Illo wareedyo ay heshay Diblomaasi.com isla markaana ay u xaqiijiyeen dadka deegaanka ah ayaa tibaaxaya in shaqsiyaad gaar ah oo huwan shaar dowladeed isla markaana lagu sheegay inay yihiin Burcad caadeystay dhaca hantida shacabka birmageedada ah ay doonayaan inay dhulboob iyo barakicin ku sameeyaan xaafadda loo yaqaano Obasiibka waaxda Xalane ee ku taalla degmada Wadajir.

Shaqsiyaadkan ayaa dadka deegaanka ku wargeliyay in muddo kooban gudahooda ay ku faarujiyaan guryahooda oo milkiile ahaan u leeyihiin sida ay inoo xaqiijiyeen dadka deegaanka. Shacabka ku dhaqanka xaafadda Obasiibka ayaa tilmaamay in shaqsiyaadkan aysan u caddeyn ujeedadda, sababta keentay iyo in ay ka duullayaan awaamiir dowladdeed, sida ay inoo xaqiijiyeen dadka deegaanka ah.

Ma jirto war rasmi ah ee kasoo baxay maamulka degmada Wadajir ee la xiriirta arrintaan dhulboobka iyo barakicinta ee ka cabanayaan shacabka ku dhaqan xaafada Obasiibka ee degmad Wadajir kuwaasoo sheegay in tiro dhowr jeer ah xirriir ay la sameeyeen maamulka isla markaana wali aysan jawaab sugan ka helin.

Muqdisho afartii sano ee lasoo dhaafay iyo Seddexda bilood iyo maalmaha dheeraadka ah ee dowladda muddo dhaafka ah ay joogto waxaa joogto ka noqday hawlgallada barakicinta ee la sheego in dowladdu muddo xileedkeedu dhammaaday u adeegsanayso dadka rayidka ah ciidamadii loogu talagalay in ay amniga rayidka ah sugaan iyo sidoo kale gaadiidka Cagafcagafta.

Qeybo badan oo magaaladda kamid ah ayaa saameeyay hawlgallada barakicinta ah iyadoo boqolaal kun oo rayid ah la sheegay in ay galaafsadeen hawgalladaasi. Goobaha inta badan dadka laga saaro ayaa la siiya sida la sheegay ganacsato iyo siyaasiyiinta xigto la’ah madaxda waqtigoodu dhammaaday ee Villa Soomaaliya taasoo qeyb ka ah carada dadka rayidka ah halka qaar kalena lagu qasbo in kumanaan doollar ay ku iibsadaan guryaha oo qaarkood la sheego misne la warriyo inay u haystaan dukumenti sax ah oo sabar loogo ah.

Tallaabadan ayaa imaanaysa xilli Dowladda Federaalka ay wajahayso eedeymo kaga imaanaya bulshada taasoo la xiriira boobka dhulalka danta guud, barakicinta shacabka marastada ah, jirdilka ay ciidamada dowladda federaalka u geysanaayan shacabka laga barakicinayo dhulka iyo musuqa baahsan ay ka wado degmooyinka gobolka Banaadir.

Eedeeymo musaqmaasuq baahsan

Dhinaca kale, qaar kamid ah xubnaha mucaaradka ayaa ku eeddeyay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ee ku yimid nidaamka 4.5 inuu dano gaar ah ka leeyahay barakicinta iyo boobka dhulalka danta guud. Iyadoo muddooyinkan dambe cirka isku shareerayaan cabashooyinka bulshada ku dhaqan magaalada Muqdisho, iyaga oo sheegay in ay dhulboob iyo barakicin ku hayso dowlada federaalka. Maqnaanshaha hababka kormeer iyo isla xisaabtanka dowladnimo ayaa sii kordhisay dhibaatada. Dembiilayaashan waxay u dhaqmeen si aan sharciga waafaqsanayn, taas oo meesha ka saartay kalsoonidii ay shacabku ku qabeen dawladda iyo hay’addeeda.

Sida la wada ogyahay, Madaxweyne Xassan oo si hagar la’aan ah u daba jooga xaraashka dhulalka danta guud iyo bixinta qandaraasyada dowladeed ee reerkiisa, ayaa waxaa soo ifbaxaya dhaqan qallafsan oo hor leh, sida wareejinta lacagaha canshuuraha dowladda ee shirkadaha gaarka loo leeyahay ee xiriirka la leh qoyska Madaxweyne Xassan Sheekh Maxamuud, oo ka kooban heer wasiir, dowladda hoose ee Xamar, Wasaaradda Maaliyadda, Cashuuraha Berriga, Garoonka Diyaaradaha, Dekedda Muqdisho iyo wixii ka baxsan, waxay hoosta ka xariiqday in si nidaamsan looga faa’ideysanayo tayeynta shaqsiga ah oo ay kharashkeeda ku bixineyso dowladda hoose.

Eedeymaha musuqmaasuqa ee ka dhanka ah dowladda ayaa sidoo kale ah arrin culus oo u baahan in si qotodheer loo baaro. Musuqmaasuqa wuxuu saameyn toos ah ku leeyahay horumarka dalka, maadaama uu curyaamiyo adeegyada bulshada iyo kalsoonida maalgashiga. Sida uu sheegay Paul Kagame madaxwaynaha Ruwaanda : “Musuqmaasuqu waa cadowga horumarka.” Ruwaanda waxay tusaalle u noqotay sida loola dagaallami karo musuqmaasuqa iyadoo la adeegsanayo nidaam adag oo isla xisaabtan leh.

Aragtida maamul dowlad wanaag la’aanta Soomaaliya

Marka la eego aragtida maamulka wanaagsan, hoggaamintu waa in ay noqotaa mid ilaalisa xuquuqda muwaadiniinta, gaar ahaan kuwa nugul. Sida uu sheegay Nelson Mandela: “Hoggaamiye wanaagsan waa kan dadka ka hormariya naftiisa.” Hadalkan ayaa muujinaya in hoggaamiyaha dhabta ahi uu mudnaanta siiyo danta guud, halka eedeymaha hadda taagan ay tilmaamayaan dhaqan ka fog qiyamkaas.

“Hoggaamiyayaasha dhabta ahi, waxay u adeegaan dadkooda, dhiigmiiratadu se waxay u adeegaan naftooda. Xukunka MD Xassan wuxuu noqday ganacsi qoyseed, damiirka dadka oo la iibsado, hantidii dadweyne oo loogu takrifalo sidii mid gaar ah, iyadoo loo qaybinayo xulafada siyaasadeed, xubnaha qoyska, iyo geesawayn kooban oo macaash doon ah, halka danyartii ay kadeedan yihiin oo ay silcayaan. Tani ma aha hoggaamin ee waa boob iyo dhac.” – ayuu yiri Xildhibaan Cabdiraxmaan Cabdishakuur.

“Ummadda Soomaaliyeed waxay u baahan tahay madax si buuxda u fahma oo si buuxda u illaalisa mas’uuliyadda saaran, ku dhaqma dastuurka, danta qarankana ka hormariya wax kasta.” – ayuu yiri hoggaamiyaha Urur Siyaasaddeedka Qaransoor, Cabdijabaar Sh. Axmed.

Maamulka Xasan Sheekh ayaa wajahaya eedeymo culus oo la xiriira musuq maasuq, nin jecleysi, iyo kharashaad mas’uuliyad darro ah. Dhaqamadaasi kaliya ma wiiqayaan horumarka Soomaaliya balse sidoo kale waxay wax u dhimayaan sumcadeeda caalamka. Si ay Soomaaliya horay ugu socoto, waxaa lama huraan ah in madaxdeedu ay mudnaanta siiyaan daah-furnaanta, mudnaanta iyo mas’uuliyadda maaliyadeed.

Cabdijabaar Sheekh Axmed ayaa xusay in Soomaaliya ay u baahan tahay hoggaan fahamsan mas’uuliyadda saaran isla markaana ilaalin kara dastuurka iyo danta qaranka. Tani waxay tilmaamaysaa baahida loo qabo hoggaan ku dhisan hufnaan iyo isla xisaabtan. “Shacabka Soomaaliyeed waxa ay mudan yihiin madax u heellan daryeelka iyo horumarka qaranka, mana mudna kuwa xilalka ay hayaan uga faa’ideystaan ​​dano gaar ah. Waxaa la joogaa xilligii isbedel hoggaamineed oo si dhab ah uga tarjumaya qiyamka iyo rabitaanka shacabka Soomaaliyeed.” – ayuu yiri Cabdijabaar Sh. Axmed.

Dadka deegaanka Obasiibka waxay sheegeen in aysan helin sabab sharci ah oo lagu barakicinayo, taasoo muujinaysa jabinta mabda’a cadaaladda iyo xuquuqda aasaasiga ah ee aadanaha. Sida uu yiri Thomas Sankara: “Cadaalad la’aan meel kasta ka jirta waa halis ku ah cadaaladda meel kasta.” Sidaas darteed, haddii arrimahan aan wax laga qaban, waxay horseedi karaan xasilooni darro ballaaran.

Dhanka kale, shacabka Soomaaliyeed waxay la kulmayaan cadaadisyo kala duwan, oo ay ka mid yihiin barakicin, jirdil, iyo caddaalad la’aan. Arrimahan waxay muujinayaan baahida loo qabo dib-u-habeyn lagu sameeyo hay’adaha dowladda si loo hubiyo in ay u adeegaan shacabka si cadaalad ah.

Xaaladda ka taagan xaafadda Obasiibka ee degmada Wadajir waxay astaan u tahay dhibaatooyin waaweyn oo ka jira nidaamka dowladeed ee Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada hufnaanta, isla xisaabtanka, iyo illaalinta xuquuqda muwaadiniinta.

Cabdijabaar Sh. Axmed ayaa aaminsan “Si loo helo xal waara, waxaa lagama maarmaan ah in la xoojiyo hay’adaha dowliga ah, la hubiyo madax-bannaanida garsoorka, isla markaana la dhiso kalsoonida shacabka. Soomaaliya waxay u baahan tahay hoggaan ka shaqeeya danta guud, kana fog dano gaar ah, si loo gaaro horumar iyo xasillooni waarta.”

Qaran kastaa wuxuu ku dhismaa hoggaan leh aragti fog, daacadnimo, caddaalad iyo karti uu bulshada ku mideeyo. Taariikhda dunidu waxay caddeyneysaa in horumarka iyo burburka ummaduhu ay inta badan ku xiran yihiin tayada hoggaamiyeyaashooda. Maanta, shacabka Soomaaliyeed waxaa waajib ku ah inay fahmaan waxa lagu garto hoggaamiye wanaagsan iyo sida loo doorto masuuliyiin u adeegaya danta guud, halkii ay ka dooran lahaayeen dano gaar ah ama ballanqaadyo aan sal lahayn.

Hoggaamintu waa tiirka ugu muhiimsan ee lagu dhiso qaran nabdoon, horumarsan, isla markaana leh caddaalad iyo midnimo. Taariikhda bani’aadamka waxay marag ka tahay in guusha ama guuldarrada ummaduhu ay si weyn ugu xiran tahay tayada hoggaamiyeyaashooda. Hoggaamiyaha wanaagsan waa qof leh aragti fog, damiir suuban, aqoon, geesinimo iyo karti uu bulshada ku mideeyo himilo qaran. Soomaaliya, oo soo martay marxalado adag oo ay ka mid yihiin dagaallo sokeeye, kala qaybsanaan iyo caqabado siyaasadeed, waxay maanta u baahan tahay hoggaamiyeyaal leh sifooyin ka tarjumaya diinta Islaamka, dhaqanka Soomaaliyeed iyo mabaadi’da hoggaaminta casriga ah.

Falsafaddii hore ee hoggaaminta ayaa si qotodheer leh uga hadashay sifooyinka hoggaamiyaha wanaagsan. Sun Tzu, oo ahaa xeeldheere caan ku ahaa istaraatiijiyadda, wuxuu sheegay in hoggaamiyaha wanaagsan lagu garto garaad, kalsooni, bini’aadannimo, geesinimo iyo adkaysi. Garaadku waa awoodda lagu qiimeeyo xaaladaha laguna gaaro go’aanno sax ah. Kalsoonidu waxay dhalisaa ixtiraam iyo wada-shaqayn. Bini’aadannimadu waa naxariista iyo daryeelka shacabka. Geesinimadu waa awoodda lagu qaato go’aamo adag marka loo baahdo, halka adkaysiguna uu qofka ka caawiyo inuu u adkaysto caqabadaha.

Hoggaamiyaha wanaagsan waxa lagu gartaa garaadka, kalsoonimada, bini’aadannimo, geesinimo iyo adkaysi.

Du Mu, oo sharaxay aragtiyaha Sun Tzu, wuxuu tilmaamay in garaadku yahay awoodda qorshaynta, halka bini’aadannimadu ay tahay jacaylka shacabka iyo daryeelkooda. Wuxuu sidoo kale sheegay in geesinimadu tahay ka faa’iidaysiga fursadaha, halka anshaxuna yahay abuuridda nidaam iyo kala dambayn. Qaran aan lahayn nidaam iyo kala dambayn ma gaari karo horumar waara. Dhanka kale, Jin Lin wuxuu ka digay xad-dhaafka sifooyinka qaarkood. Wuxuu sheegay in garaad aan la soconin bini’aadannimo uu dadka ka fogeyn karo hoggaamiyaha, halka kalsooni xad-dhaaf ahi ay horseedi karto isla weyni iyo kacdoon. Sidoo kale, ad-adayg aan caqli ku dhisnayn wuxuu isu beddelaa dulmi iyo naxariis-darro. Sidaas darteed, hoggaamiyaha wanaagsan waa inuu isku dheellitiraa garaadka, naxariista, geesinimada iyo dulqaadka. Faylasuufkii weynaa Plato wuxuu aaminsanaa in hoggaamiyaha ugu habboon yahay qof jecel runta, neceb beenta, leh akhlaaq wanaagsan, aan hunguri badnayn, dadka si wanaagsan ula dhaqma, geesi ah, isla markaana leh xusuus iyo faham wanaagsan. Aragtidan ayaa weli muhiim u ah bulshada Soomaaliyeed maanta, maadaama hoggaamiyaha daacadda ahi yahay tiirka lagu ilaaliyo cadaaladda iyo wadajirka bulshada.

Qaran aan lahayn nidaam iyo kala dambayn ma gaari karo horumar waara.

Culimada casriga ah ee hoggaamintu waxay sii xoojiyeen fikradahaas. John Gardner wuxuu tilmaamay in hoggaamiyaha guulaysta uu leeyahay karti, aqoon, faham bulshada, hammi sare, kalsooni, dulqaad iyo awood uu ula qabsado isbeddellada. Kouzes iyo Posner, oo daraasad ku sameeyay tobannaan kun oo qof oo dunida ku nool, waxay ogaadeen in dadka oo dhan ay isku raaceen afar sifo oo ugu muhiimsan hoggaamiyaha: daacadnimo, aqoon, dhiirrigelin iyo aragti cad. John Maxwell isaguna wuxuu ku daray dabci wanaagsan, waayo-aragnimo, kalsooni nafeed iyo geesinimada uu qofku ku diido xeerarka guracan iyo musuqmaasuqa.

Robert Greenleaf wuxuu soo bandhigay mabda’a “Hoggaamiyaha Adeegaha”, isagoo sheegay in hoggaamiyaha dhabta ahi yahay qof dadka u adeega, kana hormariya danahooda kuwa gaarka ah. Hoggaamiyaha noocaas ahi wuxuu ka shaqeeyaa horumarinta waxbarashada, caafimaadka, dhaqaalaha iyo nabadda bulshada. Max DePree isaguna wuxuu yiri hoggaamiyaha wanaagsan wuxuu dadka tusaa himilo cad, ugu dambayntiina wuxuu u mahadceliyaa cid kasta oo qayb ka qaadata guusha. Hoggaamiye aan dadka qadarin ma abuuri karo kalsooni iyo wadajir.

Aragtida Islaamka ee hoggaaminta

Islaamku wuxuu tilmaamay dhowr sifo oo hoggaamiyaha looga baahan yahay. Sifada ugu horraysa waa caddaaladda, maadaama hoggaamiye aan caddaalad ahayn uusan abuuri karin kalsooni iyo xasillooni. Hoggaamiyuhu waa inuu dadka u simaa xuquuqdooda, isaga oo aan eex u samayn qabiil, qoys ama saaxiibbo. Sifada labaad waa daacadnimo iyo ammaan. Hoggaamiyuhu waa inuu noqdaa qof lagu kalsoonaan karo, ilaaliya hantida qaranka, kana fogaada musuqmaasuqa iyo ku takri-falka awoodda. Daacadnimadu waxay saldhig u tahay xiriirka u dhexeeya shacabka iyo dowladda. Sifada saddexaad waa la-tashi (Shuuraa). Qur’aanku wuxuu amray in arrimaha bulshada lagu saleeyo wada-tashi. Hoggaamiyaha wanaagsan ma aha qof keligiis go’aannada qaata, balse waa qof dhegaysta culimada, aqoonyahannada, haweenka, dhalinyarada iyo qaybaha kala duwan ee bulshada.

Caqabadaha horyaalla hoggaaminta Soomaaliya

Bulshada Soomaaliyeed waxay muddo dheer la daalaa dhacaysay hoggaan xumo, qabyaalad, musuqmaasuq iyo dano gaar ah. Dhibaatooyinkaas waxay dhaawaceen kalsoonidii shacabka iyo hay’adihii dowladda. Sidaa darteed, shacabka waxaa laga doonayaa inay ka gudbaan doorashooyinka ku salaysan qabiilka, ehelka ama dano gaar ah, ayna doortaan hoggaamiyeyaal lagu qiimeeyo aqoontooda, kartidooda iyo daacadnimadooda. Waxaa jirta maahmaah Soomaaliyeed oo oranaysa: “Nin lagu seexdow ha seexan.” Maahmaahdani waxay bulshada xusuusinaysaa inaan lagu degdegin kalsoonida qof aan la hubin taariikhdiisa iyo waxqabadkiisa. Hoggaamiyaha wanaagsan waxaa lagu gartaa ficilkiisa, ee laguma garto hadalladiisa oo keliya.

Doorka shacabka Soomaaliyeed

Doorashada hoggaamiye wanaagsan waa masuuliyad saaran dhammaan shacabka. Bulshadu waa inay qiimeysaa aqoonta, akhlaaqda, waayo-aragnimada iyo kartida musharraxa. Sidoo kale, waa inay la xisaabtanto hoggaamiyeyaasha marka ay xilka qabtaan, si loo xaqiijiyo isla-xisaabtan iyo hufnaan. Qaran horumarsan laguma dhiso hoggaan keliya, balse waxaa dhisa hoggaan iyo shacab wada shaqeeya. Marka shacabka iyo hoggaanku ay wadaagaan himilo qaran, waxaa suuragal noqonaya in la helo nabad, horumar iyo dowladnimo waarta.

Bulshada Soomaaliyeed waxay muddo dheer la daalaa dhacaysay dhibaatooyin ka dhashay hoggaan xumo, qabyaalad, musuqmaasuq iyo dano gaar ah. Taasi waxay keentay in fursado badan oo horumar lagu gaari lahaa ay lumiyaan. Sidaas darteed, waxaa muhiim ah in shacabka Soomaaliyeed ay indhaha kala furaan marka ay dooranayaan hoggaamiyeyaashooda. Waa in aan lagu sirmin hadallo macaan, muuqaal qurux badan ama ballanqaadyo aan waxqabad lahayn.

“Qaran waxaa dhisa shacabka, laakiin waxaa haga hoggaan daacad ah; marka hoggaanku toosnaado, qarankuna wuu toosaa.”

Hoggaamiyaha waa in lagu qiimeeyaa taariikhdiisa, daacadnimadiisa, kartidiisa iyo adeegga uu bulshada hore ugu qabtay. Waxaa jirta maahmaah Soomaaliyeed oo oranaysa: “Nin lagu seexdow ha seexan.” Micnaheedu waa in qofka aan la hubin lagu aamino mustaqbalka bulshada ay tahay khalad weyn. Sidaas darteed, shacabka waa inay hubiyaan in hoggaamiyuhu yahay qof run sheeg ah, leh aragti qaran, kana fog eex, qabyaalad iyo dano gaar ah. Dhismaha qaran xooggan wuxuu u baahan yahay hoggaan mideeya shacabka, dhiirrigeliya waxbarashada, horumariya dhaqaalaha, ilaaliya caddaaladda, kana shaqeeya nabad waarta.

Hoggaamiyaha wanaagsan wuxuu shacabka u arkaa masuuliyad uu Alle hortiisa uga jawaabayo, halkii uu uga arki lahaa fursad uu ku gaaro dano shakhsiyadeed. Sidaas awgeed, xilku waa adeeg, mana aha sharaf keliya. Hoggaamintu waa laf-dhabarta horumarka ummad kasta. Soomaaliya waxay u baahan tahay hoggaamiyeyaal leh aqoon, akhlaaq, geesinimo, daacadnimo iyo damiir nool.

Haddii shacabka Soomaaliyeed ay si miyir leh u doortaan hoggaamiyeyaal tayo leh, waxaa suuragal ah in dalka dib loogu soo celiyo nabad, horumar iyo midnimo. Haddaba, waa inaan ka gudubnaa qabyaalad iyo dano gaaban, kana shaqeynaa dhismaha qaran ay hoggaamiyaan dad karti iyo hufnaan leh. Hoggaamiye wanaagsan waa iftiinka ummadda, halka hoggaamiye xuna uu noqon karo sababta burburka bulshada. Sidaa darteed, doorashada hoggaamiyaha saxda ahi waa masuuliyadda ugu weyn ee shacabka saaran.

Waxaa jira oraah caan ah oo loo nisbeeyo Vladimir Lenin oo oranaysa: “Haddii aad rabto inaad burburiso qaran, burburi fikirka dhallinyaradeeda.” Oraahdani waxay xambaarsan tahay macne qotodheer oo ku saabsan xiriirka ka dhexeeya hab fikirka dhallinyarada iyo jiritaanka qaran.

Horta, waa kumaa Vladimir Lenin?

Vladimir Ilyich Ulyanov wuxuu dhashay 22 Abriil 1870 – 21 Janaayo 1924, waxaa loo yaqaanay Vladimir Lenin, wuxuu ahaa kacaanyahan Ruushiyan ah, siyaasi iyo nin xambaarsanaa aragti siyaasadeed. Wuxuu ahaa madaxii ugu horreeyay ee dowladdii Soofiyeeti Ruushka laga bilaabo 1917 ka dibna Midowgii Soofiyeeti laga bilaabo 1922 ilaa dhimashadiisii ​​1924. Isagoo ahaa aasaasihii Bolsheviks, Lenin wuxuu hogaaminayay Kacaankii Oktoobar, kaas oo aasaasay dowladdii ugu horreysay ee shuuciga ah ee adduunka. Dowladdiisu waxay ku guuleysatay Dagaalkii Sokeeye ee Ruushka waxayna abuurtay dowlad hal xisbi ah oo hoos timaada Xisbiga Shuuciga. Fikrad ahaan wuxuu ahaa Marxist, horumarkiisa ku aaddan fikradda siyaasaddeed waxaa loo yaqaanaa Leninism.

Lenin wuxuu qaatay siyaasadda hantiwadaagga ee kacaanka ka dib markii walaalkiis la dilay 1887 isagoo qorsheynayay inuu dilo Tsar Alexander III. Waxaa laga saaray Jaamacadda Imperial ee Kazan isagoo ka qayb qaatay dibadbaxyada ardayda, wuxuuna qaatay shahaadada sharciga ka hor inta uusan u guurin Saint Petersburg 1893 oo uu noqday dhaqdhaqaaqe caan ah oo Marxist ah. Sannadkii 1897, Lenin waxaa loo masaafuriyay Siberia muddo saddex sano ah, ka dib wuxuu u guuray Galbeedka Yurub, oo ay ku jirto Switzerland, wuxuuna noqday shakhsi hormuud ka ah Xisbiga Shaqaalaha ee Dimuqraadiga Bulshada Ruushka. Sannadkii 1903, xisbigu wuxuu u kala qaybsamay kooxdii Bolshevik ee Lenin iyo Mensheviks, iyadoo Lenin uu u dooday xisbi hormuud ah oo hoggaamiya kooxda proletariat-ka si ay u dhisaan hantiwadaagga. Lenin si kooban ayuu ugu soo laabtay Ruushka intii lagu jiray Kacaankii 1905. Intii lagu jiray Dagaalkii Koowaad ee Adduunka, wuxuu u ololeeyay in loo beddelo kacaan proletariat ah oo Yurub oo dhan ah. Ka dib markii Kacaankii Febraayo ee 1917 uu xilka ka qaaday Tsar Nicholas II, Lenin wuxuu ku soo laabtay Ruushka wuxuuna door hoggaamineed ka qaatay Kacaankii Oktoobar.

Vladimir Ilyich Ulyanov wuxuu dhashay 22 Abriil 1870 – 21 Janaayo 1924, waxaa loo yaqaanay Vladimir Lenin, wuxuu ahaa kacaanyahan Ruushiyan ah.

Dowladdii Lenin waxay baabi’isay lahaanshaha gaarka ah ee dhulka, waxay qarameysay warshadaha waaweyn iyo bangiyada, waxay ka baxday dagaalka iyadoo saxiixday Heshiiskii Brest-Litovsk waxayna dhiirrigelisay kacaanka adduunka iyada oo loo marayo Shuuciga Caalamiga ah. Bolsheviks waxay markii hore awoodda la wadaageen Xisbiga Bidix ee Hantiwadaagga-Kacaanka, laakiin intii lagu jiray dagaalkii sokeeye, waxay awoodda ku hayeen Xisbiga Shuuciga waxayna caburiyeen mucaaradka Argagixisada Cas, taas oo tobanaan kun lagu dilay ama la xiray. Isagoo ka jawaabaya abaarta iyo kacdoonkii dadweynaha, Lenin wuxuu dib u rogay siyaasaddiisii ​​shuuciga dagaalka sannadkii 1921 wuxuuna dhaqaalaha ku xasiliyay Siyaasadda Dhaqaalaha Cusub. Ciidanka Cas waxay ka adkaadeen ciidamo badan oo ka soo horjeeda Bolshevik iyo gooni-u-goosadka dagaalkii sokeeye, ka dib markii qaar ka mid ah dalalka aan Ruushka ahayn ee ka go’ay boqortooyada ay dib ugu midoobeen Midowgii Soofiyeeti sannadkii 1922; kuwa kale, gaar ahaan Poland, waxay heleen madaxbannaani. Lenin wuxuu la kulmay saddex jeer oo uu ku dhacay 1922 iyo 1923 ka hor geeridiisii ​​1924, isagoo bilaabay halgan awoodeed oo ku dhammaaday kor u kaca awoodda Joseph Stalin.

Lenin wuxuu ahaa mowduucii ka dambeeyay geeridii ka dib markii uu ka mid ahaa koox shakhsiyadeed oo baahsan oo ka jirtay Midowgii Soofiyeeti ilaa burburkii 1991. Intii uu Stalin ahaa, wuxuu noqday hoggaamiye fikradeed oo ka tirsan Marxism-Leninism iyo saameyn muuqata oo ku leh dhaqdhaqaaqa shuuciga caalamiga ah. Lenin oo ah shakhsi muran badan dhaliyay oo aad u kala qaybiya, taageerayaashiisu waxay ku ammaaneen dhisidda dawlad kacaan ah oo qaadday tallaabooyin loo qaaday dhanka hantiwadaagga, ka-hortagga imbaraadooriyadda, dib-u-habaynta bulshada iyo xakamaynta shaqaalaha, halka dhaleecayntiisu ay ku cambaareeyeen inuu aasaasay kaligii-talisnimo oo kormeeraysay dilalka ballaaran iyo cadaadiska siyaasadeed. Waxaa si weyn loogu tixgeliyaa inuu yahay mid ka mid ah shakhsiyaadka ugu muhiimsan qarnigii 20aad.

Haddii aad rabto inaad burburiso qaran, burburi fikirka dhallinyaradeeda

– Vladimir Lenin

Dhallinyaradu waa awoodda ugu weyn ee bulshada, waana kuwa qaabeynaya jihada siyaasadeed, dhaqaale, bulsho, iyo dhaqan ee jiilalka soo socda. Sidaa darteed, haddii la wiiqo awooddooda wax-fakar, aqoon-kororsi, iyo hal-abuur, waxaa dhaawacmaya aasaaska qaranka laftiisa. Mustaqbalka ummad kasta kuma xirna oo keliya kheyraadkeeda dabiiciga ah ama awooddeeda ciidan, balse wuxuu si weyn ugu xiran yahay tayada fikirka iyo aqoonta ay leedahay dhalinyaradeeda.

Waxbarashadu waa tiirka ugu muhiimsan ee lagu kobciyo fikirka caafimaadka qaba. Bulsho kasta oo horumar doonaysa waa inay mudnaanta koowaad siisaa waxbarashada dhalinyarada. Waxbarashadu ma aha oo keliya helitaanka shahaadooyin, balse waa geeddi-socod lagu horumariyo caqliga, lagu kobciyo xirfadaha xalinta dhibaatooyinka, laguna dhiirrigeliyo hal-abuurka. Marka dhalinyarada la baro inay si madax-bannaan u fikiraan, su’aalo iswaydiiyaan, oo ay xaqiiqooyinka falanqeeyaan, waxay noqdaan muwaadiniin awood u leh inay hormariyaan dalkooda. Hase yeeshee, haddii waxbarashadu noqoto mid liidata ama lagu saleeyo keliya xifdinta macluumaadka iyada oo aan la dhiirrigelin fikirka muhiimka ah, waxaa dhalan kara jiil aan awoodin inuu la qabsado isbeddellada dunida casriga ah.

Diinta Islaamku waxay si gaar ah u qiimeysaa aqoonta iyo isticmaalka caqliga. Qur’aanka Kariimka ah waxaa ku soo noqnoqda baaqyo ku saabsan fikirka, ka-fiirsashada, iyo fahanka xaqiiqooyinka nolosha. Alle SWT wuxuu yiri:

أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَىٰ قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا

“Miyayna ka fiirsanayn Qur’aanka mise quluubtooda ayaa qufulan?”

(Suuratul Muhammad: 24)

Aayaddani waxay muujinaysaa in qofka Muslimka ahi looga baahan yahay inuu isticmaalo maskaxdiisa, ka fikiro, oo uu fahmo waxa ku xeeran. Bulsho aan ka fiirsan arrimaheeda oo aan falanqayn xaaladeeda waxay halis ugu jirtaa inay ku dhacdo jahli iyo dib-u-dhac. Sidoo kale Alle SWT wuxuu yiri:

إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَآيَاتٍ لِّأُولِي الْأَلْبَابِ

(Suuratu Aali Cimraan: 190)

Aayaddani waxay tilmaamaysaa in dadka caqliga leh ay yihiin kuwa ka faa’iidaysta fikirka iyo cilmi-baarista si ay u fahmaan adduunka ku hareeraysan. Taasi waa saldhigga horumarka sayniska, tiknoolajiyadda, iyo hal-abuurka.

Madaxbannaanida aqooneed iyo fikir waa jiritaanka qaran

Madaxbannaanida aqooneed waa arrin kale oo muhiim u ah jiritaanka qaranka. Marka dhalinyarada loo oggolaado inay si xor ah u baaraan fikradaha kala duwan, u falanqeeyaan xogaha, una gaaraan gunaanad ku salaysan xaqiiqooyin, waxaa abuurmaya bulsho firfircoon oo wax soo saar leh. Dhanka kale, haddii maskaxda dhalinyarada lagu xakameeyo cabsi, dacaayad, ama marin habaabin joogto ah, waxaa daciifa awooddooda garasho. Taariikhda adduunka waxaa laga helayaa tusaalooyin badan oo muujinaya in dowlado iyo bulshooyin badan ay ku burbureen markii aqoontii iyo fikirkii xorriyadda lahaa la cabburiyay.

Oraahda Vladimir Lenin waxay sidoo kale ka digaysaa in xakamaynta maskaxdu ay ka khatar badan tahay qabsashada dhul. Ciidamo shisheeye waxay qabsan karaan dhul muddo kooban, laakiin haddii maskaxda dhalinyarada la qabsado oo la beddelo fikirkeeda, saameyntaasi waxay socon kartaa jiilal badan. Sidaa darteed, maalgashiga ugu weyn ee qaran kasta waa inuu noqdaa horumarinta garaadka iyo aqoonta jiilkiisa cusub. Qur’aanka Kariimka ah wuxuu sare u qaaday qiimaha aqoonta isagoo leh:

قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ

“Dheh: Ma siman yihiin kuwa wax yaqaan iyo kuwa aan wax aqoon?”

(Suuratuz Zumar: 9)

Aayaddani waxay caddeynaysaa in aqoontu tahay furaha sharafka, horumarka, iyo guusha. Qaranka leh dhalinyaro aqoon leh wuxuu awood u leeyahay inuu la tartamo ummadaha kale, halka qaran leh dhalinyaro jahli ku nool uu wajahayo caqabado badan. Sidoo kale Alle SWT wuxuu yiri:

يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ

“Alle wuxuu kor u qaadaa darajooyin kuwa idinka mid ah ee rumaystay iyo kuwa la siiyay cilmiga.”

(Suuratul Mujadalah: 11)

Aayaddani waxay muujinaysaa in cilmiga iyo aqoontu yihiin waddada lagu gaaro sharaf iyo hormar. Marka dhalinyarada lagu barbaariyo aqoon, akhlaaq, iyo fikir wanaagsan, waxay noqdaan hoggaamiyeyaasha mustaqbalka ee ilaalinaya jiritaanka iyo midnimada qaranka.

Gabagabadii, oraahda ah “Haddii aad rabto inaad burburiso qaran, burburi fikirka dhallinyaradeeda” waxay xasuusinaysaa in awoodda ugu weyn ee ummaddu aysan ku jirin hantideeda ama ciidankeeda, balse ay ku jirto maskaxda iyo aqoonta jiilkeeda da’da yar. Waxbarashada tayada leh, fikirka muhiimka ah, madaxbannaanida aqooneed, iyo dhiirrigelinta hal-abuurku waa tiirarka lagu dhiso bulsho adag oo horumar leh. Qur’aanka Kariimka ahna wuxuu si joogto ah u boorinayaa dadka inay wax bartaan, ka fikiraan, oo isticmaalaan caqligooda. Sidaas darteed, ilaalinta fikirka iyo aqoonta dhalinyarada waa maalgelinta ugu muhiimsan ee lagu xaqiijin karo mustaqbal ammaan ah, horumar waara, iyo qaran xooggan oo jiilasha dambe uga taga dhaxal wanaagsan.

Plato wuxuu dhashay qiyaastii sannadkii 428 BC gudaha magaalada Athens ee Giriiggii hore, isagoo ka soo jeeday qoys hodan ah oo saameyn weyn ku lahaa siyaasadda. Intii uu yaraa, wuxuu xiisayn jiray siyaasadda iyo ka qaybgalka nolosha dadweynaha, balse wax walba way is beddeleen markii uu arkay dilkii macallinkiisii, Socrates.

Markii uu arkay nin caqli badan oo xaq-darro lagu xukumay, kalsoonidii Plato ee awoodda siyaasadeed, ra’yiga dadweynaha, iyo dimuqraadiyadda aan ku dhisnayn garashada ayaa si weyn u dhaawacantay. Laga bilaabo waqtigaas, wuxuu ka jeestay siyaasadda tooska ah, wuxuuna naftiisa u huray barashada iyo horumarinta falsafadda. Dhacdadii ugu weynayd ee beddeshay noloshiisa waxay ahayd geeridii Socrates. Plato wuxuu arkay sida ay u fududahay in runta la diido marka ay ka hor timaaddo danaha gaarka ah, raaxada, ama is-jecaylka dadka. Waayo-aragnimadaas ayaa qaabaysay inta badan fikirradiisii iyo qoraalladiisii dambe.

Buuggiisa caanka ah ee Jamhuuriyadda (The Republic), wuxuu ku falanqeeyay caddaaladda, xigmadda, rabitaanka aadanaha, iyo sida ay u ekaan karto bulsho ku dhisan cadaalad iyo aqoon. Wuxuu aaminsanaa in dadka badankoodu ay ku nool yihiin dunida khiyaaliga iyo muuqaalka, iyagoo ka fog xaqiiqada dhabta ah. Mid ka mid ah casharradii ugu adkaa ee Plato bartay wuxuu ahaa in aqoonta keliya aysan qofka ka dhigin mid caqli badan. Aadanaha waxaa inta badan xukuma shucuur, kibir, iyo jaahilnimo, xitaa marka ay runta si cad u arkaan. Wuxuu rumaysnaa in xigmadda dhabta ahi ay bilaabato marka qofku si qotodheer isu waydiiyo su’aalo oo uu naftiisa baaro, halkii uu si indho la’aan ah u raaci lahaa dadka kale ama u daba geli lahaa raaxada. Mid ka mid ah oraahyadiisa ugu caansan uguna saamaynta badan ayaa ah:

“Guusha ugu horreysa uguna weyn waa inaad naftaada ka adkaato.”

Nolosha Plato waxay ina xasuusinaysaa in falsafaddu aysan ahayn ururin fikrado keliya, balse ay tahay raadinta runta iyo xikmadda dunida ay ka buuxaan buuq, khiyaali, iyo daciifnimada aadanaha.

Plato, ayaa lagu xusuustaa fikrado badan oo qotodheer oo ku saabsan nolosha, akhlaaqda, iyo xigmadda. Mid ka mid ah oraahyadiisa ugu caansan ayaa ah: “Guusha ugu horreysa uguna weyn waa inaad naftaada ka adkaato.” Hadalkani wuxuu tilmaamayaa muhiimadda ay leedahay in qofku xakameeyo rabitaankiisa, damaciisa, iyo dareenkiisa ka hor inta uusan ku faanin guulo kale oo dibadda ah. Inkastoo Plato uu noolaa qarniyo badan ka hor Islaamka, haddana xikmaddiisu waxay si weyn ula jaanqaadaysaa mabaadi’da diinta Islaamka ee ku saabsan la dagaallanka nafta (Nafs) iyo ku dhaqanka taqwada.

Macnaha guusha dhabta ah

Dadka badankoodu waxay guusha ku cabbiraan hanti, awood, ama sumcad. Hase yeeshee, Plato wuxuu rumaysnaa in guusha ugu weyn ay tahay in qofku xakameeyo naftiisa. Qofka awood u leh inuu iska illaaliyo xumaanta, dulmiga, kibirka, iyo damaca aan xadka lahayn ayaa ah qofka dhab ahaan guulaystay. Islaamkuna wuxuu si weyn u adkeeyaa muhiimadda ay leedahay in qofku naftiisa xakameeyo. Quraanka Kariimka ah wuxuu tilmaamayaa in badbaadada dhabta ahi ay ku jirto nadiifinta nafta iyo ka fogeynta xumaanta. Alle SWT wuxuu yiri:

﴿وَنَفْسٍ وَمَا سَوَّاهَا ۝ فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا ۝ قَدْ أَفْلَحَ مَن زَكَّاهَا ۝ وَقَدْ خَابَ مَن دَسَّاهَا﴾

“Nafta iyo Kan hagaajiyeyba, dabadeed tusay xumaanteeda iyo wanaaggeeda. Waxaa hubaal ah inuu liibaanay kii daahiriya, waxaana khasaaray kii wasakheeyey.” (Suurat Ash-Shams: 7–10)

Aayaddani waxay muujinaysaa in guusha runta ahi aysan ku xirnayn arrimo maaddi ah, balse ay ku jirto hagaajinta iyo daahirinta nafta.

La dagaallanka hawada Nafta

Mid ka mid ah caqabadaha ugu waaweyn ee aadanaha waa rabitaanka nafta. Naftu mararka qaar waxay qofka ku kalliftaa inuu raaco waxa uu jecel yahay xitaa haddii ay ka hor imanayso xaqa iyo caddaaladda. Sidaas darteed, qofka awooda inuu xakameeyo hawadiisa ayaa gaara heer sare oo akhlaaqeed. Quraanka Kariimka ah wuxuu leeyahay:

﴿وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى ۝ فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوَى﴾

“Laakiin kii ka cabsaday istaagga Rabbigiis hortiisa oo naftiisa ka reebay hawadeeda, Jannadu iyadaa hoy u noqonaysa.” (Suurat An-Naazi’aat: 40–41)

Aayaddani waxay si cad u muujinaysaa in qofka ka adkaada rabitaankiisa iyo hawadiisa uu mutaysto abaal-marinta ugu weyn ee ah Jannada. Tani waxay si dhow ula mid tahay fikradda Plato ee ah in guusha ugu weyn ay tahay guusha qofku ka gaaro naftiisa. Rasuulka Maxamed (NNKH) ayaa sidoo kale xoogga saaray muhiimadda ay leedahay xakamaynta nafta. Wuxuu yiri:

“Kan xoog badan ma aha kan dadka legda, balse xoogga dhabta ahi waa kan is xakameeya marka uu caroodo.” (Bukhaari iyo Muslim) Xadiiskani wuxuu tilmaamayaa in awoodda ugu weyn aysan ahayn xoogga jirka, balse ay tahay awoodda qofku u leeyahay inuu maamulo naftiisa iyo dareenkiisa. Sidoo kale Rasuulka (NNKH) wuxuu yiri: “Mujaahidka dhabta ahi waa kan naftiisa kula dagaallama adeecidda Alle.” Hadalkaas wuxuu caddeynayaa in halganka ugu weyn ee qofku la galo uu yahay la dagaallanka naftiisa si uu ugu hoggaansamo amarrada Alle.

Oraahda Plato ee ah “Guusha ugu horreysa uguna weyn waa inaad naftaada ka adkaato” waxay xambaarsan tahay xikmad qotodheer leh oo si weyn ula jaanqaadaysa diinta Islaamka. Quraanka Kariimka ah iyo Sunnada Nabiga (NNKH) labaduba waxay ku boorrinayaan Muslimiinta inay xakameeyaan rabitaankooda, daahiriyaan naftooda, kana fogaadaan hawada iyo damaca xun. Guusha dhabta ahi ma aha oo keliya in la helo hanti ama awood, balse waa in qofku noqdo mid ka adkaada naftiisa, u hoggaansama amarrada Alle, kuna dhaqma akhlaaq wanaagsan. Sidaas darteed, guusha ugu weyn ee aadanuhu gaari karo waa guusha uu ka gaaro naftiisa, taas oo horseedda farxad adduun iyo liibaan Aakhiro.

Halbeegga dowladnimada ee culuumta siyaasadda waxaa lagu qeexaa in ay tahay hannaan maamul hufan waana aalada maareynta arrimaha bulshada iyo horumarka siyaasadeed oo ku dhisan siyaasad, cadaalad, kobac dhaqaale iyo adeegyo bulsho oo sare u qaadaysa danaha istiraatijyadeed ee dowladnimo. Tiirka ugu weyn ee dowladnimada waxaa kamid ah in dalku uu leeyahay calan, af, diin, dhaqan, aqoonsi iyo ciidan u gaar ah uu caalamka aqoonsan yahay kaasoo kala sooca wadamada caalamka oo idil, isla markaana waa astaanta lagu garto wadan ama dowlad madaxbanaan oo leh dhul juqraafiyadeed gaar ah.

Ereyga dowladnimo waxaa loola jeedaa waxqabadka dowlada, marka la eego shuruucda caalamiga ah waana xeerarka iyo sharciyada ay dowladu sameyso ee la raba in lagu hirgeliyo xafiis dowladeed oo la xushay oo loo yaqaano maamul dowladeed. Nidaamka lagu xukumo dadka ama dowlad waxaa lagu magacaabaa dowladnimo

Xeerarka dowladnimada ayaa noqon karta mid caalami ah iyo mid gudaha waxaana loo qeybin karaa heer dhexe, heer gobol iyo mid degmo, hay’adaha dowliga ah waxaa loo kala saari karaa seddex laan oo kala: Waaxda sharci dejinta, waaxda fulinta iyo waaxda garsoorka. Xukuumada waxay qeyb weyn ka tahay jilayaasha dowladnimada marka laga reebo ciidamada noocyadiisa kala duwan oo xukuumada hoostaga dhammaan waxay hoos imaanayaan bulshada rayidka ah.

Dowlada hoose ayaa ah jilaha ugu hooseeya oo si xor ah loo soo doorto ayaa inta badan hawlaheeda shaqo ah u adeegida bulshada waxaana ka mid ah bixinta adeegyada aasaasiga ah ee caafimaadka, dhulka, canshuuraha guryaha, ganacsiga iyo amni. Maamul dowladeed ayaa lagu fulin karaa hawl kasta oo dowladeed balse hannaanka maamuleed ee lagu hawlgalo go’aanadana lagu fuliyo loona dejiyo sidoo kalana lagu hirgeliyo ayaa la yiraahdaa hanaan dowladeed (governance). Ereyga asal ahaan iyo siyaasad ahaan waxaa curiyay Plato oo ahaa aabahii siyaasada Reer Galbeedka ee u dhashay dalka Giriiga.

Ujeedada ugu weyn ee dowladdu u taagan tahay ayaa ah hubinta hanaan maamul oo hufnaan leh kana shaqeysa dheelitirnaanta bulsho iyo fulinta mashaariic horumarineed oo dhinacyo badan taabanayso, siyaabo badan ayaa lagu qeexaa maamulka ama hannaan dowladeed oo sal adag leh Bangiga adduunka wuxuu ku macneeyaa habka awooda dhaqaale iyo dowladeed loogu adeegsado horumarinta busho in ay tahay hanaan dowladeed ama maamulka dowli ah.

Dowladnimada iyo siyaasada waa labo jilayaal kala duwan inkastoo ay haddana isku dhaw yihiin oo xiriir ka dhexeeyo labaduba, dalka, dowlada iyo dadka waxaa ka dhexeeyo cilaaqaad qoto-dheer oo isku xiran iyagoo lagu tusaaleeyo dad iyo dowlad la’aan dal ma jiri karro sidoo kalena dowlad iyo dal la’aan dad ma jiri karo marka la helo dhul ay dadka si wadajir ah ugu wada noolaadaan ayay imaanaysaa hannaan lagu wada noolaan lahaa waxaana ay noqonaysaa qofku bulsho la’aan iyo maamul la’aan ma noolaan karo waana tii Aristotle yiri sidaas. Dalku waa wax dabiici ah sidoo kalena lagama maarmaan ah sidaasna dadka ayaa u baahan in si ay baahidooda kala duwan ugu qanciyaan uguna noolaadaan. Macnaha muhiimada uu cuntada u leeyahay nolosheenna ayay mid la mid ahna u leeyahay bulshada in ay yeeshaan dal ay ku noolaadaan.

Dalkeenna soomaaliya in muddo 34 sano ah ma soo marin dowlad caga-dhigato kadib burburkii hoggaankii kacaanka ahaa ee uu hoggaaminayay dalka Siyaad Barre ku dhawaad 21 sano. Sidoo kale ummada Soomaaliyeed kuma baraarugsana qiimaha dowladnimo iyo muhiimada ay u leedahay bulsho ahaan.

Dowladnimada Soomaaliya waa mid ku dhisan Maamul qabiil oo aan laheyn maamul dowladeed mideysan oo magac soomaaliyeed xambaarsan oo muunad iyo magac weyn oo dimuqraadiyad leh, reer kasta oo Soomaaliyeed wuxuu lahaa dhul u gaar ah, odayaal dhaqan oo talada ka go’do, dhalinyaro reeraha u ah laf-dhabar marna difaaca marna geela raaca, oo ubadka yar koriya sidaa ayuuna reer walba ku ahaa dalka. Maamulkii ugu horreeyay soomaali wuxuu yimid kadib markii gumeystaha dalka soo galay, kahor waxaa jiray maamulo yaryar iyo boqortooyooyin ka jiray gobollada, Mudug iyo Bari, Shabeellaha Hoose, Banaadir. Sidoo kale cuqaallo ka talin jiray goballada Hiiraan iyo Shabeellaha dhexe meelo kalena waa ka jireen maamulo balse ma aheyn mid lagu mideysan yahay oo magac soomaaliyeed iyo hoggaan leh.

Maamul si ku meel gaar ah oo hufanaan, cadaalad iyo horumar bulsho soomaaliya waxaa ugu horreeyay midkii ay hoggaaminaayay Sheekh Cali jimcaale iyo Cabdullaahi Ciise oo ay hormuudka ka ahaayeen isla markaana waxaa hoggaankaasi beddelay dowladdii dimuqraadiyadda ee Aadan Cadde. Kadib hannaankii dowladnimo ee Soomaaliya ka jiray ayaa faraha la galay caqabado kala duwan kaasoo muddo ragaadiyaba ugu dambeyntii waa soo afjarmay kadib markii dalka uu u gacanta u galay awood milatari oo kaligii talis ah. Kadib labaatan sanno oo uu dalka uu galay burbur iyo dagaalo sokeeye ah.