inuu u adeego doorkan dhowr iyo toban sano. Qodobkani wuxuu ka dhigi doonaa “musharrax ku habboon inuu sii dheereeyo millatariga iyo adeegyada amniga ee mudnaanta leh marka la eego faa’iidooyinka dhaqaale iyo kuwa siyaasadeed,” ayuu qoray falanqeeye qarsoodi ah oo fadhigiisu yahay Tehraan sannadkii hore maqaal ay daabacday Xarunta Stimson.

“Kaftan-ku-taabashada si uu u guuleysto waxa loogu yeero Hoggaamiyaha Sare ee Iiraan ayaa ah isbeddel kale oo muhiim ah oo la raaco, in kasta oo ay tahay sida aan macquul ahayn ee wax-qabadka noocaas ahi uu noqon doono. Iiraan maaha Kuweyt, mana awoodi karto inay ku beddesho Cali Khamenei oo ay ku beddesho cudur kale,” ayuu yidhi Gray.

Si kastaba ha ahaatee, Sina Azodi, oo bare ka ah Dugsiga Elliott ee Arrimaha Caalamiga ah ee Jaamacadda George Washington, ma rumaysna in dabeecadda aasaasiga ah ee siyaasadda arrimaha dibadda ee Jamhuuriyadda Islaamiga ahi ay wax badan iska beddeli doonto gabi ahaanba ka dib markii dhaxal-sugaha Khamenei uu xoojiyay awoodda. Kala-guurka, si kastaba ha ahaatee, waxaa suurtogal ah inuu la yimaado kuuskuus.

“Markii hore waxaa jiri kara waqti jahawareer iyo isku duubni guri. Laakin ugu dambayntii, waxa ay dib isugu habayn doontaa istiraatijiyadda wayn ee uu wado Khamenei, taas oo ah in gobolka laga ilaaliyo ciidamada shisheeye oo meesha laga saaro khataraha dibadda, halkii loo ogolaan lahaa in ay dalkooda yimaadaan,” Azodi ayaa u sheegay TNA.

Facebook Comments Box

Xafiiska Falanqeynta ee Diblomaasi.com waa xafiiska u qaabilsan dabagalka wararka, baarista qotoda dheer, xaqiiqo raadin, iyo ka warbixinta arrimaha danta guud, soo bandhigida xogta qarsoon ama daahsoon sida musuq maasuqa ama arrimo laga yaabo in aan si kale loo ogaan. Xafiiska Falanqeynta ee Diblomaasi.com wuxuu door muhiim ah ka ciyaaraa la xisaabtanka dawladda, ganacsatada iyo shakhsiyaadka iyaga oo xafiiskan soo bandhigaya sheekooyin muhiim ah oo saamayn ku yeelan kara bulshada. Ujeedada waa abuurista xaddaarad cusub.

Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Bariga dhexe

Tobannaan qof ayaa ku dhintay, ku dhaawacmay markii Israa’iil ay duqeysay Qaza, Yemen iyo Lubnaan

Dagaalka Israa’iil ee Qaza waxa ku dilay ugu yaraan 38,919 falastiiniyiin ah, waxaana ku dhaawacmay in ka badan 89,622 qof, iyadoo dhaawaca u badan uu yahay dumar iyo carruur.

Published

on

Duqeymaha Israa’iil ayaa weli sii wada marinka Qaza, iyagoo dilay 11 qof subaxnimadii Axadda xerada qaxootiga ee Bureij.

Duqeymaha Israa’iil ayaa weli sii wada marinka Qaza, iyagoo dilay 11 qof subaxnimadii Axadda xerada qaxootiga ee Bureij, iyo laba qof oo uu ku jiro ilmo, intii lagu jiray weerar subaxnimo ah oo lagu qaaday xerada qaxootiga Nuseirat ee bartamaha Qaza, sida ay sheegtay wakaaladda wararka Falastiin ee Wafa.

Duqeymaha Israa’iil ee Qaza ayaa ku soo beegmaya xili ay duqaymo hor leh ka dhaceen dalka Lubnaan, halkaasi oo Israa’iil ay weeraro xudduuda ah kula jirto ururka Xisbullah, iyo duqaymaha Yemen, ka dib markii ay Xuutiyiinta duqayn ku dileen qof gudaha magaalada Tel Aviv.

Israa’iil ayaa ku eedaysay in laba bakhaar oo hub ah oo Xisbullah ah lagu garaacay duqaynta koonfurta Lubnaan, halka wakaaladda wararka ee Lubnaan ee NNA ay sheegtay in saddex qof oo rayid ah ay ku dhaawacmeen weerarka magaalada Adloun.

Sidoo kale Israa’iil waxay duqeysay dekedda Xudeydah, halkaas oo ay ku dishay saddex qof, 87 kalana way ku dhaawacday weerar ay ku qaadday xarumaha saliidda ee dalkaas iyo warshad koronto. Duqeymaha ayaa sababay dab xooggan oo ka kacay dekedda.

Dagaalka Israa’iil ee Qaza waxa ku dilay ugu yaraan 38,919 falastiiniyiin ah, waxaana ku dhaawacmay in ka badan 89,622 qof, iyadoo dhaawaca u badan uu yahay dumar iyo carruur.

Weerarkan ayaa yimid, maalin kaddib marki ay kooxda Xuutiyiinta ee taageerada ka hela Dowladda Iiraan ay gantaal nuuca riddada dheer ku dhufatay magaalada canagsiga Isra’il ee Tel Aviv, halkaas oo la sheegay in uu ku dhintay hal qof afar kalana ku dhaawacmeen.

Telafishanka Al-Masirah ee ku hadla codka Xuutiga ayaa sheegay, in dhaawacyada intooda badani ay yihiin gubniin kasoo gaaray dab ka kacay goobaha shidaalka lagu keydiyo ee dekadda, kuwaas oo ay bartilmaameedsadeen diyaaradaha f-15-ka Isra’il.

Afhayeen u hadlay milatariga Isra’il ayaa sheegay in dekadda Xudeyda ay Xuutiyiinta ay kala soo dagaan hubka uga yimaada Iran. Waxuu kaloo sheegay in meelaha kale ee ay beegsadeen ay ka mid yihiin xarumaha tamarta.

Dhanka kale, ayaa Sabtidi sii waday duqeymaha cirka ah ee ay ka wadaan Marinka Qaza, halkaas oo ay saraakiisha caafimaadka xaqiijiyeen dilka 29 Falastiiniyiin ah.

Dadka la dilay shalay waxaa ku jiray wariye lagu magacaabo Mohammad Abu Jasser, xaaskiisa iyo laba carruur ah oo uu dhalay, kaddib marki gurigooda oo ku yaalla waqooyiga Marinka Qaza la duqeeyay.

Xafiiska warbaahinta Qaza ayaa ku warramay in Maxamed Jaser uu noqday saxafigi 161-aad ee ay Isra’il ku disho Qaza tan iyo 7-badi bishi Oktoober.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Bariga dhexe

Dib-u-habaynta hoggaanka: Maxay dunidu ka filan kartaa madaxweynaha cusub ee Iiraan?

Falanqeyn: Qoraalkaan waxaan ku falanqeyn doonaa sida doorashada madaxweyne Masoud Pezeshkian ay u saameyn doonto Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Iiraan, gobolka iyo adduunka oo dhan.

Published

on


Toddobaadkii hore, waxaa caddaatay in isbeddelka muxaafidka Iiraan, ee arkay Ibrahim Raisi oo xukunka la wareegay Agoosto 2021, uu dhammaaday. Ka dib geeridii naxdinta lahayd ee madaxweynaha ee shil helikobtar bishii Maay ku geeriyooday, musharaxa kaliya ee isbahaysiga isbedel doonka ah ayaa ku guuleystay doorashooyin degdeg ah.

Dadka reer Iiraan ayaa codkooda dhiibtay wareegii koowaad ee tartanka madaxtinimada dalkaasi dhamaadkii bishii Juun, balse lama ogaan karo cidda ku guulaysata, taasoo keentay in wareeg labaad la qabto. Bishii Luulyo 5teedii, Iiraaniyiintu waxay doorteen Masoud Pezeshkian oo qunyar socodka ah oo helay 53.6 boqolkiiba codadka la coddeeyey. 69-jirkan dhaqtar qalliinka wadnaha ah ayaa la filayaa inuu iska casilo xilka uu hadda u hayo ee xubinnimada baarlamaanka Iiraan dhammaadka bisha Luulyo ka hor caleema saarka bisha Agoosto.

Wax badan ayaa laga sugayaa nin ballan qaaday inuu mideeyo ummad aad u kala qaybsan, xallinta dhibaatooyinka dhaqaale ee Iiraan, qaboojinta xiisadda reer galbeedka ee ka dhalatay dadaalka Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee tamarta Nukliyeerka, iyo hagaajinta xiriirka uu la leeyahay ciyaartoyda siyaasaddeed gobolka iyo kuwa caalamiga ah. Laakiin marka la eego dhacdooyinka saameeyay Iiraan sannadihii u dambeeyay iyo cadaadiska caalamiga ah ee sii kordhaya, madaxnimada Pezeshkian ma noqon doontaa mid xor ah sida Xassan Rouhani, oo jagada hayay siddeed sano laga soo bilaabo 2013.

Si loo fahmo sida ay ugu dhowdahay in madaxweynaha cusub uu gaaro yoolalkan, wakalaadda wararka ee ay maamusho dowladda Ruushka ee RT ayaa waxay wareysi ka qaaday dhowr falanqeeye siyaasadeed tanina waa aragtidooda ku aaddan waxa mustaqbalka u noqon karo Iiraan.

Dr. Tohid Asadi, kaaliyaha borofisar ka tirsan Jaamacadda Tehran:

Koox goobjoogayaal ah oo ka doodayay doorashooyinka Iiraan, Dr. Saeed Jalili ayaa loo tixgaliyay inuu yahay musharaxa ugu cadcad oo qayb weyn oo ka mid ah aasaaska siyaasadeed ee Iiraan. Waxay u maleeyeen inuu haysto kaarka trump tartanka wareegga labaad. Si kastaba ha ahaatee, go’aanka kama dambaysta ah ee madaxweynaha xiga ee Iiraan waxaa lagu go’aamiyay rabitaanka wadajirka ah ee codbixiyayaasha ee lagu muujiyay sanduuqa codbixinta. Tan waxa loo yaqaanaa dimoqraadiyad. Wareegii labaad, dadka u soo baxay doorashada ayaa kor u kacay ku dhawaad ​​10 boqolkiiba, iyadoo Dr. Pezeshkian uu ku guuleystay doorashada, dadka oo dhan ayaa rajo weyn ka muujiyay doorka ay ku leeyihiin qaabeynta masiirka dalkooda. Waxaa looga fadhiyaa in uu xooga saaro sidii loo xoojin lahaa midnimada qaranka.

Madaxweyne Mascuud Bezeshkiyaan waxa uu la wareegay hoggaanka dalka oo ay saaran tahay cunaqabatayn caalami ah oo saamaynaysa dhaqaalaha dalka. Sidee bay ugu badan tahay inuu iyaga la tacaali doono?

Jawaabta Dr. Tohid Asadi: Dr. Pezeshkian iyo kooxdiisu waxay awood u leeyihiin inay hoggaamiyaan wadahadallada Galbeedka, si loo xalliyo arrimaha. Si kastaba ha ahaatee, waa la arki doonaa haddii reer galbeedka, iyo gaar ahaan Maraykanku, ay caqli ku filan yihiin inay ka faa’iidaystaan ​​fursadan. Intaa waxaa dheer, waxay noqon doontaa mid aad muhiim u ah in la gaaro isku filnaanta ugu sareysa mudnaantayada isla markaana la ballaariyo baaxadda siyaasadda dibadda si loogu daro xiriir ganacsi oo wanaagsan oo lala yeesho Koonfurta Koonfurta, gobolka, Ruushka, Shiinaha, iyo suuqyada soo baxaya.

Mudane Mascuud Bezeshkiyaan waxa uu horay u sheegay in uu dib u bilaabi doono wadahadalka uu la leeyahay Maraykanka ee ku saabsan barnaamijkiisa Nukliyeerka. Sidee ayay macquul ugu tahay isaga inuu sameeyo diidmo la siiyay xubno ka mid ah?

Jawaabta Dr. Tohid Asadi: Dhanka barnaamijkeeda Nukliyeerka, Iiraan waligeed ma xirin albaabka wada xaajoodka waxayna fulisay dhammaan ballamihii ay ku salaysay heshiiskii dib loo saxiixay 2015. Waqtigan xaadirka ah, waxaa jira hawo cad oo kalsooni darro ah oo ku saabsan Mareykanka dhammaan dadka siyaasadda u dhuun daloola ee Iiraan, gaar ahaan ka dib markii maamulka Trump uu go’aansaday inuu ka baxo heshiiska. Suurtagalnimada dib u bilaabashada wada xaajoodyadu waxay aad ugu xidhan tahay sida dadka Maraykanku u dhaqmaan, halkii ay ka ahaan lahaayeen go’aamiye kale oo dalka dibadiisa ah.

Su’aasha Israa’iil

Khudbadiisii ​​guusha, Mudane Pezeshkian wuxuu ku sheegay inuu rajeynayo inuu xiriir saaxiibtinimo la sameeyo dhammaan quruumaha. Maxay uga dhigan tahay Maraykanka iyo Israa’iil suurtagalka ah?

Jawaabta Dr. Tohid Asadi: Sida waddan kasta oo kale, siyaasadda arrimaha dibadda ee Iiraan waxaa lagu qaabeeyey firfircooni aad u adag oo dhowr jile iyo arrimo ay ka shaqeeyaan si ay u fuliyaan danaha qaranka. Intii uu madaxweynaha yahay Dr. Pezeshkian, waxaa laga yaabaa in la filayo siyaasad cusub oo loo dhan yahay oo ku saabsan siyaasadda arrimaha dibadda ee Iiraan oo ku salaysan furfurnaanta si ay ula macaamilaan wadamada adduunka oo dhan, taas oo ku salaysan habdhaqankooda iyo niyaddooda. Hase yeeshee, mowqifka Dr. Pezeshkian wuxuu ahaan doonaa mid la jaanqaadi doona mawqifka dheer ee Iiraan ee aqoonsi la’aanta iyo mucaaradka ee la xidhiidha nidaamka sida arxandarada ah u laaya dadka rayidka ah maalin kasta.

RT: Waxaan maqlaynaa in mawqifka Mudane Pezeshkian ee Israa’iil uu ahaan doono mid aan waxba iska bedelin. Hadday arrintu sidaas tahay, Iiraan miyay qarka u saaran tahay dagaal buuxa oo ay la gasho Israa’iil?

Mkhaimer Abuseada, oo ah borofisar ku-xigeenka cilmiga siyaasadda ee Jaamacadda Al Azhar, oo hadda deggan Qaahira: Iiraan arrimahan nabadda iyo dagaalka kuma jiraan gacmaha madaxweynayaasha. Arrimahan waxaa go’aaminaya hoggaamiyaha ugu sarreeya, Ayatullah Cali Khamenei, waxaan shaki ka qabaa inuu danaynayo dagaal uu la galo Israa’iil, kaas oo sii ballaarin kara.

Xitaa si ka sii daran, wixii aan ururinayey, Iiraan ma rabto in ay aragto mid ka mid ah xulafadeeda gobolka ee iska horimaad furan oo ay la leedahay Israa’iil, sababtoo ah Iiraan ma rabto in ay aragto la-hawlgalayaasheeda oo maraya dhibaatada cunaqabataynta reer galbeedka iyo sii xumaanshaha nolol maalmeedka ay soo martay.

Waxaan jeclaan lahaa inaan ku xasuusiyo xiisaddii ka dhex dhacday Israa’iil iyo Iiraan bartamihii bishii Abriil. In kasta oo labada dal ay iska horyimaadeen, haddana waxaa jiray calaamado badan oo muujinaya in Iiraaniyiintu ay Maraykanka ku wargeliyeen aargoosigooda Israa’iil ka hor inta aanay dhab ahaan dhicin, sababtoo ah waxay rabeen inay hubiyaan in aargoosigan aanay Washington u qaadan doonin ku dhawaaqida dagaal ka dhan ah Israa’iil.

Sidoo kale, iska horimaadka u dhexeeya Xisbullah iyo Israa’iil. Waxa dhexdooda ka dhacaya ma aha dagaal. Balse, waa koror aad loo xisaabiyay oo aan dhinacna daneyneyn colaad buuxda. Dhammaan waxa ay Xisbullah isku dayeyso in ay ku mashquuliso Israa’iil waqooyiga iyo in ay fududeyso dhibaatada ay ku hayso Falastiiniyiinta Qaza. Dabcan taasi macnaheedu maaha in khaladaad — labada dhinacba — aysan dhici karin. Haddii ay sidaas sameeyaanna waxaa laga yaabaa in ay gobolka u soo jiidaan dagaal. Laakiin labada dhinac midkoodna ma doonayo, sidoo kale waxaa jira Maraykanka — oo ay weheliyaan dhexdhexaadiyahooda Amos Hochstein — kuwaas oo isku dayaya in ay kala fogeeyaan xiisadda.

RT: Ka waran falastiiniyiinta: miyaynu aragnaa taageero dheeraad ah oo qaddiyaddooda ah oo uu madaxweyne ka yahay Mudane Pezeshkian?

Jawaabta Abuseada: Sidaan horayba u sheegay, madaxweyne Iiraan ha ahaado mid isbedel doon ah ama mid muxaafid ah, wax saamayn ah kuma yeelan doono qadiyadda Falastiin, sababtoo ah taageerada mucaaradka Falastiin, gaar ahaan Xamaas iyo Jihaadka Islaamiga ah ee Falastiin ayaa imanaya. Ilaalada Kacaanka Iiraan, oo aan ka iman dawladda. Taasi waa waxa aan ogahay, waana waxa dhacaya sanado badan

Waa Ilaalada Kacaanka kuwa siiya kooxahan Falastiiniyiinta ah taageerada milatari, kaalmada dhaqaale, iyo tababarka. Markaa arrimahaasi wax shaqo ah kuma laha Madaxweynaha. Pezeshkian ayaa in badan diiradda saari doonta arrimaha gudaha ee Iiraan, sida hagaajinta dhaqaalaha dalka ama xiriirka dibadda gaar ahaan reer galbeedka oo aan ku faraxsanayn hamiga Nukliyeerka Iiraan.

Faaris iyo Carab

RT: Marka laga reebo reer galbeedka, Iiraan waxay sidoo kale u baahan doontaa inay sii wanaajiso xiriirka ay la leedahay ciyaartoyda gobolka, gaar ahaan Sacuudi Carabiya, xiriirka kaas oo soo maray kor iyo hoos. Sidee ugu badan tahay in Madaxweyne Pezeshkian uu taas gaari karro?

Khaled Batarfi, oo bare ka ah Jaamacadda Faysal, Sacuudi Carabiya:

Iiraan, awoodda dhabta ah waxay la jirtaa Imaam Cali Khamenei ee cid kale ma jirto. Isaga ayaa dooranaya, cidda u tartamaysa doorashada iyo cidda dooranaysa. Wuxuu maamulaa dhammaan ilaha awoodda; waana kan go’aan ka gaara dhammaan arrimaha la xiriira dalka iyo amniga.

Markaa isaga ayay ahayd, kii taageeray fikradda hagaajinta xidhiidhka Sucuudiga. Waana isaga, kii ka dambeeyay barnaamijka Nukliyeerka ee Jamhuuriyadda Islaamiga ah. Isagu waa isha ugu dambaysa ee awoodda, wax farqi ahna ma samaynayso haddii uu madaxwaynuhu yahay qunyar socod iyo mid muxaafid ah. Raisi, tusaale ahaan, xaq buu lahaa, haddana waa kii Riyaad la heshiiyey.

Sidaa darteed, waxaan aaminsanahay in koorsada uu bilaabay Raisi ay sii socon doonto. Iiraan waxa ay isku dayi doontaa in ay xoojiso xidhiidhka ay la leedahay Sucuudiga, waxana ay isku dayi doontaa in ay wax ka bedesho qaabka ay isku dhacyada reer galbeedka iyo Israa’iil. Waxaan arki karnaa calaamado xal ah mar hore, ha ahaato Xamaas iyo Israa’iil oo u socda heshiis macquul ah, ama Xisbullah iyo Xuuthiyiinta hadda oo sheegaya in ay hubka dhigi doonaan haddii colaadda Qaza ay joogsato.

Markaa si taxadar leh ayaan rajo uga qabaa mustaqbalka dhow. Waxaan aaminsanahay in dhammaan arrimaha lagu xallin doono ma aha madaxweynaha cusub ee Iiraan, laakiin sababtoo ah hogaamiyaha ugu sarreeya ee dalka ayaa go’aansaday.

Waxaa qoray wareysigaan Elizabeth Blade oo wariye ka tirsan RT ee Bariga Dhexe. Waxaana qoraalkaan Af-soomaaligiisa tifatiray Cabdijabaar Sh. Axmed oo wax ka dhiga Jaamacadda Ramaas.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Bariga dhexe

Xaaska hoggaamiyihii kooxda Daacish Abu Bakar Al-Baghdadi oo dil toogasho lagu xukumay

Xaaska Baghdadi ayaa dib loogu soo celiyay Ciraaq kadib markii lagu xiray dalka Turkiga, ilo dhanka garsoorka ah ayaa sidaas u sheegay wakaalada wararka ee AFP, iyagoo qarinaya magacooda sababo la xiriira in aan loo ogoleyn inay saxaafadda la hadlaan.

Published

on

hogaamiyihii hore ee Daacish Abu Bakar Al-Baghdadi

Maxkamad ku taal dalka Ciraaq ayaa dil toogasho ah ku xukuntay haweenay uu ka dhintay hogaamiyihii hore ee Daacish Abu Bakar Al-Baghdadi, kadib markii lagu helay inay ka tirsanayd kooxda hubaysan iyo inay xiratay haween Yazidi ah, sida uu ku dhawaaqay garsoorka maxkamadda.

Xaaska Baghdadi ayaa dib loogu soo celiyay Ciraaq kadib markii lagu xiray dalka Turkiga, ilo dhanka garsoorka ah ayaa sidaas u sheegay wakaalada wararka ee AFP, iyagoo qarinaya magacooda sababo la xiriira in aan loo ogoleyn inay saxaafadda la hadlaan.

“Maxkamadda dambiyada ee Karkh (galbeedka Baqdaad) ayaa dil toogasho ku xukuntay xaaska argagixiye Abu Bakar al-Baghdadi oo lagu helay dambi ah inay la shaqaynaysay kooxda argagixisada ah ee Daacish iyo inay gurigeeda ku xirtay haween Yazidi ah,” ayay Golaha Sare ee cadaaladda ku sheegeen website-kooda.

Xaaska hogaamiyaha la dilay ayaa xirtay haweenka Yazidi-ga ah oo “kadib ay afduubteen” dagaalyahanada Daacish ee ku sugan degmada Sinjar ee waqooyiga Ciraaq, ayay raacisay.
Ilo-wareedyo garsoor ayaa ku sheegay magaceeda Asma Mohammed.

Dowladda Mareykanka ayaa ku dhawaaqday bishii Oktoober 2019 in ciidamada Mareykanka ay ku dileen Baghdadi howlgal ka dhacay waqooyi-galbeed ee Suuriya, shan sano ka dib markii uu isku magacaabay “Khaliifka” guud ee Suuriya iyo Ciraaq.

Intii lagu guda jiray muddo ay xoog ku qabsadeen waqooyiga Ciraaq 2014, Daacish ayaa waxay si gaar ah u doorteen Yazidi-ga aan Muslimka ahayn, iyagoo si qorsheysan u dilay kumanaan rag ah, dumarkana ku qasbay addoonsi galmo.

Muddo dhowr sano ah, maxkamadaha Ciraaq waxay ridayeen boqolaal xukunno dil ah iyo sidoo kale xabsi daa’in iyadoo la raacayo xeerka ciqaabta ee xubinnimada “koox argagixiso”.

Dadka lagu xukumay Ciraaq ayaa waxaa ka mid ahaa in ka badan 500 oo ajaanib ah rag iyo dumar isugu jira oo lagu helay inay ku biireen Daacish.

Ciraaq ayaa bishii Febraayo ku dhawaaqday inay xaqiijisay “dib u soo celinta qoyska” Baghdadi, iyadoo ilo garsoor ay u sheegeen AFP in xaaska Baghdadi, “oo lagu xiray Turkey,” dib loo soo celiyay iyada iyo caruurteeda.

Ku dhawaaqista ayaa ku soo beegantay xilli uu TV-ga laga leeyahay Sucuudiga ee Al Carabiya baahiyey wareysi uu la yeeshay “Xaaska Baghdadi”. Waxaa magaceeda lagu sheegay Asma Mohammed.

Bishii Nofeember 2019, Turkiga ayaa sheegay in ay xireen xaaska Baghdadi, oo warbaahinta Turkiga ay ku sheegtay Asma Fawzi Maxammed Al-Qubaysi, bishii Juun 2018.

Kumuu ahaa hogaamiyaha Daacish ee isku magacaabay Abu Bakar al-Baghdadi?

Waxa uu ku dhashay Ibrahim Awad al-Samarrai oo u dhaw caasimada Ciraaq ee Baqdaad, ninkaan oo isku magacawday ‘khaliif’ ayaa lagu dilay weerar Maraykanku ku qaaday isaga oo 48 jir ah.

Abu Bakar al-Baghdadi, Ciraaqi ah oo ka kacay mugdiga isla markaana ku dhawaaqay inuu yahay “khaliif” dhammaan Muslimiinta oo dhan inuu yahay hoggaamiyaha kooxda dawladda Islaamiga ah ee Ciraaq iyo Shaam (ISIL, ama ISIS), ayaa lagu dilay weerar uu Maraykanku qaaday, Madaxweynaha Mareykanka ayaa ku dhawaaqay dilkiisa.

Donald Trump ayaa sheegay in al-Baghdadi, oo 48 jir ah, uu isdilay ka dib markii uu isku qarxiyay jaakadda uu ismiidaamiyay intii lagu guda jiray duullaankii Idlib ee waqooyi-galbeed ee Suuriya.

Natiijooyinka baaritaanka DNA-ga ee ka soo baxay weerarka ka dib ayaa si wanaagsan loo aqoonsaday al-Baghdadi, ayuu yiri madaxweynaha Mareykanka.

Al-Baghdadi ayaa muddo dheer bartilmaameed u ahaa ciidamada ammaanka ee Mareykanka iyo kuwa gobolka oo isku dayaya inay baabi’iyaan Daacish xitaa ka dib markii kooxda hubeysan laga saaray dhulkii ay markii hore gacanta ku hayeen, iyagoo ku sii siqaya Suuriya iyo Ciraaq.

Kaliya bilo ka dib markii al-Baghdadi uu ku dhawaaqay in Mosul, Ciraaq, 2014-kii uu ka sameeyay isbahaysi isku magacaabay, oo xudduud ka gudba “Khaliifad”, kooxdan waxaa bartilmaameed u ahaa duqeymaha cirka ee isbaheysiga Mareykanka.

Haddana waxay ku sii fiday dhulka ay Kurdiyiintu maamulaan ee waqooyiga Ciraaq, halkaas oo ay addoonsadeen dadka laga tirada badan yahay, oo ay ku jiraan xubnaha bulshada Yazidi.

Markii ugu sarreysey bishii Janaayo 2015, ISIL waxay soo bandhigtay dhul ku yaal Suuriya iyo Ciraaq oo qiyaas ahaan u dhiganta cabbirka UK waxayna soo jiidatay 40,000 oo dagaalyahanno shisheeye ah sababteeda.

Kooxdan ayaa sidoo kale sababtay caro caalami ah oo ay madaxa ka gooyeen la haystayaal u dhashay dalal ay ka mid yihiin Maraykanka, Ingiriiska iyo Japan.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Bariga dhexe

Wargeyska The Daily Telegraph ayaa soo saaray warbixin been abuur ah in Xisbullah ay ku kaydiyaan hub casri ah garoonka Beyruut

Warbixintu waxay isla markiiba ka caraysiisay Lubnaan, iyada oo wasiirka gaadiidka ee dalkaas uu si adag u beeniyey sheegashadaas.

Published

on


Wargeyska caanka ah ee The Daily Telegraph ee ka soo baxa dalka Ingiriiska ayaa dhawaan soo saaray warbixin uu ku sheegayo in dhaq-dhaqaaqa Lubnaan ee Xisbullah oo ay Iiraan taageerto ay ku kaydiyaan hub casri ah garoonka caalamiga ah ee magaalada Beyruut.

Warbixintu waxay isla markiiba ka caraysiisay Lubnaan, iyada oo wasiirka gaadiidka ee dalkaas uu si adag u beeniyey sheegashadaas, waxayna saxafiyiinta iyo diblomaasiyiinta ku martiqaaday inay ku soo booqdaan madaarka subaxda dambe si ay indhahooda ugu soo arkaan.

Natiijadii xigtay ee warbixinta ayaa ahayd mid aad u xun—falanqeeyayaal badan ayaa sheegay in sheegashada ah in Xisbullah ay ku kaydsanayso hubka kaabayaasha rayidka ay keeni karto marmarsiinyo ay Israa’iil ku duqaynayso xarunta rayidka hadii ay dhacdo dagaal aad u balaaran.

Israa’iil ayaa marar badan duqeymo ka geysatay garoonka diyaaradaha ee Beyruut xilliyadii ay dagaalladu socdeen, waxaana ugu dambeysay sannadkii 2006-dii xilligaas oo ay dagaallo culus kula jireen Xisbullah, taasoo qayb ka ahayd istiraatijiyad ay ku go’doomisay Lubnaan.

Maqaalka ayaa lagu soo bandhigay hadal uu soo xigtay militariga Israa’iil oo leh: “Xisbullah xeeladdeeda ay ku qarinayso hubka iyo inay ka hawlgasho xaafadaha rayidka waxay ka timid ujeeddadeeda ah inay ciidamada Israa’iil u soo jiito si ay u beegsato goobahan rayidka ah waqtiyada ay sii kordhayaan.”

Sheegashadan ayaa ku soo beegantay wakhti adag oo Lubnaan ay ku jirto. Israa’iil iyo Xisbullah ayaa ku sii dhowaanaya dagaal baaxad leh, iyadoo sagaal bilood oo isku dhacyo xudduud ah ay u muuqdaan kuwo mar walba ku soo dhowaanaya heerkii ugu sarreeyay.

Israa’iil ayaa toddobaadyadii la soo dhaafay sheegtay in haddii diblomaasiyadu ay xallin waydo iskahorimaadka xudduudaha ka gudba, ay billaabi doonto howlgal milateri oo ballaaran oo ay ka sameyn doonto Lubnaan iyada oo goobjoogayaasha iyo saxafiyiinta ay ku qulqulayaan xaalad kasta oo warar ah, iyaga oo raadinaya calaamad muujinaysa in dagaal ba’an uu soo socdo.

Iyadoo ay taasi jirto, warbixintii The Telegraph, oo la daabacay iyada oo aan lahayn khad hoose oo aan lahayn hal il oo la magacaabay oo ay ku taageerto sheegashooyinkeeda.

Dowladda Lubnaan ayaa si degdeg ah uga jawaabtay maqaalka The Telegraph, waxayna ku tilmaantay sheegashada “wax lagu qoslo” waxayna ku dhawaaqday inay dacweyn doonto wargeyska. Ururka Caalamiga ah ee Gaadiidka Cirka (IATA), oo laga soo xigtay nuqulkii asalka ahaa ee maqaalka, ayaa soo saaray bayaan ay ku andacoonayaan in aan lagala xiriirin xigasho.

Isagoo ka jawaabaya dhaleeceynta, The Telegraph wuxuu ka saaray maqaalka bogga hore, wuxuu beddelay cinwaankiisa, wuxuuna sidoo kale beddelay cutubyada hordhaca ee maqaalka si uu u muujiyo diidmada, wuxuuna meesha ka saaray xusitaanka IATA. Ma aysan bixin ogaysiis ka noqosho ah – dhaqanka caadiga ah marka wargeysyadu soo saaraan sixid, waxay sameeyaan ogeysiin ay ogaysiinayaan akhristayaasha sababta ka dambeysa isbeddelka.

Saxafiyiinta aqoonta u leh The Telegraph waxay tilmaameen in sheekada Axadii ay muujinayso hoos u dhac weyn oo ku yimid tayada tebintiisa iyo sida ay uga go’an tahay u hoggaansanaanta heerarka wararka soo jireenka ah gaar ahaan arrimaha caalamiga ah iyo Bariga Dhexe.

Wargeyska The Telegraph ayaa mar loo tixgeliyey “wargeys rikoor fiican ka galay wargeysyada gudaha Boqortooyada Ingiriiska, oo ay weheliso Times. In kasta oo la og yahay in ay leedahay muxaafid, waxa lagu ixtiraamay heerarkeeda saxafinimo iyo tebineed dheellitiran. Weriyeyaasheeda waxaa taageeray astaanta iyo taariikhda cajiibka ah ee wargeyska, 168 sano ilaa maanta.

Si kastaba ha ahaatee, The Telegraph ma aha sidii hore, sida ay qabaan qaar badan oo ka mid ah dhaleeceyntiisa.

“Lubnaan waxa ay u malaynaysaa in sheekadan ay qortay isla warqad 30 ama 40 sano ka hor ah…warar shisheeye oo halis ah run ahaantii ma sii helayso; inta badan waa cabsi,” wariye Ingiriis ah oo khibrad dheer u leh Bariga Dhexe ayaa u sheegay TNA. , oo codsanaya in aan la magacaabin.

Wargeyska waxa uu ka qoray Bariga Dhexe dhibaato weyn ayaa ka soo gaartay iyadoo la sheegay in aan diiradda la saarin wararka dibadda, maantana, ma jiro hal wariye oo rasmi ah oo gobolka u jooga.

Weriyaha hore ee wargeyska ayaa sheegay in la’aanta shaqaalaha wararka ay u dheer tahay miiska tifaftirka oo aan lahayn khibrad aad u adag, gaar ahaan Bariga Dhexe.

“Waxaad leedahay tifaftirayaal aan lahayn aqoonta warbaahinta si ay u awoodaan inay su’aalo waydiiyaan sheeko si aad u aragto inay macquul tahay. Uma baahnid inaad noqoto khabiir goboleed si aad u akhrido sheekadaas oo aad aragto in ay tahay mid kalluun ah,” Campbell MacDiarmid, oo ah wariyihii hore ee Beyruut Wargeyska The Telegraph oo ka soo waramaayay Bariga Dhexe muddo 12 sano ah oo xarumo kala duwan ka soo waramaayay, ayaa u sheegay TNA.

Maqnaanshaha khadka tooska ah ayaa caqabad ku noqday dadaalkii saxafiyiinta ay ku doonayeen in ay soo bandhigaan sida sheekada loo sheegay iyo in la qiimeeyo runnimada sheegashadooda.

Khadadka-qoraaluhu ma aha oo kaliya in loo qaabeeyey in ay siiyaan qoraayaasha maqaalka, laakiin sidoo kale si loo xaqiijiyo la xisaabtanka sheegashooyinka gudaha, oo sida caadiga ah kaliya waa laga tagaa sheekooyinka waaweyn marka ay jirto khatar amni oo soo food saartay qoraaga.

Ka dib codsiyo badan oo saxafiyiinta iyo dawladda Lubnaan ay ku dalbadeen wargeyska inuu magacaabo ilaha uu ka soo xigtay sheegashooyinka, qoraaga maqaalka iyo Telegraph midna ma caddeeyey.

“In la khaldamo runtii wax macno ah ma leh, sida aad aragto, kaliya waxay ku qoraan sheeko hore. Ma jirto wax la xisaabtan ah oo lagu daabacayo shay leh cillado badan,” ayuu yiri MacDiarmid.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Bariga dhexe

“Meel Israa’iil ka mid ah kama badbaadi doonto gantaalladeena” – Xassan Nasrallah

Madaxa Xisbullah Sheekh Xassan Nasrallah ayaa khudbad laga baahiyey taleefishinka ku yiri “meel Israa’iil ka mid ah kama badbaadi doonto gantaalladeena.”

Published

on

Madaxa Xisbullah Sheekh Xassan Nasrallah

Xisbullah ayaa Arbacadii sheegtay in meel ka mid ah Israa’iil aysan ka badbaadi doonin dagaal, ka dib markii Israa’iil ay sheegtay in ay ansixisay qorshe duullaan loogu qaadayo Lubnaan, taasi oo kicisay cabsida laga qabo in dagaalka Qaza uu fido.

Madaxa Xisbullah Sheekh Xassan Nasrallah ayaa khudbad laga baahiyey taleefishinka ku yiri “meel Israa’iil ka mid ah kama badbaadi doonto gantaalladeena.”

Madaxa Xisbullah Sheekh Xassan Nasrallah, oo kooxdiisa awoodda badan ee Iiraan ay taageerto ay si maalinle leh gantaallo isku weydaarsanayeen Israa’iil tan iyo weerarkii ay Xamaas ku qaaday Israeli 7-dii Oktoober, ayaa sidoo kale u hanjabay Jasiiradda u dhow ee Qubrus haddii ay garoomadeeda diyaaradaha ama saldhigyadeeda u ogolaato in Israa’iil “ay ka beegsato Lubnaan.”

Jasiiraddan ayaa hoy u ah laba saldhig Militari oo Ingiriis ah, oo uu ku jiro saldhig ciidamada cirka ah, balse waxay ku yaallaan dhul madax-banaan oo Ingiriis ah oo aysan maamulin dowladda Qubrus.

Madaxweynaha Qubrus Nikos Christodoulides ayaa beeniyay ku lug lahaanshaha dalkiisa ee dagaalka, wuxuuna sheegay in Qubrus ay “qayb ka tahay xalka”, isaga oo tilmaamay doorka ay ku leedahay marinka bini’aadannimo ee dhanka badda ee Qaza “oo ay aqoonsan yihiin dhammaan beesha caalamka”.

Cabsida laga qabo in Israa’iil ay dagaal buuxa ku qaadi karto Lubnaan ayaa sare u kacday ayada oo militariga Israa’iil ay Talaadadii ku dhowaaqeen “qorshe howleedka duulaan loogu qaadayo Lubnaan waa la ansixiyey lana sharciyeeyey.”

Arbacadii, Israa’iil ayaa sheegtay in diyaaradaheeda dagaalka ay garaaceen goobo Xisbullah ay ku leedahay koonfurta Lubnaan xilli habeen ah, halka ay sidoo kale werisay in diyaarado aan duuliye la socon ay ciidamadeeda ku beegsadeen magaalada xuduudda ku taalla ee Metula, weerarkaas oo ay sheegatay Xisbullah.

Xizbullah ayaa dhanka kale ku dhowaaqday geerida afar ka mid ah dagaal-yahanadeeda.

Wakaaladda wararka rasmiga ah ee Lubnaan ayaa sheegtay in Israa’iil ay duqeysay dhowr goob oo ka tirsan koonfurta Lubnaan Arbacadii, oo ay ku jirto xaafadda ku taalla xuduudda ee Khiam.

Xisbullah ayaa dhankeedana sheegtay in ay “dhowr gantaal oo Katyusha ah iyo madafaiic kale” ku garaaceen deegaanka Kiryat Shmona ee waqooyiga Israel, si ay uga aargutaan weerarka lagu soo qaaday.

Maalin ka hor, kooxda islaamiga ah ayaa soo bandhigtay muuqaal sagaal daqiiqo ka badan oo hawada sare laga duubay oo muujinaya waqooyiga Israel, oo ay ku jiraan wax ay ku sheegeen inay yihiin goobo militari, difaac iyo tamar oo xasaasi ah oo ka tirsan magaalada dekadda leh ee Haifa ee Israa’iil.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Xul