Connect with us

Gumeysi iyo isir sifeyn

Ma jiro wax calaamado ah oo muujinaya xasuuqa Qaza – Mareykanka

Wasaaradda arrimaha dibadda ee Israa’iil ayaa ku gacan seyrtay eedeymaha loo soo jeediyay ee ku aaddan ololaha dilaaga ah ee ay Israa’iil ka waddo dhulka Falastiin.

Published

on


Mareykanka ma uusan arkin falalka ka dhacaya Qaza ee ka dhigaya fal xasuuq ah, ayuu yiri af hayeenka wasaaradda arrimaha dibadda Matthew Miller, ka dib markii Koonfur Afrika ay maxkamadda caalamiga ah ee cadaaladda ka billowday dacwado xasuuq ah oo ku saabsan howlgallada militari ee Israa’iil ay ka waddo dhulka Falastiin.

“Kuwaasi waa eedeymo aan loo baahnayn in si fudud…ma aragno wax falal ah oo ka dhigan xasuuq,” Miller ayaa ku yiri shir jaraa’id oo joogto ah. “Taasi waa go’aan ay gaartay Waaxda Arrimaha Dibadda,” ayuu raaciyay.

Maamulka madaxweynaha Mareykanka Joe Biden ayaa diiday eedeymaha xasuuqa ee ka dhanka ah Israa’iil oo ay soo jeediyeen dalal badan, oo ay ku jiraan xulafada NATO. Washington ayaa ku adkaysatay in aanay u muuqan wax muujinaya in ciidamada galbeedka Quddus ay gaysanayaan gabood-fallo ay ku garaacayaan Qaza olole ay ku burburinayaan Xamaas.

Dowladda Koonfur Afrika ayaa dacwad xasuuq ka dhan ah Israa’iil u gudbisay todobaadkii hore maxkamadda caalamiga ah ee cadaaladda (ICJ), waxaana xubin ka tirsan NATO ay ku dhawaaqday inay si rasmi ah u taageereyso eedeynta Arbacadii. Afhayeen u hadlay wasaaradda arrimaha dibadda ee Mareykanka Matthew Miller ayaa eedeymahaasi ku cambaareeyay shir jaraa’id oo uu qabtay galinkii dambe ee Arbacadii, isagoo sheegay inaysan jirin wax muujinaya in ciidamada difaaca Israa’iil (IDF) ay xasuuq u geysanayaan Falastiiniyiinta.

“Xasuusku dabcan waa xasuuq aad u fool xun, waana mid ka mid ah gabood-fallada ugu foosha xun ee uu qof kasta samayn karo,” Miller ayaa yidhi. “Kuwaasi waa eedeymo aan loo baahnayn in lagu fududaado, iyo sida ay khuseyso Mareykanka, ma aragno wax ficil ah oo ka dhigan xasuuq.”

Afhayeenka Golaha Amniga Qaranka ee Aqalka Cad John Kirby ayaa si aad ah ugu nuux nuuxsaday jawaabtiisa, isagoo sheegay in eedeymaha ka dhanka ah Israa’iil ay yihiin “mid aan qiimo lahayn.” Wuxuu intaas ku daray in dacwadda ICJ ee ay Koonfur Afrika soo gudbisay ay tahay “mid faa’iido-darro leh oo gebi ahaanba aan sal iyo raad toona lahayn.”

In ka badan 22,000 oo falastiiniyiin ah ayaa la dilay tan iyo markii uu bilowday dagaalka Israa’iil iyo Xamaas 7-dii Oktoober, sida ay sheegeen maamulka caafimaadka ee Qaza. Qaramada Midoobay ayaa bishii hore ka digtay in in ka badan 500,000 oo reer Qaza ah ay gaajo la ildaran yihiin duqeymaha Israa’iil, 85% dadkuna ay barakaceen. Iskahorimaadka ayaa billowday markii dagaalyahannada Xamaas ay weerarro lama filaan ah ku qaadeen tuulooyin ku yaalla koonfurta Israa’iil, halkaas oo ay ku dileen in ka badan 1,100 qof, oo ay ku jiraan ku dhawaad 700 oo muwaadiniin Israa’iil ah, iyagoo boqolaal la haystayaal ah dib ugu celiyay Qaza.

Madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdogan ayaa ololaha militariga Israa’iil ee dhulka falastiiniyiinta ku barbar dhigay xasuuqii Nazigii Jarmalku u geystay dadka Yahuudda. Waxa uu sidoo kale ku canaantay wadamada reer galbeedka in ay taageeraan xeeladaha Israel, waxaana uu soo jeediyay in ra’iisul wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu uu xasuuq u geystay sida Jarmalka Adolf Hitler.

Wasiirka arrimaha dibadda ee Turkiga Hakan Fidan, ayaa ku dooday Arbacadii in “taageerada shuruud la’aanta ah” siinaya Israa’iil, waddamada reer galbeedka ay lumiyeen dhammaan kalsoonida ay kaga hadlaan “mabaadi’da, wanaagga iyo anshaxa.” Wuxuu ku daray, “Waxaan arkaa in waxaas oo dhami ay waddada u xaarayaan dillaac weyn oo juqraafiyeed.”

Faallooyinka afhayeen Miller ayaa yimid hal maalin ka dib markii Waaxda Arrimaha Dibadda ee Mareykanka ay canaanatay hadallo “xanaaq iyo mas’uuliyad darro ah” oo ay soo saareen laba siyaasi oo Israa’iil ah oo ku baaqaya in Falastiiniyiinta laga saaro Qaza. Wasiirka difaaca Israa’iil Ben Gvir ayaa sii laba jibaaray bayaankiisa salaasadii dambe, isaga oo yidhi, “Iyadoo ixtiraam mudan, ma nihin xidig kale oo calanka Maraykanka.”

Baaqyada barakicinta ballaaran ee Falastiiniyiinta ayaa lid ku ah siyaasadda rasmiga ah ee dowladda Israa’iil iyo aragtida Mareykanka, Miller ayaa u sheegay suxufiyiinta Arbacadii. “Waxay si toos ah uga soo horjeedaan siyaasadda dawladiisa, waxaana aaminsanahay in hadaladaas ay joojiyaan,” ayuu yiri Gvir’s.

Si kastaba ha ahaatee, Miller waxa uu intaa ku daray in ay ku haboon tahay IDF in ay weydiisato Gazans in ay “si ku meel gaar ah” uga baxaan guryahooda marka ciidamada Israa’iil ay fuliyaan “hawlaha milatari ee sharciga ah” ee deegaanadooda.

Facebook Comments Box

Xafiiska wararka ee Diblomaasi waa xafiiska u qaabilsan wararka maalin laha ah. Waxaa lagu aruuriyaa warbixinada iyo war-saxaafeedyada ay daabacaan hay'adaha caalamiga, kuwa maxaliga iyo ururada siyaasaddeed. Qofka mas'uulka ka ah xafiiska wararka Diblomaasi waa madaxa Xafiiska Wararka.

Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Gumeysi iyo isir sifeyn

Dagaalka Qaza: Maxkamad ku taallo Nederland ayaa dowladda ku amartay in ay joojiso diyaaradaha dagaalka ee F-35 ee ay gaynayso Israa’iil

Maxkamad ku taallo Nederlaan ayaa ku amartay dowladda Nederlaan in ay joojiso gaynta diyaaradaha dagaalka ee F-35 ee ay Israa’iil ku isticmaasho Qaza taas oo qayb ka ah xadgudubyada sharciga caalamiga ah.

Published

on


Nederlaan waa in ay joojisaa qaybihii ay u geyn jirtay diyaaradaha F-35 ee ay Israa’iil ku garaacaysay Marinka Qaza, maxkamadda ayaa go’aankaas qaadatay kadib markii maxkamad ku taal Holland Isniintii ay taageertay racfaan ay ka qaateen hay’adaha xuquuqul insaanka.

Kooxuhu waxay ku doodeen in geynta diyaaradahaasi ay gacan ka geysteen ku xadgudubka sharciga caalamiga ah ee Israa’iil ay kula jirto Marinka la go’doomiyay.

“Maxkamaddu waxay amar ku siinaysaa Dawladdu inay joojiso dhammaan dhoofinta iyo gaadiidka F-35 ee u socda Israa’iil toddabo maalmood gudahood,” ayaa lagu yirri xukunka maxkamadda.

Qaybaha F-35 ee uu Maraykanku leeyahay waxa lagu kaydiyaa bakhaar ku yaala Nederlaan ka dibna waxaa loo raro dhawr shirkadood oo ay ku jirto Israa’iil, iyada oo loo marayo heshiisyo horey loo galay.  “Nederlaan waxay gacan ka geysaneysaa xadgudubyada halista ah ee sharciga bini’aadantinimada ee Qaza,” ayay yiraahdeen kooxaha xuquuqda aadanaha u doodda.

Bishii Diseembar, maxkamadda degmada ee Hague waxay sheegtay in keenista qaybaha ay ugu horrayn tahay go’aan siyaasadeed oo garsoorayaashu aanay faragelin.

“Tixgalinta uu wasiirku leeyahay waa siyaasad, garsoorayaashuna waa inay wasiirka xorriyadiisa siiyaan,” ayay maxkamaddu xukuntay xilligaas.

Dowladda Nederlaan ayaa sheegtay in aysan cadeyn in xitaa ay awood u leeyihiin in ay soo farageliyaan, sida muuqato waa qeyb ka mid ah howlgalka Mareykanka uu wado ee diyaaradaha F-35. Qareennada dawladda ayaa sidoo kale ku dooday in haddii Dutch-ka aysan keenin qaybaha bakhaarka ku yaal Nederlaan, Israa’iil ay si fudud uga soo iibsan karto meelo kale.

Maxay ku saabsaneed dacwada maxkamadda?

Kiiskan ayaa waxaa sanadkii hore dowladda Nederlaan ka horkeenay saddex urur oo u dooda xuquuqda aadanaha oo kala ah Oxfam’s Dutch affiliate, PAX iyo The Rights Forum.

Kooxuhu waxay ku doodeen in mas’uuliyiintu ay u baahan yihiin inay dib u qiimeeyaan shatiga dhoofinta sababtoo ah keenista qaybaha diyaaradda dagaalka waxay ka dhigi karaan Netherlaan inay qayb ka noqoto dembiyada dagaal ee suurtagalka ah ee ay Israa’iil ka geysanayso dagaalka ay kula jirto kooxda Xamaas.

Dhowr dowladood oo ay ku jiraan Mareykanka, Midowga Yurub iyo Jarmalka ayaa Xamaas u aqoonsaday urur argagixiso. Halka dalalkale oo caalamka kamid ahna ay u aqoonsan yihiin urur halyeey oo xaq u dirir ah.

Qaybaha F-35 ee uu Maraykanku leeyahay iyo kuwa la sameeyay ayaa lagu kaydiyaa bakhaar ku yaal magaalada Woensdrecht ee dalka Hollaan ka dibna waxaa loo qaybiyo la-hawlgalayaasha diyaaradaha dagaalka ee Maraykanka marka la soo codsado.

Qareenada u doodaya dowladda Hollaan ayaa sheegay in aysan cadeyn in mas’uuliyiintu ay xitaa awood u leeyihiin in ay soo farageliyaan alaabaha la keenayo sababtoo ah waa howlgal uu Mareykanku maamulo.

Waxay sidoo kale ku doodeen in mamnuucida shixnadaha F-35 ee Nederlaan ay si wax ku ool ah u noqon doonto mid aan macno lahayn maadaama Maraykanku uu meelo kale ka keeni karo.

Maxkamad hoose ayaa markii hore xukuntay in ay u badan tahay in diyaaradaha dagaalka F-35 ay gacan ka geysteen jebinta sharciyada dagaalka laakiin waxay joojiyeen wax yar oo amar ah oo mamnuucaya dhoofinta qaybo ka mid ah.

__

(AP, AFP, Reuters)

Facebook Comments Box

Continue Reading

Gumeysi iyo isir sifeyn

Go’aanka Maxkamadda Caalamiga ah ee Caddaaladda ma noqon karaa mid wax ka qaban karo xaaladda reer Falastiin?

Diblomaasi.com waxay si qoto-dheer u falanqeynaysaa saameynta go’aanka Maxkamadda Caalamiga ah ee Caddaaladda (ICJ) kasoo yeeray. Go’aanka maxkamadda ma noqon karaa mid wax ka qaban karo xaaladda reer Falastiin.

Published

on


Maxkamadda caalamiga ah ee caddaaladda ayaa Jimcihii xukuntay in Israa’iil ay kordhiso dadaalka ay ku ilaalinayso Falastiiniyiinta iyo bixinta gargaarka bini’aadannimo ee Qaza, inkastoo aysan ku baaqin xabbad-joojin degdeg ah.

Go’aanka maxkamadda

Maxkamaddu waxay ku caddaysay xukunkii jimcaha ee ahaa in maxkamaddu ay wali dhageysan doonto dacwadda xasuuqa, halkii ay meesha ka saari lahayd sida ay Israa’iil codsatay. Go’aanka Jimcihii ayaa muujinaya in maxkamaddu ay rumeysan tahay in Israa’iil aysan sameynin wax ku filan si ay uga hortagto xasuuqa ka dhanka ah dadka reer Falastiin, sidoo kalena aysan ku filneyn ciqaabta kicinta xasuuqa.

Sidaas oo ay tahay, go’aanka maxkamadda ayaa muujinaya in maxkamadda u aragto in ay suurtagal tahay in uu dhaco xasuuq.

Lixda tillaabo ee ICJ ay soo saartay waa kuwo si sharci ah loo fulinayo, taasoo la macno ah in marka la eego waajibaadkeeda heshiis ee hoos yimaada Axdiga Xasuuqa ee 1948, Israa’iil waa in ay wax badan ka qabataa ilaalinta rayidka Falastiiniyiinta iyo ka hortagga xasuuqa. Waxaa jiri doona wax yar, haddii ay jirto, cawaaqib haddii ay iska indhatirto xukunka – sida Wasiirka Amniga Qaranka Itamar Ben-Gvir uu u soo jeediyay Israa’iil – sababtoo ah habka fulinta ee amarrada maxkamadda ayaa ah golaha ammaanka ee Qaramada Midoobay ee siyaasadda caanka ah, kaas oo Maraykanka, oo ah kan ugu xoogga badan Israa’iil, xulafadaasina waxay leeyihiin diidmo joogta ah.

Marka la soo koobo, xukunka jimcaha maahan guul cad oo labada dhinac ah – laakiin waxay soo jeedinaysaa in sheegashada Koonfur Afrika ay tahay mid macquul ah. Inkasta oo wax yar ay u badan tahay in ay isbeddel ku sameeyaan mustaqbalka dhow, go’aanka maxkamadda ayaa dib u soo celiyay doodda ku saabsan meesha sharciga caalamiga ah ee iskahorimaadka iyo iyadoo soo rogtay qaar ka mid ah xuduudaha Israa’iil ee eedeeynta dagaalka.

Ra’iisul wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ayaa fariin muuqaal ah kaga jawaabay go’aanka ku meel gaarka ah, qeybta English-ka ayaa ku sheegay in Israa’iil ay xaq u leedahay inay is difaacdo, wuxuuna codsiga Koonfur Afrika ee xabbad joojinta ku tilmaamay mid “wax xun” iyo “faquuq qaawan oo ka dhan ah dowladda Yuhuudda” isagoo ku adkaysanaya in “go’aanka Israa’iil ee sharciga caalamiga ah uu yahay mid aan leexleexad lahayn” iyo in ay sii wadi doonto fududaynta gargaarka bini’aadantinimo ee Qaza.

Koonfur Afrika ayaa soo jeedisay in sida ugu wanaagsan ee Israa’iil ay ugu hogaansanto maxkamadda ay tahay in ay joojiso howlgalkeeda Qaza. “Waxaan aaminsanahay in fulinta amarka, ay tahay in ay dhacdo xabbad joojin,” Wasiirka arrimaha dibadda ee Koonfur Afrika Naledi Pandor ayaa yiri intii lagu jiray shir jaraa’id ka dib ku dhawaaqista maxkamadda.

Dacwada Koonfur Afrika ee ka dhanka ah Israa’iil

Koonfur Afrika ayaa markii ugu horreysay dacwad ka gudbisay Israa’iil 29-kii Diseembar, iyadoo codsatay dhageysi deg-deg ah oo lagu gaaro go’aan horudhac ah. Taasi waxay ka dhigan tahay in go’aanka jimcaha uusan ahayn kiis lagu go’aamiyay mudnaanta – taasi waxay noqon kartaa geeddi-socod sanado ah, waxayna go’aamin doontaa haddii Israa’iil ay xasuuq u geysato falastiiniyiinta, ama haddii gobolka uu ku dhaco dambi ah inuu ku xad-gudbay mabaadi’da kale ee Axdiga Xasuuqa ee dacwaynta dagaalkan.

ICJ waxay go’aansatay in waddan kasta – Koonfur Afrika, kiiskan, waddan xiriir taariikhi ah oo gaar ah la leh qadiyadda Falastiin – uu ka dacwoon karo mid kale oo uu uga shakisan yahay inuu ku xadgudbay Axdiga Xasuuqa, xitaa haddii waddanka eedaysanuhu uusan dhinac ka ahayn colaadda soo dedejinaysa xasuuqa lagu eedaynayo ama iman kara.

Israa’iil waxay ku doodday in ficilladeeda saddexdii bilood ee la soo dhaafay – ay ku dishay in ka badan 26,000 oo Falastiiniyiin ah, xaalad go’doomin ah oo ay ku soo rogtay Qaza, inay xoog ku barakiciso hal milyan oo qof, duqeymo ay ku garaacday xarumaha Qaramada Midoobay iyo isbitaallada, iyo burburinta inta badan waqooyiga Qaza – ma muujinayaan ujeeddo xasuuq. Taa beddelkeeda, argagaxisadaas, oo uu Madaxweynaha ICJ Joan Donoghue si faahfaahsan u taxay markii uu akhrinayay xukunka, waa nasiib darro laakiin waa dhaawac dammaanad ah oo lama huraan ah maadaama ay baacsanayso mintidiinta Xamaas.

Xasuuqa aad ayay u adag tahay in la caddeeyo, maadaama ay tahay in la doonayo in la burburiyo qowmiyad gebi ahaan ama qayb ahaan si fal-ka-xun loo arko xasuuq. Laakiin marxaladan, ma ahayn lagama maarmaan in la caddeeyo ujeedada – kaliya in ay suurtogal tahay in xasuuqu dhaco iyo in Israa’iil aysan samaynin wax ku filan si ay uga hortagto ama u ciqaabto kicinta xasuuqa.

Sida Adil Haque, oo ah borofisar sharciga caalamiga ah oo wax ka dhiga Jaamacadda Rutgers, ayaa sheegay in guddi ay soo saartay Jaamacadda Wollongong ee Australia, “wadnaha kiiska Koonfur Afrika waa marka hore go’doominta dhammaystiran ee Qaza, oo ay ku xigto xannibaado daran oo xagga gargaarka bini’aadantinimo ah. ” qasab maaha ololaha duqeymaha aan kala joogsiga lahayn ee Israa’iil. Sida laga soo xigtay dacwada Koonfur Afrika, in Israa’iil “ay si nidaamsan u burburisay nidaamyada caafimaadka iyo cuntada ee Qaza,” waxay “abuurtay dhibaatooyinka bini’aadanimo ee hadda abuuraya khatarta burburinta kooxda.”

In kasta oo ICJ ay xaddidday sida Israa’iil ay u sii wadi karto dagaalkeeda, ma aysan sharraxin sababta ay ugu baaqday xabbad-joojin. Waxay noqon kartaa sababtoo ah maxkamaddu awood uma laha Xamaas, oo ah jilaa aan dawli ahayn, mana u baahan karto kooxda inay u hoggaansamaan xabbad joojinta. Laakiin go’aanka “waa nooc ka mid ah si aan toos ahayn oo muujinaya in Israa’iil ay xaq u leedahay in ay iska difaacdo ciidan ahaan wixii ay Xamaas samaysay,” Jocelyn Getgen Kestenbaum, oo maamusha Benjamin B. Ferencz Xuquuqda Aadanaha iyo Kahortagga Atrocity Clinic iyo Machadka Sharciga ee Cardozo ee Holocaust iyo Xuquuqda Aadanaha (CLIHHR), ayaa u sheegay warbaahinta Vox. Si kastaba ha ahaatee, “taasi macnaheedu maaha in [Israa’iil] ay si siman uga jawaabi karto dembiyada dagaalka iyo/ama dembiyada ka dhanka ah aadanaha.”

Go’aanka kama dambaysta ah ee maxkamadda

Go’aannada maxkamaddu waa kuwo si sharci ah loo fulinayo laakiin ay adag tahay in la fuliyo. Wadamadu way iska indhatiraan amarada ICJ – tusaale ahaan Ruushka, waxa uu iska indho tiray amarkii xabad joojinta horudhaca ahaa ee maxkamada 2022 ka dib markii ay weerareen Ukrain, iyada oo aan wax cawaaqib ah oo dibadda ah lagu soo rogay.

Koonfur Afrika iyo Israa’iil waxaa ku waajib ah inay raacaan amarada maxkamadda kiiskan sababtoo ah waxay qayb ka yihiin Heshiiskii Xasuuqa ee 1948-kii ee QM. Haddii aysan yeelin, waxay jebinayaan heshiiskaas. Maxkamadda ICJ waa maxkamadda Qaramada Midoobay, habka dhaqangelinteeduna waa Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, kaas oo soo saari kara go’aamo u baahan Israa’iil in ay wax badan ka qabato si ay u ciqaabto kuwa hurinaya xasuuqa, tusaale ahaan, ama ka hortagaya gargaarka bini’aadanimo in loo gaarsiiyo Qaza.

Maraykanka – oo ka mid ah shanta xubnood ee joogtada ah ee Golaha Ammaanka – ayaa taariikh ahaan diidda tallaabo kasta oo uu u arko mid ka soo horjeeda Israa’iil. Xitaa haddii aysan taasi ahayn arrinku, Golaha Ammaanku aad buu u siyaasadaysan yahay oo waa kala qaybsanaan badan yahay, iyaga oo xaddidaya awooddooda in ay meelmariyaan qaraar kasta.

Khamiista ka hor xukunka, af hayeenka wasaaradda arrimaha dibadda ee Mareykanka Vedant Patel ayaa xaqiijiyay in Mareykanku uu garab taagan yahay Israa’iil, oo ay ku jirto isagoo diiday sheegashada ah in Israa’iil ay geysaneyso xasuuq, mana jirto wax caddaynaya in isbaheysiga soo jireenka ah ee labada dal uu khatar ku jiro. “Waxaan ka shakisanahay in tani ay si toos ah u saameyn doonto wareejinta hubka Mareykanka ama ficillada Mareykanka ee Qaramada Midoobay ee ku saabsan xabbad-joojinta,” Brian Finucane, oo ah la-taliyaha sare ee Barnaamijka Mareykanka ee Kooxda Xasaradaha Caalamiga ah, ayaa u sheegay warbaahinta dalkaas.

In kasta oo aysan joojin doonin dagaalka, go’aanka Jimcaha “wuxuu hubaal ahaan u abuuri doonaa jawi cadaadis badan oo Israa’iil ay ku shaqeyso,” Juliette McIntyre, oo bare ka ah sharciga Jaamacadda Koonfurta Australia, ayaa u sheegtay warbaahinta Vox. Waa sharci darro xulafada Israa’iil, oo uu ku jiro Mareykanka, inay “caawiyaan ama gacan ka geystaan fulinta falalka kale ee khaldan (ie, xasuuq),” ayay tiri, taas oo sababi karta qaar ka mid ah la-hawlgalayaasha inay “ka laabtaan taageerada milatari ama taageerada kale ee Israa’iil si looga fogaado. Dawladuhu waxa kale oo ay waajib ku tahay in ay ka hortagaan xasuuqa – taas oo ay si dhab ah u qaadan karaan marka ay Maxkamaddu xaqiijiso in ay tahay khatar macquul ah.”

Maxkamaddu waxay sidoo kale ka dalbanaysaa Israa’iil inay ku soo gudbiso warbixin ku saabsan inay u hoggaansanto amarada ku meel gaarka ah muddo bil gudaheed ah. Arrintaan ayaa laga yaabaa inay noqoto mid muhiim ah, sababtoo ah Israa’iil waa inay ku qanciso maxkamadda inay u hoggaansanto amarradan. Maxkamaddu waxay si cad u go’aamin doontaa xukunkeeda oo ku saleysan codka akhrinta maanta, waxaan u maleynayaa in maxkamaddu ay baareyso matalaadda Israa’iil ee ku saabsan heerka u hoggaansanaanta. “

Facebook Comments Box

Continue Reading

Gumeysi iyo isir sifeyn

“Nelson Mandela wuu dhoola cadeyn lahaa” Wasiirka Koonfur Afrika ayaa yiri kadib go’aanka ICJ ee ka dhanka ah Israa’iil

Geesigii xornimada Koonfur Afrika, Nelson Mandela “wuxuu ku dhoola caddayn doonaa qabrigiisa” waa kiiska amarka Maxkamadda Adduunka ee soo rogaya tallaabooyin deg-deg ah oo ka dhan ah Israa’iil xasuuqa ay ku hayso Qaza.

Published

on

Wasiirka Caddaaladda iyo Adeegga Asluubta ee Koonfur Afrika Ronald Lamola oo la hadlaya saxaafada ka dib dhageysiga dacwadda Koonfur Afrika ee xasuuqa ka dhanka ah Israa'iil ee maxkamadda caalamiga ah ee cadaaladda (ICJ) ee Hague, Netherlands Janaayo12, 2024. [Dursun Aydemir – Anadolu Wakaalada]

Maxkamadda caalamiga ah ee caddaaladda ayaa Jimcihii xukuntay in Israa’iil ay kordhiso dadaalka ay ku ilaalinayso Falastiiniyiinta iyo bixinta gargaarka bini’aadannimo ee Qaza, inkastoo aysan ku baaqin xabbad-joojin degdeg ah.

Xukunkan ayaa ku soo beegmaya iyadoo ay qeyb ka tahay dacwadda Koonfur Afrika ay u gudbisay dalka ku yaalla bariga dhexe, iyadoo ku eedeysay inay xasuuq u geysatay shacabka Falastiiniyiinta dagaalka ay ka waddo Qaza, kaasoo Israa’iil ay billowday iyadoo jawaab u ah weerar 7-dii Oktoober ay ku qaadday Xamaas, oo ah koox hubeysan iyo koox siyaasadeed ee maamusha Qaza. Su’aasha ah in Israa’iil ay geysanayso xasuuq ayaa weli furan – dacwadaha kiiska ayaa sii socon kara muddo sanado ah – laakiin Koonfur Afrika ayaa ka codsatay maxkamadda inay joojiso dagaalka maadaama ay miisaamayso suurtagalnimadaas.

Geesigii xornimada Koonfur Afrika, Nelson Mandela “wuxuu ku dhoola caddayn doonaa qabrigiisa” amarka Maxkamadda Adduunka ee soo rogaya tallaabooyin deg-deg ah oo ka dhan ah Israa’iil dagaalka ay ku hayso Qaza, Wasiirka Caddaaladda, Ronald Lamola, ayaa yiri, Reuters ayaa werisay.

Kiiska ay K/Afrika horkeentay Maxkamadda Caalamiga ah ee Caddaaladda (ICJ) ayaa Jimcihii ku amartay Israa’iil in ay ka hortagto falalka xasuuqa ah ee ka dhanka ah Falastiiniyiinta, isla markaana ay wax badan ka qabato sidii ay u caawin lahayd dadka rayidka ah, inkastoo ay ka gaabisay baaqii xabbad-joojinta degdegga ah.

Wali ma aysan go’aamin xudunta kiiska Koonfur Afrika, in xasuuq uu ka dhacay Qaza. Xukunkaas ayaa qaadan kara sanado.

“Waxaan rumeysannahay in madaxweynihii hore ee Mandela uu ku dhoola cadeyn doono qabrigiisa isagoo ka mid ah u doodayaasha Axdiga Xasuuqa,” Lamola ayaa u sheegay wakaaladda wararka ee Reuters isagoo ka hadlayay shir ay isugu yimaadeen xisbiga talada haya ee National Congress Party.

Xisbiga ANC ayaa muddo dheer difaacayey qadiyadda falastiiniyiinta, xiriirkaas oo abuurmay markii halgankii ay kaga soo horjeedeen xukunka dulmiga ah ee caddaanka tirada yar waxaa taageeray Ururka Xoreynta Falastiin ee Yaasir Carafaat.

Waxay la barbardhigtay ficilada Israa’iil iyo halganka ay kula jirto midab-takoorka, isbarbardhigga ay diidday Israa’iil, oo sheegtay in eedeymaha xasuuqa ee Koonfur Afrika ay yihiin “mid aad u qallafsan” oo ay ku bixiso dadaalka ugu badan ee looga hortagayo dhaawacyada rayidka ah.

Ra’iisul wasaaraha Israa’iil, Benjamin Netanyahu ayaa yiri: “Sheekada kaliya ee ah in Israa’iil ay xasuuq u geysaneyso Falastiiniyiinta maahan kaliya been abuur, waa wax laga xumaado, rabitaanka maxkamadda xitaa in ay ka hadasho arrintan waa ceeb aan la tirtiri doonin qarniyaal.”

Lamola waxa uu sheegay in Koonfur Afrika ay kiiska u geysay Hague ay ahayd fal geesinnimo ah oo ay dhiirigelisay rabitaanka ah inay u istaagto nidaamka adduunka ee xeerar ku salaysan.

Waxa uu intaa ku daray: “Waa guul u soo hoyatay sharciga caalamiga ah in aanay jiri karin wax ka duwanaansho ah meel kasta oo adduunka ka mid ah, Israa’iilna aan laga dhaafin karin in ay u hoggaansanto waajibaadkeeda caalamiga ah.”

Xidhiidhka diblomaasiyadeed ee u dhexeeya Afrika iyo Israa’iil ayaa xumaaday, taas oo ka dhalatay colaadda Qaza. Pretoria waxa ay in badan taageertay halganka gobanimadoon ee falastiiniyiinta, iyada oo barbar dhigaysa midda Koonfur Afrika ay lafteedu kula dagaalamayso midab-takoorka qarnigii 20-aad.

Wasiirka madaxtooyada Koonfur Afrika Khumbudzo Ntshavheni ayaa sheegay in Pretoria ay ka codsatay maxkamadda dambiyada caalamiga ah (ICC) inay soo saarto amar lagu soo xirayo ra’iisul wasaare Benjamin Netanyahu bartamaha bishii Diseember.

Go’aanka maxkamadda

Maxkamaddu waxay ku caddaysay xukunkii jimcaha ee ahaa in maxkamaddu ay wali dhageysan doonto dacwadda xasuuqa, halkii ay meesha ka saari lahayd sida ay Israa’iil codsatay. Go’aanka Jimcihii ayaa muujinaya in maxkamaddu ay rumeysan tahay in Israa’iil aysan sameynin wax ku filan si ay uga hortagto xasuuqa ka dhanka ah dadka reer Falastiin, sidoo kalena aysan ku filneyn ciqaabta kicinta xasuuqa.

Sidaas oo ay tahay, go’aanka maxkamadda ayaa muujinaya in maxkamadda u aragto in ay suurtagal tahay in uu dhaco xasuuq.

Lixda tillaabo ee ICJ ay soo saartay waa kuwo si sharci ah loo fulinayo, taasoo la macno ah in marka la eego waajibaadkeeda heshiis ee hoos yimaada Axdiga Xasuuqa ee 1948, Israa’iil waa in ay wax badan ka qabataa ilaalinta rayidka Falastiiniyiinta iyo ka hortagga xasuuqa. Waxaa jiri doona wax yar, haddii ay jirto, cawaaqib haddii ay iska indhatirto xukunka – sida Wasiirka Amniga Qaranka Itamar Ben-Gvir uu u soo jeediyay Israa’iil – sababtoo ah habka fulinta ee amarrada maxkamadda ayaa ah golaha ammaanka ee Qaramada Midoobay ee siyaasadda caanka ah, kaas oo Maraykanka, oo ah kan ugu xoogga badan Israa’iil, xulafadaasina waxay leeyihiin diidmo joogta ah.

Marka la soo koobo, xukunka jimcaha maahan guul cad oo labada dhinac ah – laakiin waxay soo jeedinaysaa in sheegashada Koonfur Afrika ay tahay mid macquul ah. Inkasta oo wax yar ay u badan tahay in ay isbeddel ku sameeyaan mustaqbalka dhow, go’aanka maxkamadda ayaa dib u soo celiyay doodda ku saabsan meesha sharciga caalamiga ah ee iskahorimaadka iyo iyadoo soo rogtay qaar ka mid ah xuduudaha Israa’iil ee eedeeynta dagaalka.

Ra’iisul wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ayaa fariin muuqaal ah kaga jawaabay go’aanka ku meel gaarka ah, qeybta English-ka ayaa ku sheegay in Israa’iil ay xaq u leedahay inay is difaacdo, wuxuuna codsiga Koonfur Afrika ee xabbad joojinta ku tilmaamay mid “wax xun” iyo “faquuq qaawan oo ka dhan ah dowladda Yuhuudda” isagoo ku adkaysanaya in “go’aanka Israa’iil ee sharciga caalamiga ah uu yahay mid aan leexleexad lahayn” iyo in ay sii wadi doonto fududaynta gargaarka bini’aadantinimo ee Qaza.

Koonfur Afrika ayaa soo jeedisay in sida ugu wanaagsan ee Israa’iil ay ugu hogaansanto maxkamadda ay tahay in ay joojiso howlgalkeeda Qaza. “Waxaan aaminsanahay in fulinta amarka, ay tahay in ay dhacdo xabbad joojin,” Wasiirka arrimaha dibadda ee Koonfur Afrika Naledi Pandor ayaa yiri intii lagu jiray shir jaraa’id ka dib ku dhawaaqista maxkamadda.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Gumeysi iyo isir sifeyn

Go’aannada Maxkamadda Adduunka waa “mid la taaban karo” – Madaxa QM

“Waxa uu sidoo kale xusayaa amarka Maxkamadda ee Israa’iil si loo hubiyo bixinta adeegyada aasaasiga, in ciidankeedu aanu samayn mid ka mid ah falalkan.”

Published

on


Ka dib markii Maxkamadda Caalamiga ah ee Caddaaladda (ICJ) ay soo saartay go’aamo ku meel gaar ah oo ku saabsan Qaza, Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay, Antonio Guterres, ayaa Jimcihii sheegay in go’aamada Maxkamaddu ay yihiin “mid la taaban karo”, wakaaladda Anadolu ayaa werisay.

“Xoghayaha Guud wuxuu xusuustaa in, iyadoo la raacayo Axdiga iyo Sharciga Maxkamadda, go’aannada Maxkamaddu waa mid waajib ah waxayna ku kalsoon yihiin in dhammaan dhinacyada ay u hoggaansami doonaan amarka Maxkamadda,” Afhayeenkiisa, Stephane Dujarric, ayaa yiri hadalkaas.

Bayaanka ayaa yimid ka dib markii maxkamada ICJ ay amar ku bixisay Israa’iil inay “qaado dhammaan tillaabooyinka ay awooddo” si looga hortago dhiig kale oo ku daata Qaza iyadoo la raacayo waajibaadka Heshiiska Xasuuqa. Maxkamada ayaa sidoo kale ku baaqday in si deg deg ah loo sii daayo dhamaan dadka la heysto.

“Waxa uu sidoo kale xusayaa amarka Maxkamadda ee Israa’iil si loo hubiyo bixinta adeegyada aasaasiga, in ciidankeedu aanu samayn mid ka mid ah falalkan.”

“Intaa waxaa dheer, Xoghayaha Guud wuxuu si gaar ah u tixgelinayaa amarka Maxkamadda ee Israa’iil si loo hubiyo bixinta adeegyada aasaasiga ah ee degdegga ah ee loo baahan yahay iyo gargaarka bini’aadanimo si wax looga qabto xaaladaha xun ee nolosha ee ay wajahayaan Falastiiniyiinta Qaza,” ayuu raaciyay.

Guterres waxa uu si degdeg ah ugu gudbin doonaa ogaysiiska talaabooyinka ku meel gaarka ah ee ay Maxkamaddu amartay Golaha Ammaanka, ayuu yirri Dujarric.

Warbixin kooban oo war ah, Dujarric ayaa u sheegay saxafiyiinta in Guterres “si adag” u aaminsan yahay in go’aannada Maxkamadda ay tahay in la ixtiraamo maadaama ay ku xiran yihiin, wuxuuna aaminsan yahay ku-tiirsanaanta Maxkamadda.

Isagoo hoosta ka xariiqaya baaqa Guterres ee xabbad joojinta degdega ah ee Qaza, Dujarric wuxuu yiri: “Mawqifkiisu wuxuu ahaa waxa ay tahay. Aad bay u caddahay. Wax kasta oo ay Maxkamaddu go’aamisay waanu ogaannay.”

Koonfur Afrika ayaa dacwad xasuuq ka dhan ah Israa’iil horgeysay maxkamadda ICJ dabayaaqadii bishii Diseember waxayna ka codsatay in ay bixiso tallaabooyin degdeg ah oo lagu soo afjarayo dhiigga daadanaya ee Qaza, halkaas oo in ka badan 26,000 oo Falastiiniyiin ah lagu dilay tan iyo 7-dii Oktoobar.

Maxkamaddu waxay sidoo kale ku amartay Israa’iil inay qaado tallaabooyin “dhakhso ah oo wax ku ool ah” si ay awood ugu siiso bixinta adeegyada aasaasiga ah ee degdegga ah iyo gargaarka bini’aadantinimo ee Marinka Gaza, laakiin waxay ka gaabisay inay amarto xabbad-joojin.

Xidhiidhka diblomaasiyadeed ee u dhexeeya Afrika iyo Israa’iil ayaa xumaaday, taas oo ka dhalatay colaadda Qaza. Pretoria waxa ay in badan taageertay halganka gobanimadoon ee falastiiniyiinta, iyada oo barbar dhigaysa midda Koonfur Afrika ay lafteedu kula dagaalamayso midab-takoorka qarnigii 20-aad.

Wasiirka madaxtooyada Koonfur Afrika Khumbudzo Ntshavheni ayaa sheegay in Pretoria ay ka codsatay maxkamadda dambiyada caalamiga ah (ICC) inay soo saarto amar lagu soo xirayo ra’iisul wasaare Benjamin Netanyahu bartamaha bishii Diseember.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Gumeysi iyo isir sifeyn

Qaza waxaa u buuxsan tahay 100 maalmood oo dhiig bax ah: Qaar ka mid ah dhacdooyinka ugu muhiimsanaa

Dagaalka Israa’iil ee Qaza waxa uu haleelay taariikh kale oo murugo leh – Maalinta 100-aad ayaa u socota. Diblomaasi.com waxa ay dib u fiirisay qaar ka mid ah dhacdooyinkii ugu muhiimsanaa ee Qaza ka dhacay 100-kii maalmood ee la soo dhaafay.

Published

on

Caalamka intiisa badan ayaa isha ku hayay dagaalka Israa’iil ee Qaza ee argagaxa leh.

Dhacdooyinkaan ay Diblomaasi.com kusoo gudbin doonta ma ahan sheekooyinka filimada bahalada aad ka daawan jirtay ee waa dhacdooyin xaqiiqo ah oo ka dhacay Qaza. Caalamka intiisa badan ayaa isha ku hayay dagaalka Israa’iil ee Qaza ee argagaxa leh.

Axaddii ayay ku beegneed 100 maalmood tan iyo markii Israa’iil ay billowday dagaal aan horay loo arag oo ay ku qaadday Falastiiniyiinta Marinka Qaza. Ku dhawaad 24,000 oo qof ayaa lagu dilay Qaza – waa in ka badan boqolkiiba hal dhammaan dadka kunool halkaas.

In ka badan 60,000 oo qof ayaa ku dhaawacmay, ku dhawaad ​​dhammaan shacabka Qaza ee 2.3 milyan ayaa ka barakacay guryahooda. Oxfam ayaa sheegtay horaantii todobaadkan in dad intaas ka badan lagu dilay Qaza maalin kasta in ka badan intii aan ku aragnay “isku dhac kasta” qarnigan 21-aad.

Xamaas oo weerar ku qaaday Israa’iil

Garabka militariga Xamaas ayaa weerar aan horay loo arag ku qaaday Israa’iil 7-dii Oktoobar: Waa hawlgal ay ugu magac dartay ‘Hawlgalka Daadka Al-Aqsa.’ Dagaalyahannada Falastiiniyiinta ayaa weeraray saddex goobood oo u dhow xadka Qaza iyo Israa’iil – Beeri iyo Kfar Azza kibbutzes, iyo bandhig faneedka Nova.

Qiyaasta tirada dadka Israa’iil iyo ajnabiga ah ee lagu dilay weerarka ayaa isbedbedeshay, laakiin hadda waxay fadhiyaan ku dhawaad 1,100 qof. In ka badan 200 oo kale ayay dagaalyahanadu dib ugu celiyeen Qaza iyagoo afduub ahaan ah.

Cadeymo isa soo taraya ayaa sidoo kale soo baxay in laga yaabo in Israa’iil ay dishay tiro dadkeeda ah tan iyo 7-dii Oktoobar, oo ay ku jiraan gantaalaha helicopter-ka iyo madaafiicda taangiyada oo lagu toogtay guryo ay dagaalyahanno Falastiiniyiin ah ku qafaasheen la haystayaal. Waxaa ku jira markhaatifurkii askarta Israa’iil ee u adeegay oo amar ku bixiyay maalintaas, iyo sidoo kale kuwa badbaaday.

Israa’iiliyiinta iyo kuwa kale ayaa la yaabay sida dagaalyahannadani ay u geysan karaan weerar halis ah, oo ay gudaha u galaan xuduud aad loo ilaaliyo oo si weyn loo ilaaliyo. Waxaana soo baxay in milatariga iyo sirdoonka Israa’iil ay ka muuqato fashil amni. Netanyahu ayaa la sheegay in dhowr jeer looga digay in Xamaas ama kooxaha kale ay dhawaan weerar ballaaran ku qaadi karaan Israa’iil, balse digniinahaas waa la iska dhega tiray.

In kasta oo dagaalka ka dhanka ah falastiiniyiinta uu noqday mid caan ka ah Israa’iiliyiinta dhexdooda, haddana ku guuldarraystayaashii ciidankooda in ay dalkooda ku soo celiyaan la haystayaasha Qaza waxay ahayd qodax siyaasadeed oo weyn oo dhinaca xukuumadda Netanyahu ah, oo aan hore loogu jeclayn wax ka qabashada arrimaha gudaha ka hor 7-dii Oktoobar, oo ay ku jirto maxkamadeyn.

‘Carruur madaxa laga gooyay’

Israa’iil ayaa si degdeg ah uga jawaabtay weerarkii 7-dii Oktoobar, iyadoo dib u cusbooneysiisay duqeymaha ay ku hayso magaalada Qaza iyo inta kale ee waqooyiga Qaza.

Wax yar ka dib weerarkii Kfar Azza, millatariga Israa’iil waxa ay soo dhoobeen saxafiyiintooda goobta, iyaga oo ka hortagaya shaqaalaha warbaahinta ajnabiga ah in ay wax ka sheegaan Qaza.

Cadeyn la’aan, sarkaal ka tirsan militariga Israa’iil ayaa u sheegay suxufiyiinta in Xamaas ay qoorta ka gooyeen 40 caruur ah intii uu socday weerarka – warfidiyeenada qaar ee ka tirsan hay’adaha wararka ee ugu waaweyn caalamka ayaa sheegay in aan la xaqiijin. Qaar ka mid ah saxafiyiinta ayaa ku khilaafay sheegashada, Xamaasna way beenisay; qaar ka mid ah saxafiyiinta ayaa raali galin ka bixiyay ama ka noqday warkooda, iyaga oo sheegay in aan la daabicin ama la sii dayn iyada oo aan la hubin.

Tani kama aysan joojin madaxweynaha Mareykanka Joe Biden in uu ku andacoonayo in shaqsi ahaantiisa uu arkay sawirada caruur qoorta laga gooyay, taasoo cadeyn u ah “argagixisada oo madaxa ka jaraya caruur”.

Sheegashada ayaa si weyn loo diiday, laakiin waxaa durbadiiba lagu sameeyay maskaxda bulshada caalamka oo ku tiirsaneyd wakaaladaha wararka ee caanka ah si ay ugu sharaxaan waxa ka dhacaya Israa’iil iyo Qaza. Waxay ahayd tusaale hore oo ah sida ay Israa’iil u isticmaali lahayd macluumaad been abuur ah iyo macluumaad khaldan si ay u kordhiso heerka qalalaasaha weerarka Xamaas oo ay uga fogaato dambiyada dagaal ee ay ka waddo Qaza.

Dagaalka Israa’iil ee cisbitaallada Qaza: Isbitaalka Al-Ahli: shaqo joojin

Toban maalmood oo kaliya markii uu dagaalka socday, ku dhawaad 500 oo qof ayaa lagu dilay weerar lagu qaaday Isbitaalka Al-Ahli “Baabtiistaha” 17kii Oktoobar.

Kumanaan qof ayaa gabaad ka dhiganayay isbitaalka ka dib markii ay guryahooda ku waayeen duqeymaha Israa’iil. Qaar kale ayaa ku jiray isbitaalka oo lagu daweynayay dhaawacyo ay kasoo gaareen. Bam-gacmeedka cisbitaalka lagu dhuftay waxa loo arkaa dembi dagaal marka loo eego sharciga caalamiga ah. Israa’iil waxay sheegtay in mintidiin Falastiiniyiin ah ay si khaldan u rideen oo ay si lama filaan ah u rasaaseeyeen isbitaalka. Waxay sii daayeen cajalado maqal iyo muuqaal ah oo xaqiiqo ah oo su’aalo badan la iska weydiinayo oo ay sheegeen inay xoojinayaan sheegashadooda.

Mar kale, xulafada Israa’iil oo uu ku jiro Mareykanka, ayaa sheegay in ay rumaysteen sheegashada Israa’iil ee ku saabsan shaqo joojinta.

Markii ay ciidamadu gudaha u galeen isbitaalka, lama soo bandhigin wax caddeyn ah oo muujinaya taliska Xamaas iyo xarun laga maamulo, lamana helin maxaabiis iyo dagaalyahanno.

Mar labaad, Israa’iil waxay ku kacday fal arxan darro ah oo aan dambi ah, oo tan iyo markaas waxay garaacday isbitaallo kale, xeryo qaxooti, goobo cibaado, iyo iskuulo caruurta dhigtaan.

Mar kale, xulafada Israa’iil oo uu ku jiro Mareykanka, ayaa sheegay in ay rumaysteen sheegashada Israa’iil ee ku saabsan shaqo joojinta.

Markii ay ciidamadu gudaha u galeen isbitaalka, lama soo bandhigin wax caddeyn ah oo muujinaya taliska Xamaas iyo xarun laga maamulo, lamana helin maxaabiis iyo dagaalyahanno.

Mar labaad, Israa’iil waxay ku kacday fal arxan darro ah oo aan dambi ah, oo tan iyo markaas waxay garaacday isbitaallo kale, xeryo qaxooti, goobo cibaado, iyo iskuulo caruurta dhigtaan.

Xabad joojin ku meel gaar ah

Israa’iil si aan kala joogsi lahayn ayay u weerartay Qaza, taasoo ku khasabtay inta badan dadka koonfurta inay barakacaan. Dadku xitaa ma awoodin inay baxaan markii ay amar ku bixisay Israa’iil.

Gargaarka waxa kaliya oo la ogolayn jiray in si liidato ah loo soo galo, duqeymaha joogtada ah ee dhanka cirka ah waxay ka dhigan tahay in gargaarka yar ee soo gala uusan gaarin halkii loogu baahnaa.

Dhanka kale, Israa’iiliyiinta ayaa si isa soo taraysa uga xumaaday la haystayaasha weli ku xayiran Qaza.

Dadka careysan ee adduunka oo dhan ka banaan baxay ayaa ku baaqayay xabbad joojin degdeg ah oo joogto ah si loo soo afjaro dhibaatada aan dhammaadka lahayn ee aan aragno, laakiin siyaasiyiinta reer galbeedka ayaa ka soo horjeestay arrintan.

Ugu dambeyn, lix toddobaad oo uu socday weerarkaas, ayaa nooc ka mid ah nasasho ayaa ku timid qaab xabbad-joojin afar maalmood ah oo dhex-maray Israa’iil iyo Xamaas oo ay Qadar dhexdhexaadisay. Xabbad-joojintan ayaa qayb ka ah, Xamaas waxay ahayd inay sii daayaan qaar ka mid ah la haystayaasha si ay Israa’iil u sii deyso Falastiiniyiinta ku jira xabsiyada. In ka badan 100 la haystayaal ah ayaa la sii daayay, iyo in ka badan 300 oo maxaabiis falastiiniyiin ah ayaa loo sii daayey.

Xabbad-joojinta ayaa la kordhiyay maalmo, waxaana jirtay rajo ah in heshiis joogto ah la gaaro, laakiin taasi si degdeg ah ayaa loo joojiyay. 1dii Diseembar, Israa’iil waxay ku soo noqotay duqeymaha Qaza.

Koonfur Afrika oo dacwad u gudbisay Maxkamadda Dembiyada Caalamiga – ICJ PDF

Maxkamadda Caalamiga ah ee Cadaaladda (ICJ) ee fadhigeedu yahay magaalada Hague ayaa dhageysatay dacwadda Xasuuqa ee Koonfur Afrika ee ka dhanka ah Israa’iil, iyadoo dalal dhowr ah ay soo dhaweeyeen tallaabadan iyadoo ay socdaan dadaallo caalami ah oo ku aaddan xabbad joojinta Qaza.

Koonfur Afrika ayaa dacwadda gudbisay dhamaadkii bishii Diseember, iyadoo ku eedaysay Israa’iil inay xasuuq ka geysatay dagaalka ay ku hayso Qaza, waxayna doonaysaa inay joojiso weerarka bahalnimo ee milateri ee lagu dilay in ka badan 23,000 oo Falastiiniyiin ah, oo ku dhawaad 10,000 oo ka mid ah ay yihiin carruur.

Markii Israa’iil ay ku soo laabatay duqeymaha Qaza iyadoo xamaasad cusub wadata, Falastiiniyiinta waxaa ka haray dareen ah in adduunka intiisa kale ay ka hawlgalaan. Israa’iil waxay ku kacday xukun dil ah, xabaal wadareedyo maydad laga soo xaday, dad kaniisado tagayay, iyo jirdil ay u gaysatay saxafiyiinta intii ay gacanta ku haysay, marka laga reebo dambiyo kooban.

Koonfur Afrika waxay taariikh dheer ku lahayd midnimada Falastiin, taasna waxay dhacday tan iyo markii Israa’iil ay iyaduna billowday dagaalkeeda. Waxay shaqaalaheedii diblomaasiyadeed kala baxday Israa’iil, waxaana magaalooyinka Koonfur Afrika ka dhacay mudaaharaadyo waaweyn oo lagu dalbanayo xabbad joojin degdeg ah oo keliya, balse Falastiin xor ah.

Koonfur Afrika ayaa qaaday tilaabadii ugu xooga badneyd halka inta badan aduunka intiisa kale ay qaateen caajisnimada dhamaadka sanadka. 29-kii bishii Diseember ayay ku dhawaaqeen in ay dacwad u gudbiyeen maxkamadda caalamiga ah ee cadaaladda (ICJ), iyagoo ku eedeeyay Israa’iil in ay xasuuq ka geysatay shacabka Falastiin, gaar ahaan Qaza.

Waxa muuqaallo qiiro leh ka muuqday Daanta Galbeed, halkaas oo ay Falastiiniyiintu isugu yimaaddeen Taalada halgamaagii xorriyadd-doonkii Koonfur Afrika iyo Madaxweynihii hore ee dalkaas, Nelson Mandela, maalintii uu kiisku dhacayey maxkadamada ICJ.

Israa’iil ayaa dabcan beenisay in ay wado xasuuq, iyadoo sheegtay in ay isku dayeyso in ay baabi’iso Xamaas, ayna yihiin urur gaar ah oo ujeedo xasuuq ka dhan ah Israa’iiliyiinta.

Go’aanka ICJ ee ah in Israa’iil ay dhab ahaantii samaynayso xasuuq waa astaan, sidoo kale Israa’iil waxay iska indho-tiri kartaa xukun kasta oo ICJ-du ka soo horjeedo, oo uu ku jiro mid xabbad joojin degdeg ah. Balse in Koonfur Afrika ay dacwadda geysay maxkamad caalami ah ayaa waxay muujinaysaa inaysan dhammaan raalli ka ahayn in la wada fadhiisto oo ay daawadaan xasuuqa, waxayna xusuusin u tahay Falastiiniyiinta, gaar ahaan kuwa Qaza, in aanay kaligood ahayn.

Sidaas oo ay tahay, Israa’iil waxa ay sii waddaa duqeymaha ay ku hayso Qaza oo ay ku dilayso dadkeeda, walina ma cadda waxa sugaya malaayiinta qof ee ku qulqulaya “goobaha nabdoon” ee sii yaraanaya.​

Facebook Comments Box

Continue Reading
Advertisement
Afrika15 hours ago

Dhinacyada ku dagaallamaya Suudaan ayaa gaysta xad-gudubyo ay ka mid yihiin duqaymo ay ku hayaan dad rayid ah – Warbixinta Qaramada Midoobay

Siyaasadda Soomaaliweyn2 days ago

Shir Logu hadlaayay horumarinta Arrimaha Garsoorka: Waa sidee Xaalka Caddaaladda iyo Garsoorka Soomaaliya?

Siyaasadda Arrimaha Dibadda2 days ago

Xiriirka Turkiga iyo Soomaaliya

Siyaasadda Arrimaha Dibadda3 days ago

Heshiis dastuurka Soomaaliya quseeya oo ay wada galeen Qadar iyo Soomaaliya

Geeska Afrika4 days ago

Damaca weyn ee Itoobiya ayaa khalkhal gelin doona Geeska Afrika – Ficil gurracan oo fashilmay

Afrika5 days ago

Maxay tahay sababta Masar iyo Turkiga ay u soo afjarayaan xiisadda tobanka sano socotay?

Afrika6 days ago

Rabshadaha dhimashada dhaliyey ee Senegal oo ka dhashay dib u dhigista doorashada: Akhriso qodobada aad u baahan tahay inaad wax ka ogaato

Wararka7 days ago

Qaramada Midoobay ayaa uga digtay Britain in muhaajiriinta loo tarxiilo Ruwaanda

Wararka1 week ago

Muxuu salka ku hayaa heshiiska amni ee ay ansixiyeen Golaha wasiirada Soomaaliya?

Afrika1 week ago

Dalka Zimbabwe ayaa ku hanjabay inuu mamnuuci doono deeqaha waxbarasho ee khaniisiinta loogu talagalay

Siyaasadda Arrimaha Dibadda1 week ago

Xiriirka Masar iyo Soomaaliya

Afrika2 weeks ago

Shirkii midowga Afrika maxaa kasoo baxay? – Afgembi, rabshado iyo qalalaase khatar ku ah Afrika

Wararka2 weeks ago

83 Falastiiniyiin ah ayaa lagu dilay Qaza 24-kii saac ee la soo dhaafay, tirada dhimashaduna waxay kor u dhaaftay 28,858

Sirdoonka & Militariga2 weeks ago

Madaxa Xisbullah Xassan Nasrallah ayaa u ballan qaaday in Israa’iil ‘ay caqabad kala kulmi doonto ‘dilka dadka rayidka ah’

Bariga dhexe2 weeks ago

Weerarkii Israa’iil ee koonfurta Lubnaan ayaa lagu dilay 6 xubnood oo ka tirsan ururka Xisbullah

Siyaasadda Arrimaha Dibadda2 weeks ago

Tegida Madaxweyne Xassan Sh. Maxamuud ee Addis Ababa waa qalad diblomaasiyaddeed

Wararka2 weeks ago

Kaliya Mareykanka ayaa qasab ku keeni kara nabadda Bariga Dhexe waana inuu cadaadiyaa Israa’iil, ayuu yirri Wasiirka arrimaha dibadda ee Lubnaan

Wararka2 weeks ago

“Haddii aad nabad rabto, u diyaargarow dagaal,” – RW Kyriakos Mitsotakis

Wararka2 weeks ago

Sarkaal Kenyan ah oo meydkiisa laga helay hotel ku yaallo Washington

Sirdoonka & Militariga2 weeks ago

Maxaa dan ah ayaa ugu jira Soomaaliya heshiiska is-afgaradka milatari ay kala saxiixatay Mareykanka?

Siyaasadda Arrimaha Dibadda2 weeks ago

Madaxweyne Xassan Sh. Maxamuud (4.5) oo tagaya Itoobiya – Ujeedka waa maxay?

Aasiya2 weeks ago

Muslimiinta Hindiya ayaa ka cabsi qaba mustaqbalka xukunka RW Narendra Modi ee Hinduuga ah

Gumeysi iyo isir sifeyn2 weeks ago

Dagaalka Qaza: Maxkamad ku taallo Nederland ayaa dowladda ku amartay in ay joojiso diyaaradaha dagaalka ee F-35 ee ay gaynayso Israa’iil

Sirdoonka & Militariga3 weeks ago

Muxuu ku saabsan yahay heshiiska difaaca ee Soomaaliya iyo Turkey?

Afrika3 weeks ago

Colaadda Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Koongo laga soo bilaabo 1996

Wararka3 weeks ago

Weerarada fallaagada ayaa kumannaan kun ku qasbay inay ka qaxaan Koongo

Afrika3 weeks ago

Basaasiinta Israa’iil ayaa u hanjabaya qoyskayga – Wasiiradda Arrimaha Dibedda ee Koonfur Afrika

Buuggaag3 weeks ago

Buugga Haddimada Qabyaaladda PDF

Buuggaag3 weeks ago

Buugga Haddimada Qabyaaladda –Qeybtii 26aad

Siyaasadda Soomaaliweyn3 weeks ago

Qowmiyada Oromada oo xalay lagu laayay degmada Beledxaawo ee Gobolka Gedo

Sirdoonka & Militariga3 weeks ago

Maraykanka ayaa ka digaya aargoosi dheeraad ah haddii maleeshiyaadka ay Iran taageerto ay sii wadaan weeraradooda

Wararka3 weeks ago

Ugu yaraan 10 qof ayaa ku dhintay weerar ay kooxo hubeysan ku qaadeen saldhigga booliska Pakistan

Buuggaag3 weeks ago

Buugga Haddimada Qabyaaladda –Qeybtii 25aad

Dhaqan, Af, iyo Taariikhda4 weeks ago

Xasuuqii Ruwaanda ka dhacay, 1994

Wararka4 weeks ago

Saddex qof ayaa ku dhaawacmay weerar mindi oo ka dhacay magaalada Paris

Buuggaag4 weeks ago

Buugga Haddimada Qabyaaladda –Qeybtii 24aad

Afrika4 weeks ago

Ruwaanda oo heshay xabaalo wadareedyo badan 30 sano kadib xasuuqii Tutsiga, 1994

Geeska Afrika4 weeks ago

Ilhaan Cumar ayaa lagu eedeeyay inay jabisay dhaartii loo dhaariyay maadaama ay sheegtay inay illaalin doonto danaha Soomaaliya

Sirdoonka & Militariga4 weeks ago

Ruushka iyo Gambia ayaa yeeshay wadahadallo dhanka ammaanka ah

Buuggaag4 weeks ago

Buugga Haddimada Qabyaaladda –Qeybtii 23aad

Xul