Connect with us

Gumeysi iyo isir sifeyn

Dalalka Muslimka ah ee caalamka ayaa mudaaharaad ka dhigay duqeymaha ay diyaaradaha Israa’iil ku hayaan Gaza

Qarax habeenimadii Talaadada ka dhacay isbitaalka magaalada Gaza oo ay ku dhaawacmeen dad Falastiiniyiin ah iyo dadka deegaanka oo raadinaya gabbaad ayaa ahaa mowduuc caan ah oo ka mid ah dibadbaxyada. Lama oga sababta ka dambeysay qaraxa ka dhacay Isbitaalka Al-Ahli.

Published

on


Kumanaan kun oo qof oo ku nool dalalka Muslimka ah iyo kuwa kale ayaa Jimcihii sameeyay bannaanbax ay ku midaysan yihiin Falastiiniyiinta ku nool Marinka Gaza. Waxa ay ku baaqeen in la soo afjaro go’doominta iyo duqeymaha ay Israa’iil ku hayso duullaanka bahalnimo ee koonfurta Israa’iil ay ku qaadeen dagaalyahannada kooxda Xamaas ee ka taliya Gaza.

Dibad-baxayaashu waxay salaaddii jimcaha ka dib u jiheysteen isbaarooyinka ciidamada Israa’iil ee Daanta Galbeed, waxayna isugu soo urureen Ciraaq oo ku taalla xadka dalkaas uu la wadaago Urdun; Urdun laftiisa; goobaha Masar oo dhan; caasimadda Turkiga ee Ankara iyo magaalada ugu dadka badan ee Istanbul; iyo Indonesia, Muqdisho, Malaysia, Morocco iyo Koonfur Afrika.

Qarax habeenimadii Talaadada ka dhacay isbitaalka magaalada Gaza oo ay ku dhaawacmeen dad Falastiiniyiin ah iyo dadka deegaanka oo raadinaya gabbaad ayaa ahaa mowduuc caan ah oo ka mid ah dibadbaxyada. Lama oga sababta ka dambeysay qaraxa ka dhacay Isbitaalka Al-Ahli.

Qiimeynta Mareykanka ayaa lagu sheegay in qaraxa uusan ka dhalan duqeyn diyaaradaha Israa’iil, sida ay markii hore sheegtay wasaaradda caafimaadka ee Xamaas ay maamusho ee Gaza. Israa’iil ayaa soo bandhigtay muuqaal, maqal iyo cadeymo kale oo ay ku sheegtay in ay cadeynayaan in qaraxa uu ka dhashay gantaal ay si khaldan u rideen dagaalyahannada Falastiiniyiinta, kuwaas oo iska fogeeyay mas’uuliyadda.

Associated Press si madaxbanaan uma xaqiijin mid ka mid ah sheegashooyinka ama cadaymaha ay sii daayeen dhinacyadu. Go’doominta Israa’iil ee dhulka falastiiniyiinta iyo duqaymaha cirka ah ee ay ku hayso ayaa ahaa waxa diiradda lagu saaray horraantii toddobaadkan bannaanbaxyo ka dhacay jaamacadaha Masar, gudaha dhismaha xafiiska Koongareeska ee Washington, bannaanka safaaradda Israa’iil ee Bogota, Colombia iyo agagaarka safaaradda Maraykanka ee Beyruut, Lubnaan.

Ku dhawaad laba toddobaad ka dib weerarkii Xamaas ee Israa’iil, mudaaharaadyada noocan oo kale ah ayaa sii socday iyadoo Israa’iil ay isu diyaarinaysay duullaan dhinaca dhulka ah oo la filayo inay ku qaado Gaza.

Wasaaradda caafimaadka ee Gaza ayaa sheegtay in in ka badan 4,000 oo qof lagu dilay Gaza in ka badan 13,000 oo kalena lagu dhaawacay tan iyo markii uu dagaalku billowday, kuwaas oo u badan haween, carruur iyo dad waaweyn. In ka badan 1,000 qof ayaa la rumeysan yahay in lagu aasay burburka hoostiisa, mas’uuliyiinta ayaa sheegay. In ka badan 1,400 oo qof ayaa lagu dilay Israa’iil, kuwaas oo u badnaa dad rayid ah oo la dilay intii uu socday duulaanka dhimashada badan ee Xamaas. Ku dhawaad 200 oo kale ayaa la afduubay.

Muqdisho

Waxaa magaalada Muqdisho ka dhacay banaanbax ballaaran oo lagu taageerayo dadka reer Falastiin. Boqolaal dadweyne ah ayaa ka qeyb-galay banaanbaxan oo sidoo kale muujinayay sida looga horjeedo duqeymaha diyaaradaha Israa’iil ay ka wadaan dhulka Falastiiniyiinta.

Sheekh Cabdul Xayi oo kamid Culimaddii halkaasi kula hadashay dadweynaha isku soo baxay ayaa waxa uu sheegay in banaanbaxan uu muujinayo gardarada Israa’iil ku hayso Muslimiinta Reer Falastiin.

“Isku soo baxaan aan isku soo baxeyno waxaa iskugu soo baxnay in qadiyadda ay Israa’iil gardaran tahay, oo dhulka Islaameed ay haysato in ay muujiso,” ayuu yiri Sheekh Cabdull Xayi. Waxa uu sheegay in maadaama Muslim nahay ay tahay in aan garab istaag u muujino dadka reer Falastiin, si aan weliba ka ganbasho laheyn, “Waa la ogyahay cidda sidaas wax yeelaysa, waxaa garta siineyna Falastiin.”

Waxa uu intaas kusii daray “Hubka la isticmaalayo ducada ayaa ka khatarsan, maxaa yeelay ducada Ilaahay ayay u jeeda. Ilaahayow guulle (Falastiin) waa isku soo aruursadeene.”

Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa maalmo ka hor si adag u cambaareysay duqeymaha Israa’iil, iyada oo ku baaqday xabad joojin shuruud la’aan ah, ayada oo Israel xasuusisay qawaaniinta caalamiga ah. Bayaanka oo markaas kasoo baxay wasaaradda arrimaha dibadda Soomaaliya ayaa waxaa lagu yiri “Waxaan ugu baaqeynaa Israa’iil in ay ixtiraamto sharciga caalamiga iyo xabbad joojin deg-deg ah oo shuruud la’aan ah.”

Daanta Galbeed

Mudaaharaadyo ayaa shalay oo Jimce ah ka dhacay magaalooyinka waaweyn ee Daanta Galbeed ee la haysto kadib salaadii duhurnimo. Falastiiniyiinta ayaa ka soo dareeray masaajida, waxayna u jiheysteen kontaroolada ciidamada Israa’iil ee Ramallah, Hebron iyo Beytlaxam, halkaas oo ay dhagaxaan kula dhaceen ciidamada, kuna gubay taayiro. Ciidamada amaanka Israa’iil ayaa ka jawaabay sunta dadka ka ilmeysiisa iyo wareegyo toos ah.

Wasaaradda caafimaadka ee Falastiin ee ku taal Daanta Galbeed ayaa sheegtay in 21 qof ay ku dhaawacmeen rasaas ay ciidamadu fureen. Xiisadda ayaa si gaar ah u kacsaneyd Hebron, halkaas oo dhaqdhaqaaqayaasha Xamaas ay ku baaqeen mudaaharaadyo waaweyn. Dadka deggan Hebron ayaa wadaagay nuqullo waraaqo ah oo ay sheegeen in magaalada oo dhan ay ku daadiyeen diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Israa’iil oo ka digayay in cid kasta oo “ku soo bandhigta magaca Xamaas la daba-geli doono.” Ma jiro wax hadal ah oo ka soo baxay militariga Israa’iil. Magaalada Tulkarem, dableyda ayaa watey qoryo iyo xabbado la garaacay Jimcihii intii lagu jiray aaska 13 qof oo lagu dilay dagaal ay ciidamada Israa’iil ku qaadeen xerada qaxootiga ee Nuur Shams.

Masar

Kumanaan Masaari ah ayaa mudaaharaad ka dhigay magaalooyinka iyo magaalooyinka ku yaala dalka Waqooyiga Afrika, iyagoo muujinaya sida ay u garab taagan yihiin Falastiiniyiinta ku sugan Gaza. Tallaabo naadir ah, dowladda Masar ayaa oggolaatay oo xitaa gacan ka geysatay abaabulka 27 goobood oo dibad-baxayaashu isugu soo baxayaan Jimcaha. Tan iyo markii uu xukunka qabtay 2013, xukuumadda Cabdel-Fattah El-Sisi ayaa mamnuucday mudaaharaadyo dadweyne oo waaweyn. Laakiin mudaaharaadyada Falastiiniyiinta taageersan ayaa sidoo kale ka dhacay meelo aan la magacaabin.

Boqolaal qof ayaa isugu soo baxay barxadda Masjidka Al-Azhar, oo ah machadka ugu horreeya diinta Islaamka ee Sunniga, oo ku yaalla bartamaha Qaahira. “Al-Aqsa, ha werwerin, waxaan kugu soo furanaynaa naf iyo dhiig,” ayay ku qayliyeen salaaddii duhur ee jimcaha ka dib. Masjidka Al-Aqsa waa goobta saddexaad ee ugu barakeysan Islaamka oo ku taal magaalada qadiimiga ah ee lagu muransan yahay ee Jerusalem, waana goob ay sidoo kale Yuhuuddu u taqaan Temple Mount, oo ah goobta ugu barakeysan diinta Yuhuudda. Bannaanbax aan ka mid ahayn kuwii ay dawladdu ansixisay, ayaa dad badan oo mudaaharaadayey isugu soo baxay fagaaraha Taxriir, halkaas oo ay ciidammada ammaanku xidheen. Fagaaraha hoose ee magaalada Qaahira ayaa ahaa goobtii udub dhexaad u ahaa kacdoonkii 2011 ee xilka looga tuuray madaxweynihii hore ee Xusni

Mubaarak.
Goobaha banaan baxa ee rasmiga ah oo ku yaala magaalo kasta oo weyn oo Masar ka tirsan, TV-ga qaranka waxa uu soo bandhigay mudaaharaadayaasha oo lulaya calammo kuna dhawaaqaya ereyo taageersan Falastiin.
In kasta oo Masar ay xiriir la leedahay Israa’iil iyo Xamaas, haddana aqlabiyadda ugu badan ee Masaaridu waxay u naxaan falastiiniyiinta iyo rabitaankooda madaxbannaanida.
Toddobaadkii la soo dhaafay, El-Sisi waxa uu si cad u dhaleeceeyay Israa’iil, isaga oo ku eedeeyay xukuumadda Benjamin Netanyahu in ay isku dayday in ay baabi’iso qadiyadda Falastiin iyada oo ku riixaysa dadka deggan Gaza dhulka Masar.

Lubnaan

Tobaneeyo kamid ah taageerayaasha kooxda Xisbullah ee dalka Lubnaan iyo kuwa kale ayaa isugu soo baxay duleedka koonfureed ee magaalada Beirut iyagoo ku baaqaya in la qaado go’doominta Qasa iyo in la taageero Falastiiniyiinta halkaas ku sugan. “Waxaan salaamaynaa geesiyaasha Gaza, dadka Gaza, waayeelka, ragga, haweenka iyo carruurta,” ayuu yiri xildhibaanka Xizbullah Ali Cammaar. Dibadbaxayaasha ayaa ruxayay calamada Xisbullah, Lubnaan iyo Falastiin, waxayna gubeen calanka Mareykanka.
Ururka Xisbullah iyo militariga Israa’iil ayaa ku dagaalamay magaalooyinka ku teedsan xadka Lubnaan iyo Israa’iil. Kooxda xagjirka ah ayaa ku hanjabtay inay sii kordhin doonto hadii Israel ay duulaan dhulka ah ku qaado Gaza, halka Israel ay wacad ku martay inay si adag uga aargudan doonto Lubnaan hadii ay taasi dhacdo. Dowladda Lubnaan iyo beesha caalamka ayaa ka cabsi qaba in duulaanka dhulka ah uu ku balaadhiyo dagaalka dalka aan lacagta lahayn iyo meelo kale oo gobolka ah. Israa’iil iyo Xisbollah waxa dhexmaray dagaal socday muddo bil ah, kaas oo ku dhammaaday is-mari-waa sannadkii 2006-dii.

Turkiye

Dalka Turkiga oo ay dowladdu ku dhawaaqday saddex maalmood oo baroor diiq ah oo ay ku garab taagan tahay dadkii ku dhintay qaraxii ka dhacay isbitaalka Qaza, kumannaan qof ayaa dibadbaxyo ka dhigay bannaanka masaajidda kaddib salaaddii Jimcaha ee magaalada Istanbul iyo caasimadda Ankara.

Magaalada Istanbul, dibad baxayaasha xiriir la leh kooxaha Islaamka ayaa lulayay calamada Turkiga iyo Falastiin, waxayna kor u qaadeen boorar waxayna ku dhawaaqayeen erayo ay ku cambaareynayaan ficillada Israa’iil ee Gaza. “Jooji xasuuqa!” iyo “Israa’iil gacan ku dhiigle ka bax Falastiin” qaar ka mid ah boorarka ayaa lagu akhriyay. Ilaa tobaneeyo nin oo xidhan jaakadaha dhakhaatiirta cas cas ayaa sitay caruusooyin muujinaya dhallaan dhintay si ay uga mudaaharaadaan qaraxa cisbitaalka, halka qaar ka mid ah mudaharaadayaasha ay dab qabadsiiyeen sawirka raysal wasaaraha Israa’iil iyo calanka Israa’iil.
Si ka duwan mudaaharaadyadii horraantii toddobaadkan, markii qaar ka mid ah mudaaharaadayaashu ay isku dayeen in ay galaan safaaradaha Israa’iil ee Ankara iyo Istanbul oo ay rashka ku tuurayeen Qunsuliyadda Israa’iil, wax rabshado ah lama soo sheegin intii ay socdeen dibadbaxyadii Jimcihii.

Israa’iil ayaa diblomaasiyiinteeda kala baxday Turkiga Khamiistii sababo la xiriira dhanka ammaanka, sida ay saraakiishu sheegeen.

Ciraaq

Boqolaal mudaaharaadayaal Ciraaqi ah ayaa isugu soo baxay marinka galbeed ee Trebil ee u dhow Urdun mudaharaad ay soo qabanqaabiyeen Qaabdhismeedka Iskudubarid, isbahaysi ay Iran taageerto kooxaha siyaasadeed ee Shiicada ah iyo maleeshiyaadka Ciraaq. Isbaheysiga taageersan Iran ayaa sidoo kale ku baaqay dibad bax ka dhacay Baqdaad oo u dhow albaabka weyn ee aagga aadka loo ilaaliyo ee caalamiga ah, halkaas oo ay ku taallo safaaradda Mareykanka, si ay u cambaareeyaan taageerada ay Israa’iil u siiso dagaalka socda ee Xamaas.

Ninka ay isku hayaan ee ah wadaadka Shiicada ah ee Ciraaq Muqtada Al-Sadr, ahna ninka ugu saamaynta badan dalkaas, ayaa soo saaray baaq uu Khamiista ugu baaqayo waddamada Carabta ee xuduudka la leh Israa’iil, gaar ahaan Lubnaan, Suuriya, Masar iyo Urdun, inay ka qaybgalaan wax uu ugu yeedhay bannaanbax nabadeed oo ka dhaca xuduudahooda. Dibad-baxayaasha ayaa ruxayay calanka Falastiin, waxayna ku dhawaaqayeen “Maya Israa’iil” ka hor inta aysan tukan salaadda oo ay goob joog ka yihiin culimada diinta.

Maalmihii la soo dhaafay, maleeshiyaad ay taageerto Iran ayaa weeraray saldhigyada ciidamada Mareykanka ee Ciraaq. Iran ayaa ka digtay in duulaanka dhulka ee Israa’iil ay ku hayso Qaza ay dhalin karto in ay sii xoogaystaan kooxaha hubaysan ee xulafada ah iyo dagaal gobolka oo suurtagal ah.

Jordan

Dibad-baxayaal taageersan Xamaas ayaa isku dhacay ciidamada ammaanka ee Urdun oo u diiday inay u dhaqaaqaan dhanka xuduudka la haysto ee Daanta Galbeed, waxayna booliisku xidheen ugu yaraan laba qof. Dhammaan waddooyinka soo gala xadka ayaa la xiray, waxaana dhowr kun oo qof loo oggolaaday inay bannaanbax ka dhigaan deegaanka Naour, oo u dhexeeya caasimadda Cammaan iyo xudduudda.

Dibad-baxayaasha ayaa ku qeylinayay ereyo ay ku taageerayaan Xamaas, waxayna cambaareeyeen dowladda Urdun oo xannibtay soohdimaha. Waxa ay sidoo kale dalbadeen in dhammaan xiriirka diblumaasiyadeed ee kala dhaxeeya Israa’iil la jaro, lagana saaro safiirkeeda u fadhiya Jordan.

Yemen

Kumanaan Yamaniyiin ah ayaa isugu soo baxay guud ahaan dalka kala qeybsan ee dagaaladu aafeeyeen iyagoo taageeraya Falastiiniyiinta. Mudaaharaadyo waaweyn ayaa ka dhacay magaalada caasimadda ah ee Sanca, oo ay maamulaan fallaagada Xuutiyiinta ee ay Iiraan taageerto, balse sidoo kale waxay ka dhaceen koonfurta halkaas oo ay gacanta ku hayaan kooxda gooni-goosadka ah ee lagu magacaabo Golaha Ku-meel-gaadhka Koonfureed.

Magaalada Sanca, kumaankun ayaa lulaya calanka Falastiin, iyagoo ku dhawaaqaya: “Naftayada, iyo dhiigayada, ayaan idiin huraynaa… Alla falastiiniyiinta.”

Fallaagada Xuutiyiinta ayaa ah cadawga cadawga ah ee Israa’iil iyo Maraykanka. Toddobaadkii hore, hoggaamiyaha kooxda ayaa uga digay Maraykanka faragelinta colaadda u dhaxaysa Israa’iil iyo Xamaas, isagoo ku hanjabay in ciidamadiisu ay ka aargudan doonaan diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo gantaallada. Xuuthiyiinta ayaa si joogta ah u abaabula socdaalo ay ku taageerayaan Falastiiniyiinta xilliyada colaadaha u dhaxeeya Israa’iil iyo Falastiiniyiinta.

Morooko

Mudaaharaadayaasha oo sitay boorar isla markaana ku qeylinayay halku dhigyo ay ku taageerayaan falastiiniyiinta ayaa mudaaharaad ka dhigay bannaanka masjidka salaaddii kadib ee magaalada Salé ee dalka Marooko. Ka qayb galayaasha Lahcen Farhi ayaa sheegay in uu rajaynayo in kulanka nabada ahi uu caawin doono dadka Gaza.
“Ugu yaraan waxaan rabnaa in dawooyinka ay gaaraan, ama … si loo joojiyo dagaalka,” ayuu yidhi, isaga oo raaciyay in tibaaxaha taageerada Falastiiniyiinta waa in la qabtaa ” rabshad la’aan iyo qaabka sharciga.”

Malaysiya

Ku dhawaad 1,000 qof oo Muslimiin ah ayaa salaaddii Jimcaha kadib socod ku maray waddo mashquul badan oo ku taalla magaalada Kuala Lumpur, iyagoo ku baaqaya in la soo afjaro dilka Gaza. Iyagoo lulaya calanka falastiiniyiinta, ayaa isugu soo baxay afaafka hore ee safaaradda Mareykanka, oo ammaankeeda si weyn loo adkeeyay, si ay uga mudaaharaadaan taageerada Mareykanka uu siiyo Israa’iil. “Israa’iil waa cagajugleyn weyn, waana fulaynimo sababtoo ah waxay beegsanayaan carruurta, isbitaalka. (Falastiiniyiintu) waa kuwo aan waxba tari karin, sababtoo ah waxaa loo diiday dhammaan waxyaabaha aasaasiga ah ee nolosha si ay u noolaadaan, haddana (Israa’iil) waxay ka cawdeen inay u cagajugleen Xamaas,” ayay tiri Salwa Tamrin oo hawlgab ah.

Iyaga oo ku dhawaaqaya “Geeridu waxay ku socotaa Israa’iil, Ilaah baa weyn,” qaar badan ayaa sitay boodhadh ay ku dalbanayaan in la joojiyo rabshadaha. “Aniga ahaan Falastiin waa xaq falastiin, ma ahan meesha ay ku nool yihiin Israa’iiliyiinta. Waxay aadeen halkaas oo ay ka qaateen dhulkii” Falastiiniyiinta, ayuu yiri dhaqdhaqaaqe Isyraf Cimraan.

Inta badan Muslimiinta Malaysia, oo si weyn u taageerta qadiyadda Falastiin, ayaan xiriir diblomaasiyadeed la lahayn Israa’iil. Ra’iisul Wasaare Anwar Ibrahim oo Sacuudiga u jooga ka qeyb galka shirka Golaha Iskaashiga Khaliijka ee ASEAN iyo Khaliijka, ayaa Jimcihii ka digay in dhibaatada bini’aadantinimo ee Gaza ay sii ballaarin karto colaadda gobolka iyo caalamka haddii aan xal loo helin.

Indonesiya

Magaalada Jakarta ee caasimadda Indonesiya, dibadbaxayaal ayaa ka soo baxay dhowr masaajid oo ay ku sugnaayeen safaaradda Mareykanka ee Jakarta oo si weyn loo ilaaliyo si ay u cambaareeyaan taageerada Mareykanka ee Israa’iil. Dibadbaxyo kuwan la mid ah ayaa sidoo kale ka dhacay afaafka hore ee howlgalka Qaramada Midoobay oo dhowr kiilo mitir u jira safaaradda iyo barxadda wasaaradda arrimaha dibadda ee Indonesiya. Mas’uuliyiinta ayaa sheegay in ilaa 1,000 qof ay ka qeybgaleen isu soo baxyada ka dhacay Jakarta kadib salaadii jimcaha oo lagu qabtay dalka ugu dadka badan caalamka ee Muslimiinta u badan.

Dibad-baxayaasha oo socod ku maray safaaradda Mareykanka ayaa hakiyay isu socodkii wadada iyagoo ku dhawaaqayay “Ilaah baa weyn” iyo “Bad Falastiiniyiinta”. Lulaya calamada Indonesia iyo Falastiin iyo boodhadh ay ku qoran yihiin “Waan ku hanweynahay inaan taageerno Falastiin,” in ka badan 100 mudaaharaadayaal buuq badan ayaa isugu soo baxay waddo weyn oo ku taal Jakarta oo bannaanka safaaradda ka baxda.

Qaarkood waxay gubeen sawirada madaxweyne Joe Biden iyo ra’iisul wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu. Ilaa 1,000 booliis ah ayaa la dhigay agagaarka safaaradda, madaxtooyada u dhow iyo howlgalka Qaramada Midoobay. Indonesiya ayaan xiriir diblomaasiyadeed oo rasmi ah la lahayn Israa’iil, mana jirto safaarad Israa’iil ku leedahay dalkaas. Waa taageere xooggan oo Falastiiniyiinta. Madaxweyne Joko Widodo ayaa si kulul u cambaareeyay qaraxa isbitaalka magaalada Gaza. “Hadda waa waqtigii dunidu ay u wada istaagi lahayd si ay u dhisto midnimo caalami ah si loo xalliyo arrinta Falastiin si caddaalad ah,” Widodo ayaa ka sheegay Sacuudi Carabiya, halkaas oo uu kaga qayb-galayo shir-madaxeedka Golaha Iskaashiga Khaliijka ee ASEAN-Gulf.

Talyaaniga

Bulshada Yuhuuda ee Rome ayaa xusuustay qiyaastii 203 qof oo la rumaysan yahay in ay haysteen Xamaas iyaga oo u dhigay miiska Shabbat ee bannaanka sunagogga weyn ee caasimadda iyo kuraas madhan mid kasta oo ka mid ah la haystayaasha.

Kursi kasta dhabarkiisa waxa saarnaa warqad waraaq ah oo ay ku qoran tahay magaca, da’da iyo sawirka qof kasta oo maqan. Miiska dushiisa waxa saarnaa shumac, khamri iyo kibis challah ah, rootiga tidcan ee sida caadiga ah la cuno inta lagu jiro xilliga cuntada habeenkii Jimcaha. Isla warqado isku mid ah ayaa ka soo muuqday boorarka xayaysiinta ee meelo kale oo ku yaal bartamaha magaalada Rome.

Dawladda Israel ayaa sheegtay in Xamaas ay gacanta ku hayso dad lagu qiyaasay 203 qof, kadib markii ay maleeshiyaadku weerareen koonfurta Israa’iil 7-dii Okt. Ugu yaraan laba qof oo Talyaani-Israa’iiliyiin ah ayaa la rumaysan yahay inay ku jiraan. Madaxa bulshada Yuhuuda ee Rome, Victor Fadlun, ayaa sheegay in bulshadu ay rajaynayso dhibanayaal tiro yar intii suurtagal ah. Waxa uu sheegay in dadka reer Falastiin ay sidoo kale dhibban yihiin oo ay “la-haysteyaal” u yihiin Xamaas. Waxa uu yiri: “Waa in aan ka sugno gacan caawinaad oo aan rajeyneyno in xal sax ah loo helo qof walba.”

Koonfur Afrika

Dibadbaxayaal taageersan Falastiin oo ay hogaaminayaan xisbiga haya talada Koonfur Afrika ee African National Congress ayaa mudaaharaad ka dhigay safaaradda Israa’iil ee caasimadda Pretoria.

In ka badan 1,000 qof oo mudaaharaadayaal ah ayaa istaagay isu socodka dadka iyo gaadiidka xilli ay marayeen waddooyinka. Waxa uu ahaa mudaaharaad kii ugu weynaa ee ka dhaca Koonfur Afrika, halkaas oo qadiyadda falastiiniyiintu ay weli ka helaan taageero weyn.
Hogaamiyayaasha ANC, oo uu ku jiro madaxa xisbiga ee gobolka Gauteng, Panyaza Lesufi, iyo ku xigeenka xoghayaha guud ee 1aad Nomvula Mokonyane ayaa mudaaharaadayaasha ku hor kacayay waddooyinka Pretoria. Xulafada siyaasadeed ee ANC, oo ay ku jiraan Xisbiga Shuuciga ee Koonfur Afrika iyo Congress-ka Midowga Ganacsiga Koonfur Afrika, ayaa sidoo kale ku biiray socodka.

ANC ayaa muujisay sida ay u garab taagan tahay dadka reer Falastiin, iyadoo xoogga saaraysa xiriirkooda dheer ee soo jiray waayihii siyaasadda midab-takoorka ee ay hirgelisay xukuumadda tirada yar ee caddaanka ah. Hoggaamiyaha dhalinyarada, Collen Malatji, ayaa ugu baaqay dowladda Koonfur Afrika inay mamnuucdo dhammaan badeecadaha iyo ganacsiyada Israa’iil ee Koonfur Afrika.

Facebook Comments Box

Xafiiska Falanqeynta ee Diblomaasi.com waa xafiiska u qaabilsan dabagalka wararka, baarista qotoda dheer, xaqiiqo raadin, iyo ka warbixinta arrimaha danta guud, soo bandhigida xogta qarsoon ama daahsoon sida musuq maasuqa ama arrimo laga yaabo in aan si kale loo ogaan. Xafiiska Falanqeynta ee Diblomaasi.com wuxuu door muhiim ah ka ciyaaraa la xisaabtanka dawladda, ganacsatada iyo shakhsiyaadka iyaga oo xafiiskan soo bandhigaya sheekooyin muhiim ah oo saamayn ku yeelan kara bulshada. Ujeedada waa abuurista xaddaarad cusub.

Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Gumeysi iyo isir sifeyn

Kumanaan shaqaale Hindi ah oo imanaya Israa’iil – mas’uuliyiin dowladda

Xukuumadda Netanyahu ayaa ku beddelaysa shaqaalaha Falastiiniyiinta shaqaale u dhashay waddanka Koonfurta Aasiya ee Hindiya.

Published

on

SAWIRKA: Shaqaalaha Hindida ah oo la jaan qaadayaan inay soo gudbiyaan foomamka diiwaangelinta markay shaqo ka raadinayaan Israa'iil inta lagu guda jiro shaqo qorista ee Machadka Tababarka Warshadaha (ITI) ee Lucknow, caasimadda gobolka Uttar Pradesh ee Hindiya Janaayo 25, 2024. © Naeem ANSARI / AFP

Ugu yaraan 6,000 oo shaqaale dhismaha ka shaqeyn doona oo ka socda Hindiya ayaa imaan doona Israa’iil inta lagu jiro Abriil iyo Maajo, Galbeedka Jerusalem ayaa Arbacadii ku dhawaaqay.

Shaqaalahan Hindida ah ayaa loo shaqaaleysiiyay si ay u bedelaan Falastiiniyiinta laga xayiray inay galaan Israa’iil tan iyo markii uu dagaalka Qasa ka qarxay. Qorista shaqaalle Hindiyan ah waxay dhalin doontaa “tirada ugu badan ee shaqaalaha ajnabiga ah ee yimaada Israa’iil oo ka shaqeyn doona qaybaha dhismaha waqti gaaban,” ayay yiraahdeen saraakiishu.

Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu, Wasaaradda Maaliyadda ee Israa’iil, iyo Wasaaradda Dhismaha iyo Guriyeynta ayaa dhammaantood taageeray soo jeedinta ah in la shaqaaleysiiyo shaqaale Hindi ah iyada oo loo marayo qorshe maalgelineed oo wadajir ah.

Benjamin Netanyahu ayaa si shakhsi ah ugu yeeray shir uu la yeeshay saraakiisha sare ee Jerusalaam Arbacadii “si loo fududeeyo kordhinta tirada badan ee shaqaalaha ajnabiga ah ee Israa’iil,” ayay dawladda Israa’iil ku sheegtay hadal ay soo saartay.

Warbaahinta Hindiya ayaa horaantii bishan sheegtay in 60 Hindi ah ay u tageen Israa’iil si ay uga shaqeeyaan dhismaha. Dadkaan xoogsatada ah ayaa qayb ka mid ah ku imanaya heshiis dawladdeed oo u dhexeeya waddamada, sida ay sheegtay warbaahinta Firstpost ee laga leeyahay dalka Hindiya.

Intaa waxaa dheer, warbixin kalle ayaa sheegayso in qiyaastii 900 oo shaqaale dhismaha ka shaqeyn kara oo dhashay Hindiya ah ayaa horeba ugu safray Israa’iil bilihii la soo dhaafay iyada oo loo marayo ‘B2B (ganacsiga-ka-ganacsiga) dariiqa’ waxaana ku lug leh hay’adaha kheyraadka aadanaha ee labada waddan.

Bixinta mushaharka sare ayaa la rumeysan yahay in ay soo jiidaneyso shaqaalaha dhismaha ee Hindida. Waxay heli karaan $150-$300 bishii gudaha dalkooda, halka Israa’iil ay bixinayso ugu yaraan $1,600 bishii.

Bishii Jannaayo, 9,727 musharraxiin shaqaalle ayaa ku guulaystay imtixaannada u qalmidda shaqaalaha dhismaha ee gobollada Hindiya ee Haryana iyo Uttar Pradesh. Ku dhawaad 10,000 oo shaqaale ah ayaa lagu wadaa inay u safraan Israa’iil si heersare ah, wakaaladda wararka ee PTI ayaa werisay bishii hore, iyadoo soo xiganaysa ilo ka tirsan Ururka Dhisayaasha Israa’iil.

Warshadaha dhismaha ee Israa’iil ayaa wajahaya dhibaato yaraan shaqaale, taasoo keentay in mashaariic badan ay istaagaan. Kahor weerarkii 7-dii Oktoobar ee Xamaas iyo aargoosiga Israa’iil, ilaa 150,000 Falastiiniyiin ah oo ka yimid Daanta Galbeed iyo 18,500 oo dheeraad ah oo Qaza ka yimid ayaa ruqsad u heystay inay Israa’iil shaqo u galaan, Times of Israel ayaa sheegtay horaantii sanadkan.

Bishii Maarso, New Delhi waxay kula talisay muwaadiniinteeda ku sugnaa aagga xuduudda Israa’iil inay u guuraan gobollada nabdoon ee dalka ka dib markii shaqaale Hindi ah lagu dilay weerar gantaal oo u dhow xudduudda Lubnaan.

Ra’iisul wasaaraha Hindiya Narendra Modi ayaa ka mid ahaa madaxdii ugu horreysay ee caalamka ee cambaareysay weerarkii Xamaas ee 7-dii Oktoobar, kaasoo uu si aan gabasho lahayn ugu tilmaamay fal argagaxiso. New Delhi waxay dhaqan ahaan taageertay xal laba dawladood ah oo lagu xallinayo khilaafka Israa’iil iyo Falastiin, in kasta oo Galbeedka Jerusalem ay ku cadaadisay New Delhi inay si rasmi ah Xamaas ugu aqoonsato koox “argagixiso”.

Ra’iisul Wasaare Narendra Modi oo ah shaqsi aad u necel Muslimiinta ayaa xittaa xukuumadiisa waxay la imaaday dhaqan ah in Muslimiinta gacan adag lagula dhaqmo.

Rabshado ka dhan ah Muslimiinta oo baahsan

Intii lagu guda jiray dabaaldegyada, Muslimiinta Hindiya waxay soo sheegeen weeraro jir iyo af ah oo ay geysteen kooxaha Hinduuga ah usbuucii la soo dhaafay, taas oo sare u qaadaysa cabsida laga qabo xiisadaha jira.

Gobolka Telangana ee koonfurta-dhexe ee Hindiya, kooxo Hinduus ah oo wata calamada saffron ayaa muslimiinta ku dhibayey iyagoo qoob ka ciyaar ku hor sameenayey masaajid. Waxay kaloo gubeen dukaan nin Muslim leeyahay, iyagoo ku dhawaaqayay ‘Jai Shri Ram’ (guusha Lord Ram) iyo “Mullah (Muslim) aad Pakistan”.

Magaalada Delhi waxaa laga maqlay halku dhigyo ka dhan ah Muslimiinta intii lagu guda jiray isu soo baxyada caasimadda iyadoo la burburiyay dhismayaal ku yaalla xaafadaha ay ku badan yihiin Muslimiinta. Magaalada Bihar ee waqooyi bari Hindiya, ka qaybgalayaasha isu soo bax loogu dabaaldegayay furitaanka macbadka Ram waxay dab qabadsiiyeen qabuuraha muslimiinta.

Weeraro ka dhan ah Muslimiinta ayaa sidoo kale laga soo sheegay gobolka Uttar Pradesh, halkaas oo saddex nin oo Hinduu ah ay koreen saqafka sare ee masjidka oo ay ku beddeleen calankiisii cagaarnaa ee loo yaqaano Saffron. Gobolka Madhya Pradesh ee deriska la ah, xubin ka tirsan kooxaha Hinduuga ah ayaa koray meel sare oo kaniisad ah oo uu burburiyay isagoo kor u taagay calan saffron ah oo ay ku sawiran yihiin Hinduuga.

Iska horimaadkii ugu xumaa ayaa ka dhacay xaafadaha ay ku badan yihiin Muslimiinta ee Mumbai, halkaas oo kooxo ka badan 200-300 oo nin Hinduu ah ay waddooyinka ku soo degeen iyagoo wata baaskiillo, isla markaana ku hubeysan qoryo iyo dhagxaan waaweyn.

Haweenka Muslimiinta ah ayaa sidoo kale waxaa dhibay kooxo Hinduus ah oo ku dhawaaqayay ‘Jai Shri Ram’, oo ah halku-dhig diimeed oo inta badan lala xiriiriyo tuuganimada kooxaha. Koox kale oo ku sugan Mumbai ayaa nin Muslim ah garaacay.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Gumeysi iyo isir sifeyn

Ciidamada Israa’iil ayaa isbitaalka Qaza ee Al-Shifa ku dilay 400 oo Falastiini ah

Xafiiska warbaahinta dowladda ee fadhigeedu yahay Qaza ayaa sheegay in ciidamada Israa’iil ay xireen oo ay jirdileen boqolaal bukaan ah, shaqsiyaad barakacayaal ah iyo shaqaalaha caafimaadka ee isbitaalka iyo nawaaxigiisa.

Published

on


Ciidamada Israa’iil ayaa dilay in ka badan 400 oo falastiiniyiin ah waxayna burburiyeen in ka badan 1,050 guri intii lagu guda jiray 13 maalmood oo ay weerareen cisbitaalka Al-Shifa ee magaalada Qaza, sida ay sheegtay xafiiska warbaahinta dowladda Sabtidii.

Xafiiska warbaahinta dowladda ee fadhigeedu yahay Qaza ayaa sheegay in ciidamada Israa’iil ay xireen oo ay jirdileen boqolaal bukaan ah, shaqsiyaad barakacayaal ah iyo shaqaalaha caafimaadka ee isbitaalka iyo nawaaxigiisa.

War qoraal ah oo soo baxay ayaa lagu muujiyay xaalada adag ee ay ku sugan yihiin 107 bukaan iyo 60 ka mid ah shaqaalaha caafimaadka oo ku xaniban isbitaalka xaalado ka baxsan bini’aadantinimo oo aan haysan biyo, dawo, cunto iyo koronto.

Waxay ku eedaysay Israa’iil inay is-hortaagtay isku dayo ay hay’adaha caalamiga ahi ku doonayeen inay ku daadgureeyaan bukaannada, taas oo khatar gelisa noloshooda.

Xukuumadda Qaza waxay haysataa “Maamulka Maraykanka, beesha caalamka iyo qaar ka mid ah dalalka Yurub si buuxda mas’uuliyadda ka saaran ka qaybqaadashada xasuuqa iyo isir sifaynta ay ciidamada Israa’iil ka geysteen marinka Qaza.”

Isagoo ku baaqaya tallaabo la taaban karo oo lagu joojinayo weerarrada isbitaallada iyo burburinta Qaza, dowladdu waxay ku boorisay “ururada caalamiga ah, waddamada Carabta iyo Islaamka, inay ka gudbaan cambaareynta iyo aamusnaanta oo ay qaadaan tallaabooyin dhab ah oo lagu joojinayo weerarrada xasuuqa.”

Israa’iil ayaa weerar millatari oo ba’an ku qaaday Qaza tan iyo 7-dii Oktoobar weerar ka dhacay xuduudda oo ay hoggaaminayeen kooxda iska caabinta Falastiin ee Xamaas, kaas oo lagu dilay in ka yar 1,200 oo Israa’iiliyiin ah.

In ka badan 32,700 oo Falastiiniyiin ah, una badan haween iyo carruur, ayaa tan iyo markii Israa’iil ay ku dishay Qaza, iyadoo ay u sii dheer tahay burbur ballaaran, barakac iyo xaalado macluul.

Maxkamadda caalamiga ah ee cadaaladda ee ICJ ayaa Israa’iil ku eedaysay xasuuq. Go’aan ku meel gaar ah oo dhacay bishii Janaayo ayaa lagu amray Tel Aviv inay joojiso falalka xasuuqa ah ayna qaado tillaabooyin lagu dammaanad qaadayo in gargaarka bini’aadantinimo la siiyo dadka rayidka ah ee Qaza.

Weerarada Israa’iil ee isbitaallada

Qasa, meelo aad u ballaaran oo burbur ah ayaa lagu arkay dagaallo culus oo ku hareeraysan dhowr isbitaal.

Inkastoo weerarrada isbitaallada ay tahay dambi dagaal, Israa’iil waxay isku daydaa inay qiil uga dhigto weerarrada iyadoo ku eedaysay Xamaas inay ku dhuumaalaysanayaan gudaha iyo godad hoostooda xarumaha caafimaadka iyo inay bukaannada iyo shaqaalaha caafimaadka u adeegsadaan gabbaad, sheegashooyinkaas oo hore loo caddeeyay inay been abuur yihiin.

Ciidamada Israa’iil ayaa Sabtidii sheegay inay “sii wadaan inay baabi’iyaan” xubnaha Xamaas ee agagaarka isbitaalka ugu weyn, Al-Shifa ee magaalada Qaza, iyada oo ku dhawaad 200 la sheegay in lagu dilay 13 maalmood oo dagaal ah.

Wasaaradda caafimaadka ee Qaza ayaa sheegtay in 107 bukaan ay ku hareen gudaha Al-Shifa, oo ay ku jiraan 30 naafo ah, waxayna sheegtay in Israa’iiliyiinta ay joojiyeen isku daygii lagu doonayay in dadkaasi lagu soo daadgureeyo.

Weerarada militariga Israa’iil ayaa sidoo kale ka socday laba isbitaal oo ku yaala koonfurta magaalada Khan Yuunis – ee cisbitaalka Naasir, sida laga soo xigtay xafiiska warfaafinta ee xukuumadda Xamaas, iyo Isbitaalka Al-Amal, sida ay sheegtay Bisha Cas.

Ururka Caafimaadka Adduunka (WHO) ayaa ka digay in Qaza ay hadda leedahay 10 isbitaal oo “sida ugu yar u shaqeeya”, oo hoos uga dhacay 36 ka hor weerarrada Israa’iil.

Madaxa Hay’adda Cafimaad Adduunka, Tedros Adhanom Ghebreyesus, ayaa sheegay in 9,000 oo bukaan ah ay u baahan yihiin inay uga baxaan Qaza “adeeg caafimaad oo nafo lagu badbaadiyo, oo ay ku jiraan daaweynta kansarka, dhaawacyada duqeymaha, sifeynta kelyaha iyo xaalado kale oo dabadheer.”

Facebook Comments Box

Continue Reading

Gumeysi iyo isir sifeyn

Qaza waxaa ka socda weerarro, iyadoo ay jiraan warar sheegaya in wadahadallada xabbad joojinta ay dib u bilaabmeen

Ugu yaraan 75 qof ayaa ku dhintay duqaymo cusub iyo weeraro dhulka ah oo ay fuliyeen Israa’iil, kuwaas oo u badan haween iyo carruur, sida ay sheegtay wasaaradda caafimaadka ee Qaza.

Published

on


Duqeymo habeenimo ah ayaa burburiyay marinka Qaza iyadoo wadahadalka xabad joojinta Israa’iil iyo Xamaas uu dib uga furmayo Qaahira maanta oo Axad ah, sida uu sheegay telefishinka qaranka Masar.

Iska horimaadyo xooggan ayaa ka socday dhulka la go’doomiyay ee Falastiin, oo ay ku jiraan isbitaallo dhowr ah, dagaalladan socda oo billowday ku dhawaad lix bilood ka hor.

Iyadoo ay sii xumaanayso xiisadda bini’aadantinimo ee ka dhalatay go’doominta Israa’iil, gargaarkii Qaza ayaa Sabtidii isu rogay qas iyo dhimasho, iyadoo la sheegay in Israa’iil ay rasaas furtay iyo is-jiid jiid ka dhacay goobta. Sida laga soo xigtay shaqaalaha caafimaadka ee bisha cas, ugu yaraan shan qof ayaa la dilay.

Goob joogayaal ayaa ku waramay in rasaas la isweydaarsanayay, taasoo keentay in darawalada gaadiidka xamuulka oo argagaxsan ay si degdeg ah ku dhaqaaqaan, isla markaana ay ku dhufato dhowr qof.

Si loo yareeyo dhibaatada Qaza ee 2.4 milyan oo qof, markab kale oo gargaar ah ayaa ka soo shiraacay jasiiradda Mediterranean ee Qubrus si uu u keeno 400 oo tan oo cunto gargaar ah oo qayb ka ah maraakiibta yar yar.

Quwadaha shisheeye waxay kordhiyeen meelaha gargaarka loogu baahan yahay, in kasta oo hay’adaha Qaramada Midoobay iyo hay’adaha samofalku ay ka digayaan in tani ay hoos u dhigayso baahida daran ee ka jirta halkaas. Dhowr qof ayaa ku dhintay isbuurasho ama qarqoomeen iyagoo isku dayaya inay baakadaha ka soo saaraan badda.

Ugu yaraan 75 qof ayaa ku dhintay duqaymo cusub iyo weeraro dhulka ah oo ay fuliyeen Israa’iil, kuwaas oo u badan haween iyo carruur, sida ay sheegtay wasaaradda caafimaadka ee Qaza.

Dagaalka ayaa si aan kala joogsi lahayn u sii socday inkasta oo golaha ammaanka ee Qaramada Midoobay uu Isniintii hore soo saaray qaraar uu ku dalbanayo “xabad joojin degdeg ah” iyo in la sii daayo dhammaan la haystayaasha Xamaas.

Xiisada ayaa ka dhalatay dhimashada dadka rayidka ah ee u dhaxaysa Israa’iil iyo taageereheeda Maraykanka, gaar ahaan hanjabaadda Israa’iil ee ku wajahan inay ciidamada dhulka ku riixayaan magaalada Rafah ee koonfurta fog ee Qaza.

Washington ayaa u ansixisay balaayiin doollar oo bambaanooyin iyo diyaarado dagaal ah oo Israa’iil la siiyey maalmihii la soo dhaafay, The Wall Street Journal ayaa sheegay, isagoo soo xiganaya saraakiil aan la magacaabin.

Mudaharaad balaaran oo ka dhacay Tel Aviv

Iskahorimaadka ayaa sii xoogeystay markii Xamaas ay soo galeen Oktoober 7, taasoo keentay in ku dhawaad 1,160 ay ku dhinteen Israa’iil, ayna qabteen 250 la haystayaal ah.

Aargoosiga Israa’iil waxa uu ahaa olole duqeymo aan loo meel dayin, oo ay ku dhinteen ugu yaraan 32,705 qof, oo u badan haween iyo carruur, ayna sababtay masiibo bini’aadantinimo.

Cadaadis xooggan oo lagu doonayay in lagu sii daayo la haystayaasha, Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ayaa ansixiyay wareeg cusub oo wadahadal xabbad-joojin ah oo ka dhici doona Dooxa iyo Qaahira.

TV-ga Masar ee Al-Qaheera oo aad ugu dhow hay’adaha sirdoonka dalkaasi ayaa sheegay in wada-hadallada ay dib uga bilaaban doonaan magaalada Qaahira maanta oo Axad ah.

Barroosin ayaa Sabtidii yiri, “Illo ka tirsan ammaanka Masar ayaa Al-Qaheera News u xaqiijiyay dib u billaabashada wada xaajoodka xabbad joojinta ee u dhexeeya Israa’iil iyo Xamaas oo berri ka dhacaya caasimadda Masar ee Qaahira.”

Netanyahu ayaa wajahaya cadaadis uga imaanaya qaraabada la haystayaasha iyo taageerayaasha, oo ay ku jiraan isu soo baxyo ballaaran oo habeenkii sabtida ka dhacay Tel Aviv halkaas oo booliisku ay biyo u adeegsadeen mudaaharaadayaasha oo dab shiday oo xiray waddooyinka waaweyn.

Mid ka mid ah mudaaharaadayaasha iyo la haystayaashii hore, Raz Ben Ami, ayaa dalbaday gorgortanka in ay heshiis gaaraan si ay xorriyaddooda u helaan.

“Ra’iisul wasaaraha, isagoo ka wakiil ah ragga iyo dumarka la haysto, isagoo ka wakiil ah dadka Israa’iil, sii wada-xaajoodyada Qatar: Ha ku soo laaban heshiis la’aan.”

Weerarada Israa’iil ee isbitaallada

Qasa, meelo aad u ballaaran oo burbur ah ayaa lagu arkay dagaallo culus oo ku hareeraysan dhowr isbitaal.

Inkastoo weerarrada isbitaallada ay tahay dambi dagaal, Israa’iil waxay isku daydaa inay qiil uga dhigto weerarrada iyadoo ku eedaysay Xamaas inay ku dhuumaalaysanayaan gudaha iyo godad hoostooda xarumaha caafimaadka iyo inay bukaannada iyo shaqaalaha caafimaadka u adeegsadaan gabbaad, sheegashooyinkaas oo hore loo caddeeyay inay been abuur yihiin.

Ciidamada Israa’iil ayaa Sabtidii sheegay inay “sii wadaan inay baabi’iyaan” xubnaha Xamaas ee agagaarka isbitaalka ugu weyn, Al-Shifa ee magaalada Qaza, iyada oo ku dhawaad 200 la sheegay in lagu dilay 13 maalmood oo dagaal ah.

Wasaaradda caafimaadka ee Qaza ayaa sheegtay in 107 bukaan ay ku hareen gudaha Al-Shifa, oo ay ku jiraan 30 naafo ah, waxayna sheegtay in Israa’iiliyiinta ay joojiyeen isku daygii lagu doonayay in dadkaasi lagu soo daadgureeyo.

Weerarada militariga Israa’iil ayaa sidoo kale ka socday laba isbitaal oo ku yaala koonfurta magaalada Khan Yuunis – ee cisbitaalka Naasir, sida laga soo xigtay xafiiska warfaafinta ee xukuumadda Xamaas, iyo Isbitaalka Al-Amal, sida ay sheegtay Bisha Cas.

Ururka Caafimaadka Adduunka (WHO) ayaa ka digay in Qaza ay hadda leedahay 10 isbitaal oo “sida ugu yar u shaqeeya”, oo hoos uga dhacay 36 ka hor weerarrada Israa’iil.

Madaxa Hay’adda Cafimaad Adduunka, Tedros Adhanom Ghebreyesus, ayaa sheegay in 9,000 oo bukaan ah ay u baahan yihiin inay uga baxaan Qaza “adeeg caafimaad oo nafo lagu badbaadiyo, oo ay ku jiraan daaweynta kansarka, dhaawacyada duqeymaha, sifeynta kelyaha iyo xaalado kale oo dabadheer.”

Facebook Comments Box

Continue Reading

Gumeysi iyo isir sifeyn

Madaxa Qaramada Midoobay ayaa ku booriyay Qaza in la gaarsiiyo gargaar bini’aadantinimo oo ballaaran

Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay Antonio Guterres ayaa Isniintii sheegay inay jirto baahi degdeg ah oo xabbad-joojin bini’aadannimo ah oo ka dhacda Qaza, halkaasoo ay ka jirto gaajada aad u daran.

Published

on

Gawaarida gargaarka bini'aadantinimo ee loo qorsheeyay Qaza ayaa sugaya ogolaanshaha xadka Kerem Shalom (Karm Abu Salem) ee soohdinta - Maarso 14, 2024.

Isagoo ka hadlayay booqashadii uu ku tagay Jordan, Guterres ayaa sheegay in Qaramada Midoobay ay sii wadi doonto inay ku dedaalayso marin u helida iyo meelaha laga soo galin karo gargaarka, wuxuuna ugu baaqay Israa’iil inaysan sameyn wax xaddidaad ah ama caqabad ku ah gaarsiinta gargaarka.

Hay’adaha caalamiga ah ee bini’aadantinimada ayaa ka cawday helid la’aanta gargaarka ay u fidiyaan dadka rayidka ah ee Falastiiniyiinta, iyagoo sabab uga dhigaya agabka ay diideen kormeerayaasha Israa’iil, kolonyada ay Israa’iil ku hayso iyo la’aanta gudaha Qaza dagaalka socda awgeed.

Isaga oo si gaar ah uga hadlaya xaaladda waqooyiga Qaza, Guterres waxa uu yidhi, “Gabi ahaanba waa lama huraan in hadda la helo sahay gargaar bini’aadantinimo oo aad u badan.”

Guterres ayaa sidoo kale ka dhawaajiyay inuu taageersan yahay joojinta dagaalka si loo fududeeyo jawaab celin bini’aadantinimo oo xoogan oo ka jirta Qaza.

“Ma jiri doono xal bini’aadantinimo oo waara iyadoo dagaal uu socda sida tan oo kale,” Guterres ayaa yidhi.

Madaxa Qaramada Midoobay ayaa sheegay in ay waajib tahay in hadda la soo afjaro dagaalka, lana sii daayo la haystayaasha ay kooxaha Falastiiniyiinta ku haystaan Qaza. Waxa uu sheegay in sidoo kale loo baahan yahay in diiradda la saaro sawirka weyn, inkastoo, iyo in la aqoonsado in xal waara oo laga gaaro khilaafka Israa’iil iyo Falastiin uu ku imaan karo oo keliya xal laba dowladood ah.

Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ayaa lagu wadaa inuu Isniinta u codeeyo qaraar ku baaqaya xabbad-joojin inta lagu guda jiro bisha barakeysan ee Ramadaan, iyo sidoo kale “si degdeg ah oo shuruud la’aan ah loo sii daayo dhammaan la haystayaasha” ee lagu haysto Qaza.

Intaa waxaa dheer, qaraarku wuxuu xoojinayaa baahida loo qabo ballaarinta qulqulka gargaarka bini’aadannimo ee Qaza iyo xoojinta ilaalinta rayidka halkaas.

Shiinaha ayaa muujiyay taageerada uu u hayo tallaabadan, waxaana diblomaasiyiinta Qaramada Midoobay ay sheegeen in qaraarku uu sidoo kale taageero ka helay Mareykanka iyo wakiillada dhammaan 10-ka xubnood ee la doortay ee golaha.

Golaha Ammaanka ayaa Jimcihii ku guuldareystay inuu ku baaqo xabbad-joojin laga sameeyo Qaza ka dib markii Ruushka iyo Shiinaha ay diidmada qayaxan ku diideen qaraar uu soo diyaariyay Mareykanka oo taageeraya joojinta dagaalka. Waa markii toddobaad ee goluhu ku heshiin waayo xabbad joojin tan iyo markii uu dagaalku billowday.

Dagaalka ayaa sii socday Isniintii iyadoo militariga Israa’iil ay ka warbixiyeen howlgalo dheeraad ah oo ay ka fuliyeen aagga isbitaalka Shifa ee magaalada Qaza, iyo sidoo kale dagaal dhulka ah iyo duqeymo cirka ah oo ka dhacay bartamaha Qaza.

Toddobaadkan waxa kale oo uu wadahadal ku keenayaa Washington, iyadoo Wasiirka Difaaca Israa’iil Yoav Gallant uu u safray shirar ka dhacay Pentagon-ka iyo saraakiil kale oo sare oo Israa’iil ah oo lagu wado inay kulamo la yeeshaan saraakiisha Aqalka Cad.

Mareykanka ayaa si cad u sheegay in aysan taageeri doonin weerar ay Israa’iil ku qaaddo Rafah, oo ku taalla xuduudka Qaza iyo Masar, iyadoo aysan jirin qorshe lagu ilaalinayo dadka rayidka ah ee halkaas ku sugan. Balse Israa’iil ma aysan sheegin halka ay u rari doonto Falastiiniyiinta halkaasi gabaad ka dhiganaya.

Qaxootiga inta badan waxaa lagu qasbay halkaas inay u cararaan amar ka yimid ciidamada Israa’iil oo u sheegay in ay ka baxaan guryahooda oo ku yaala waqooyiga Qaza iyadoo ciidamada Israa’iil ay ku sii siqayaan halkaas marxaladihii hore ee dagaalka.

Ra’iisul wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ayaa ku dooday “ma hayno waddo aan kaga adkaanno Xamaas inagoo aan gudaha u gelin Rafah oo aan meesha ka saarin guutooyinka ku haray halkaas”.

Hogaamiyaha Israa’iil ayaa u sheegay Xoghayaha Arimaha Dibada ee Maraykanka Antony Blinken intii lagu guda jiray shirkii jimcaha ee Israa’iil, “Waxaan rajeynayaa inaan taas ku sameeyo taageerada Mareykanka, laakiin haddii aan u baahanahay, waxaad sameyn doonaa kaligaa.”

Dowladda Mareykanka ayaa si toos ah u taageerta Israa’iil. Waxayna si kala go’an ahayn u siisaa taageero militari.

Dagaalkan ayaa ku billowday weerarkii Argagaxiso ee Xamaas ay ku qaadday Israa’iil 7-dii Oktoobar oo ay ku dhinteen 1,200 oo qof, waxaana lagu qabtay ilaa 250 la haystayaal ah, oo 100 ka mid ah ay weli ku haystaan Qaza. Wasaaradda caafimaadka ee marinka Qaza ee ay maamusho Xamaas ayaa sheegtay in in ka badan 32,200 oo qof lagu dilay intii uu socday weerarka is-daba-joogga ah ee Israa’iil. Wadarta guud waxaa ku jira dagaalyahannada Xamaas iyo dad rayid ah, iyadoo wasaaraddu ay sheegtay in saddex meelood labo meel dadka dhintay ay yihiin haween iyo carruur.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Gumeysi iyo isir sifeyn

Maxbuus Falastiini ah ayaa ku dhintay xabsiga Israa’iil ka dib caafimaad xumo iyo jirdil loo gaystay: warbixin

Juma Abu Ghanima waa dhibbanihii ugu dambeeyay ee dayacaad caafimaad xumo iyo tacaddiyada jirdilka ee baahsan ee ka jira xabsiyada Israa’iil u geeriyooday, taas oo si aad ah kor ugu kacday tan iyo 7-dii Octoober.

Published

on

Xabsiyada Israa'iil waxaa ku badan tacaddiyo ka dhanka ah maxaabiista Falastiiniyiinta [Getty/file sawir]

Maxbuus Falastiini ah oo magaciisa yahay Juma Abu Ghanima ayaa ku dhintay xabsiga Israa’iil toddobaadkan iyada oo ay jiraan warbixino sheegaya dayacaad caafimaad xumo iyo xadgudubyo nidaamsan oo caadi ka ah jeelasha Israa’iil, sida ay xaqiijiyeen kooxaha xuquuqda Falastiiniyiinta Sabtidii.

Juma Abu Ghanima ayaa dhintay shan maalmood ka dib markii ay soo baxeen warar sheegaya in xaaladiisa caafimaad ay aad uga sii dareyso, Guddiga Arrimaha Maxaabiista iyo Naadiga Maxaabiista Bulshada Falastiin (PPS) ayaa war rasmi ah ku sheegay sidaas.

26-jirkan ayaa laga soo wareejiyay xabsiga Eshel oo ku yaalla saxaraha Naqab (Negev) waxaana la geeyay isbitaal ku yaalla Israa’iil, kaddib markii laga helay qolka uu ku jiray asigoo miir daboolan, kaddib markii xaaladdiisa caafimaad ay sii xumaatay ayaa waxaa la geeyey isbitaalka.

Dhimashada Juma Abu Ghanima ayaa ka dhigaysa tirada guud ee maxaabiista ku dhintay xabsiyada Israa’iil tan iyo 7dii Oktoobar waxay gaaraysaa ilaa 13kii.

Maamulka Israa’iil ayaa sheegay in Juma Abu Ghanima oo la qabtay bishii Diseember uu ku biiray Xamaas.

Waxaa bishii hore lagu soo oogay dambiyo amni oo halis ah, waxaana la xiray ilaa dhamaadka dacwadaha sharciga ah, sida ay sheegtay Times of Israel.

Bayaankooda, guddiga PPS waxay ku sheegeen inay mas’uul ka yihiin dilka Abu Ghanima xabsiga Israa’iil, iyadoo jirdilka iyo dayacaadda joogtada ah ee caafimaad ee ka dhanka ah maxaabiista Falastiiniyiinta ah ee lagu hayo xabsiyada Israa’iil ay aad u kordheen tan iyo 7-dii Oktoobar – markaasoo Israa’iil ay billowday inay qaado dagaalkeeda bahalnimo ee Qaza, oo ay ku dhinteen in ka badan 31,600 oo qof.

Marqaatiyo dhowr ah ayaa shaaca ka qaaday in ilaalada xabsiyada Israa’iil ay si xun ula dhaqmeen oo ay si wada jir ah u ciqaabeen maxaabiista Falastiiniyiinta todobaadyadii ka dambeeyay weerarkii militariga ee Qaza.

Maxaabiista oo ay ku jiraan gabdho da’yar ayaa tilmaamay in lagu garaacay ulo, isla markaana ay eeyaha afka ka duubeen, lagana qaatay dharkii, cuntadii iyo bustayaalkii ay wateen.

Labadan NGO ayaa sidoo kale intaa ku daray in maamulka Israa’iil ay si ula kac ah u diidan yihiin inay shaaciyaan aqoonsiga tiro maxaabiis ah oo reer Qazan ah oo lagu hayo xabsiyada Israa’iil, iyadoo Tel Aviv ay wali sii wado xariga iyo inay si qasab ah u xirto Falastiiniyiinta.

Ugu yaraan 250 qof oo maxaabiis falastiiniyiin ah oo uu ku jiro marxuumka dhintay Juma Abu Ghanima ayaa ku dhintay xabsiyada Israa’iil tan iyo 1967dii.

Tirada guud ee maxaabiista Falastiiniyiinta ah ee ku xiran jeelasha Israa’iil ayaa kor u dhaaftay 9,100, oo ay ku jiraan 3,558 qof oo lagu hayo maxaabiista maamulka.

Facebook Comments Box

Continue Reading
Advertisement
Geeska Afrika9 mins ago

Deeq bixiyayaasha aduunka ayaa balaayiin gargaar ah u balan qaaday dalka Suudaan oo ay dagaaladu halakeeyeen

Afrika26 mins ago

Dalka Burkina Faso oo eryay diblomaasiyiin Faransiis ah – sababta waa maxay?

Yurub4 days ago

Norway ‘waxay diyaar u tahay’ inay aqoonsato madax-bannaanida Falastiin: Ra’isul Wasaaraha Norway

Bariga dhexe4 days ago

Waa maxay sababta ay Israa’iil halis usii gelinayso xiisadda Bariga Dhexe?

Bariga dhexe4 days ago

Maxaa kasoo cusboonaday weerarkii ugu dambeeyey ay Iiraan ku qaadday Israa’iil?

Ameerika5 days ago

Victor Manuel Rocha, safiir hore oo Mareykanka ah – Safiirkii u basaasayay Cuba tobanaan sano, waxaa lagu xukumay 15 sano

Bariga dhexe6 days ago

Iiraan iyo Israa’iil oo lagu booriyay in ay xiisadda u dhexeeya qaboojiyaan

Siyaasadda Arrimaha Dibadda6 days ago

Kenya ayaa soo jeedisay in xal laga gaaro xiisada ka dhex aloosan Soomaaliya iyo Itoobiya ee ku saabsan heshiiska dekedda

Sirdoonka & Militariga6 days ago

Jabhada Xoraynta Oromada – afka Oromada: Waraanna Bilisummaa Oromo

Geeska Afrika7 days ago

Mid ka mid ah mucaaradka Itoobiya oo toogasho lagu dilay

Gumeysi iyo isir sifeyn1 week ago

Kumanaan shaqaale Hindi ah oo imanaya Israa’iil – mas’uuliyiin dowladda

Afrika1 week ago

Dunidu waxay ku fashilantay Ruwaanda 1994-tii – madaxweyne Paul Kagame

Geeska Afrika2 weeks ago

Kenya: Isbitaalka Qaranka ee Kenyatta ayaa ku dhawaaqay in la tuuri doono haraaga 541 qof, oo ay ku jiraan 475 carruur ah

Dhaqaalaha2 weeks ago

Zimbabwe waxay soo saartay lacag ‘dahab’ ah oo ay ku beddeshay dollarka

Sirdoonka & Militariga2 weeks ago

Maraykanka oo isu diyaarinaya weerar ‘aan laga fursan karin’ oo kaga imaan kara Iiraan – warbaahinta

Sirdoonka & Militariga2 weeks ago

Sida ay Iiraan u samaysatay giraangirta cadawga ee ku xeeran Israa’iil

Dhaqan, Af, iyo Taariikhda2 weeks ago

Yurub waxay xaday dhaxalkii Afrika ee Cadaaladu ma guulaysan doontaa?

Diblomaasiyadda2 weeks ago

Yukreyn ‘waxay noqon doontaa xubin ka tirsan NATO’ – Xoghayaha Arimaha Dibada ee Mareykanka Antony Blinken

Siyaasadda Arrimaha Dibadda2 weeks ago

Maxay ka dhigan tahay in Soomaaliya ay cayrisay safiirka Itoobiya, islamarkaana xirto qunsuliyado?

Diblomaasiyadda2 weeks ago

Ergeyga Mareykanka ee QM ayaa uga digay Iiraan inaysan weerar ku qaadin dadka Mareykanka ah ee weerarka qunsuliyada Suuriya

Sirdoonka & Militariga2 weeks ago

Waa kuma taliyihii ciidamada Iiraan ee lagu dilay duqeynta Dimishiq?

Falsafada iyo Siyaasada Arrimaha Bulshada2 weeks ago

Nibirowga Dhititaalka: Qalaalasaha digitaalka iyo loollanka caqlaaniga ah

Siyaasadda Arrimaha Dibadda2 weeks ago

MD Xassan Sh. Maxamuud oo booqasho ku jooga Sacuudi Carabiya – Maxaa loogu yeeray?

Wararka3 weeks ago

Waa maxay sababta doorashada Istanbul ay u tahay doorasho aad indhaha loogu hayo ee Turkiga?

Gumeysi iyo isir sifeyn3 weeks ago

Ciidamada Israa’iil ayaa isbitaalka Qaza ee Al-Shifa ku dilay 400 oo Falastiini ah

Gumeysi iyo isir sifeyn3 weeks ago

Qaza waxaa ka socda weerarro, iyadoo ay jiraan warar sheegaya in wadahadallada xabbad joojinta ay dib u bilaabmeen

Falsafada iyo Siyaasada Arrimaha Bulshada3 weeks ago

Waa Maxay Nidaamka Boqortooyo?

Siyaasadda Soomaaliweyn3 weeks ago

Cutubyada 1aad illaa 4aad ee dastuurka Soomaaliya oo la ansixiyay – sidee loogu falceliyey?

Wararka3 weeks ago

QM: Burcad Haiti ah waxay dileen 1,500 qof saddex bilood gudahood

Aasiya3 weeks ago

Iscasilaadii Madaxweynihii Vietnam waxay muujinaysaa khilaaf ka dhex jira xisbiga – Falanqeeyayaasha

Gumeysi iyo isir sifeyn3 weeks ago

Madaxa Qaramada Midoobay ayaa ku booriyay Qaza in la gaarsiiyo gargaar bini’aadantinimo oo ballaaran

Siyaasadda Soomaaliweyn3 weeks ago

Banaanbax uu soo abaabulay guddoomiyaha gobolka Banaadir Yuusuf Madaale oo lagu taageerayo wax ka beddelka dastuurka

Siyaasadda Soomaaliweyn3 weeks ago

Haddii ‘Soomaali oo heshiis ah la rabo dastuurka yaanan la siyaasadeynin’ – Xisbiga Qaransoor

Sirdoonka & Militariga4 weeks ago

Mareykanka ayaa burburiyay iskaashigii la dagaalanka argagixisanimada – Safiirka Ruushka Anatoly Antonov

Sirdoonka & Militariga4 weeks ago

Doorka ciidanka iyo daryeel la’aantooda

Afrika4 weeks ago

Kacaankii Liibiya: Sida NATO ay u burburisay dowlad tobanaan sano la soo dhisaayey

Bariga dhexe4 weeks ago

Xiriirka Israa’iil iyo Sacuudi Carabiya oo isbeddel horumar leh laga gaaray

Gumeysi iyo isir sifeyn1 month ago

Maxbuus Falastiini ah ayaa ku dhintay xabsiga Israa’iil ka dib caafimaad xumo iyo jirdil loo gaystay: warbixin

Diinta Islaamka1 month ago

Fanaanka caanka ah ee u dhashay dalka Maraykanka Lil Jon ayaa qaatay diinta Islaamka

Arrimaha Bulshada iyo Qoyska1 month ago

Muhiimada ay inoo leedahay aqoonta ama waxbarashada

Xul