Ganacsiga & Dhaqaalaha
Ganacsatada Soomaaliya oo raadinaya marino cusub oo maraakiibta ah, kadib xiisadaha Babul Al-Mandab
“Xiisadaha ka jira marinka Babul Al-Mandab iyo sidoo kale kuwa ka jira marinka Hormuz ayaa si xun noo saameeyay” – ayuu yiri Maxamed Cali Nuur, Maareeyaha Dekedda Muqdisho.

Ganacsatada Soomaaliya ayaa bilaabay inay raadiyaan marinno kale oo maraakiibta ah, iyadoo xiisadaha amni ee ka taagan marinka Bab al-Mandab iyo marin-biyoodka Hormuz ay saameyn ku yeesheen isu-socodka badeecadaha iyo ganacsiga gobolka.
Shirkadaha Soomaaliyeed ayaa caadiyan badeecooyinka uga soo dhoofsada Aasiya iyagoo sii mara dalalka Khaliijka sida Imaaraadka Carabta, Cumaan iyo Sacuudiga. Hase yeeshee, qaar kamid ah ganacsatada ayaa hadda isku dayaya inay adeegsadaan marinno toos ah, iyadoo xiisadaha gobolka ay kordhiyeen walaaca laga qabo isu-socodka xamuulka.
“Xiisadaha ka jira marinka Babul Al-Mandab iyo sidoo kale kuwa ka jira marinka Hormuz ayaa si xun noo saameeyay” – ayuu yiri Maxamed Cali Nuur, Maareeyaha Dekedda Muqdisho. Wuxuu sheegay in dekeddu ay tallaabooyin qaaday si looga fogaado carqaladahaas isla markaana ay dhoofiyeyaasha kala shaqeysay sidii loo heli lahaa marinno kale.
“Markii ugu horreysay, waxaan si toos ah uga keenay Sri Lanka markab siday sonkor” – ayuu yiri, isagoo xusay in tallaabadan ay noqon karto istiraatiijiyad ka dhalatay xiisadaha gobolka.
Dowladda Yemen ee caalamku aqoonsan yahay iyo Sacuudiga ayaa muddo 12 sano ah dagaal kula jiray Xuutiyiinta. Xiisaddii ugu dambeysay ee colaadda ayaa soo afjartay xabbad-joojin inta badan joojisay dagaalladii sokeeye ee Yemen tan iyo 2022. Ururka Caalamiga ah ee Socdaalka (IOM) ayaa Axaddii sheegay in in ka badan 85,000 oo qof ay barakaceen tan iyo bilowgii bishan, iyadoo in ka badan 2,000 oo qof ay gaareen Jabuuti oo deris la ah Soomaaliya.
Dekedda Muqdisho oo ah mid mashquul badan ayaa weli qaabilaysa maraakiib sida raashinka iyo badeecooyinka kale. Soomaaliya waxay si weyn ugu tiirsan tahay ganacsiga badda si ay u hesho badeecooyin badan oo maalinle ah. Isbeddellada ku yimaada marinno maraakiibta ayaa ugu dambayn saameyn kara suuqyada gudaha, maadaama safarro dheer ama marinno adag ay sababi karaan kororka kharashaadka gaadiidka iyo dib-u-dhacyo.
Kabtan Cali Jemdi oo asal ahaan ka soo jeeda Suuriya kana shaqeeya daabulka xamuulka sonkorta ayaa sheegay in hubanti la’aanta ka jirta gobolka ay walaac ku abuurtay maraakiibta isticmaasha marinno ganacsi oo muhiim ah.
“Dhinacaas dhibaato ayaa ka jirta dagaalka awgiis” – ayuu u sheegay The Associated Press, isagoo tixraacaya Gacanka Carabta iyo biyaha ku hareeraysan. Wuxuu intaas ku daray in Bab Al-Mandab uu sidoo kale dhibaato ku keeni karo maraakiibta.
Xiisadaha ka jira marinno muhiim ah oo dhinaca badda ah ayaa sidaas darteed ku qasbaya ganacsatada Soomaaliyeed inay wax ka beddelaan khadadka sahayda, iyadoo colaadda Yemen ay weli saameyn ku leedahay isu-socodka iyo ganacsiga gobolka.
Ganacsiga & Dhaqaalaha
Hay’adda IMF oo ka digtay caqabadaha dhaqaale ee kusoo wajahan Soomaaliya
IMF waxay sheegtay in xawaaladaha Soomaalida dibadda ay weli yihiin il muhiim ah oo dakhli iyo lacag qalaad u ah qoysaska balse ay tilmaantay in xaaladda dibadda ay weli nugushahay.

Hay’adda Lacagta Adduunka ee IMF ayaa sheegtay in dhaqaalaha Soomaaliya uu wajahayo caqabado is-biirsaday, kuwaas oo ay ka mid yihiin hoos u dhaca gargaarka dibadda tan iyo 2025, abaaraha soo noqnoqda, saameynta colaadda Bariga Dhexe iyo isbeddellada la xiriira doorashooyinka dalka.
IMF ayaa sheegtay in xaaladahan ay hoos u dhigeen dhaqdhaqaaqa dhaqaalaha, sare u qaadeen sicir-bararka iyo cunto-yaraanta isla markaana cadaadis ku abuureen dhaqaalaha dowladda. Hay’addu waxay qiyaastay in kobaca dhaqaalaha Soomaaliya uu sannadka 2026 ku ekaan doono 2.3 boqolkiiba, halka uu sannadka 2027 kor ugu soo noqon karo 2.7 boqolkiiba. IMF waxay sheegtay in kobaca dhaqaalaha uu muddada dhexe gaari karo 4 boqolkiiba.
Sicir-bararka ayaa sidoo kale la filayaa inuu sannadkan gaaro 6.5 boqolkiiba, iyadoo IMF ay sheegtay in abaaraha daba dheeraaday iyo carqaladaha ganacsiga caalamiga ah ay qayb ka yihiin sababaha kor u qaadaya qiimaha. Inkasta oo xaaladda dhaqaale ay adag tahay, IMF waxay sheegtay in xawaaladaha Soomaalida dibadda ay weli yihiin il muhiim ah oo dakhli iyo lacag qalaad u ah qoysaska balse ay tilmaantay in xaaladda dibadda ay weli nugushahay.
IMF waxay ka digtay in dhaqaalaha Soomaaliya uu sii wajihi karo khataro ay ka mid yihiin abaaro iyo dhibaatooyin cimilo oo ka sii daran, colaado cusub oo gobolka ka dhaca iyo hoos u dhac dheeraad ah oo ku yimaada gargaarka caalamiga ah. Dhinaca maaliyadda dowladda, IMF waxay qiyaastay in khasaaraha miisaaniyadda Soomaaliya uu sannadka 2026 noqon doono 0.9 boqolkiiba wax-soo-saarka gudaha, iyadoo dowladda laga filayo inay 2027 hoos ugu dhigto 0.5 boqolkiiba.
Hay’addu waxay dowladda Soomaaliya kula talisay inay sii xoojiso ururinta dakhliga gudaha, gaar ahaan canshuuraha iyo kastamyada, iyadoo sidoo kale la xakameynayo kharashaadka dowladda iyo hagaajinta maamulka maaliyadda iyo deynta.
IMF ayaa sidoo kale sheegtay in Bangiga Dhexe ee Soomaaliya uu horumar ka sameynayo xoojinta kormeerka hay’adaha maaliyadeed iyo ballaarinta adeegyada maaliyadeed. Waxay ku boorrisay dowladda inay si taxaddar leh u sii waddo dib-u-habeynta lacagta dalka marka la buuxiyo shuruudaha lagama maarmaanka ah.
Warbixinta IMF ayaa soo baxday kadib wadahadallo ay wafdi IMF ah, oo uu hoggaaminayay Ran Bi, la yeesheen mas’uuliyiinta Soomaaliya intii u dhexeysay 21-ka Sebtembar iyo 1-da Oktoobar 2026, kuwaas oo qayb ka ahaa qiimeynta sannadlaha ah ee IMF ee dhaqaalaha Soomaaliya.
Bangiga Adduunka ayaa sidoo kale sheegay in sicirbararku uu ka kordhay 3.3% sannadkii 2024, halka sannadkan uu gaaray 3.7%, taas oo sare u qaaday qiimaha cuntada iyo adeegyada aasaasiga ah. Warbixintu waxay saadaalisay in sicirbararku sannadka 2026 gaari karo 6%.
Warbixinta Bangiga Adduunka ayaa sidoo kale xustay in dad horleh ay wajahayaan gaajo iyo cunto yari ba’an. Tirada dadka wajahaya cunto-yarida oo sannadkii 2025 ahayd 4.6 Milyan ayaa sannadka 2026 gaartay 6.5 Milyan, taas oo muujinaysa koror dhan 41% marka loo eego sannadkii hore. Tani waxay ka dhigan tahay in ku dhowaad 1.9 milyan oo qof oo horleh ay galeen xaalad bini’aadantinimo oo ay ku adkaatay inay helaan cunto ku filan.
Dhanka kale, Bangiga Horumarinta Afrika ayaa warbixintiisa ku xusay in Soomaaliya ay la daalaa-dhacayo culaysyada deymaha caalamiga ah. Warbixintu waxay sheegtay in wadarta deynta lagu leeyahay dowladda Soomaaliya ay sannadkii 2025 korortay $38 milyan, iyadoo kasoo kacday $1.117 bilyan sannadkii 2024, una gaartay $1.155 bilyan sannadkii 2025, sida ku xusan bogga 4-aad ee warbixinta.
Labada warbixin ayaa isku raacsan in dhaqaalaha Soomaaliya uu wajahayo caqabado sii xoogeysanaya, oo ay ka mid yihiin hoos u dhaca kobaca dhaqaalaha, kororka sicirbararka, hoos u dhaca dakhliga ganacsiyada iyo yaraanshaha awoodda wax-iibsiga bulshada, iyadoo tirada dadka wajahaya cunto-yariduna ay sii kordhayso.
Dhaqaalaha iyo Siyaasadda
MW Xasan Sheekh: “Soomaaliya waxay diyaar u tahay maalgashiga Afrika iyo caalamka”
Xasan Sheekh wuxuu sheegay in Soomaaliya ay leedahay ku dhawaad 3,400 oo kiiloomitir oo xeeb ah, taas oo uu sheegay inay abuureyso fursado maalgashiga dalka.

Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa sheegay in Soomaaliya ay doonayso inay soo jiidato maalgashiga Afrika iyo caalamka, isagoo tilmaamay in isbeddellada juqraafi-siyaasadeed, hubanti la’aanta dhaqaale iyo saameynta isbeddelka cimiladu ay Afrika ku khasbayaan inay xoojiso iskaashiga iyo isku-duwidda kheyraadkeeda.
Madaxweynaha oo khudbad ka jeedinayay magaalada Al-Alamein ee dalka Masar, wuxuu sheegay in dalalka Afrika ay u baahan yihiin inay xoojiyaan suuqyadooda maaliyadeed, nidaamyada dakhliga gudaha iyo maalgelinta gaarka loo leeyahay si qaaraddu uga gudubto caqabadaha dhaqaale ee horyaalla.
Madaxweynaha ayaa sheegay in Soomaaliya ay qaadday tallaabooyin la xiriira amniga, dib-u-habaynta siyaasadda iyo xoojinta hay’adaha dowladda, isagoo xusay in dhaqaalaha dalku afartii sano ee lasoo dhaafay sanad kasta kobcayay inta u dhaxaysa 3 iyo 4 boqolkiiba, inkastoo ay jireen caqabado amni iyo kuwo cimiladeed.
Wuxuu sidoo kale tilmaamay fursadaha ka dhashay ku biiritaanka Soomaaliya ee Bulshada Bariga Afrika, isagoo sheegay in xubinnimadu ganacsatada Soomaaliyeed u furtay suuq goboleed ballaaran isla markaana Soomaaliya ka dhigtay marin muhiim ah oo isku xira Bariga Afrika, Gacanka Cadmeed, Jasiiradda Carabta iyo Badweynta Hindiya.
Xasan Sheekh wuxuu sheegay in Soomaaliya ay leedahay ku dhawaad 3,400 oo kiiloomitir oo xeeb ah, taas oo uu sheegay inay abuureyso fursado maalgashi oo ku saabsan dekedaha, saadka, kalluumaysiga, beeraha, xoolaha iyo tamarta. Wuxuu sidoo kale xusay kobaca adeegyada dhijitaalka ah iyo isticmaalka lacagaha moobilka.
Madaxweynaha ayaa sheegay in xiriirka Soomaaliya iyo Masar uu gaaray heer iskaashi istaraatiiji ah, kaddib markii labada dal ay Janaayo 2025 sare u qaadeen xiriirkooda laba geesoodka ah. Iskaashiga ayaa sida uu sheegay daboolaya ganacsiga iyo maalgashiga, beeraha iyo xoolaha, kalluumaysiga, dhismaha, gaadiidka, adeegyada maaliyadeed, shidaalka, gaaska iyo tamarta la cusboonaysiin karo.
“Waxaan doonaynaa in maalgashadayaasha Afrikaanka ahi Soomaaliya u arkaan oo keliya dal ka soo kabanaya culaysyo, balse ay u arkaan suuq furmaya, goob istaraatiiji ah oo muhiim ah iyo dhaqaale ay weli ka jiraan fursado badan oo lagu maalgashado” – ayuu yiri Xasan Sheekh Maxamuud.
Madaxweynaha ayaa ugu dambeyn ugu baaqay ganacsatada Afrika, shirkadaha iyo hay’adaha maaliyadeed ee Masar iyo maalgashadayaasha caalamiga ah inay Soomaaliya kala shaqeeyaan wejiga xiga ee horumarinta dhaqaalaha, isagoo sheegay in mustaqbalka dhaqaale ee Afrika uu ku xirnaan doono iskaashi iyo mashaariic ay dalalka qaaraddu si wadajir ah u dhisaan.
Ganacsiga & Dhaqaalaha
Dowladda Soomaaliya oo QM u sheegtay in dakhliga kastamku hoos u dhacay 40% boqolkiiba
Soomaaliya waxay sidoo kale Qaramada Midoobay u sheegtay in carqaladaha ka jira marinka Hormuz ay sare u qaadeen qiimaha cuntada iyo shidaalka.

Soomaaliya ayaa Qaramada Midoobay u sheegtay in dakhliga gudaha ee kasoo xarooda canshuuraha kastamka uu hoos u dhacay ku dhowaad 40%, kaddib markii carqaladaha marinka istiraatiijiga ah ee Hormuz ay saameeyeen ganacsiga iyo qiimaha badeecadaha dalka.
Dowladdu waxay sheegtay in ku tiirsanaanta Soomaaliya ee badeecadaha laga keeno Bariga Dhexe ay dalka ka dhigtay mid si gaar ah ugu nugul carqaladaha ka dhasha marinka Hormuz oo ah marin muhiim u ah isu-socodka ganacsiga iyo tamarta caalamka.
“Carqaladdu waxay sidoo kale sababtay hoos u dhac ku dhow 40% oo ku yimid dakhligeenna gudaha ee ku saleysan canshuuraha kastamka” ayaa lagu sheegay hadalka Soomaaliya ee Golaha Guud ee Qaramada Midoobay. Dowladdu ma aysan caddeyn muddada uu khuseeyo hoos u dhaca 40-ka boqolkiiba ah, mana aysan soo bandhigin tirooyin faahfaahsan oo muujinaya dakhliga kastamka ka hor iyo kadib hoos u dhaca.
Soomaaliya waxay sidoo kale Qaramada Midoobay u sheegtay in carqaladaha ka jira marinka Hormuz ay sare u qaadeen qiimaha cuntada iyo shidaalka, isla markaana ay kordhiyeen sicirbararka, kharashaadka gaadiidka iyo lacagaha ceymiska ee badeecadaha dalka loo soo raro. Dowladdu waxay sheegtay in xaqiijinta isu-socodka maraakiibta ee marinka Hormuz ay muhiim u tahay dhaqaalaha dalalka nugul ee ku tiirsan badeecadaha dibadda.
Xog hore oo ay dowladda Soomaaliya soo bandhigtay ayaa muujisay in mugga badeecadaha dalka soo galaya uu hoos u dhacay ku dhowaad 40% intii ay socdeen carqaladaha. Warbixin ay Hay’adda Qaranka ee Istaatistikada Soomaaliya u gudbisay Golaha Wasiirrada bishii Maay ayaa sidoo kale lagu sheegay in qiimaha cuntadu uu kordhay 10%, halka kharashaadka daryeelka caafimaadku ay sare u kaceen 14%, iyadoo badeecooyin kale ay diiwaangeliyeen koror intaas ka badan.
Hoos u dhaca badeecadaha dalka soo galaya ayaa saameyn ku yeeshay dakhliga kastamka maadaama canshuuraha laga qaado badeecadaha lasoo dejiyo ay qeyb muhiim ah ka yihiin dakhliga gudaha ee dowladda. Dowladda Soomaaliya ayaa sheegtay inay sii waddo dadaallada lagu kordhinayo dakhliga gudaha, xilli dalka uu wajahayo cadaadisyo dhaqaale oo ka imanaya dibadda.
Bangiga Adduunka iyo Bangiga Horumarinta Afrika oo warbixinno ka soo saaray dhaqaalaha Soomaaliya
Dhaqaalaha Soomaaliya ayaa wajahaya hoos-u-dhac iyo culeysyo isa soo taraya sida lagu sheegay warbixinno cusub oo ay soo saareen Bangiga Adduunka iyo Bangiga Horumarinta Afrika. Warbixinta xaaladda dhaqaalaha Soomaaliya ee Bangiga Adduunka oo la daabacay bishii Maay 2026, ayaa xustay in kobaca dhabta ah ee wax-soo-saarka guud ee dalka (Real GDP Growth) uu hoos uga dhacay 4.1% oo uu ahaa sannadkii 2024, isagoo sannadkii 2025 gaaray 3%, sida ku xusan bogga 16aad ee warbixinta.
Bangiga Adduunka ayaa sidoo kale walaac ka muujiyay mustaqbalka dhaqaalaha Soomaaliya isagoo sheegay in kobaca dhaqaalaha dalku uu hoos u sii dhacayo sannadka 2026, kaasoo la saadaaliyay inuu gaaro 2.8%.
Sida ku xusan bogga 9aad ee warbixinta Bangiga Horumarinta Afrika dakhliga ganacsiyada dalka ayaa hoos u dhacay 27% horraantii sannadka 2026. Dhanka kale, warbixinta Bangiga Adduunka ayaa xustay in hoos u dhac uu ku yimid wax-iibsiga gaarka ah ee qoysaska Soomaaliyeed kaas oo ka soo hoos dhacay 8.8% oo uu ahaa sannadkii 2024, una dhacay 3.1% sannadkii 2025.
Bangiga Adduunka ayaa sidoo kale sheegay in sicirbararku uu ka kordhay 3.3% sannadkii 2024, halka sannadkan uu gaaray 3.7%, taas oo sare u qaaday qiimaha cuntada iyo adeegyada aasaasiga ah. Warbixintu waxay saadaalisay in sicirbararku sannadka 2026 gaari karo 6%.
Warbixinta Bangiga Adduunka ayaa sidoo kale xustay in dad horleh ay wajahayaan gaajo iyo cunto yari ba’an. Tirada dadka wajahaya cunto-yarida oo sannadkii 2025 ahayd 4.6 Milyan ayaa sannadka 2026 gaartay 6.5 Milyan, taas oo muujinaysa koror dhan 41% marka loo eego sannadkii hore. Tani waxay ka dhigan tahay in ku dhowaad 1.9 milyan oo qof oo horleh ay galeen xaalad bini’aadantinimo oo ay ku adkaatay inay helaan cunto ku filan.
Dhanka kale, Bangiga Horumarinta Afrika ayaa warbixintiisa ku xusay in Soomaaliya ay la daalaa-dhacayo culaysyada deymaha caalamiga ah. Warbixintu waxay sheegtay in wadarta deynta lagu leeyahay dowladda Soomaaliya ay sannadkii 2025 korortay $38 milyan, iyadoo kasoo kacday $1.117 bilyan sannadkii 2024, una gaartay $1.155 bilyan sannadkii 2025, sida ku xusan bogga 4-aad ee warbixinta.
Labada warbixin ayaa isku raacsan in dhaqaalaha Soomaaliya uu wajahayo caqabado sii xoogeysanaya, oo ay ka mid yihiin hoos u dhaca kobaca dhaqaalaha, kororka sicirbararka, hoos u dhaca dakhliga ganacsiyada iyo yaraanshaha awoodda wax-iibsiga bulshada, iyadoo tirada dadka wajahaya cunto-yariduna ay sii kordhayso.
Ganacsiga & Dhaqaalaha
Maxay ka dhigan tahay in Markabka dagaal ee Turkiga ku soo xirto dekedda Muqdisho?
Soo noqoshada TCG Göksu ee Muqdisho waxay ku soo beegmaysaa xilli xiriirka difaaca, amniga badda iyo tamarta ee Soomaaliya iyo Türkiga uu sii xoogeysanayo.

Markabka dagaalka ee Ciidamada Badda Türkiye TCG Göksu (F-497) ayaa ku soo xirtay Dekedda magaaladda Muqdisho, iyadoo markabkan uu qeyb ka yahay Kooxda Hawlgalka Ciidamada Badda Türkiga ee Soomaaliya (Somali Turkish Naval Task Group).
Markabkaan ayaa Muqdisho soo gaaray Sabtidii 5 Sebteembar isla markaana uu ku xirtay Dekedda Muqdisho. Sidoo kale, safaaradda Türkiga ee Muqdisho ayaa sheegtay inay booqatay TCG Göksu, iyadoo safaaraddu ku tilmaantay markabka inuu yahay qayb ka mid ah Taliska Kooxda Hawlgalka Ciidamada Badda Türkiga ee Soomaaliya waxayna kulan la yeelatay ciidamada badda ee Turkish-ka ee saaran markabka.
Markabkaan TCG Göksu horey ayuu uga mid noqday maraakiibta Türkiga ee ilaalinaya hawlgallada badda Soomaaliya bishii Luulyo 2026, Wasaaradda Difaaca Türkiga waxay xaqiijisay in TCG Göksu, TCG Gelibolu iyo TCG Bartın ay ilaalinayeen markabka shidaal-baarista Çağrı Bey iyo maraakiibta taageerada ee Korkut, Altan iyo Sancar. Hawlgalku wuxuu la xiriiraa baaritaanka shidaalka Soomaaliya ee Curad-1 oo ka socda xeebaha Soomaaliya.
Soo noqoshada TCG Göksu ee Muqdisho waxay ku soo beegmaysaa xilli xiriirka difaaca, amniga badda iyo tamarta ee Soomaaliya iyo Türkiga uu sii xoogeysanayo, Türkiga waxay sidoo kale dhawaan kordhisay muddada hawlgalka ciidamadeeda ee Soomaaliya laba sano oo kale taasoo u oggolaanaysa inay sii waddo taageerada milatari iyo tababarka ciidamada Soomaaliya.
Maxay ka dhigan tahay shidaal qodista dalka Soomaaliya?
Dowladaha Soomaaliya iyo Turkiga ayaa ku dhawaaqay in Markabka casriga ah ee lagu magacaabo Cagri Bey uu soo gaaray dekedda magaalada Muqdisho kadib markii uu kasoo shiraacay dekedda Mersin ee dalka Turkiga bishii Febraayo 2026, si uu u fuliyo hawlgalkiisa ugu horreeyay ee dibadda.
Hawlgalkaan waxa uu noqonaya midkii ugu horreeyay oo shidaal qodis ah taariikhda dalka Soomaaliya laga sameeyo, waxaana Dowladda Federaalka Soomaaliya ay sheegtay inuu furaayo albaabada maalgashigga dalka Soomaaliya waxaa uuna sarre u qaadi doona dhaqaalaha dalka Soomaaliya oo muddo dheer ku tiirsanaa gargaarka caalamiga ah.
Waxaa magaalada Muqdisho soo gaaray wafdi sarsare ee ka socda dowladda Turkiga, wafdigaan waxaa hoggaaminayo Wasiirka Tamarta iyo Kheyraadka Dabiiciga ah ee dalka Turkiga Alparslan Bayraktar waxaana ku wehliya masuuliyiin sarsare oo ka socda dowladda Turkiga kuwaasi oo ka qeybgalay xafladda soo dhaweynta Markabka Cagri Bey ee ku xeran dekedda magaalada Muqdisho. Sidoo kale waxaa xafladaan ka qeybgalay masuuliyiinta sarsare ee Dowladda Federaalka Soomaaliya.
Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa sheegay in caqabad badan soo raadiyay qodista shidaalka dalka Soomaaliya isla markaana dhowr jeer la isku dayay in laga niyad jebiyo soo saarista shidaalka balse dhabar adayg badan kadib uu maanta yoolkeeda horumarka lagu talaabsaday.
“Dhowr jeer ayaa la isku dayay in nala niyad jabiyo oo nalaga joojiyo soo saarista Shidaalka balse ma joojin doono” – ayuu yirri Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sh. Maxamuud.
Wasiirka Macdanta iyo Kheyraadka Turkiga waxa uu sheegay in sanado badan ay qaadan doonto soo saarida shidaalka Soomaaliya, waxa uuna tilmaamay in dhowaan shaqada bilaawan doonaan isla markaana ah markii ugu horreeyay ee shidaalka Soomaaliya qodistiisa ay Soomaaliya isku daydo.
Tani waa tallaabo muhiim ah oo muujinaysa horumar la taaban karro isla markaana kor u qaadaysa rajada laga qabo kobaca dhaqaallaha dalka ka faa’ideysiga kheyraadka dabiiciga ah iyo dhisida mustaqbal burwaaqo leh.
Ganacsiga & Dhaqaalaha
Maxay yihiin dhagaxaanta laga soosaaray gunta hoose ee ceelka shidaalka Soomaaliya laga qodayo?
Agaasime Cabdulqaadir ayaa sheegay in Soomaaliya ay hadda kusii biirtay dalalka shidaalka qotay inkasta oo aan bannaanka loosoo saarin balse howshaas ay tahay mid gabogabo ah.

Gunta hoose ee badda gaar ahaan ceelka shidaalka Soomaaliya laga soo saarayo waxaa laga soosaaray dhagaxaan sida uu sheegay Agaasimaha Guud ee Hay’adda Batroolka Qaranka, Cabdulqaadir Aadan oo xog kooban soo bandhigay.
Agaasime Cabdulqaadir ayaa sheegay in Soomaaliya ay hadda kusii biirtay dalalka shidaalka qotay inkasta oo aan bannaanka loosoo saarin balse howshaas ay tahay mid gabogabo ah sida uu hadalka u dhigay Agaasimaha Guud ee Hay’adda Batroolka Qaranka.
Dhagaxaantaan waxa ay ka dhigan tahay in la gaaray meelaha bartilmaameedka ah ee gunta hoose ee ceelka shidaalka ee loogu magac daray Curad 1aad waxaana xiga qorshihii bannaanka lagu keeni lahaa shidaalkaas sida uu yiri Cabdulqaadir Aadan.
Turkiga ayaa horey u sahmiyay ceelka shidaalka laga qodayo ee Soomaaliya, waxaa xigay in uu dalka usoo diray maraakiibtiisa soosaarta shidaalkaas iyadoo laga sugayo natiijada ugu dambeysa ee la xiriirta inta uu gaarsiisan yahay.
Markabka qodista shidaalka ee Turkiga Çağrı Bey ayaa bilooyin kahor soo gaaray xeebaha Muqdisho, isagoo u sii gudbay dowlad goboleedka Galmudug halkaasi oo uu ka wado qodista shidaalka badda Soomaaliya.
“Iskaashiga Soomaaliya iyo Turkiga ee dhinaca shidaalka hadda wuxuu galay wajigii labaad, kaas oo ah qodista shidaalka.” – ayuu wasiirku u sheegay wakaaladda wararka Anadolu Agency.
Hawlaha qodista shidaalka ayaa la filayaa in natiijo laga soo saaro 6 ilaa 9 bilood ee soo socda, sida uu dhowaan sheegay Madaxweynaha Turkiga, Reccept Ordagan.
Heshiiska u dhexeeya dowladaha Turkiga iyo Soomaaliya ayaa haatan waxa uu marayaa heer lagu dhawaaqo in lasoo saaro isla markaana uu ku dhaw yahay soo saarida shidaalka kheyaadka dabiiciga ah Soomaaliya ay leedahay.
Wasaaradda Difaaca Qaranka ee dowladda Turkiga ayaa sheegtay in ciidanka qalabka sida Soomaaliya ee qeybta badda ay sii wadaan hawlaha galbinta ilaalinta Maraakiibta taageeraya hawlgalka xeebaha Soomaaliya ka soconaya ee ku aaddan sahminta iyo sidoo kale amniga xeebaha Soomaaliya.
Bayaan kasoo baxay Wasaaradda Difaaca dowladda Turkiga ayaa lagu sheegay in ciidanka badda Soomaaliya ay haatanba ay wadaan taageeridda iyo ilaalinta Markabka Cagri Bey iyo sidoo kaleba maraakiibta taageeraya hawlgalka sahminta iyo soo saarista kheyraadka dabiiciga ah.
Hay’adda Lacagta Adduunka oo ka digtay halista ka dhalan karta heshiiska qodista shidaalka Soomaaliya
Hay’adda Lacagta Adduunka ee IMF ayaa dowladda Soomaaliya ugu baaqday inay xoojiso nidaamka maaliyadeed ee lagu maareeyo dakhliga shidaalka xilli dalka isku diyaarinaayo inuu soo saaro shidaal dabayaaqadda 2026.
Warbixin cusub oo IMF ay soo saartay ayaa loogu digay khataraha ku xeeran heshiisadda shidaalka ee dowladda Soomaaliya ee lagashay hay’adaha iyo dowladaha caalamiga ah.
Digniinta IMF ayaa imaanaysa xilli ay sii kordhaysa xiisadaha maalgashiyaasha caalamiga ah iyo rajada laga qabo kheyraadka shidaalka ee ku jira xeebaha Soomaaliya in lasoo saaro iyadoo gudaha dalka uusan ka jirin heshiis loo dhan yahay oo ku saabsan qeybsiga dhaqaalaha shidaalka.
Warbixinta Hay’adda Lacagta Adduunka ayaa Soomaaliya ku tilmaamtay mid kamid ah meelaha ugu yar ee dunida laga sahmiyay shidaalka iyo gaaska.
IMF ayaa sheegtay in xogaha cusub ee sahminta dhulka hoostiisa ay dib usoo nooleeyeen rajada laga qabo keyd shidaal oo aad u ballaaran. Masuuliyiinta Soomaaliya ayaa IMF kala shaqeynaya sidii loo soo dhisi lahaa nidaam maaliyadeed oo awood u leh inuu isku dheelitiro soojiidashada maalgashigga dibadda iyo ilaallinta danaha dhaqaalaha ee dowladda dalka.
Hay’adda waxay tilmaamtay inay jiraan farqi iyo is waafujin la’aan u dhexeysa heshiisyadii hore ee wadaaga wax soo saarka shidaalka iyo sharciyada cusub, qaar kamid ah heshiisyadii hore ayaa shirkadaha siinaya canshuur dhaafyo iyo fursado ballaaran oo kharashaadka lagu soo ceshado taasoo yareyn karta dakhliga dowladda.
Si kastaba ha ahaatee IMF ayaa xustay in nidaamka guud ee canshuuraha Soomaaliya uu wali yahay mid tartan kula jira dalalka kale ee soo koraya waxayna ku talisay in si cad loo qeexo masuulliyadaha hay’adaha batroolka Soomaaliya hay’adaha canshuuraha si looga fogaado masuqmaasuq.
Arrimaha Amniga3 months agoKooxda Al-Shabaab oo weerar xooggan ku qaaday talis ay wada degnaayeen CXD iyo macwiisleyda
Geeska Afrika3 months agoWasiirkii Difaaca Jabuuti Xasan Cumar Maxamed Burhaan ayaa ku geeriyooday isbitaal ku yaal Paris
Sirdoonka & Militariga3 months agoSacuudiga oo bilaabay qorshe kumanaan askar Soomaali uu ku tababaraayo
Geeska Afrika2 months agoBoqolaal qof oo ka qaxay Tigray una gudbay dalka Suudaan kadib dagaal ka qarxay xadka Itoobiya
Ganacsiga2 months agoSoomaaliya oo si rasmi ah u ansixisay ku biirista Aagga Ganacsiga Xorta ah ee Afrika
Soomaaliya2 months agoSoomaaliya oo la dhibaatoonaysa khilaaf ka dhashay xukun isku dhajin lagu eedeeyay Xasan Sheekh Maxamuud
Afrika3 months agoAljeeriya iyo Maali ayaa dib u soo celiyay xiriirkooda ka dib khilaaf sanad socday oo u dhexeeyay
Diblomaasiyadda4 weeks agoMareykanka oo Devin Kennington usoo magacaabay inuu noqdo safiirka cusub ee Soomaaliya
Ameerika3 months agoDowladda Mareykanka oo Soomaaliya ku dartay dalalka ugu khatarta badan ee muwaadiniinteeda ay booqdaan
Doorashada3 months agoDoorashada Galmudug oo sababo awgeed dib loogu dhigay 30-ka bishaan
Arrimaha Amniga2 months agoNISA oo sheegtay inay gacanta ku dhigtay Sagaal xubnood oo ka tirsan Al-Shabaab
Arrimaha Amniga3 months agoMareykanka oo loogu baaqay inuu joojiyo taageerida militari iyo mida amni ee uu siiyo dowladda Soomaaliya
Arrimaha Amniga3 months agoDagaalka culus oo u dhexeeya ciidamada Puntland iyo PSF oo ka soconaya gobolka Bari
Afrika2 months agoKalfadhiga 49-aad ee Golaha Fulinta Midowga Afrika oo ka furmay Addis Ababa
Arrimaha Amniga2 months agoMaamulka Puntland oo feylaha jaray dammaca Villa Soomaaliya ee deegaannada Puntland
Yurub3 weeks agoDhalinyarro Soomaali ah oo Iswiidhan laga masaafurinayo, iyadoo hooyadood iyo walaalahood ay dalka ku nool yihiin
Arrimaha Amniga3 months agoSoomaaliya oo xal u raadinaysa ciidamada AUSSOM ee qeybta ka ah hawlgalka amniga Soomaaliya
Doorashada2 months agoGuddiga Madaxbannaan ee Doorashooyinka Qaranka iyo Soohdimaha oo lagu eedeeyay hab-dhaqan ka fog guddi doorasho
Sirdoonka & Militariga2 months agoSoomaaliya oo taageertay isbahaysiga cusub ee amniga Badda Cas ee Sacuudigu hoggaaminayo
Geeska Afrika2 months agoDhulgariir xooggan oo ka dhacay dalka Masar, Soomaalida ku nool Qaahira oo cabsi xooggan ku abuuray
Arrimaha Amniga3 months agoCabdirashiid Janan oo muddo kadib dib ugu goosanaayo Maamulka Jubbaland
Siyaasadda Arrimaha Dibadda3 months agoDowladda Turkiga oo kordhinaysa joogitaanka ciidamadeeda ee gudaha Soomaaliya
Arrimaha Amniga2 months agoSafaaradda Soomaaliya ee dalka Kenya oo qaabishay Taliyaha Akadeemiyadda Militariga Kenya
Doorashada3 months agoMaxay ka dhigan tahay boggaadinta RW Xamse Cabdi ee wadahadallada u dhaxeeya dowladda iyo mucaaradka?
Arrimaha Amniga3 months agoCabdiraxmaan Cirro oo kala furfurid kuwado Maamul Goboleedka Waqooyi Bari
Afrika2 months agoMidowga Afrika oo markale xaqiijiyay taageerada uu u hayo Soomaaliya
Soomaaliya3 months agoGuddiyada farsamada dowladda iyo mucaaradka oo markale ku kulmay magaaladda Muqdisho
Afrika2 months agoXildhibaanno ka tirsan Baarlamaanka Soomaaliya oo ka qeyb galaya shirweynaha Baarlamaanka Afrika
Sirdoonka & Militariga2 months agoDowladda Soomaaliya oo bilowday qorshe cusub oo warbaahinta looga qaybgelinayo dagaalka argagixisada iyo fikirka xagjirka ah
Arrimaha Amniga1 month agoMadaxweyne Mustafe Cagjar oo Jabhada ONLF ku eedeeyay inay rabto in ay deegaanka qalalaase galiso
Arrimaha Amniga2 months agoMaxkamad ku taalla dalka Kenya oo 115 sano oo xukun xabsi ah ku riday xubin ka tirsan Al-Shabaab
Arrimaha Amniga2 months agoMadaxweynihii hore Xasan Sheekh oo faray hay’adaha amniga qaranka in ay yeeshaan howl-wadeenno leh aqoon
Afrika2 months agoBangigga Adduunka oo shirkad Kenyaan ah ka mamnuucay mashaariicda Soomaaliya
Arrimaha Amniga2 months agoWafdi saraakiil oo ka socda DFS oo gaaray deegaanno ka tirsan Maamulka Waqooyi Bari
Ganacsiga & Dhaqaalaha1 month agoMaxay ka dhigan tahay in Markabka dagaal ee Turkiga ku soo xirto dekedda Muqdisho?
Sirdoonka & Militariga3 months agoMadaxweynihii hore ee Iiraan Axmadinejad, ma wuxuu ahaa basaas u shaqeeya Israa’iil?
Socdaal iyo Dalxiis3 months agoDowladda Federaalka Soomaaliya oo bahdil weyn kala kulantay Turkiga
Sirdoonka & Militariga2 months agoSoomaaliya iyo Shiinaha oo ka wadahadlay iskaashiga difaaca iyo mustaqbalka AUSSOM
Soomaaliya2 months agoShan sano kadib Madaxweyne Xasan Sheekh wixii uu kaga digi jiray MW hore Farmaajo miyuu Soomaali bidayaa?
Arrimaha Amniga1 month agoGolaha Ammaanka QM oo shaaciyay tirada dagaalyahaanada Daacish ee ku sugan Soomaaliya








































