Siyaasadda Arrimaha Dibadda
IGAD oo dhinacyada isku haaya Soomaaliya ugu baaqday wadahal iyo tanaasul
Dhinacyadu ayaa qolo waliba haatan isugu maqan latashi iyo wixii awoodeeda ah oo ay lasoo bixi doonto.

War qoraal ah oo kasoo baxay Urur Goboledka IGAD ayaa looga hadlay xaaladda jahwareerka siyaasadeed ee dalka Soomaaliya, waxaana baaq loogu diray Madaxda Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo kuwa Mucaaradka si degdeg ah miiska wadahadalka ay dib ugu laabtaan isla markaana heshiis ay ka gaaraan arrimaha ay isku haayaan sida hadalka loo dhigay.
Xoghayaha guud ee Urur Goboleedka IGAD ayaa saamileyda siyaasadda Soomaaliya ugu baaqay in ay ilaaliyaan xeyndaabka nabadda iyo wadahadalka isla markaana diiradda ay saaraan wada-xaajood miro-dhal noqon kara sida lagu yiri qoraalka kasoo baxay Urur Goboleedka IGAD.
IGAD ayaa Madaxda Dowladda Federaalka iyo Mucaaradka usoo jeedisay in mas’uuliyad la iska saaro hannaanka lagu gaari karo wadahadal wax ku ool ah iyada oo la marayo habraacyo ku dheehan xasilloon, dowlad wanaag iyo in diiradda la saaro heshiisyo labada dhinac ah ee adkeynaya dowladnimada Soomaaliya
Urur Goboleedka IGAD ayaa garab istaag u muujiyay dedaallada lagu xoojinayo wadahadalka, nabadda, xasiloonida iyo saldhigista mustaqbalka dowladnimada Soomaaliya iyo gobolka sida lagu yiri bayaanka kasoo baxay Ururkaas.
IGAD ayaa ku biiraysa dhinacyo kala duwan ee dhambaalka furan ee la xiriira sidii labada dhinac ee isku haaya Soomaaliya ay xalwaara ugu gaari lahaayeen arrimaha khilaafka xooggan ka taagan yahay ay ugu horreeyaan arrimaha doorashooyinka, kadib markii toddobaadkii hore uu fashil kusoo dhamaaday wadahadalkii ay garwadeenka ka lahaayeen saaxiibada Soomaaliya gaar ahaan xubnaha reer Galbeedka ee ku sugan xeyndaabka Xalane ee magaalada Muqdisho.
Dhinaca kale, Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo ka hadlaayay doodda la xiriirta in uu dhammaaday muddo xileedkiisa dastuuriga ah ee 4-ta sanno maadaama shalay ku beegnayd 15-ka Maay ayaa wararkaasi meesha ka saaray dhinacyada ku doodayana ku tilmaamay kuwa qarow iyo sidoo kalena riyo ku jira hurdadana ka toosaan.
Madaxweyne Xasan ayaa si cad aan ka leex-leexad lahayn u shaaciyay in muddo xileedkiisa iyo midka kale hay’adaha dowladda uu ku egyahay 15-ka Maay 2027, marka la gaaro kahorna aanu jirin cid qashqashaadi karta.
Laakiin dhankooda Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed oo ah qeyb kamid ah Mucaaradka Soomaaliya oo iyagana munaasabad ay ku qabsadeen hoteelka Jasiira ee magaalada Muqdisho oo ay dhalinyarada qeyb kamid ah kula hadlaayeen ayaa qaadacay warka Madaxweynaha ee ah in 15-ka Maay 2027, muddo xileedkiisii uu u dalcay.
Madaxweynihii hore dalka Shariif Sheekh Axmed ayaa sheegaya in arrintaasi hab wali oo ay kaga hortegi ay qaadi doonaan isagoo oo xusay in ayna marnaba cabsi gelin doonin dabaabaadka ciidanka iyo hubka dowladda Soomaaliya ay ula soo baxdo mararka qaar sida midii dhacday toddobaadkii oo kale.
Madaxweyne Xasan Sheekh dhankiisu mar uu ka hadlaayay tallaabooyinka ay qaadi karaan xubnaha Mucaaradka ee dowladdiisa kasoo horjeeda ayaa ugu digey bulshada magaalada Muqdisho gaar ahaan dhalinyaradu oo uu yiri yaan la’idin dilin oo xaawo ha isku noqonina kana fogaada dhinacyada danleyda siyaasadeed taasi oo ka dhigan in dowladdu ay diyaar ula tahay Mucaaradka hadba geedi ay soo fuulaan.
Mucaaradku dhankoodu waxa ay sheegayaan halka sano uu Madaxweynaha u dalcay ee 2027, in ay ka xigaan dhimasho sida uu shaaciyay Madaxweynihii hore ee dalka Shariif Sh. Axmed.
Waa Soomaaliya oo markaan u beriyay waa cusub kadib markii uu soo dhamaaday 4-ta sano oo dhinacyada saamileydu aaminsan yihiin in uu ku ekaa muddo xileedka dastuuriga ah ee lagu doortay laguna dhaariyay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, laakiin dhinacyada ayaa u muuqda labo kala berisay kala war ah maadaama Madaxweynuhu uu leeyahay anigu muddo xileedkaygu waxaa ka haray 1 sano Mucaaradkuna ay leeyihiin Madaxweynuhu waa Madaxweynihii hore ee Soomaaliya.
Waa xaalad aan la ogeen misne aan la saadalin karin natiijadeedu halkay caga dhiga doonto kadib markii shalay magaalada Muqdisho maalintii seddexaad uu kusoo idlaaday fashil iyo in dhabarka la’isku aadiyo shirkii saaxiibada Soomaaliya ay kala dhex-dhexaadinaayeen.
Dhinacyadu ayaa qolo waliba haatan isugu maqan latashi iyo wixii awoodeeda ah oo ay lasoo bixi doonto.
Qurbo Joogta
Mustaqbalka Soomaalida magangelyo-doonka ah ee Ingiriiska oo su’aalo ka taagan yihiin
Tallaabadan ayaa ku soo beegmaysa xilli ay kor u kaceen tirada guud ee dadka laga celinayo dalka Ingiriiska.

Dowladda Ingiriiska ayaa ballaarinaysa dadaallada ay dib ugu celinayso dadka aan sharci ahaan xaq ugu lahayn inay dalka sii joogaan, iyadoo Soomaalida ka mid yihiin muwaadiniinta ay khuseyso siyaasaddan cusub ee Ingiriiska dalkiisa ka hirgelinaya.
Wasaaradda Arrimaha Gudaha ee Ingiriiska ayaa soo saartay hagitaan cusub oo ku saabsan taageerada Soomaalida dib ugu laabata dalkooda, haddii ay noqoto si iskood ah ama dib-u-celin lagu sameeyo. Barnaamijkan oo ay fulinayso hay’adda IRARA ayaa dadka xaqa u leh siinaya taageero ay ka mid yihiin hoy ku-meel-gaar ah, gaadiid, dib ula midoobidda qoysaskooda iyo caawimaad la xiriirta helitaanka shaqo ama bilaabista ganacsi.
Dadka doonaya inay helaan taageeradan waxaa laga rabaa inay IRARA la xiriiraan saddex bilood gudahood marka ay Soomaaliya ku soo laabtaan, waxaana taageerada dib-u-dhexgalka la heli karaa muddo gaareysa 12 bilood. Hase yeeshee, jiritaanka barnaamijkan taageerada ahi keligiis ma caddaynayo in qof kasta oo magangelyo-doon Soomaali ah la masaafurin doono, maadaama xaaladda qof kasta ay ku xiran tahay go’aanka laga gaaray codsigiisa iyo xuquuqdiisa sharci.
Tallaabadan ayaa ku soo beegmaysa xilli ay kor u kaceen tirada guud ee dadka laga celinayo dalka Ingiriiska. Xogta rasmiga ah ee Wasaaradda Arrimaha Gudaha ayaa muujinaysa in muddadii u dhexeysay 1-dii Luulyo 2024 iyo 31-kii Luulyo 2026, la diiwaangeliyey 80,286 dib-u-celin, kuwaas oo isugu jiray dad iskood u baxay iyo kuwo si khasab ah loo celiyey.
Tiradaas waxaa ku jiray 24,471 dib-u-celin oo la xiriiray kiisaska magangelyada, balse xogtu ma sheegin in tiradaasi tahay Soomaalida oo keliya. Dadka magangelyo-doonkooda la diiday waxay wajihi karaan dib-u-celin marka ay dhammaadaan xuquuqdooda racfaanka oo aanay haysan oggolaansho kale oo ay dalka ku sii joogaan.
Bishii Sebteembar 2026, Tirada muwaadiniinta Soomaalida ee lagu diiwaangeliyey inay doonyo yaryar kaga gudbeen kanaalka Ingiriiska ayaa si weyn u korortay, iyadoo Soomaalidu ay ka mid noqdeen jinsiyadaha ugu badan ee lagu arkay dadka sidaas ku galay dalka.
Tirakoobkii ugu dambeeyey ee dowladda Ingiriiska ayaa muujinaya in dadka Ereteriyaanka ay ahaayeen kooxda ugu badan iyagoo ka noqday 18% dadka doonyaha yaryar ku taga wadankaasi. Suudaaniyiinta iyo Afgaanistaaniyiinta ayaa midkiiba ahaa 13%, halka Soomaalidu ay ahaayeen 12%. Dowladda Britain ayaa sheegtay in xogtaasi khuseyso dadka lagu qabtay ama lagu diiwaangeliyey inay doonyo yaryar kaga soo gudbeen kanaalka ayna ka tarjumayn dhammaan noocyada socdaalka sharci-darrada ah ee dalka.
Xogtu waxay muujinaysaa in 3,901 muwaadin Soomaali ah ay doonyo yaryar ku gaareen Britain muddadii u dhaxeeysay bilooyinkii Juun 2025 ilaa Juun 2026, taas oo ah koror 76% ah marka loo eego sannadkii ka horreeyey, isla muddadaas tirada Ereteriyaan-ka ayaa gaartay 5,875, halka dadka kasoo jeeda Suudaan ay ahaayeen 4,191. Mas’uuliyiinta Ingiriiska ayaa sheegay in dad badan oo isku dayaya inay kanaalka ka gudbaan ay marka hore soo maraan dalal ka tirsan Yurub, kahor inta aysan gaarin xeebaha Faransiiska, halkaas oo shabakado dadka tahriibiya ay u abaabulaan iskudayga ay ku gaaraan Britain.
Arrinta tahriibka doonyaha yaryar ayaa noqotay mid si weyn uga dhex taagan doodaha siyaasadeed iyo kuwa bulshada Ingiriiska, iyadoo dowladda iyo dowladaha kale ee Yurub ay wajahaan cadaadis ku aaddan yareynta socdaalka sharci-darrada ah iyo burburinta shabakadaha dadka tahriibiya. Dadkaan muhaajiriinta ah dhalinyaradaan u badan ayaa waxay ka hayaameen colaadaha iyo shaqo la’aanta baahsan dalalkooda, waxay inta badan Soomaalida ay naftooda ay ku waayaan badaha ay kamid yihiin Liibiya Meditirain-ka halkaasi oo in badan ku dhinteen.
Hay’adda Socdaalka Adduunka ayaa dhowaan warbixin ay soo saartay waxa ay ku sheegtay ku dhawaad dad gaaraya kumanaan qofood inay sanad kastaba ku geeriyoodaan xeebaha dalalka dhaca kaabiya ku haaya dalalka Yurub iyadoo sidoo kale Liibiya ay kamid tahay meelaha ugu daran ee dhibaatooyinkan ka taagan yihiin.
Qaar badan oo kamid ah Soomaalida ku jira ee ku sugan dalka Liibiya ayaa xabsiyo waxay ugu jiraan tahriibiyaal, iyagoo loo haysto in badan oo kamid ah madax furasho oo eheladooda lagu xujeysto. Dowladda ayaa sheegtay in ay qaadayso tallaabo arrintaan kaga jawaabayso maadaama ay sii kordhayaan dhalinyarada in badan oo kamid ah Soomaalida oo ku dhimanaya xeebaha dalalka Liibiya, Talyaaniga, Spain iyo Al-Jeeriya. Liibiya ayaa muddo dheer ah ahayd marin muhiim ah oo ay maraan muhaajiriin kasoo cararay colaadaha faqriga iyo xaaladaha adag ee ka jira dalalka qaarada Afrika, iyagoo iskudayaya inay gaaraan qaarada Yurub.
Siyaasadda Arrimaha Dibadda
Dowladda Turkiga oo kordhinaysa joogitaanka ciidamadeeda ee gudaha Soomaaliya
Madaxweyne Recep Tayyip Ordogan wuxuu sheegay Soomaaliya inay sii taageeri doonaan illaa ay cagaheeda dib isugu soo taagto.

Recep Tayyip Ordogan Madaxweynaha Jamhuuriyadda Turkiga ayaa u gudbiyay baarlamaanka dalkiisa cod uu ku dalbanaayo in Labo sano lagu kordhiyo muddada ciidamada Turkiga ay ka hawlgallayaan Soomaaliya iyadoo taasi lagu saleynaayo heshiisyada iskaashiga difaaca ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga kaas oo dhowaan la saxiixay.
Qoraalka codsiga ee loo gudbiyay golaha weyn ee qaranka Turkiga ayaa lagu sheegay in amniga iyo xasilloonida Soomaaliya ay muhiim u yihiin nabadgelyada gobolka Geeska Afrika isla markaana kordhinta muddada hawlgalka ay u saamaxayso ciidamada Turkiga inay sii wadaan taageerada ay siiyaan dowladda Soomaaliya oo dagaal kula jirto kooxda Al-Shabaab.
Dowladda Turkiga ayaa sheegtay inay tan iyo sanadkii 2011-kii xiriir dhow ay la lahayd dowladda Soomaaliya iyadoo xoojisay iskaashiga dhinacyada dhinacyada siyaasadda, dhaqaallaha bulshada iyo ammaanka oo dowladda Turkiga door muhiim ah ay ka qaadanayso.
Sida ku cad codsiga Madaxweyne Ordogan, Turkiga waxa uu sii waday tabbabarka ciidamada dowladda federaalka Soomaaliya adeegyada la-tallinta iyo taageeridda farsamo iyadoo la raacaayo heshiisyada labada dal ee ku saabsan tababarka militariga iskaashiga farsamada, warshadaha difaaca iyo taageerada dhaqaalaha ciidamada qalabka sida ee Soomaaliya.
Qoraalka Madaxweyne Ordogan uu baarlamaanka u diray ayaa sidoo kale wuxuu tilmaamayaa in inkastoo ciidamada ammaanka dowladda Soomaaliya ay haystaan tababaro aad u badan iyo askar dhowaan kusoo biiray haddana caqabado waaweyn ayay wajahayaan oo la xiriira dhinaca dagaalka ay kula jiraan Al-Shabaab.
Waxaa Turkiga hadda uu kordhinayaa saameyntiisa militari ee dalka Soomaaliya, waxaana dhowaan usoo diray labo diyaaradood oo nooca F-16 oo muddooyinkii dambe ka qeyb qaadanaayay hawlgallo militari iyo duqeymo ka dhacay duleedka magaaladda Baydhabo.
Madaxweyne Recep Tayyip Ordogan wuxuu sheegay Soomaaliya inay sii taageeri doonaan illaa ay cagaheeda dib isugu soo taagto. Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ayaa sidoo kale hore u oggolaaday dalalka Afrika inay ciidamo Soomaaliya ay geeyaan waxaana ay siiyeen hawlgalka AUSSOM muddo dheeraad ah oo hawlgalka uu kusii wadi karro.
Si kastaba, hadda dowladda Turkiga waxay wajahaysaa eedeymo loo jeedinaayo oo dhanka siyaasiyiinta mucaaradka ugu imaanaya oo ku aaddan inay la jirsatay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyadoo dhexdhexaadinta Turkigana wali aysan miro-dhalin taasoo loo aaneenaayo in Turkiga lagu tiriyo inuu dowladda federaalka uu la safan yahay.
Turkiga ayaa maalgashi Ballaayiin doollar ah ku sameynaya kheyraadka Soomaaliya iyadoo la siiyay heshiis uu kusoo saaraayo shidaalka badda ku jira, waxaa kaloo Turkiga loo saxiixay heshiis Toban sano uu ku illaalinaayo kheyraadka dhinaca badda oo ka illaalinaayo in haraadiga sumeysan lagu soo shubo kalluumeysi sharci darro ah iyo Burcad baddeeda intaba.
Turkiga waa saaxiibka Koowaad ee dowladda federaalka wuxuu kaloo ka caawiyaa kabka miisaaniyada marka laga yimaado xagga tababarka ciidamada.
Siyaasadda Arrimaha Dibadda
Midowga Yurub oo sheegay in xaaladda amniga Soomaaliya ay sii xumaanayso xilli uu jiro khilaaf siyaasaddeed
Midowga Yurub ayaa sheegay in khilaafka siyaasaddeed ee u dhexeeya dowladda federaalka Puntland iyo Jubbaland uu si weyn u dhawaacay iskaashigii amniga.

Hay’adda Midowga Yurub u qaabilsan Arrimaha Magangelyada ee EUAA, ayaa soo saartay warbixin cusub oo ka kooban 137 bog taas oo ka digtay in xaaladda Soomaaliya ay si weyn usii xumaatay wixii ka dambeeyay Abriil 2025, iyadoo sababta ugu weyn ay tahay khilaafka siyaasadda iyo kala qeybsanaanta madaxda dalka.
Warbixinta ayaa sheegtay in kooxda Al-Shabaab ay muddadaasi ballaarisay saameynteeda ayna si gaar ah ugu fiday gobollada Hiiraan, Shabeellaha Dhexe, Baay iyo Bakool waxay tilmaamtay in kooxdu ay ka faa’idaysatay khilaafaadka siyaasaddeed ee dalka ka jira iyo difiictinimada hay’adda dowladda.
Dhanka kale, warbixinta ayaa si weyn u ammaantay Maamulka Puntland iyo guulaha ay ka gaareen la dagaallanka kooxda Daacish ee buuraha Calmiskaad iyadoo sheegtay in hawlgallada ciidanka Puntland ee buuraleyda gobolka Bari ay si weyn u wiiqeyn awooda kooxdaas.
Warbixin waxay sidoo kale xustay in Turkigu uu kordhiyay taageeradda militari ee uu siiyo Soomaaliya oo ay kamid yihiin qalab militari iyo diyaarado dagaal kuwaasi oo qeyb ka qaatay hawlgallo ka socda Koonfur dalka oo lagula dagaalamaya Al-Shabaab balse aan wali natiijo fiican laga gaarin dagaalka.
Midowga Yurub ayaa sheegay in khilaafka siyaasaddeed ee u dhexeeya dowladda federaalka Puntland iyo Jubbaland uu si weyn u dhawaacay iskaashigii amniga isla markaana uu caqabad ku noqday dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab.
Waxa ay tilmaamtay in murannada la xiriira dastuurka, doorashooyinka iyo qeybsiga mashaariicda ay wali xal la’yihiin.
Sidoo kale, Midowga Yurub ayaa walaac ka muujiyay xaaladda dhaqalle ee hawlgallada ciidamada Midowga Afrika ee Soomaaliya iyadoo ay sheegtay in dhaqaalle xumo culus ay wiiqday awoodoodii ay kula dagaalamayeen Al-Shabaab.
Mareykanka ayaa dhowaan sheegay inuu Diseembar 2026, jaraayo maalgelinta hawlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya.
Ugu dambeyntii warbixinta waxay ka digtay in haddii ay sii socdaan khilaafaadka siyaasadeed amni darrada iyo xaaladda bini’aadanimo ay taasi khatar weyn ku tahay xasilloonida Soomaaliya isla markaana ay u sahli karto Al-Shabaab inay ballaariso saameynteeda.
Turkiga iyo dhismaha xarun hawada sare iyo tijaabinta gantaallada ee Soomaaliya
Dowladda Turkiga ayaa kawada bartamaha dalka Soomaaliya dhismaha xarun loogu talagalay hawada sare iyo tijaabinta gantaallada ridadada dheer sida lagu sheegay warbixin ay daabacday wargeyska Faransiiska laga leeyahay ee Lamonde kaas oo soo xigtay saraakiil iyo diblomaasiyiin.
Warbixintu waxay sheegtay in mashruucaan oo si rasmi ah loogu dhawaaqay bishii Diseembar ee sannadkii tegay inuu yahay iskaashi dhinaca tiknoolijiyadda oo u dhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga oo ka koobnaa doono saldhig laga tuuro dayax-gacmeedyada iyo goobo lagu tijaabiyo gantaallada ridadada dheer ee ciidamada Turkida.
Sida uu sheegay wargeyska Lamonde xaruntaan Turkiga uu ka dhisaayo bartamaha Soomaaliya wajiga ugu dambeeyay ayay maraysaa, waxaana ku dhow in dhowaan lasoo gabogabeeyo iyada oo ay noqonayso saldhig muhiim ah oo Turkigu ka fuliyo hawlgalladiisa istiraatijiga ah.
Wargeyska Lamonde sidoo kale waxa uu sheegay in mashruucaan uu yahay natiijada 15 sano oo maalshi siyaasaddeed, militari iyo dhaqaalle oo uu hoggaaminaayay Madaxweyne Reccept Dayip Ordegan.
Turkiga ayaa qorsheynaya in xaruntaan ay ku kordhiyaan awoodooda militari waxa ay noqonaysaa midii ugu horreysay oo dalka Soomaaliya uu ka hirgalo tan iyo markii uu Turkiga xiriirka la sameystay dowladda federaalka Soomaaliya.
Warbixintu waxay intaasi ku dartay in shaqada dhismaha saldhiga laga bilaabay bartimihii bisha Oktoober sannadkii lasoo dhaafay degmada Warsheekh oo ka tirsan gobolka Shabeellaha Dhexe taas oo qiyaastii 70km Waqooyiga ugu beegan magaaladda caasimadda ah ee Muqdisho.
Masuulliyiinta sarsare ee dowladda Soomaaliya iyo kuwa Turkiga ayaana ilaa iyo hadda war rasmi ah kasoo saarin arrintaan ku saabsan xarunta gantaallada laga tuuro ee Turkiga uu ka dhisinaayo degmada Warsheekh halkaasi oo Turkiga uu isha ku haayo inuu maalshiyo kala duwan uu ka fuliyo.
Dowladda Turkiga waxa ay siisaa dowladda federaalka Soomaaliya taageero kala duwan dhinaca kabka miisaaniyadda tababarka ciidamadeeda kala duwan kuwa qalabka sida, waxaa sidoo kale Turkiga uu qeyb ka yahay ilaallada xeebaha dalka Soomaaliya iyo heshiis ballaaran oo shidaalka dalka Soomaaliya lagu soo saaraayo.
Siyaasadda Arrimaha Dibadda
Ururka Islaamka oo cambaareeyay safaarada Somaliland ay ka furatay Quddus
Ururka Iskaashigga Islaamka ayaa ugu dambeyntii ugu baaqay beesha caalamka inay qaadato mowqif adag oo ka dhan ah tallaabada sharci darrada ah.

Ururka Iskaashigga Islaamka ayaa si adag u cambaareeyay furitaanka waxa uu ku tilmaamay safaaradda Somaliland ee laga furay magaaladda Quddus ee la haysto isaga oo sheegay in tallaabadaasi ay tahay mid sharci darro ah isla markaana si cad u jebinaysa Axdiga Qaramada Midoobay iyo midka caamiga ah.
War saxaafadeed kasoo baxay Xafiiska Xoghaynta guud ee Ururka Iskaashiga Islaamka ayaa lagu sheegay in Israa’iil oo gumeysi ku haysata dhulka Falastiin aysan wax go’aan ku lahayn Quddus isla markaana dhammaan go’aannada iyo tallaabooyinka lagu beddelaayo xaaladda siyaasaddeed ay yihiin kuwa aanu waxba ka jirin marka loo eego sharciga caalamiga ah.
Ururku wuxuu sidoo kale dib u xaqiijiyay garab istaagiisa buuxa ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya iyo taageeridu uu u haayo madaxbannaanideeda qaran iyo midnimada dhuleed.
Ururka Iskaashigga Islaamka ayaa ugu dambeyntii ugu baaqay beesha caalamka inay qaadato mowqif adag oo ka dhan ah tallaabada sharci darrada ah ee Somaliland ay qaaday isla markaana loogu hortago khataraha ka imaan kara.
Shalay Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Cirro ayaa si rasmi ah safaarad kugu furay magaaladda Quddus oo uu ku yaallo Masjidka barakeysan ee Al-Aqsa oo ah cibladii hore ee Muslimiinta halkaasi oo inta badan dalalka ay diideen inay safaarad ka furtaan.
Geesta kale, Kooxda Xuutiyiinta Yemen ayaa si adag ugu hortimid booqashada Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Cirro uu ku tegay Israa’iil iyagoo sheegay inay ka hortegi doonaan waxa ay ku tilmaameen qorsheyaasha Israa’iil ee Soomaaliya iyo guud ahaan Geeska Afrika.
Bayaan kasoo baxay Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Maamulka Xuutiyiinta ayaa lagu sheegay in safarka Madaxweynaha Somaliland uu yahay tallaabo aan la aqabli karin gaar ahaan xilli gobolka Bariga Dhexe ay ka socdaan dagaallo iyo xiisado sii xoogeysanaya.
Xuutiyiinta waxa ay ku eedeeyeen Israa’iil in ay wado qorsheyaal ay ku ballaarinayso saameynteeda gobolka balse ay Yemen ka horistaagi doonto dadaal kasta oo lagu doonaayo in Israa’iil ay saameyn ku yeelato Soomaaliya iyo Geeska Afrika.
Kooxdu waxa ay sidoo kale ugu baaqday dalalka Carabta in ay qaadaan tallaabooyin ka baxsan cambaareyn siyaasadeed oo kaliya si loogu hortago xiriirka sii xoogeysanaayo ee u dhexeeya Somaliland iyo Israa’iil.
Dhanka kale, Xuutiyiintu waxa ay muujiyeen taageeradooda dowladda federaalka Soomaaliya iyagoo sheegay inay garab taagan yihiin dadaallada lagu difaacaayo midnimada iyo madaxbannaanida Soomaaliya.
Warbaahinta Israa’iil ayaa sheegtay in booqashada Madaxweynaha Somaliland ay tahay midii ugu horreysay ee heerkaan gaarta isla markaana lagu wado in ay kusoo gabogaboowdo qorsho lagu furaayo safaarad Somaliland ku yeelato magaaladda Quddus.
Safarkaan ayaa durba dhaliyay falcelin xooggan oo ka timaada dalalka iyo ururo kala duwan oo ku sugan gobolka Bariga Dhexe iyo Geeska Afrika haba ugu badnadaadee kuwa Muslimiinta.
Siyaasadda Arrimaha Dibadda
Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay oo ka shiraya xaaladda cakiran ee Soomaaliya
Kulanka Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay waxaa sidoo kale diirada lagu saarayaa isbeddellada ka dhacaya dalka Soomaaliya iyadoo xilli kala guur ah ay galayso Soomaaliya.

Waxaa maanta magaaladda Newyork ee dalka Mareykanka ku kulmaya dowladaha xubnaha ka ah Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay waxa ayna ka hadlayaan xaaladda dalka Soomaaliya gaar ahaan dhinaca amniga dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab.
Iyadoo Dowladda Federaalka Soomaaliya ay ku dadaalayso in diirada la saaro taageerada ciidamada amniga iyo kuwa kale ee qalabka sida si ay dowladda federaalka u gaarto guul kama dambeys ah dagaalkaan mudadda dheer ay kula jirtay Al-Shabaab isla markaana ay u hanato ammaanka qaranka dalka guud ahaan.
Waxa ay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ka doodayaan xaaladaha la xiriira arrimaha siyaasadda gudaha dalka Soomaaliya oo ismariwaa xooggan oo ka taagan yahay doorashooyinka.
Dowladda Soomaaliya waxaa la sheegay kulankaan in lagu xoojiyo hawlgalka ciidamada Midowga Afrika ee AUSSOM loo soo gaabiyo iyo sidoo loo heli lahaa dhaqaalaha lagama maarmaanka u ah sii wadista hawlgalkaan ciidamada Midowga Afrika ay wadeen tan iyo 2007-dii.
Dowladda Federaalka Soomaaliya waxa ay ka dalbatay xubnaha Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay in la xoojiyo lana laba-jibaaro taageerada ciidamada Midowga Afrika oo hadda muddo bilooyin ah la sheegay qarashaadkii ay ka heli jireen Midowga Yurub in uusan soo gaarin.
Kulanka Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay waxaa sidoo kale diirada lagu saarayaa isbeddellada ka dhacaya dalka Soomaaliya iyadoo xilli kala guur ah ay galayso Soomaaliya oo doorashooyinkana ay kusoo food leeyihiin.
Warbixinnada hordhaca ah ee laga helaayo kulanka Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay waxa ay tibaaxayaan in dowladaha beesha caalamka ay doonayaan heshiis siyaasadeed in laga gaaro xaaladda ka taagan dalka Soomaaliya maadaama haddii siyaasad ahaan Soomaaliya aysan u degnayn ammaankana ay dhaawacayso sidaas darteedna waxaa loogu baaqayaa hoggaamiyeyaasha siyaasadda dalka Soomaaliya miiska wadahadalka ay inay dib ugu laabtaan oo ay khilaafka doorashooyinka heshiis degdeg ah ay ka gaaraan.
Hawlgalka AUSSOM waxa uu taageeraya dowladda federaalka Soomaaliya dhinaca dagaalka, xasillinta deegaanadii laga saaray A-Shabaab iyo sidoo kale hawlgallada mustaqbalka la qaadi doono.
Waxaa la sheegay hawlgalka Midowga Afrika inay waayeen lacag gaaraysa 38 Milyan oo dhowrkii bilood lasoo dhaafay ugu imaan lahayd wadamada Midowga Yurub kuwaasi oo sheegay inay aad hadda diirada u saarayaan arrinta Yukneerayn isla markaana dhaqaalle aysan u haynin ciidamada Midowga Afrika ee joogga Soomaaliya.
Sidoo kale, Mareykanka ayaa isaga waxa uu diiday inuu daboolo baahiyihii dhinaca dhaqaalaha oo buuxin jiray hawlgalkaan AUSSOM taasi oo keentay caqabad weyn xittaa dib u dhac inuu ku yimaado ciidamadii ka socday Masar Soomaaliya inay yimaadaan.
Dhanka kale, Midowga Afrika, Urur Goboleedka IGAD iyo hay’addo kale oo caalami ah ayaa ku baaqay in la dajiyo xiisada jirta isla markaana la dhiirigeliyo wadahadal iyo xal nabaddeed oo lagu dhammeynaayo khilaafka siyaasadeed ee ka taagan gudaha Soomaaliya.
Baaqyadaan ayaa kusoo beegmaya iyadoo magaalada Muqdisho toddobaadkii hore ay dhaceen dagaal u dhexeeya ciidamada dowladda iyo kuwa mucaaradka, rabshadahaasi ayaa yimid kadib markii uu muran ka dhashay isbeddelka siyaasadeed iyo arrimo la xiriira hannaanka doorashooyinka uu dalku aadaayo.
Wararka ayaa waxay sheegayaan in dowladda federaalka ay xadiday dhaqdhaqaaqyada la xiriira bannaanbaxyada ay qorsheynayaan qaar kamid ah xubnaha mucaaradka taasoo sii kordhisay xiisada siyaasadeed ee dalka ka taagan.
Dhanka kale, bishii Maarso ayaa baarlamaanka federaalka Soomaaliya ansixiyay wax ka beddelka lagu sameeyay muddo xil heynta dowladda iyo hay’adaha kale iyadoo shan sano laga dhigay afartii sano ee hore.
Sida ay wararku ay sheegayaan guddoomiyaha golaha shacabka ee BFS, Aadan Maxamed Nuur ayaa sheegay isbeddelkaasi uu quseyo mas’uuliyiinta xil heynta dalka isla markaana uu dhaqangelaayo isla muddo xileedkaan.
Beesha caalamka ayaa si dhow ula socota xaaladda Soomaaliya iyadoo la filaayo in doodaha Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay diiradda lagu saari doono amniga iyo isku socodka siyaasadda iyo sidii xal loogu heli lahaa arrimaha taagan.
Geeska Afrika2 months agoBoqolaal qof oo ka qaxay Tigray una gudbay dalka Suudaan kadib dagaal ka qarxay xadka Itoobiya
Ganacsiga3 months agoSoomaaliya oo si rasmi ah u ansixisay ku biirista Aagga Ganacsiga Xorta ah ee Afrika
Soomaaliya2 months agoSoomaaliya oo la dhibaatoonaysa khilaaf ka dhashay xukun isku dhajin lagu eedeeyay Xasan Sheekh Maxamuud
Afrika3 months agoAljeeriya iyo Maali ayaa dib u soo celiyay xiriirkooda ka dib khilaaf sanad socday oo u dhexeeyay
Diblomaasiyadda1 month agoMareykanka oo Devin Kennington usoo magacaabay inuu noqdo safiirka cusub ee Soomaaliya
Ameerika3 months agoDowladda Mareykanka oo Soomaaliya ku dartay dalalka ugu khatarta badan ee muwaadiniinteeda ay booqdaan
Doorashada3 months agoDoorashada Galmudug oo sababo awgeed dib loogu dhigay 30-ka bishaan
Afrika3 months agoKalfadhiga 49-aad ee Golaha Fulinta Midowga Afrika oo ka furmay Addis Ababa
Arrimaha Amniga2 months agoNISA oo sheegtay inay gacanta ku dhigtay Sagaal xubnood oo ka tirsan Al-Shabaab
Yurub3 weeks agoDhalinyarro Soomaali ah oo Iswiidhan laga masaafurinayo, iyadoo hooyadood iyo walaalahood ay dalka ku nool yihiin
Arrimaha Amniga3 months agoDagaalka culus oo u dhexeeya ciidamada Puntland iyo PSF oo ka soconaya gobolka Bari
Arrimaha Amniga3 months agoMareykanka oo loogu baaqay inuu joojiyo taageerida militari iyo mida amni ee uu siiyo dowladda Soomaaliya
Arrimaha Amniga2 months agoMaamulka Puntland oo feylaha jaray dammaca Villa Soomaaliya ee deegaannada Puntland
Doorashada3 months agoGuddiga Madaxbannaan ee Doorashooyinka Qaranka iyo Soohdimaha oo lagu eedeeyay hab-dhaqan ka fog guddi doorasho
Sirdoonka & Militariga3 months agoSoomaaliya oo taageertay isbahaysiga cusub ee amniga Badda Cas ee Sacuudigu hoggaaminayo
Geeska Afrika2 months agoDhulgariir xooggan oo ka dhacay dalka Masar, Soomaalida ku nool Qaahira oo cabsi xooggan ku abuuray
Siyaasadda Arrimaha Dibadda3 months agoDowladda Turkiga oo kordhinaysa joogitaanka ciidamadeeda ee gudaha Soomaaliya
Arrimaha Amniga3 months agoCabdirashiid Janan oo muddo kadib dib ugu goosanaayo Maamulka Jubbaland
Arrimaha Amniga2 months agoSafaaradda Soomaaliya ee dalka Kenya oo qaabishay Taliyaha Akadeemiyadda Militariga Kenya
Arrimaha Amniga3 months agoCabdiraxmaan Cirro oo kala furfurid kuwado Maamul Goboleedka Waqooyi Bari
Afrika3 months agoMidowga Afrika oo markale xaqiijiyay taageerada uu u hayo Soomaaliya
Arrimaha Amniga1 month agoMadaxweyne Mustafe Cagjar oo Jabhada ONLF ku eedeeyay inay rabto in ay deegaanka qalalaase galiso
Doorashada3 months agoMaxay ka dhigan tahay boggaadinta RW Xamse Cabdi ee wadahadallada u dhaxeeya dowladda iyo mucaaradka?
Ganacsiga & Dhaqaalaha1 month agoMaxay ka dhigan tahay in Markabka dagaal ee Turkiga ku soo xirto dekedda Muqdisho?
Arrimaha Amniga2 months agoWafdi saraakiil oo ka socda DFS oo gaaray deegaanno ka tirsan Maamulka Waqooyi Bari
Arrimaha Amniga1 month agoGolaha Ammaanka QM oo shaaciyay tirada dagaalyahaanada Daacish ee ku sugan Soomaaliya
Arrimaha Amniga2 months agoMadaxweynihii hore Xasan Sheekh oo faray hay’adaha amniga qaranka in ay yeeshaan howl-wadeenno leh aqoon
Sirdoonka & Militariga2 months agoDowladda Soomaaliya oo bilowday qorshe cusub oo warbaahinta looga qaybgelinayo dagaalka argagixisada iyo fikirka xagjirka ah
Afrika2 months agoBangigga Adduunka oo shirkad Kenyaan ah ka mamnuucay mashaariicda Soomaaliya
Soomaaliya3 months agoGuddiyada farsamada dowladda iyo mucaaradka oo markale ku kulmay magaaladda Muqdisho
Arrimaha Amniga3 months agoColaadda Mareykanka iyo Iiraan oo saameyn ku yeelatay amniga Maraakiibta mara biyaha Soomaaliya
Afrika3 months agoXildhibaanno ka tirsan Baarlamaanka Soomaaliya oo ka qeyb galaya shirweynaha Baarlamaanka Afrika
Arrimaha Amniga3 months agoCiidamada Kenya oo hawlgallo baaxad leh kawada xadka ay la wadaagto Soomaaliya
Arrimaha Amniga2 months agoMaxkamad ku taalla dalka Kenya oo 115 sano oo xukun xabsi ah ku riday xubin ka tirsan Al-Shabaab
Soomaaliya3 months agoShan sano kadib Madaxweyne Xasan Sheekh wixii uu kaga digi jiray MW hore Farmaajo miyuu Soomaali bidayaa?
Sirdoonka & Militariga2 months agoSoomaaliya iyo Shiinaha oo ka wadahadlay iskaashiga difaaca iyo mustaqbalka AUSSOM
Arrimaha Amniga1 month agoYemen oo sheegtay in meydadka dagaalyahanno Al-Shabaab ah laga dhex helay Xuutiyiinta lagu dilay dagaallo ka dhacay dalkaasi
Tahriib iyo Tiiraanyo1 month agoSoomaalida oo ka mid noqotay kooxaha ugu badan ee doonyaha yaryar ku taga Ingiriiska
Diblomaasiyadda3 months agoMasar oo Itoobiya ku eedeysay inay ‘siyaasadeyneyso’ howlaha biyo-xireenka Webiga Niil
Ganacsiga & Dhaqaalaha2 months agoMaxay yihiin dhagaxaanta laga soosaaray gunta hoose ee ceelka shidaalka Soomaaliya laga qodayo?









































