Hogaamiyaha Xisbiga Cagaaran ee UK Zack Polanski ayaa ku guuldareystay inuu helo kursiga baarlamaanka Khamiistii ka dib markii uu waayay doorashadii ku-meel-gaarka ahayd ee Holborn iyo St Pancras oo uu ku guuleystay musharaxa Xisbiga Shaqaalaha.

Sagal Cabdiwali, oo ah hogaamiyaha golaha deegaanka, ayaa ku guuleysatay kursiga deegaanka bartamaha London iyadoo heshay 12,292 cod, marka la barbar dhigo Polanski oo heshay 8,928.

Waa tuma Sagal Cabdiwali? 

Sagal Cabdiwali waa siyaasi asal ahaan kasoo jeedo Soomaaliya, kuna soo kortay dalka Ingiriiska kaddib markii ay Soomaaliya uga qaxday dagaalkii sokeeye iyadoo weli ilmo yar ah. Sheekadeedu waxay ka tarjumaysaa safarka ay maraan qoysaska qaxootiga ah ee ka soo hayaama dalalkooda iyagoo raadinaya nabad, ammaan iyo mustaqbal wanaagsan. Sagal waxay ka mid noqotay shakhsiyaadka ka qayb qaata hoggaanka siyaasadeed ee deegaanka Camden, halkaas oo ay ka soo qabatay xilal muhiim ah oo la xiriira maamulka degmada iyo horumarinta xaafadaha.

Taariikhdeedu waxay soo bandhigaysaa xiriirka ka dhexeeya socdaalka, fursadaha waxbarasho iyo bulsheed, matalaadda siyaasadeed iyo caqabadaha horyaalla hoggaamiyeyaasha ka shaqeeya bulshooyinka kala duwan.

Taariikhda iyo asalka Sagal Cabdiwali

Sagal Cabdiwali waxay Soomaaliya ka tagtay iyadoo aad u yar, kaddib markii dagaalkii sokeeye ee dalka ka qarxay uu sababay barakac iyo dhibaatooyin bani’aadannimo oo saameeyay malaayiin qof. Waxay magangelyo iyo fursado nololeed ka heshay Ingiriiska, halkaas oo ay ku qaadatay qayb muhiim ah oo ka mid ah koritaankeeda.

Khibradda noocan ahi waxay muujinaysaa sida dagaallada iyo xasillooni-darradu u beddeli karaan nolosha carruurta iyo qoysaska, iyagoo ku khasbaya inay ka tagaan deegaannadii ay ku dhasheen. Bulshooyinka martigeliya qaxootigu waxay abuuri karaan fursado ay dadku kaga qayb qaataan waxbarashada, shaqada iyo hoggaanka bulshada.

Sagal waxay muujisay inay qiime weyn u leedahay matalaadda siyaasadeed, gaar ahaan marka ay hoggaanka qabtaan dad ka soo jeeda bulshooyin taariikh ahaan aan si ku filan uga dhex muuqan hay’adaha awoodda leh. Waxay sheegtay inay sharaf u tahay inay matasho deegaan fursad siiyay inay horumar gaarto. Waxay sidoo kale muujisay rajada ah in joogitaankeeda hoggaanka uu dadka kale ee asal ahaan la midka ah ku dhiirrigeliyo inay rumaystaan in iyaguna ka mid noqon karaan hay’adaha go’aan-qaadashada.

Guusha siyaasadeed iyo taariikhda Camden

Sida ku cad xogta la soo gudbiyey, Sagal Cabdiwali waxay sannadkii 2022 markii ugu horreysay ku guulaysatay doorashada golaha deegaanka, taas oo u furtay waddo ay kaga qayb qaadato maamulka iyo adeegyada bulshada.

Bishii Maajo ee sannadkii lagu tilmaamay warbixinta, waxay noqotay hoggaamiyihii ugu horreeyay ee madow ah ee degmada Camden, guul loo arki karo tallaabo muhiim u ah ballaarinta matalaadda siyaasadeed. Hoggaanka deegaanka ayaa door weyn ku leh nolosha maalinlaha ah ee shacabka. Golaha deegaanka waxaa saaran masuuliyado ay ka mid yihiin adeegyada bulshada, qorshaynta magaalooyinka, guryeynta, horumarinta xaafadaha iyo ilaalinta danaha dadka deegaanka.

Guusha siyaasadeed ee qof ka soo jeeda qoys qaxooti ah oo Soomaali ah waxay sidoo kale xambaarsan tahay farriin bulsheed oo ballaaran. Waxay muujin kartaa in asalka qoyska, waayo-aragnimada socdaalka ama duruufihii adkaa ee carruurnimadu aanay khasab ahaan caqabad u noqonayn ka qaybgalka hoggaanka dadweynaha. Hase yeeshee, guusha siyaasadeed laguma qiimeeyo oo keliya taariikhda qofka ama halka uu ka soo jeedo. Waxaa kale oo lagu qiimeeyaa waxqabadkiisa, daacadnimadiisa, hufnaanta maamulka iyo awoodda uu u leeyahay inuu si siman ugu adeego dhammaan shacabka uu matalo.

Doorkeeda maamulka guryeynta iyo horumarinta xaafadaha

Sagal Cabdiwali waxay sidoo kale ka soo shaqaysay Golaha Wasiirrada Guryaha Wanaagsan, iyadoo masuuliyad ka lahayd arrimaha la xiriira guryaha degmada iyo horumarinta xaafadaha. Shaqada noocan ahi waxay muhiim u tahay magaalooyinka waaweyn ee ay ka jiraan baahiyo la xiriira helitaanka guryo ku filan, tayada deegaanka iyo adeegyada bulshada. Guryeyntu waa arrin si toos ah u saamaysa tayada nolosha muwaadiniinta. Helitaanka guri ammaan ah oo la awoodi karo wuxuu dadka u abuuraa xasillooni, wuxuuna u fududeeyaa inay waxbartaan, shaqeeyaan oo ka qayb qaataan horumarka bulshada.

Masuuliyiinta maamula siyaasadaha guryeynta waxaa laga filayaa inay isku dheellitiraan baahiyaha dadka dakhligoodu hooseeyo, qorshayaasha horumarinta magaalooyinka iyo ilaalinta danaha bulshada deegaanka. Waxay sidoo kale u baahan yihiin inay la shaqeeyaan hay’adaha dowladda, ururrada bulshada iyo dadka deegaanka si loo helo xalal waara.

Dhaliilaha siyaasadeed iyo arrinta Falastiin

Inkasta oo Sagal Cabdiwali ay gaartay guulo siyaasadeed, haddana waxaa jiray dhaliilo la xiriira mowqifkeeda ku aaddan dagaalka Qaza ee billowday Oktoobar 2023. Sida ku cad qoraalka la soo gudbiyey, dadka dhaliila waxay ku eedeeyeen inay ka aamustay dhibaatada bani’aadannimo ee ka dhalatay dagaalka, isla markaana ay ka fogaatay su’aalaha arrintaas ku saabsan intii ay ku jirtay ololaheeda siyaasadeed. Waxaa sidoo kale la sheegay inaysan saxiixin ballanqaad uu soo bandhigay Ololaha Wadajirka Falastiin, kaas oo musharraxiinta maxalliga ah ugu baaqayay inay ka shaqeeyaan sidii loo joojin lahaa taageerada ama ka qaybqaadashada falalka ay ololuhu ku tilmaamay xasuuq.

Dhanka kale, qoraalku wuxuu xusay in Cabdiwali aysan ka qaybgelin qaar ka mid ah munaasabadaha doorashada maxalliga ah ee ay soo qabanqaabisay Shabakadda Muslimiinta Camden, halka ay markii dambe ka qaybgashay munaasabad uu qabtay Guddiga Ku-xigeennada Yuhuudda Ingiriiska.

Arrimahan waxay muujinayaan sida siyaasiyiinta casriga ahi ay ugu shaqeeyaan jawi ay bulshada kala duwan ka qabaan aragtiyo kala geddisan oo ku saabsan arrimaha caalamiga ah. Maqnaanshaha munaasabad, saxiix la’aanta ballanqaad ama hadal aan la bixin keliya lagama soo saari karo gunaanad sugan oo ku saabsan ujeeddada siyaasiga. Qiimayn caddaalad ahi waxay u baahan tahay in la helo jawaabta qofka la dhaliilayo, macnaha guud ee dhacdooyinka iyo xog madax-bannaan oo lagu xaqiijiyey eedeymaha.

Sagal Cabdiwali waxay tusaale u tahay qof asal ahaan ka soo jeeda Soomaaliya oo ka gudbay duruufo qaxootinimo, dabadeedna ka qayb qaatay hoggaanka siyaasadeed ee Ingiriiska. Safarkeeda nololeed wuxuu xambaarsan yahay casharro ku saabsan adkaysiga, fursadaha, matalaadda bulshada iyo masuuliyadda hoggaaminta. Dhanka kale, doorkeeda siyaasadeed iyo dhaliilaha la xiriira mowqifkeeda ku aaddan Gaza waxay ina xusuusinayaan in hoggaamiyeyaasha dadweynaha lagula xisaabtamo go’aannadooda, hadalladooda iyo sida ay uga jawaabaan arrimaha bani’aadannimo.

Ugu dambayn, qiimaynta dhabta ah ee hoggaamiye siyaasadeed waxay u baahan tahay in la isku miisaamo taariikhdiisa, waxqabadkiisa, hufnaantiisa iyo sida uu u ilaaliyo xuquuqda iyo danaha bulshada uu matalo. Sheekada Sagal Cabdiwali waxay sidaas darteed fursad u tahay in laga doodo mustaqbalka matalaadda siyaasadeed, kaalinta dadka qaxootiga ah iyo masuuliyadda hoggaamiyeyaasha ku jira bulshooyinka kala duwan.

Hogaamiyaha Xisbiga Cagaaran ee UK Zack Polanski ayaa ku guuldareystay inuu helo kursiga baarlamaanka Khamiistii ka dib markii uu waayay doorashadii ku-meel-gaarka ahayd ee Holborn iyo St Pancras oo uu ku guuleystay musharaxa Xisbiga Shaqaalaha.

Sagal Cabdiwali, oo ah hogaamiyaha golaha deegaanka, ayaa ku guuleysatay kursiga deegaanka bartamaha London iyadoo heshay 12,292 cod, marka la barbar dhigo Polanski oo heshay 8,928.

Guuldaradu waxay ka dambeysay duufaan warbaahineed oo ka dhalatay go’aankii xisbigu ku ansixiyay mooshinka ‘Sionism waa Cunsuriyad’ shirweynahooda sanadlaha ah – cod uu Polanski ka aamusay. Jilaaga hore ee 43 jirka ah iyo daaweeyaha neerfaha ayaa xisbiga u batay dhanka bidix, isagoo dhaleeceeyay xasuuqii Israa’iil ee Qaza, wuxuuna ugu baaqay dowladda inay ka saarto kooxda ficilka tooska ah ee Falastiin Action.

In kasta oo dhaleeceeyayaashu ay soo jeedinayaan in guuldarada Polanski ay su’aal gelin doonto hoggaankiisa, haddana hoggaamiyaha Green ayaa u sheegay warbaahinta Ingiriiska ee Sky News inuu sii wadi doono doorkiisa, isagoo natiijada ku tilmaamay qayb ka mid ah “Sabtida Andy Burnham”.

Waa tuma Sagal Cabdiwali? 

Sagal Cabdiwali waa siyaasi asal ahaan kasoo jeedo Soomaaliya, kuna soo kortay dalka Ingiriiska kaddib markii ay Soomaaliya uga qaxday dagaalkii sokeeye iyadoo weli ilmo yar ah. Sheekadeedu waxay ka tarjumaysaa safarka ay maraan qoysaska qaxootiga ah ee ka soo hayaama dalalkooda iyagoo raadinaya nabad, ammaan iyo mustaqbal wanaagsan. Sagal waxay ka mid noqotay shakhsiyaadka ka qayb qaata hoggaanka siyaasadeed ee deegaanka Camden, halkaas oo ay ka soo qabatay xilal muhiim ah oo la xiriira maamulka degmada iyo horumarinta xaafadaha.

Taariikhdeedu waxay soo bandhigaysaa xiriirka ka dhexeeya socdaalka, fursadaha waxbarasho iyo bulsheed, matalaadda siyaasadeed iyo caqabadaha horyaalla hoggaamiyeyaasha ka shaqeeya bulshooyinka kala duwan.

Taariikhda iyo asalka Sagal Cabdiwali

Sagal Cabdiwali waxay Soomaaliya ka tagtay iyadoo aad u yar, kaddib markii dagaalkii sokeeye ee dalka ka qarxay uu sababay barakac iyo dhibaatooyin bani’aadannimo oo saameeyay malaayiin qof. Waxay magangelyo iyo fursado nololeed ka heshay Ingiriiska, halkaas oo ay ku qaadatay qayb muhiim ah oo ka mid ah koritaankeeda.

Khibradda noocan ahi waxay muujinaysaa sida dagaallada iyo xasillooni-darradu u beddeli karaan nolosha carruurta iyo qoysaska, iyagoo ku khasbaya inay ka tagaan deegaannadii ay ku dhasheen. Bulshooyinka martigeliya qaxootigu waxay abuuri karaan fursado ay dadku kaga qayb qaataan waxbarashada, shaqada iyo hoggaanka bulshada.

Sagal waxay muujisay inay qiime weyn u leedahay matalaadda siyaasadeed, gaar ahaan marka ay hoggaanka qabtaan dad ka soo jeeda bulshooyin taariikh ahaan aan si ku filan uga dhex muuqan hay’adaha awoodda leh. Waxay sheegtay inay sharaf u tahay inay matasho deegaan fursad siiyay inay horumar gaarto. Waxay sidoo kale muujisay rajada ah in joogitaankeeda hoggaanka uu dadka kale ee asal ahaan la midka ah ku dhiirrigeliyo inay rumaystaan in iyaguna ka mid noqon karaan hay’adaha go’aan-qaadashada.

Guusha siyaasadeed iyo taariikhda Camden

Sida ku cad xogta la soo gudbiyey, Sagal Cabdiwali waxay sannadkii 2022 markii ugu horreysay ku guulaysatay doorashada golaha deegaanka, taas oo u furtay waddo ay kaga qayb qaadato maamulka iyo adeegyada bulshada.

Bishii Maajo ee sannadkii lagu tilmaamay warbixinta, waxay noqotay hoggaamiyihii ugu horreeyay ee madow ah ee degmada Camden, guul loo arki karo tallaabo muhiim u ah ballaarinta matalaadda siyaasadeed. Hoggaanka deegaanka ayaa door weyn ku leh nolosha maalinlaha ah ee shacabka. Golaha deegaanka waxaa saaran masuuliyado ay ka mid yihiin adeegyada bulshada, qorshaynta magaalooyinka, guryeynta, horumarinta xaafadaha iyo ilaalinta danaha dadka deegaanka.

Xildhibaan Sagal Cabdiwali (M) iyo Maggie Filipova-Wabiga

Guusha siyaasadeed ee qof ka soo jeeda qoys qaxooti ah oo Soomaali ah waxay sidoo kale xambaarsan tahay farriin bulsheed oo ballaaran. Waxay muujin kartaa in asalka qoyska, waayo-aragnimada socdaalka ama duruufihii adkaa ee carruurnimadu aanay khasab ahaan caqabad u noqonayn ka qaybgalka hoggaanka dadweynaha. Hase yeeshee, guusha siyaasadeed laguma qiimeeyo oo keliya taariikhda qofka ama halka uu ka soo jeedo. Waxaa kale oo lagu qiimeeyaa waxqabadkiisa, daacadnimadiisa, hufnaanta maamulka iyo awoodda uu u leeyahay inuu si siman ugu adeego dhammaan shacabka uu matalo.

Doorkeeda maamulka guryeynta iyo horumarinta xaafadaha

Sagal Cabdiwali waxay sidoo kale ka soo shaqaysay Golaha Wasiirrada Guryaha Wanaagsan, iyadoo masuuliyad ka lahayd arrimaha la xiriira guryaha degmada iyo horumarinta xaafadaha. Shaqada noocan ahi waxay muhiim u tahay magaalooyinka waaweyn ee ay ka jiraan baahiyo la xiriira helitaanka guryo ku filan, tayada deegaanka iyo adeegyada bulshada. Guryeyntu waa arrin si toos ah u saamaysa tayada nolosha muwaadiniinta. Helitaanka guri ammaan ah oo la awoodi karo wuxuu dadka u abuuraa xasillooni, wuxuuna u fududeeyaa inay waxbartaan, shaqeeyaan oo ka qayb qaataan horumarka bulshada.

Masuuliyiinta maamula siyaasadaha guryeynta waxaa laga filayaa inay isku dheellitiraan baahiyaha dadka dakhligoodu hooseeyo, qorshayaasha horumarinta magaalooyinka iyo ilaalinta danaha bulshada deegaanka. Waxay sidoo kale u baahan yihiin inay la shaqeeyaan hay’adaha dowladda, ururrada bulshada iyo dadka deegaanka si loo helo xalal waara.

Dhaliilaha siyaasadeed iyo arrinta Falastiin

Inkasta oo Sagal Cabdiwali ay gaartay guulo siyaasadeed, haddana waxaa jiray dhaliilo la xiriira mowqifkeeda ku aaddan dagaalka Qaza ee billowday Oktoobar 2023. Sida ku cad qoraalka la soo gudbiyey, dadka dhaliila waxay ku eedeeyeen inay ka aamustay dhibaatada bani’aadannimo ee ka dhalatay dagaalka, isla markaana ay ka fogaatay su’aalaha arrintaas ku saabsan intii ay ku jirtay ololaheeda siyaasadeed. Waxaa sidoo kale la sheegay inaysan saxiixin ballanqaad uu soo bandhigay Ololaha Wadajirka Falastiin, kaas oo musharraxiinta maxalliga ah ugu baaqayay inay ka shaqeeyaan sidii loo joojin lahaa taageerada ama ka qaybqaadashada falalka ay ololuhu ku tilmaamay xasuuq.

Dhanka kale, qoraalku wuxuu xusay in Cabdiwali aysan ka qaybgelin qaar ka mid ah munaasabadaha doorashada maxalliga ah ee ay soo qabanqaabisay Shabakadda Muslimiinta Camden, halka ay markii dambe ka qaybgashay munaasabad uu qabtay Guddiga Ku-xigeennada Yuhuudda Ingiriiska.

Arrimahan waxay muujinayaan sida siyaasiyiinta casriga ahi ay ugu shaqeeyaan jawi ay bulshada kala duwan ka qabaan aragtiyo kala geddisan oo ku saabsan arrimaha caalamiga ah. Maqnaanshaha munaasabad, saxiix la’aanta ballanqaad ama hadal aan la bixin keliya lagama soo saari karo gunaanad sugan oo ku saabsan ujeeddada siyaasiga. Qiimayn caddaalad ahi waxay u baahan tahay in la helo jawaabta qofka la dhaliilayo, macnaha guud ee dhacdooyinka iyo xog madax-bannaan oo lagu xaqiijiyey eedeymaha.

Sagal Cabdiwali waxay tusaale u tahay qof asal ahaan ka soo jeeda Soomaaliya oo ka gudbay duruufo qaxootinimo, dabadeedna ka qayb qaatay hoggaanka siyaasadeed ee Ingiriiska. Safarkeeda nololeed wuxuu xambaarsan yahay casharro ku saabsan adkaysiga, fursadaha, matalaadda bulshada iyo masuuliyadda hoggaaminta. Dhanka kale, doorkeeda siyaasadeed iyo dhaliilaha la xiriira mowqifkeeda ku aaddan Gaza waxay ina xusuusinayaan in hoggaamiyeyaasha dadweynaha lagula xisaabtamo go’aannadooda, hadalladooda iyo sida ay uga jawaabaan arrimaha bani’aadannimo.

Ugu dambayn, qiimaynta dhabta ah ee hoggaamiye siyaasadeed waxay u baahan tahay in la isku miisaamo taariikhdiisa, waxqabadkiisa, hufnaantiisa iyo sida uu u ilaaliyo xuquuqda iyo danaha bulshada uu matalo. Sheekada Sagal Cabdiwali waxay sidaas darteed fursad u tahay in laga doodo mustaqbalka matalaadda siyaasadeed, kaalinta dadka qaxootiga ah iyo masuuliyadda hoggaamiyeyaasha ku jira bulshooyinka kala duwan.

Maxkamad ku taalla magaalada Mainz ee dalka Jarmalka ayaa diidday codsi degdeg ah oo ay haweeney Soomaali ah oo 38 jir ah ku doonaysay in lagu hakiyo go’aanka loogu masaafurinayo dalkeeda hooyo, kaddib markii lagala noqday aqoonsigii qaxootinimo ee ay haysatay, isla markaana uu dhacay sharcigii degenaanshaheeda.

Haweeneydan ayaa hore muran uga dhalisay baraha bulshada gaar ahaan TikTok, kaddib markii ay baahisay muuqaallo ay ku jirtay baaqyo rabshado loogu geysanayo xubno ka tirsan beel ay isku hayaan Soomaaliya. Bishii Sebteembar ee sannadkan ayaa lagu helay dambi la xiriira hurinta nacaybka waxaana lagu xukumay ganaax lacageed oo dhan 5,400 oo Yuuro.

Maxkamadda maamulka ee Mainz ayaa sheegtay inaanay jirin caqabad sharci ah oo hor istaagaysa fulinta go’aanka masaafurinta haweeneyda, maadaama sharcigii degenaanshaheedu uu dhacay bishii Luulyo, iyada oo aan codsan in loo kordhiyo. Garsoorayaashu waxay sidoo kale sheegeen inaan la keenin caddeymo ku filan oo muujinaya in haweeneydu ay Soomaaliya kala kulmi karto dil sharci ah ama jirdil haddii dib loogu celiyo dalka. Maxkamaddu waxay tilmaantay in sheegashooyinkeeda ku saabsan khatarahaas ay ahaayeen kuwo guud, isla markaana aan lagu taageerin caddeymo la taaban karo.

Xafiiska Federaalka ee Socdaalka iyo Qaxootiga Jarmalka (BAMF) ayaa bishii May ee sannadkan kala noqday haweeneyda aqoonsigii qaxootinimo, kaddib markii la ogaaday inay dhowr jeer u safartay Soomaaliya, isla markaana ay safarradeeda ku diiwaangelisay muuqaallo ay TikTok ku baahisay.

Tallaabadaas ayaa sababtay inay lumiso ilaalintii ay ku lahayd Jarmalka iyadoo qaxooti ah. Markii uu sidoo kale dhacay sharcigii degenaanshaheeda bishii Luulyo, waxaa loo gogol xaaray tallaabooyinka masaafurinta.

Inkasta oo maxkamaddu ay diidday codsiga lagu joojinayay masaafurinta, haddana waxay qayb ahaan aqbashay cabashadeeda la xiriirtay mamnuucidda gelitaanka iyo degenaanshaha Jarmalka muddo shan sano ah. Maxkamaddu waxay si ku-meel-gaar ah u hakisay fulinta mamnuuciddaas, iyadoo sabab uga dhigtay in mas’uuliyiintu aanay si ku filan u sharxin sababta muddada mamnuucidda loogu go’aamiyay shan sano.

Dhanka kale, Booliiska dalka Jarmalka ayaa gacanta ugu jira labo kiis oo isku mid ah oo labo muwaadin oo Soomaali ah ay naftooda ku waayeen isla Soomaali kale ayaana gaysatay waxaana ka dhashay hadal hayn dhinaca bulshada Soomaaliyeed ee dalkaas ku nool.

Allaha U naxariistee Maxamed Cabdiraxmaan Jaamac oo 23 jir ah waxa uu u dhintay dhaawac darran oo kasoo gaaray mindi uu ku dhuftay muwaadin kale oo Soomaali ah oo 54 jir ah isla markaana ay isla shaqaynayeen, sida ay hadalka u dhigeen booliska dalka Jarmalka.

Marxuum Maxamed Cabdiraxmaan ayaa xaalado adag oo ka dhashay dhaawacaas ku maray Isbitaal ku yaalla Jarmalka ilaa ugu dambeyn uu u dhintay, waxaana kiiskaas uu kamid noqday kiisaska Mindiyada loo adeegsaday ee ka dhacay Jarmalka.

Kiis kan lamid ah ayaa isla Jarmalka Mindi lagu dilay Allaha u naxariistee Maxamed Aweys Muudey oo ku magac dheeraa boqorka bartamaha oo 18kii bishaan u dhintay dhaawac culus oo kasoo gaaray mindi uu ku muday wiil kale oo Soomaali ah oo hadda ku xiran saldhig ku yaalla dalka Jarmalka.

Soomaalida ku nool dalka Jarmalka ayaa ka walaacsan kiisaska dhexdooda ka dhacaya ee loo adeegsanayo Mindida, waxa ay dalbadeen in bulshada Soomaaliyeed ay is dejiso isla markaana joojiyo dagaallada saamaynta dambe ku reebaya. Dowladda Jarmalka ayaa laga sugayaa go’aanka ay ka qaadato labada kiis ee Mindida loo adeegsaday ee isla bishaan ka dhacay dalkeeda, waxaana heegan la geliyay ciidamada ammaanka oo la faray in ay soo qabtaan cid weliba oo amniga liddi ku ah.

Booliiska dalka Jarmalka ayaa gacanta ugu jira labo kiis oo isku mid ah oo labo muwaadin oo Soomaali ah ay naftooda ku waayeen isla Soomaali kale ayaana gaysatay waxaana ka dhashay hadal hayn dhinaca bulshada Soomaaliyeed ee dalkaas ku nool.

Allaha U naxariistee Maxamed Cabdiraxmaan Jaamac oo 23 jir ah waxa uu u dhintay dhaawac darran oo kasoo gaaray mindi uu ku dhuftay muwaadin kale oo Soomaali ah oo 54 jir ah isla markaana ay isla shaqaynayeen, sida ay hadalka u dhigeen booliska dalka Jarmalka.

Marxuum Maxamed Cabdiraxmaan ayaa xaalado adag oo ka dhashay dhaawacaas ku maray Isbitaal ku yaalla Jarmalka ilaa ugu dambeyn uu u dhintay, waxaana kiiskaas uu kamid noqday kiisaska Mindiyada loo adeegsaday ee ka dhacay Jarmalka.

Kiis kan lamid ah ayaa isla Jarmalka Mindi lagu dilay Allaha u naxariistee Maxamed Aweys Muudey oo ku magac dheeraa boqorka bartamaha oo 18kii bishaan u dhintay dhaawac culus oo kasoo gaaray mindi uu ku muday wiil kale oo Soomaali ah oo hadda ku xiran saldhig ku yaalla dalka Jarmalka.

Soomaalida ku nool dalka Jarmalka ayaa ka walaacsan kiisaska dhexdooda ka dhacaya ee loo adeegsanayo Mindida, waxa ay dalbadeen in bulshada Soomaaliyeed ay is dejiso isla markaana joojiyo dagaallada saamaynta dambe ku reebaya.

Dowladda Jarmalka ayaa laga sugayaa go’aanka ay ka qaadato labada kiis ee Mindida loo adeegsaday ee isla bishaan ka dhacay dalkeeda, waxaana heegan la geliyay ciidamada ammaanka oo la faray in ay soo qabtaan cid weliba oo amniga liddi ku ah.

Dowladda Jarmalka oo bandhigtay tirada Soomaalida aan haysan sharciga dalkaasi

Dowladda Jarmalka ayaa bishii Abriil soo bandhigtay tiro koobka ay ku sameysay muwaadiniinta Soomaalida ee ku nool dalkaasi ee aanay haysan nidaamka sharciga dalka, isla markaana waxa ay tilmaamtay in ay dadkaasi gaarayaan ku dhawaad 68 kun sida lagu xusay warbixin Ururka Taageeridda Qaxootiga dalkaasi.

Tiro koobkaan ay sameysay dowladda Jarmalka kadib markii ay ku ogaatay sida ay gobollada ugu kala sugan yihiin dadka Soomaalida oo isugu jira ragga iyo dumarka kuwa badan marka la eego dadkaas sida lagu sheegay warka kasoo baxay dowladda Jarmalka.

Xukuumadda Baarliin ayaa sheegtay in aanay weli dadkaan qaadan dhalashada labaad balse uu u socdo nidaamka ay u marayaan si ay u noqdaan muwaadiniin dhameystiran, laguma soo darin dadka qaatay sharciga ee dalkaasi.

Jarmalka waxa uu kamid yahay dalalka Yurub ee ajaanibta badan martigeliyay, kuwaas oo intooda badan tagay sanado kala duwan, waxaana Soomaalida wehliya muwaadiniin kale ee ka kala socda dalalka ku teedsan qaaradda Afrika iyo Bariga Dhexe oo dalkaasi ku galay qaab tahriib ah.

Madaxwaynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud iyo RW Jarmalka Olaf Scholz waxyaabaha ay ka wada hadleen waxaa kamid ah in 65,000 Soomaali ah oo Soomaaliya ka timid ay dalkaas jooga (Waa kuwa sharciga weyn aanan heysan), kuwaasina ay ku jiraan qaar yar oo dalkaan aanan laga rabin, dalkooda hooyo ee Soomaaliya inay u laabtaanna la rabo.

Madaxweyne Xasan Sheekh wuxuu sheegay inuu dadkaasi tirada yar ee Jarmalka ay diideen, dalkooda inay ku celiyaanna rabaan ay dedejinayaan ama fududeynayaan sidii Soomaaliya loogu celin lahaa. Dadkaasna lama sii qeexin inay yihiin kuwa diidmada haysta ama kuwa danbiyada galay iwm.

Labo mataano Soomaali ah oo 22 jir ah ayaa wajahaya in laga masaafuriyo dalka Iswiidhan loona soo diro Soomaaliya, iyadoo hooyadood iyo walaalahood ay weli ku nool yihiin dalkaasi.

Caaliya iyo walaalkeed Cabdinajiib ayaa hadda lagu hayaa xarun ay maamusho Hay’adda Socdaalka Iswiidhan ee Migrationsverket, waxaana la qorsheeyay in Soomaaliya loo masaafuriyo 22-ka Sebteembar. Labada walaal ayaa sheegay in si lama filaan ah loo xiray toddobaadkii hore xilli ay booqasho caadi ah ku tageen saldhig booliis oo ku yaalla Sharholmen ee koonfurta Stockholm.

Sida ay sheegtay Caaliya iyada iyo walaalkeed waxaa markii hore loo sheegay inay u socdaan kulan balse markii dambe waxaa loo qaaday xarunta lagu hayo dadka sugaya masaafurinta, iyadoo aan loo oggolaan inay qaataan dhar ama alaabtooda gaarka ah.

Mataannadan ayaa Iswiidhan yimid iyagoo carruur ah, waxaana loo oggolaaday inay dalka ku sii nagaadaan sababo la xiriira xiriirka ay la leeyihiin hooyadood oo dalka uga soo baxsatay rabshadaha kooxda Al-Shabaab ee ka dhex dagaalanta gudaha dalka Soomaaliya.

Si kastaba, markii ay mataanuhu gaareen 18 sano mas’uuliyiinta dalka Iswiidan waxay go’aamiyeen in aysan mar dambe si toos ah uga mid ahayn xubnaha qoyska ee hooyadood lagu salayn karro joogitaankooda dalka.

Migrationsverket ayaa 29-kii Abriil go’aamisay in aan loo oggolaan karin inay sii joogaan Iswiidhan, iyadoo maxkamad socdaalkuna hore u qiimeysay in xogta ay Caaliya soo bandhigtay aysan ku filnayn in loo aqoonsado qof u baahan ilaalin.

Kiiskooda ayaa soo baxay xilli dalka Iswiidhan ay diyaarinayso xeerar cusub oo dhaqangeli doona 1-da Oktoobar 2026, kuwaas oo loogu talagalay in wax laga beddelo xaaladda dhalinyarada qaangaarka ah ee wajahaya masaafurin. Isbeddelladan ayaa qayb ka ah heshiis siyaasadeed oo ay gaareen xisbiyada taageera dowladda, waxaana arrinta masaafurinta dhalinyarada si weyn looga dooday siyaasadda Iswiidhan.

Qareenka mataanaha, Eva-Lena Hanervorsh ayaa sheegtay in aan weli caddayn in xeerarka cusub ay khuseyn doonaan Caaliya iyo walaalkeed, Qareenku waxay Migrationsverket u gudbisay codsi lagu joojinayo masaafurinta, iyadoo ku salaynaysa xeerarka cusub iyo xuquuqda ay u leeyihiin nolol qoys iyo nolol gaar ah.

Waxay sidoo kale sheegtay inay diyaarinayso dacwad loo gudbinayo Maxkamadda Yurub ee Xuquuqda Aadanaha, iyadoo dalbanaysa in la qaado tallaabo degdeg ah oo lagu hakiyo masaafurinta haddii aysan hay’adda socdaalku joojin. Sida ku cad go’aanka hay’adda booliiska xuduudaha booliisku waxay la xiriireen safaaradda Soomaaliya, waxaana la sheegay in loo diyaariyay mataanaha dukumentiyada safarka iyo qorshaha lagu fulinayo masaafurintooda.