Sirdoonka & Militariga
Mareykanka ayaa 40,000 oo bambo oo Culculus u diraya Israa’iil
Bamka 2,000-rodol ah waa hub culus oo leh awood burburineed aad u weyn. Reuters ayaa xustay in bambooyinka noocan ah si weyn loogu adeegsaday Qaza iyo Lubnaan, taas oo dhalisay dhaleeceyn iyo baaritaanno la xiriira khasaaraha rayidka.

Maamulka Madaxweyne Donald Trump ayaa diyaarinaya xirmo hub oo ku kacaysa qiyaastii $2.8 bilyan, taas oo Israa’iil lagu siinayo 40,000 oo bam oo midkiiba yahay 2,000 rodol, oo u dhiganta qiyaastii 907 kiiloogaraam. Xirmadan ayaa noqon karta mid ka mid ah wareejinnada ugu waaweyn ee hub culus ee noocan ah ee Mareykanku u sameeyo Israa’iil sannadihii u dambeeyay.
Warbixinno ay soo saareen Reuters, Associated Press iyo Washington Post ayaa sheegaya in xirmadu ka koobnaan doonto 20,000 MK-84 iyo 20,000 BLU-117, iyadoo sidoo kale lagu darayo 20,000 I-2000 Penetrator warheads oo loogu talagalay bartilmaameedyada adag iyo dhismayaasha dhulka hoostiisa ku yaalla.
Arrinta ugu weyn: Hubka weli lama wada dirin
Inkasta oo cinwaannada qaar ay isticmaaleen erayo u muuqan kara in hubka la diray, xogta hadda la heli karo waxay tilmaamaysaa in tani tahay xirmo hub oo la diyaarinayo, ayna weli ku jirto hannaanka oggolaanshaha iibka. Guddiyada ku shaqada leh ee Kongareeska ayaa si aan rasmi ahayn loogu wargeliyey qorshaha. Sidaas darteed, waa muhiim in la kala saaro “la qorsheeyay/la diyaarinayo” iyo “si buuxda loo geeyey Israa’iil.”
Maxaa ka dhigaya xirmadan mid muhiimad amni leh?
Bamka 2,000-rodol ah waa hub culus oo leh awood burburineed aad u weyn. MK-84 waxaa loogu talagalay inuu saameyn weyn ku yeesho dhismayaal, bir iyo shub, halka I-2000 Penetrator loogu talagalay in uu gaaro bartilmaameedyo adag ama dhulka hoostiisa ku jira. Sidaas darteed, wareejinta tiro intaas le’eg waxay si weyn u kordhin kartaa kaydka hubka culus ee Israa’iil. Arrintan waxay yeelan kartaa muhiimad gaar ah haddii hubkan lagu isticmaalo deegaano magaalooyin ah oo ay dad badan ku nool yihiin. Taariikhda dagaalladii Qaza iyo Lubnaan ayaa muujisay in adeegsiga hubka culus ee goobaha dadku ku badan yihiin uu dhalin karo walaac xooggan oo ku saabsan khasaaraha rayidka. Reuters ayaa xustay in bambooyinka noocan ah si weyn loogu adeegsaday Qaza iyo Lubnaan, taas oo dhalisay dhaleeceyn iyo baaritaanno la xiriira khasaaraha rayidka.
Biden iyo Trump: laba siyaasad oo kala duwan oo ku saabsan bambooyinka culus
Qorshahan cusub wuxuu sidoo kale dib u soo nooleynayaa khilaaf hore uga dhex jiray Washington iyo Tel Aviv. Maamulka Joe Biden wuxuu 2024 hakiyey qayb ka mid ah keenista bambooyinka 2,000-rodol ah, iyadoo walaaca ugu weyn uu ahaa suurtagalnimada khasaaraha rayidka haddii hubkan lagu isticmaalo goobaha aadka u ciriiriga ah ee Qaza. Markii Donald Trump uu xafiiska ku soo noqday 2025, xayiraaddii noocaas ah waa la qaaday, waxaana tan iyo xilligaas la ansixiyey xirmooyin kale oo hub ah oo waaweyn. Qorshaha hadda jira wuxuu ka ballaaran yahay heshiisyo hore oo la xiriiray isla nooca hubka.

Bambooyinka MK-84 ee saaran qalabka guura (rollers-ka) ayaa loo riixayaa goobta loogu talagalay ee Saldhigga Cirka ee Aviano, Talyaaniga – Ciidanka Cirka ee Mareykanka/Duuliye Sare Jessica Blair.
Xirmada waxaa lagu maalgelinayaa habka Foreign Military Financing (FMF), kaas oo Mareykanku ku bixiyo maalgelin militari oo Israa’iil u saamaxaysa inay hub ka iibsato shirkadaha difaaca ee Mareykanka. Sidaas darteed, qorshuhu wuxuu qayb weyn ku leeyahay xiriirka dhaqaale iyo militari ee muddada dheer ka dhexeeya Washington iyo Tel Aviv. Dhanka amniga, tani waxay ka dhigan tahay in Mareykanku aanu kaliya siinayn Israa’iil taageero siyaasaDdeed, balse uu sii xoojinayo awooddeeda kaydka hubka culus, gaar ahaan xilli Bariga Dhexe uu weli ku jiro xaalad dagaal iyo xiisad militari.
Qaza iyo Lubnaan: maxay tahay khatarta amni?
Su’aasha ugu weyn ee istiraatiijiga ahi ma aha oo keliya inta bam ee la iibinayo, balse waa halka iyo sida loo adeegsan doono. Haddii hubka culus lagu adeegsado goobo ciidan oo ka fog dadka rayidka ah, saamayntiisa sharci iyo bani’aadamnimo way ka duwan tahay haddii lagu adeegsado xaafado magaalo oo aad u ciriiri ah. Sidaas darteed, qiimeynta khatarta waa inay ku xirnaataa bartilmaameedka, goobta, waqtiga weerarka, digniinaha la bixiyo, iyo tallaabooyinka lagu ilaalinayo dadka rayidka ah.
Dhinaca kale, Israa’iil waxay sheegtaa in Xamaas iyo Xisbullah ay ka hawlgalaan deegaanada rayidka ah, isla markaana ay isticmaalaan tunnel-lo iyo xarumo dhulka hoostiisa ah oo u baahan hub awood badan. Dhaleeceeyayaasha siyaasaddaas ayaa ku doodaya in joogitaanka dagaalyahanno ama kaabayaal militari oo ku dhex jira magaalooyin aanu meesha ka saarayn waajibaadka illaalinta rayidka. Sidaa darteed, isticmaalka hubkan wuxuu noqon karaa arrin saameyn ku leh amniga gobolka, xiriirka Mareykanka iyo dalalka Carabta, iyo doodaha caalamiga ah ee ku saabsan ilaalinta rayidka iyo sharciga dagaalka.
Ma yahay qorshe cusub oo loogu talagalay xasuuq?
Su’aashan waxay u baahan tahay kala saarid muhiim ah. Xaqiiqada la xaqiijin karo waa in Mareykanku qorsheynayo xirmo aad u weyn oo hub culus ah, iyadoo hubka noocan ah hore loogu isticmaalay Qaza iyo Lubnaan, taas oo dhalisay walaac ku saabsan khasaaraha rayidka. Laakiin in xirmadan si gaar ah loogu talagalay “xasuuq cusub” waa qiimeyn ku saabsan ujeeddada siyaasadeed iyo militari, taas oo aan lagu xaqiijin karin tirada hubka oo keliya. Ujeeddada rasmiga ah ee iibka, bartilmaameedyada la qorsheynayo iyo amarada hawlgalka ayaa muhiim u ah qiimeyn kasta oo noocaas ah. Dhanka kale, waxaa jira eedeymo caalami ah oo culus oo ku saabsan hab-dhaqanka dagaalka Israa’iil ee Qaza. Reuters waxay xustay in baaritaan Qaramada Midoobay uu ku eedeeyey Israa’iil xasuuq ka dhacay Qaza, halka Israa’iil ay si cad u diidday eeddaas oo ay sheegtay inay ku shaqeyneyso is-difaac kadib weerarkii Xamaas ee 7 Oktoobar 2023.
Heshiiska iyo qiimeynta istiraatiiji
Xirmada weli waxay ku jirtaa marxalad siyaasadeed oo xasaasi ah. Guddiyada Kongareeska ee qaabilsan heshiisyada waaweyn ee hubka ayaa si aan rasmi ahayn loogu wargeliyey qorshaha, waxaana jiri kara dood siyaasadeed oo ku saabsan taageerada Mareykanka ee Israa’iil iyo sida hubka Mareykanka loo isticmaalo. Haddii la ansixiyo, keenista tiro intaas le’eg oo hub ah ma aha hawl hal maalin lagu fulin karo. Wax-soo-saarka iyo saadka hubka culus waxay qaadan karaan waqti dheer, iyadoo Washington ay leedahay habab ay ku dedejin karto qaar ka mid ah wareejinta. Marka laga eego dhinaca amniga gobolka, qorshahan wuxuu leeyahay saddex saameyn oo waaweyn.
Marka koowaad, wuxuu kordhin karaa awoodda Israa’iil ee ay ku fulin karto weerarro culus, gaar ahaan bartilmaameedyada waaweyn ama dhulka hoostiisa ah.
Marka labaad, wuxuu sii adkeyn karaa xiriirka militari ee Washington iyo Tel Aviv, xitaa iyadoo gudaha Mareykanka ay sii xoogeysanayaan doodaha ku saabsan xaddidaadda ama shuruudaha lagu xiro hubka loo diro Israa’iil. Reuters waxay soo sheegtay in taageerada dadweynaha Mareykanka ee Israa’iil ay hoos u dhacday, gaar ahaan gudaha xisbiga Dimuqraadiga.
Marka saddexaad, haddii hubkan lagu adeegsado Qaza ama Lubnaan iyadoo ay jiraan dad rayid ah oo tiro badan, waxaa sii kordhi kara cadaadiska caalamiga ah ee lagu doonayo in la baaro weerarrada iyo in la caddeeyo in adeegsiga hubka culus uu waafaqsan yahay sharciga caalamiga ah.
Qorshaha $2.8 bilyan ah ee 40,000 oo bam oo 2,000-rodol ah wuxuu ka mid yahay heshiisyada hubka ee ugu waaweyn ee noocan ah ee Israa’iil lala qorsheeyo sannadihii u dambeeyay. Waxa uu muujinayaa in xiriirka militari ee Mareykanka iyo Israa’iil uu weli yahay mid aad u xooggan, inkastoo ay jiraan khilaafaad siyaasadeed iyo walaac caalami ah oo ku saabsan khasaaraha rayidka.
Su’aasha ugu weyn ee amni iyo siyaasadeed ma aha oo keliya “Immisa bam ayaa la dirayaa?”, balse waa “Xaggee loo adeegsan doonaa, sidee loo adeegsan doonaa, yaase lagu beegsan doonaa, maxaase la sameyn doonaa si loo yareeyo khasaaraha rayidka?” Jawaabaha su’aalahaas ayaa muhiim u noqon doona fahamka in xirmadan hubku tahay oo keliya dib-u-buuxinta kaydka militari ee Israa’iil ama inay qayb ka noqon karto olole militari oo cusub oo saameyn weyn ku yeesha Gaza, Lubnaan iyo guud ahaan Bariga Dhexe.
Sirdoonka & Militariga
Ciidamo cusub oo Yugaandha ah oo soo gaaray Soomaaliya si ay uga qeyb qaataan hawlgalka AUSSOM
Isbeddelka guutooyinka ayaa qeyb ka ah habraaca joogtada ah ee ciidamada Ugaandha ay ku cusbooneysiiyaan cutubyada ka hawlgala Soomaaliya, iyaga oo sii wada taageerada hawlgalka Midowga Afrika.

Ciidamada dalka Yugaandha ee qeybta ka ah Hawlgalka Taageerada iyo Xasilinta Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM) ayaa soo dhoweeyay ciidamo cusub oo ka tirsan guutada 48aad, kuwaas oo beddelaya guutada 45aad ee ka hawlgasha Soomaaliya. Ciidamadan cusub oo uu hoggaaminayo Gaashaanle Sare Michael Opio Ocuka ayaa qeyb ka noqonaya isbeddelka joogtada ah ee lagu sameeyo cutubyada ciidamada Uganda ee loo soo diro Soomaaliya.
Taliyaha qeybta koowaad ee ciidamada, Sarreeye Guuto Jackson Kayanja ayaa ciidamada cusub kula dardaarmay inay muujiyaan anshax, xirfad ciidan iyo feejignaan inta ay ku guda jiraan waajibaadkooda. Wuxuu sheegay in anshaxa shaqsiga ahi uu saldhig u yahay guusha askariga, isaga oo ku boorriyay inay ixtiraamaan silsiladda taliska, ilaaliyaan wadajirka ciidamada, isla markaana ay yeeshaan anshax ku dhisan garasho iyo masuuliyad.
Taliyuhu wuxuu sidoo kale carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay wada-shaqeynta iyo dadaalka joogtada ah ee ciidamada, isaga oo xusay in arrimahaasi ay door muhiim ah ka ciyaarayaan ka hortagga khatarta kooxda Al-Shabaab. Dhankiisa, taliye ku-xigeenka qeybta koowaad, Gaashaanle Sare Jude Rukubya, ayaa ciidamada cusub kula dardaarmay inay la qabsadaan xaaladaha amni iyo deegaanka howlgallada Soomaaliya, isla markaana ay wax ka bartaan askarta kale si ay si wadajir ah ugu gutaan waajibaadka loo igmaday.
Saraakiisha ciidamada Ugaandha ayaa sidoo kale xusay muhiimadda ay leedahay mabda’a midnimada Afrika iyo fahamka ujeeddooyinka hawlgalka AUSSOM, oo taageera dadaallada lagu xaqiijinayo amniga iyo xasilloonida Soomaaliya. Isbeddelka guutooyinka ayaa qeyb ka ah habraaca joogtada ah ee ciidamada Ugaandha ay ku cusbooneysiiyaan cutubyada ka hawlgala Soomaaliya, iyaga oo sii wada taageerada howlgalka Midowga Afrika.
Hawlgalka AUSSOM wuxuu beddelay hawlgalkii hore loo oran jiray ATMIS kaasi oo isna beddelay hawlgalkii ugu horreeyay ee AMMISOM oo 2007-dii ka bilowday dalka Soomaaliya. Ciidamada dalka Yugaandha ayaa ahaa kuwii ugu horreeyay ee dalka yimaada waxa ay qaadanayaan doorka ugu weyn ee hawlgallada ee Midowga Afrika oo dowladda federaalka Soomaaliya ka gacan siinayan dagaalka ay kula jirto argagaxisada Al-Shabaab.
Mareykanka oo hal sano u kordhiyay in lagu soo afjaro hawlgalka AUSSOM ee Soomaaliya
Dowladda Mareykanka ayaa oggolaatay in Qaramada Midoobay ay muddo hal sano ah oo dheeraad ah ku soo afjarto taageerada saadka ee ay siiso hawlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM), iyadoo mustaqbalka taageerada hawlgalka uu weli mugdi ku jiro.
Sida ay Reuters sheegtay, muddada kala guurka ayaa bilaabanaysa Jannaayo 2027, taas oo Qaramada Midoobay siinaysa waqti ay si tartiib ah ugu yareyso una soo afjarto hawlaha taageerada saadka ee AUSSOM. Qaramada Midoobay oo adeegsanaysa Xafiiska Taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya (UNSOS), ayaa AUSSOM u fidisa adeegyo muhiim ah oo ay ka mid yihiin shidaalka, cuntada, caafimaadka, gaadiidka, isgaarsiinta, injineernimada iyo duulista.
Hase yeeshee, Mareykanka ayaa sheegay inuusan sii maalgelin doonin hawlgalka UNSOS oo miisaaniyaddiisu ku dhowdahay 500 milyan oo dollar sanadkii, iyadoo aan weli la helin hannaan kale oo si buuxda u beddela taageerada Qaramada Midoobay.
AUSSOM waxaa loo sameeyay in uu taageero dadaallada Soomaaliya ee la xiriira amniga iyo xasilinta dalka, iyadoo Qaramada Midoobayna ay sii waddo taageerada saadka ee hawlgalka. Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay wuxuu muddada hadda jirta ee AUSSOM iyo taageerada UNSOS ku saleeyay Qaraarka 2809, oo dhigaya dhammaadka 31-ka Diseember 2026.
Go’aanka cusub ayaa AUSSOM, Soomaaliya iyo dalalka ciidamada ku biiriya siinaya waqti dheeraad ah oo ay ugu diyaar-garoowaan isbeddelka ku imanaya nidaamka taageerada saadka. Si kastaba, weli lama caddeyn sida loo beddeli doono nidaamka ballaaran ee ay UNSOS hadda bixiso marka muddada kala-guurka ahi dhammaato, arrintaas oo muhiim u noqon karta awoodda ciidamada Soomaaliya iyo AUSSOM ee fulinta hawlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab. Go’aanka Mareykanka ayaa sidaas darteed siinaya hawlgalka waqti dheeraad ah balse ma aha kordhin joogto ah oo lagu sii wado taageerada Qaramada Midoobay.
Sirdoonka & Militariga
Masar oo ciidamo u diraysa Soomaaliya iyadoo ay sii kordhayaan xiisadaha ka jira Geeska Afrika
Warbixinnada ayaa sidoo kale tilmaamaya in ciidamada la qorsheynayo in la geeyo deegaanka Ceelcade oo ku yaalla duleedka Waqooyi ee Muqdisho, halkaas oo hore uga jiray garoon diyaaradeed oo milatari.

Dowladda Masar ayaa illo xog ogaal ah tibaaxayaan inay diyaarinayso ciidamo milatari oo loo dirayo gudaha dalka Soomaaliya, tallaabadaas oo qayb ka ah iskaashiga difaac ee labada dal, xilli ay sii kordhayaan xiisadaha amni iyo kuwa siyaasaddeed ee gobolka Geeska Afrika.
Sida uu sheegay wargeyska The Arab New saraakiil, tababarayaal iyo la-taliyeyaal milatari oo Masaari ah ayaa ka shaqeynaya diyaarinta hawlgalka, kaas oo noqonaya mid ka mid ah tallaabooyinka ugu waaweyn ee iskaashiga milatari ee Qaahira iyo Muqdisho tan iyo markii ay labada dal saxiixeen heshiis iskaashi difaac sannadkii 2024.
Ciidamada la filayo in la geeyo Soomaaliya ayaa la sheegay inay qayb ka noqon karaan Hawlgalka Midowga Afrika ee taageerada iyo Xasilinta Soomaaliya ee (AUSSOM) ama iskaashi amni oo laba geesood ah. Si kastaba, Masar weli si rasmi ah uma shaacin tirada ciidamada ay dirayso iyo qaabka ay uga qaybqaadan doonaan hawlgalka.
Warbixinnada ayaa sidoo kale tilmaamaya in ciidamada la qorsheynayo in la geeyo deegaanka Ceelcade oo ku yaalla duleedka Waqooyi ee Muqdisho, halkaas oo hore uga jiray garoon diyaaradeed oo milatari. Tallaabadan ayaa timid iyadoo Masar ay xoojinayso xiriirka ay la leedahay Soomaaliya, kaddib markii labada dal ay xiriirkooda gaarsiiyeen heer iskaashi istaraatiiji ah sannadkii 2025.
Wafdi milatari oo Masaari ah ayaa 20-kii Sebteembar booqday Muqdisho, halkaas oo ay kula kulmeen wasiirka gaashaandhigga Soomaaliya, Axmed Macallin Fiqi. Kulamadaas ayaa diiradda lagu saaray iskaashiga difaaca, tababarka ciidamada iyo tayeynta awoodda Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed.
Dowladda Masar ayaa marar kala duwan sheegtay inay taageersan tahay midnimada dhuleed ee Soomaaliya, iyadoo labada dal ay iska kaashanayaan arrimaha amniga iyo difaaca. Joogitaanka milatari ee Masar ee Soomaaliya ayaa sidoo kale ku soo beegmaya xilli uu gobolka ka jiro loollan istaraatiiji ah oo la xiriira marin biyoodka Badda Cas, marin-biyoodka Baab al-Mandab iyo danaha amni ee dalalka gobolka.
Masar iyo Itoobiya waxaa muddo dheer ka dhexeeyay khilaaf la xiriira biyo-xireenka weyn ee Itoobiya ka dhistay webiga Niil, kaas oo Qaahira ay u aragto arrin si toos ah u saamayn karta amniga biyaha gobolka gaar ahaan dalkeeda. Sidoo kale, labada dal waxay ku kala aragti duwan yihiin dadaallada Itoobiya ee ay ku raadineyso marin ay uga baxdo Badda Cas.
Khubaro Masaari ah ayaa ku doodaya in xasilloonida Soomaaliya ay muhiim u tahay amniga Badda Cas iyo marinnada ganacsiga caalamiga ah, halka iskaashiga milatari ee Soomaaliya uu Masar siin karo awood dheeraad ah oo ay ku ilaaliso danaha istaraatiijiyadeed ee gobolka.
Ciidamadaan oo lagu qiyaasay ku dhawaad 1410 ayaa la filayaa inay qeyb ka noqdaan dadaallada lagu xasillinaya Soomaaliya gaar ahaan la-daagalanka kooxaha hubeysan iyo taageeridda hay’addaha amniga dalka.
Xukuumadda Masar ayaa hore usoo bandhigtay ciidamo si heer sare ah loo tabbabaray iyo gaadiid dagaal oo casri ah inkastoo waqtigaasi aan si cad loo shaacin ujeedadada dhabta ah ee loo diyaariayay haatan ayay soo ifbaxday in qorshahaasi uu qeyb ka ahaa diyaar garow xooggan oo ku aaddan ka qeybgalka hawlgalka AUSSOM ee Soomaaliya.
Sida ay sheegayaan warar soo baxayaan dhowaan ayay si rasmi ah u bilaaban doontaa hawlaha lagu soo daabulaya ciidamadaan gaadiidkooda iyo qalabkooda, waxaa sidoo kale la tilmaamayaa in hore loo sii diyaariyay goobaha ciidamadaasi ka hawlgeli doonaan kadib markii quburo ka socda Masar oo soo gaaray Soomaaliya qiimeyn ku sameyeen xaaladaha amniga iyo deegaanada ay ciidamadaasi ka hawlgeli doonaan saldhigyadooda ayaan asi weyn ayaa loo diyaariyay sida xoguhu ay tilmaamayaan.
Ku biiritaanka ciidamada Masar ee hawlgalka AUSSOM ayaa la filayaa in xoojiyo dadaallada Midowga Afrika ee ku aaddan sugidda amniga Soomaaliya iyagoo sidoo kale sare u qaadaya iskaashiga militeri ee u dhexeeya dalalka gobolka iyo kuwa Afrika. Xubnaha hoggaanka hawlgalka ayaa sheegay inay socdaan wadahadallo lala yeelanaayo saaxiibada beesha caalamka si loo helo taageerada dhaqaalle waarta oo lagu daboolayo baahiyaha ciidamada hawlgalka fulinaayo, tabbabarkooda iyo qalabeyntooda.
Ciidamada Masar ayaa la filayaa inay degaan gobolka Shabeellaha Dhexe halkaasi oo ay faarujin rabaan ciidamada Burundi ka socda oo hawlgalkooda soo afjarma marka ay yimaadaan ciidamada Masaarida. Ciidamada Burundi waxa ay diidayn hawlgalkan AUSSOM inay ka qeyb qaataan maadaama tirada askarta dowladda federaalka u qoondeysay dowladda dalkaasi ay diiday, waxaana dowladda Burundi ay tilmaamtay ciidamadeeda in aysan noloshooda qatar gelinayn oo ay wadanka Soomaaliya hawlgalkiisa isaga baxayso.
Hawlgalka AUSSOM wuxuu beddelay hawlgalkii hore loo oran jiray ATMIS kaasi oo isna beddelay hawlgalkii ugu horreeyay ee AMMISOM oo 2007-dii ka bilowday dalka Soomaaliya. Ciidamada dalka Yugaandha ayaa ahaa kuwii ugu horreeyay ee dalka yimaada waxa ay qaadanayaan doorka ugu weyn ee hawlgallada ee Midowga Afrika oo dowladda federaalka Soomaaliya ka gacan siinayan dagaalka ay kula jirto argagaxisada Al-Shabaab.
Sirdoonka & Militariga
Soomaaliya oo heshiis la gashay Bakistaan soo iibsiga diyaaradaha dagaalka ee JF-17
Warbixinno hore oo soo baxay sanadkan ayaa sheegayay in Soomaaliya iyo Bakistaan ay ka wada hadlayeen suurtagalnimada in Soomaaliya ay hesho ilaa 24 diyaaradood oo JF-17 Thunder Block III ah.

Soomaaliya ayaa lagu soo warramay inay heshiis la gashay dalka Bakistaan oo ay ku doonayso inay ku hesho diyaaradaha dagaalka ee JF-17 Thunder, taas oo qayb ka noqonaysa dadaallada dowladda Federaalka Soomaaliya ay dib ugu dhiseyso kuna casriyeynayso ciidamada cirka ee dalka.
Warbaahinta Turkiga ee TRHaber ayaa sheegtay in Muqdisho iyo Islamabad ay heshiis ka gaareen helitaanka diyaaradaha JF-17, hase yeeshee dowladaha Soomaaliya iyo Bakistaan ayaan weli si rasmi ah u xaqiijin heshiis kama dambeys ah, iyadoo aan sidoo kale la shaacin tirada diyaaradaha, qiimaha heshiiska iyo waqtiga la filayo in la keeno.
Wararka ku saabsan diyaaradaha JF-17 ayaa soo baxay kaddib markii ay sii xoogeysteen xiriirka dhanka difaaca ee Soomaaliya iyo Bakistaan. Toddobaadyo kahor wafdi sare oo ka socday Ciidanka Cirka Bakistaan ayaa booqday Muqdisho, halkaas oo uu kulamo la yeeshay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, Ra’iisul Wasaare Xamse Cabdi Barre iyo Wasiirka Gaashaandhigga Axmed Macallin Fiqi.
Wafdiga Bakistaan waxaa hoggaaminayay Air Marshal Muhammad Sarfraz oo ah mas’uul sare oo ka tirsan Ciidanka Cirka Bakistaan, waxaana kulamadu diiradda saareen dib-u-dhiska Ciidanka Cirka Soomaaliya, tababarka ciidamada, horumarinta hay’adaha iyo sidii loo dhisi lahaa awood ciidan oo cirka ah. Intii uu socday booqashada, Sarfraz ayaa Taliyaha Ciidanka Cirka Soomaaliya guddoonsiiyay moodelka diyaaradda JF-17 Thunder.
Booqashadaasi waxay daba socotay safar uu bishii Agoosto Bakistaan ku tagay wafdi Soomaaliyeed oo uu hoggaaminayay Wasiirka Gaashaandhigga, iyadoo labada dhinac ay xilligaas ka wada hadleen xoojinta iskaashiga dhinacyada difaaca iyo amniga.
Warbixinno hore oo soo baxay sanadkan ayaa sheegayay in Soomaaliya iyo Bakistaan ay ka wada hadlayeen suurtagalnimada in Soomaaliya ay hesho ilaa 24 diyaaradood oo JF-17 Thunder Block III ah. Qaar ka mid ah warbixinnada ayaa qiimaha heshiiska ku qiyaasay ku dhowaad 900 milyan oo doollar, inkastoo faahfaahintaas aysan weli si rasmi ah u xaqiijin Muqdisho iyo Islamabad.
JF-17 Thunder waa diyaarad dagaal oo loo adeegsado hawlo kala duwan, waxaana si wadajir ah u horumariyay Bakistaan iyo Shiinaha. Nooca Block III ayaa leh nidaamyo casri ah oo ay ka mid yihiin radar-ka AESA, qalab elektaroonig ah oo horumarsan iyo awood uu ku fulin karo weerarro hawada iyo dhulka ah. Al Jazeera waxay JF-17 Block III ku tilmaantay diyaarad jiilka 4.5aad ah, balse aan lahayn awoodda qarsoodiga ah ee diyaaradaha jiilka shanaad sida F-35.
Tallaabadan ayaa kusoo beegmaysa xilli dowladda Soomaaliya laga qaaday cunaqabateyntii hubka ee saarneyd oo ay muddo dheer, taas oo u oggolaaneysa dowladda in ay si rasmi ah u iibsato hub casri ah dibna u dhisto awoodda ciidamadeeda. Haddii heshiiskan la xaqiijiyo, helitaanka diyaaradaha JF-17 waxa uu noqon karaa isbeddel weyn oo ku yimaada awoodda milatari ee Soomaaliya gaar ahaan dhinaca cirka oo muddo dheer liitay, inkastoo ay muhiim tahay in la helo tababar, dayactir iyo istaraatiijiyad cad oo lagu maareeyo isticmaalka diyaaradahaas.
Sirdoonka & Militariga
Ciidamada Yemen oo bilaabay weerar ay dib ugu qabsanayaan Al-Waziiya oo ay Xuutiyiintu haystaan ee Taciz
Degmada buuraha leh ayaa fure u ah xakamaynta Mocha, oo ah dekedda Badda Cas ee Xuutiyiintu ay qabsadeen bishii hore.

Ciidamada la safan dowladda caalamku aqoonsan yahay ee Yemen ayaa bilaabay hawlgal lagu qabsanayo degmo buuraley ah oo istiraatiiji ah oo ka tirsan Xuutiyiinta, taasoo qayb ka ah dadaal ballaaran oo lagu doonayo in dib loogu soo celiyo xeebta Badda Cas iyo marin biyoodka Bab al-Mandeb.
Weerarka ka dhacay degmada al-Waziiya ee gobolka Taciz Talaadadii ayaa yimid iyadoo Sacuudi Carabiya, oo taageerta dowladda Yemen, ay qabatay gantaal ballistic ah oo Xuutiyiinta ay ku bartilmaameedsanayeen magaalada Khamis Mushaad. Hawlgalkan ayaa qayb ka ah weerarka “Dawn of Yemen” oo Axaddii uu ku dhawaaqay Rashad al-Alimi, guddoomiyaha Golaha Hoggaanka Madaxweynaha Yemen, si uu dib ugu qabsado dhammaan dhulka ay Xuutiyiintu haystaan, oo ay ku jirto caasimadda Sanca, oo kooxda ay taageerto Iiraan ay maamulaysay tan iyo 2014.
Xarunta warbaahinta ee ciidanka Yemen ayaa qoraal ay soo dhigtay X ku sheegtay in Ciidamada Difaaca Gudaha, oo ah koox militari oo taageersan dowladda, ay bilaabeen “hawlgal ballaaran” si ay dib ugu qabsadaan al-Waziiya. “Ciidamada qalabka sida waxay xaqiijiyeen buuro istiraatiiji ah oo ka soo horjeeda aagga al-Mansoura, iyadoo ay jiraan dib u gurasho ballaaran oo ay sameeyeen maleeshiyada Xuutiyiinta,” ayay tiri, iyadoo soo xiganaysa ilo militari.
Xuutiyiinta ayaa beeniyay sheegashada, iyagoo sheegay inay si guul leh uga hortageen duulaanka dowladda Yemen ee al-Waziiya.
Degmada buuraleyda ah waxay ku taal galbeedka Taiz, bariga dekedda Badda Cas ee Mocha. Xuutiyiintu waxay qabsadeen Mocha iyo meelaha ku hareeraysan Marinka Bab al-Mandeb – marin badeed oo istiraatiiji ah – weerar hillaac ah bishii hore. “Kuwani waa buuraha ay Xuutiyiintu la wareegeen ka hor inta aysan la wareegin magaalada Mocha,” ayuu yiri Yousef Mawry oo ka tirsan Al Jazeera, isagoo ka soo warramaya Sanaa.
“Haddii dowladda Yemen ay ka dhab tahay inay la wareegto magaalada Mocha, ma sameyn karaan sidaas ilaa ay la wareegaan gobolka ku yaal degmada al-Waziiya,” ayuu raaciyay.
Qabsashada Sacuudiga
Dagaalku wuxuu yimid markii isbahaysiga uu hoggaamiyo Sacuudiga ee ka dagaallamaya Yemen uu sheegay inuu qabtay oo uu burburiyay gantaal ballistic ah oo Xuutiyiintu ay ku rideen magaalada Khamis Mushait ee koonfur-galbeed. Jeneral Turki al-Maliki, afhayeenka isbahaysiga, ayaa sheegay in hanjabaadaha gantaalada Xuutiyiinta ay ka yimaadeen Sanca oo ay Xuutiyiintu haystaan iyo gobollada Saada iyo Amran. “Isbahaysigu wuxuu sii wadaa inuu dhexdhexaadiyo khatarta ka dhalan karta gantaalada ballistic-ga iyo kuwa dusha sare ka yimaada iyo inuu burburiyo ilohooda gantaalada,” ayuu raaciyay.
Horraantii Talaadada, Hay’adda Guud ee Duulista Rayidka ee Sacuudi Carabiya ayaa bayaan ay soo saartay ku sheegtay in garoonka diyaaradaha ee Boqor Abdullah bin Abdulaziz ee Jazan iyo garoonka diyaaradaha ee Najran, oo u dhow xadka Yemen, lagu weeraray weeraro ay ku dhaawacmeen saddex qof.
Weerarrada ayaa sababay dhaawacyo “daranaan kala duwan” iyo burbur hantiyeed, dadkii dhaawacmayna waxaa loo qaaday isbitaal, sida ay sheegtay hay’addu.
Xuutiyiintu waxay sheegeen goor dambe oo Isniintii ah in ciidamadoodu ay bartilmaameedsadeen goobo ku yaal koonfurta Sacuudi Carabiya, oo ay ku jiraan garoomada diyaaradaha iyo goobaha militariga. Dhanka kale, isbahaysiga uu hoggaamiyo Sacuudiga, ayaa xaqiijiyay ka qaybgalkiisa weerarka dowladda Yemen si ay dib ugu soo ceshato dhammaan dhulka ay Xuutiyiintu haystaan, iyagoo sheegay in 100 ka mid ah diyaaradahooda dagaalka ay bixinayaan taageero cirka ah.
Bakistaan iyo Turkiye waxay sidoo kale ku heshiiyeen inay dhaqaajiyaan “tallaabooyin ka hortag ah” heshiiska ay la galeen Sacuudi Carabiya, isla markaana ay si degdeg ah ciidamo ugu diraan boqortooyada Khaliijka si ay uga hortagaan weerarrada Xuutiyiinta.
Sirdoonka & Militariga
Soomaaliya, Masar, Ereteriya iyo Suudaan oo si wadajir u sheegay in aysan cidna faragelin karin amniga Badda Cas
Taageeradan ayaa lagu sheegay inay muhiim u tahay sii socoshada kala-guurka amni iyo in si tartiib ah mas’uuliyadda amniga loogu wareejiyo ciidamada Soomaaliyeed.

Madaxda Soomaaliya, Masar, Ereteriya iyo Suudaan ayaa magaalada Alameyn ee dalka Masar ku yeeshay kulan afar-geesood ah oo looga hadlay xaaladda siyaasadeed iyo amni ee gobolka Geeska Afrika, Badda Cas iyo arrimaha gobolka.
Kulanka oo dhacay maalintii Axadda, 4-ta Oktoobar 2026, ayaa waxaa martigeliyay Madaxweynaha Masar, Cabdulfitaax Al-Sisi, waxaana ka qayb galay Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud, Madaxweynaha Ereteriyaa Isaias Afwerki iyo Madaxweynaha Golaha Madaxbannaanida Suudaan Cabdulfitaax Al-Burhaan.
Madaxdu waxay ku nuuxnuuxsadeen muhiimadda ay leedahay in la dhowro madax-bannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee dalalka gobolka, iyagoo sidoo kale diiday faragelinta dibadda iyo tallaabo kasta oo dhaawacaysa madax-bannaanida dalalka.
Qoddobka ugu muuqda ee ku jiray bayaanka wadajirka ah ayaa ahaa mowqifka madaxda afarta dal ee ku saabsan Soomaaliya, Waxay si cad u sheegeen inay taageerayaan midnimada iyo madax-bannaanida Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, isla markaana ay diiddan yihiin faragelin kasta ama tallaabo lagu wiiqayo midnimada dhuleed ee Soomaaliya.
Madaxda ayaa sidoo kale sheegay inay taageerayaan dadaallada Soomaaliya ee la dagaallanka argagixisada iyo xoojinta awoodda hay’adaha dowladda. Waxay ugu baaqeen beesha caalamka iyo dalalka gobolka inay bixiyaan maalgelin joogto ah, ku filan oo la saadaalin karo oo loogu talagalay hawlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM).
Taageeradan ayaa lagu sheegay inay muhiim u tahay sii socoshada kala-guurka amni iyo in si tartiib ah mas’uuliyadda amniga loogu wareejiyo ciidamada Soomaaliyeed. Kulanka ayaa sidoo kale diiradda lagu saaray amniga Badda Cas, madaxdu waxay mar kale xaqiijiyeen mabda’a xorriyadda maraakiibta, iyagoo ku adkeeyay in maamulka iyo amniga Badda Cas uu yahay masuuliyad gaar ah oo saaran dalalka ku teedsan Badda Cas.
Qodobkan ayaa xasaasi u ah gobolka, iyadoo Badda Cas iyo marin-biyoodka Bab al-Mandab ay yihiin marinno muhiim u ah ganacsiga caalamiga ah. Dhamaadka kulanka, madaxdu waxay isku raaceen in la sameeyo hab-raac joogto ah oo lagu daba-galo go’aannada shirkan, iyadoo shirarka noocan ah la qaban doono si joogto ah ama marka xaaladdu u baahan tahay.
Kulanka Alameyn ayaa sidaas ku noqday madal ay Soomaaliya, Masar, Ereteriya iyo Suudaan ku xoojinayaan isku-duwidda siyaasadeed iyo iskaashiga amni iyo dhaqaale, xilli Geeska Afrika iyo Badda Cas ay wajahayaan isbeddello iyo caqabado amni oo sii kordhaya.
Badda Cas iyo marin-biyoodka Babul al-Mandab ayaa ah mid ka mid ah marinnada ganacsi ee ugu muhiimsan dunida, maadaama uu isku xiro Badweynta Hindiya, Gacanka Cadmeed, Badda Cas iyo Kanaalka Suweys. Weerarrada Xuutiyiinta Yemen ay u geysteen maraakiibta ganacsiga ayaa muddooyinkii u dambeeyay carqaladeeyay isu-socodka ganacsiga, taas oo ku khasabtay qaar ka mid ah maraakiibta inay maraan waddooyin dheer oo ku wareegsan koonfurta Afrika.
Arrimaha Amniga3 months agoKooxda Al-Shabaab oo weerar xooggan ku qaaday talis ay wada degnaayeen CXD iyo macwiisleyda
Geeska Afrika3 months agoWasiirkii Difaaca Jabuuti Xasan Cumar Maxamed Burhaan ayaa ku geeriyooday isbitaal ku yaal Paris
Sirdoonka & Militariga3 months agoSacuudiga oo bilaabay qorshe kumanaan askar Soomaali uu ku tababaraayo
Geeska Afrika2 months agoBoqolaal qof oo ka qaxay Tigray una gudbay dalka Suudaan kadib dagaal ka qarxay xadka Itoobiya
Ganacsiga2 months agoSoomaaliya oo si rasmi ah u ansixisay ku biirista Aagga Ganacsiga Xorta ah ee Afrika
Soomaaliya2 months agoSoomaaliya oo la dhibaatoonaysa khilaaf ka dhashay xukun isku dhajin lagu eedeeyay Xasan Sheekh Maxamuud
Afrika3 months agoAljeeriya iyo Maali ayaa dib u soo celiyay xiriirkooda ka dib khilaaf sanad socday oo u dhexeeyay
Diblomaasiyadda4 weeks agoMareykanka oo Devin Kennington usoo magacaabay inuu noqdo safiirka cusub ee Soomaaliya
Ameerika3 months agoDowladda Mareykanka oo Soomaaliya ku dartay dalalka ugu khatarta badan ee muwaadiniinteeda ay booqdaan
Doorashada3 months agoDoorashada Galmudug oo sababo awgeed dib loogu dhigay 30-ka bishaan
Arrimaha Amniga2 months agoNISA oo sheegtay inay gacanta ku dhigtay Sagaal xubnood oo ka tirsan Al-Shabaab
Arrimaha Amniga3 months agoMareykanka oo loogu baaqay inuu joojiyo taageerida militari iyo mida amni ee uu siiyo dowladda Soomaaliya
Arrimaha Amniga3 months agoDagaalka culus oo u dhexeeya ciidamada Puntland iyo PSF oo ka soconaya gobolka Bari
Arrimaha Amniga2 months agoMaamulka Puntland oo feylaha jaray dammaca Villa Soomaaliya ee deegaannada Puntland
Yurub3 weeks agoDhalinyarro Soomaali ah oo Iswiidhan laga masaafurinayo, iyadoo hooyadood iyo walaalahood ay dalka ku nool yihiin
Afrika2 months agoKalfadhiga 49-aad ee Golaha Fulinta Midowga Afrika oo ka furmay Addis Ababa
Arrimaha Amniga3 months agoSoomaaliya oo xal u raadinaysa ciidamada AUSSOM ee qeybta ka ah hawlgalka amniga Soomaaliya
Doorashada2 months agoGuddiga Madaxbannaan ee Doorashooyinka Qaranka iyo Soohdimaha oo lagu eedeeyay hab-dhaqan ka fog guddi doorasho
Sirdoonka & Militariga2 months agoSoomaaliya oo taageertay isbahaysiga cusub ee amniga Badda Cas ee Sacuudigu hoggaaminayo
Geeska Afrika2 months agoDhulgariir xooggan oo ka dhacay dalka Masar, Soomaalida ku nool Qaahira oo cabsi xooggan ku abuuray
Siyaasadda Arrimaha Dibadda3 months agoDowladda Turkiga oo kordhinaysa joogitaanka ciidamadeeda ee gudaha Soomaaliya
Arrimaha Amniga3 months agoCabdirashiid Janan oo muddo kadib dib ugu goosanaayo Maamulka Jubbaland
Soomaaliya3 months agoMareykanka oo si weyn ugu carootay rag ka tirsan CXDS kuwaasi oo ku istaagay calanka dalka Mareykanka
Arrimaha Amniga3 months agoCabdiraxmaan Cirro oo kala furfurid kuwado Maamul Goboleedka Waqooyi Bari
Arrimaha Amniga2 months agoSafaaradda Soomaaliya ee dalka Kenya oo qaabishay Taliyaha Akadeemiyadda Militariga Kenya
Doorashada3 months agoMaxay ka dhigan tahay boggaadinta RW Xamse Cabdi ee wadahadallada u dhaxeeya dowladda iyo mucaaradka?
Afrika2 months agoMidowga Afrika oo markale xaqiijiyay taageerada uu u hayo Soomaaliya
Soomaaliya3 months agoGuddiyada farsamada dowladda iyo mucaaradka oo markale ku kulmay magaaladda Muqdisho
Afrika2 months agoXildhibaanno ka tirsan Baarlamaanka Soomaaliya oo ka qeyb galaya shirweynaha Baarlamaanka Afrika
Sirdoonka & Militariga2 months agoDowladda Soomaaliya oo bilowday qorshe cusub oo warbaahinta looga qaybgelinayo dagaalka argagixisada iyo fikirka xagjirka ah
Arrimaha Amniga2 months agoMaxkamad ku taalla dalka Kenya oo 115 sano oo xukun xabsi ah ku riday xubin ka tirsan Al-Shabaab
Arrimaha Amniga2 months agoMadaxweynihii hore Xasan Sheekh oo faray hay’adaha amniga qaranka in ay yeeshaan howl-wadeenno leh aqoon
Afrika2 months agoBangigga Adduunka oo shirkad Kenyaan ah ka mamnuucay mashaariicda Soomaaliya
Ganacsiga & Dhaqaalaha1 month agoMaxay ka dhigan tahay in Markabka dagaal ee Turkiga ku soo xirto dekedda Muqdisho?
Arrimaha Amniga1 month agoMadaxweyne Mustafe Cagjar oo Jabhada ONLF ku eedeeyay inay rabto in ay deegaanka qalalaase galiso
Ganacsiga & Dhaqaalaha3 months agoKenya iyo Itoobiya oo ku loollamaya suuqa khaadka ee gudaha Soomaaliya
Arrimaha Amniga2 months agoWafdi saraakiil oo ka socda DFS oo gaaray deegaanno ka tirsan Maamulka Waqooyi Bari
Sirdoonka & Militariga3 months agoMadaxweynihii hore ee Iiraan Axmadinejad, ma wuxuu ahaa basaas u shaqeeya Israa’iil?
Socdaal iyo Dalxiis3 months agoDowladda Federaalka Soomaaliya oo bahdil weyn kala kulantay Turkiga
Sirdoonka & Militariga2 months agoSoomaaliya iyo Shiinaha oo ka wadahadlay iskaashiga difaaca iyo mustaqbalka AUSSOM
