Connect with us

Xafiiska Wararka

Mareykanka ayaa u aqoonsaday hogaamiyaha Daacishta Soomaaliya Argagixiso caalami ah

Sida laga soo xigtay Maraykanku, Cabdiweli Maxamed Yuusuf wuxuu door muhiim ah ka qaatay soo xero-gelinta dagaalyahannada ajnabiga ah, saadka iyo rasaasta isaga ayaa wakiil ugu ah kooxda Daacish.

Published

on


Waaxda Maaliyadda ee Mareykanka, ayaa Khamiistii ku soo rogtay cunaqabatayn, waxayna hoggaamiyaha ururka argagixisada ah ee Daacish ee fadhigeedu yahay Soomaaliya, u aqoonsatay Cabdiweli Maxamed Yuusuf inuu ka mid yahay argagixisada caalamiga ah, sida ay sheegtay wakaaladda Anadolu.

Sida laga soo xigtay Maraykanku, Cabdiweli Maxamed Yuusuf wuxuu door muhiim ah ka qaatay soo xero-gelinta dagaalyahannada ajnabiga ah, saadka iyo rasaasta isaga ayaa wakiil ugu ah kooxda argagixisada ah, oo u adeegta xudunta bixinta dhaqaalaha iyo hagida laamaha iyo shabakadaha Daacish ee ka hawlgala qaaradda Afrika.

Kooxda argagixisada ah ee Daacish ee ka dagaalanta Soomaaliya ayaa inta badan dakhligooda kasoo xarooda lacago badan halka dowladda Soomaaliya ee Xassan Sh. Maxamuud (4.5) madaxweynaha ka yahay aysan awood iyo aqoon duruqsan u lahayn hababka ay hawlgalaasi u fuliyaan, iyagoo si gaar ah u bartilmaameedsada bulshada deegaanka si ay lacago uga qaataan iyo dadka ay qortaan, iyadoo inta badan ay halis ugu jiraan gacan ka hadal, sida lagu sheegay bayaan ay soo saartay waaxda maaliyadda.

“Kooxaha Argagaxisada iyo Daacishta Soomaaliya waxay si gaar ah u doonayaan inay ka faa’iideystaan dayacanka hay’adaha dowladda si ay u maalgeliyaan howlahooda, cunaqabateynta maanta la saaray waxay muujineysaa sida ay uga go’an tahay dowladda Mareykanka inay ka faa’iideysato maamulkeenna oo gacan siinaya saaxiibadayada oo ay ku jirto dowladda Federaalka ah ee Soomaaliya, dadaallada ay kaga hortagayaan maalgelinta argagixisada iyo xoojinta xasiloonida iyo amniga qaranka iyo gobolka,” ayuu yiri ku xigeenka Xoghayaha Maaliyadda ee Argagaxisada iyo Sirdoonka Maaliyadda, Brian Nelson.

Nelson ayaa Khamiistii ku sugnaa caasimadda Soomaaliya ee Muqdisho, wuxuuna la kulmay madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud (4.5). “Waxay ka wadahadleen iskaashiga Soomaaliya iyo Mareykanka sidii looga hortagi lahaa maalgelinta argagixisada, deyn cafinta ee barnaamijka HIPIC, iyo duulaanka ka dhanka ah Al-Shabaab (Kooxda Argagaxisada ah),” ayaa lagu yiri war-saxaafadeed ka soo baxay madaxtooyada Soomaaliya.

Bishii Nofeember ee sannadkii hore, Maraykanka ayaa cunaqabatayn ku soo rogay Shabakadda Hubka ka ganacsiga ee Daacishta Soomaaliya iyo xubnaha sarsare ee Kooxda argagixisada ah.

Halka, horaantii sanadkan, duqeyn uu Mareykanka ka fuliyay Soomaaliya uu ku dilay hogaamiyihii Daacish, Suhayl Salim Cabdiraxmaan, oo loo yaqaanay Bilaal Al-Sudani.

Kooxda argagixisada ah ee ka hawlgasha buuraleyda gobolka Bari ee Soomaaliya, ayaa sheegtay mas’uuliyadda weeraro dhowr ah oo ka dhacay Geeska Afrika. Sannadkii 2018-kii, Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Mareykanka ayaa Daacishta Soomaaliya ku tilmaantay Argagixiso caalami ah oo si gaar ah loogu asteeyay.

Soomaaliya ayaa muddo sanado ah waxaa ka dhacayay falal amni darro, iyadoo khataraha ugu badan ay ka mid yihiin Al-Shabaab iyo Daacish. Markii madaxweyne Xassan Sh. Maxamuud dib loogu doortay 2022 wuxuu islamarkiiba weerar ku qaaday ururka Al-shabaab. Sida dadka ka faalooda arrimaha amniga Soomaaliya ayaa sheega inaysan dowladda sida la rabay aysan u wajahin dagaalka ka dhanka ah Al-shabaab.

Qaramada Midoobay ayaa ka digtay falalka amni darro ee sii kordhaya ee dalka ka jira, iyadoo sanadkii hore soo saartay warbixino xilliyo ah oo ay ku faahfaahisay weerarada Al-Shabaab iyo kooxaha argagixisada ee taabacsan Daacish.

Marka loo eego qiyaasaha Qaramada Midoobay, ugu yaraan 651 qof ayaa lagu dilay 867 kalena waa lagu dhaawacay weerarrada argagixisanimo ee Soomaaliya 2018, iyadoo 651 kale lagu dilay 867 kalena lagu dhaawacay 2019.

Facebook Comments Box

Xafiiska wararka ee Diblomaasi waa xafiiska u qaabilsan wararka maalin laha ah. Waxaa lagu aruuriyaa warbixinada iyo war-saxaafeedyada ay daabacaan hay'adaha caalamiga, kuwa maxaliga iyo ururada siyaasaddeed. Qofka mas'uulka ka ah xafiiska wararka Diblomaasi waa madaxa Xafiiska Wararka.

Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Afrika

Afgambi ayaa ka dhacay dalka Gabon – AFP

Saxafiyiinta Faransiiska ayaa soo sheegay in dhawaqa rasaasta laga maqlayo magaalada caasimadda ah ee Libreville.

Published

on


Koox askar ah oo ku labisan dharka ciidamada Gabon ayaa ka soo muuqday telefishinka qaranka si ay ugu dhawaaqaan in la baabi’iyay dhammaan hay’adaha dawliga ah iyo in la baajiyay doorashooyinkii lagu muransanaa ee dalka ka socday, kaddib markii hoggaamiyaha muddada dheer Cali Bongo lagu dhawaaqay in uu ku guuleystay tartankii madaxtinimo ee todobaadkii hore.

Gabon, oo ah waddan ku yaal xeebta galbeed ee Afrika, oo ku taal dhulbaraha. Gabon oo hore u gumaysan jirtay Faransiiska, waxay xiriir adag la leedahay Faransiiska iyo luuqadda iyo dhaqanka Faransiiska. Caasimaddu waa Libreville.

Askartu waxay khudbad toos ah ka jeediyeen subaxnimadii Arbacada, iyagoo sheegay inay “difaaci doonaan nabadda iyagoo soo afjaraya nidaamka hadda jira” iyagoo sheeganaya inay ku hadlayaan magaca “Guddiga Kala-guurka iyo Soo Celinta Hay’adaha,” AFP ayaa werisay.

Afhayeen u hadlay kooxda ayaa dhalleeceeyay “mas’uuliyad darrada, maamulka aan la saadaalin karin” ee madaxweyne Ali Bongo, isagoo ku andacoonaya in 14-kii sano ee uu xafiiska joogay ay keentay “isku-duubnida bulshada oo sii xumaaneysa taasoo halis u ah in dalka uu u horseedo fowdo.”

Ka dib ciwaanka, saxafiyiin ka tirsan wakaalada wararka ee AFP ayaa sidoo kale soo sheegay dhawaqa rasaasta ka dhacaysa caasimada Gabon ee Libreville, inkastoo aysan cadeyn in iska hor imaadku uu socday.

Sida laga soo xigtay xarunta doorashooyinka Gabon, Cali Bongo ayaa ku guuleystay doorashadii madaxtinimo ee dhawaan dhacday isagoo helay wax ka yar 64% codadkii la dhiibtay, isagoo ka guuleystay Albert Ondo Ossa oo ahaa ninkii ugu sarreeyay codbixin hal wareeg ah.

Cali Bongo ayaa markii ugu horeysay xukunka la wareegay 2009-kii, wuxuuna la kulmay isku day kale oo militari sanadkii 2019-kii, markaasoo saraakiisha militariga hubaysan ay qafaasheen oo ay ku dhawaaqeen abuurista “Golaha Soo Celinta Qaranka” oo la mid ah si “dimuqraadiyadda loogu soo celiyo Gabon.” Dagaalka ayaa si degdeg ah loo dejiyay waxaana ka dhashay khasaare kooban, hase ahaatee.

Dalka Gabon ee bartamaha Afrika, waxa ku nool dad gaaraya 2.3 milyan oo qof, waxaanu xuduud la wadaagaa Kaameroon, Jamhuuriyadda Koongo iyo Equatorial Guinea. Waxay ahayd gumaysigii Faransiiska ka hor intii aanu xornimada qaadan 1960kii.

Inqilaab milatari ayaa ka dhacay dal kale oo Faransiisku gumaysan jiray, Niger, dabayaaqadii bishii Luulyo. Xaaladda gobolka Galbeedka Afrika ayaa weli ah mid kacsan, iyadoo ururka ECOWAS ee gobolka ay ka fikirayaan faragelin ay Paris taageerto si dib loogu soo celiyo madaxweynihii xilka laga tuuray ee Mohamed Bazoum. Mali iyo Burkina Faso – oo ay militariga sidoo kale la wareegeen awoodda sannadihii la soo dhaafay – waxay wacad ku mareen inay dawladda cusub ee Niger ka difaaci doonaan xoogagga dibadda.

Dalka Gabon

Sida rasmiga ah waxaa loo yaqanaa Jamhuuriyadda Gabonese, waa waddan ku yaal xeebta Atlantic ee Bartamaha Afrika. Waxay ku taal dhulbaraha, waxaa waqooyi galbeed ka xiga Equatorial Guinea, waqooyiga Kaameroon, Jamhuuriyadda Koongo oo bari iyo koonfur ah, iyo Gacanka Guinea oo galbeed ah. Waxay leedahay dhul ku dhow 270,000 kiiloomitir laba jibaaran (100,000 sq mi) waxaana dadkeeda lagu qiyaasaa 2.3 milyan oo qof. Waxaa jira bannaan-xeebeedyo, buuro (buuraha Cristal iyo Chaillu Massif ee bartamaha), iyo savanna bari. Magaalada ugu weyn, iyo sidoo kale caasimadda, waa Libreville.

Gabon dadkii asalka u ahaa waa dadyowga doofaarka. Laga bilaabo qarnigii 14aad, muhaajiriinta Bantu waxay bilaabeen inay degaan aaggaas. Tan iyo markii ay xornimada ka qaateen Faransiiska bishii Agoosto 1960-kii, dalka madaxbannaan ee Gabon wuxuu lahaa saddex madaxweyne. Sagaashameeyadii, waxa ay soo bandhigtay nidaamka xisbiyada badan iyo dastuur dimuqraadi ah oo ujeedadiisu ahayd in la helo hannaan doorasho oo hufan, dib u habaynna lagu sameeyay hay’adaha dawladda qaarkood. Iyadoo taasi jirto, haddana xisbiga Dimuqraadiga Gabon (PDG) ayaa weli ah xisbiga talada haya.

Luuqadda rasmiga ah waa Faransiis. Qowmiyada Bantu waxay ka yihiin qiyaastii 95% dadka dalka, diinta kiristaankana waa diinta ugu baahsan, oo ay haystaan qiyaastii 75% dadweynaha. Iyada oo leh batroolka iyo maalgashiga gaarka ah ee shisheeye, waxay leedahay HDI afaraad ee ugu sarreeya gobolka (ka dib Mauritius, Seychelles iyo Koonfur Afrika) iyo shanaad GDP ee qof kasta (PPP) dhammaan Afrika (ka dib Seychelles, Mauritius, Equatorial Guinea) iyo Botswana).

Facebook Comments Box

Continue Reading

Xafiiska Wararka

In ka badan 70 qof ayaa ku dhintay dab ka kacay Koonfur Afrika

Dabka ayaa qabsaday dhismo weyn oo ku yaalla bartamaha magaalada Johannesburg

Published

on

Dab-damiska oo ka shaqaynaya goob uu dab dad badani ku dhintay ka kacay oo ku yaalla bartamaha magaalada Johannesburg, Agoosto 31, 2023 © AP Photo

Dab ayaa qabsaday dhismo shan dabaq ah oo ku yaalla bartamaha magaalada Johannesburg habeenimadii xalay, waxaana ku dhintay tobaneeyo qof tiro intaas ka badanna waa ay ku dhaawacmeen, sida ay sheegeen mas’uuliyiinta magaalada ugu weyn Koonfur Afrika Khamiista.

Wararkii ugu dambeeyay ee laga helayo maamulka deegaanka ayaa sheegaya in dhimashadu ay marayso 73 qof, iyadoo 43 ay ku dhaawacmeen, qaarkoodna laga soo badbaadiyay dhismaha gubanaya. Dadkii ka badbaaday shilka ayaa loo qaaday goobaha caafimaadka ee ku dhow dhow.

Dabdamiska ayaa heegan la galiyay abaare 1.30 subaxnimo xiliga maxaliga ah, Robert Mulaudzi, oo ah afhayeenka maamulka deg dega ah ee magaalada ayaa u sheegay warbaahinta. Dabka ayaa hadda la damiyey.

Mulaudzi ayaa ka digay in tirada dhimashadu ay intaas ka sii badan karto, iyadoo shaqaalaha samatabbixinta ay baarayaan goobta gubtay, dabaq ilaa dabaq.

Sida laga soo xigtay warbaahinta gudaha, dhismaha ayaa markii hore laga tagay, laakiin boqolaal qof ayaa ku noolaa gudaha, taas oo sharraxaysa tirada badan ee khasaaraha.

Sababta keentay dabka ayaa waxaa ku socda baaritaan, iyadoo saraakiisha ay ka gaabsadeen inay la wadaagaan go’aano horudhac ah.

Johannesburg, magaalada, gobolka Gauteng, Koonfur Afrika. Waa caasimadda dhaqaalaha iyo warshadaha ee dalka Koonfur Afrika.

Waa mid ka mid ah kuwa ugu da’da yar magaalooyinka waaweyn ee adduunka, Johannesburg waxaa la aasaasay 1886, ka dib markii laga helay dahab. Magaaladu waxay markii hore ka mid ahayd Transvaal, Afrikaner, ama Boer, oo madax-bannaan, oo markii dambe noqotay mid ka mid ah afarta gobol ee Koonfur Afrika. Maanta magaaladu waa qayb ka mid ah Gauteng (ereyga Sotho oo macnihiisu yahay “Meesha Dahabka”), mid ka mid ah sagaalka gobol ee Koonfur Afrika.

Juqraafiga Johannesburg waxa uu ka tarjumayaa ku dhawaad qarni injineernimada bulshada ee isir ahaan waday oo gaaray heerkii ugu sarreeyey ee hoos yimaada midab-takoorka (macno ahaan “partness”), nidaamka kala-soocidda jinsiyadeed ee Koonfur Afrika laga bilaabo 1948 ilaa 1994. Natiijadu waa magaalo isbarbardhig aan caadi ahayn, muraayado ah iyo dhismooyinka dhaadheer ee birta ah iyo tuulooyinka fetid, ee ay ku yaalaan jaamacado caalami ah oo la aqoonsan yahay balse ay ka jirto aqoon la’aan baahsan, oo aad u badan iyo saboolnimo quus ah.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Xafiiska Wararka

Dowladda Danmark ayaa doonaysaa inay mamnuucdo gubista Kitaabka Qur’aanka

Wasiirka caddaalada Danmark Peter Hummelgaard ayaa soo jeediyay sharci ka dhigaya sharci daro in si xun loola dhaqmo walxaha muhiimka ah ee sida diinta.

Published

on


Dawladda Denmark ayaa diyaarinaysa sharci ka dhigaya sharci darro in si fagaare ah loo gubo ama la burburiyo waxyaabaha muhiimka u ah diinta, ayuu ku dhawaaqay wasiirka caddaaladda Danmark Peter Hummelgaard. Dhawrkii mar ee u dambeeyay ee lagu gubay qur’aanka kariimka ah gudaha dalka Danmark ayaa xumeeyay xiriirka ka dhexeeya Copenhagen iyo dalal badan oo Muslim ah.

Isagoo la hadlayay warfidiyeenada Jimcihii, wasiirku wuxuu sheegay in dowladdu ay dhawaan soo jeedin doonto sharci mamnuucaya ” maaraynta aan habboonayn ee walxaha muhiimka ah ee diiniga ah.” Waxa uu ku macneeyay in sharcigan uu ciqaab ka dhigi doono in meel fagaare ah lagu gubo qur’aanka kariimka ah, Baybalka ama Tawreed tusaale ahaan.

Wasiirka waxa uu sheegay in dhawaantan gubista qur’aanka kariimka ahi ay ka dhigan tahay in Danmark loo arko dal fududeeya aflagaadada iyo aflagaadada wadamada kale iyo diimaha kaleba, falkaasina waxa uu khatar ku yahay amaanka Deenishka, gudaha iyo dibadaba.

Sida uu sheegay wasiirku, haddii sharcigan la ansixiyo, waxaa dambi noqonaya gubista quraanka iwm waxaana ka dhalanaysa ciqaab, ganaax ama ilaa laba sano oo xarig ah. Si kastaba ha ahaatee, ma uusan sheegin xilliga baarlamaanka la filayo inuu u codeeyo sharciga.

Hindisaha ayaa xoogaa gadaal ka riixaya xisbiyada mucaaradka Danmark, oo ku doodaya, in mamnuucida gubista Qur’aanka ay ka dhigan tahay xad-gudub xorriyatul qawlka. Wasiir Hummelgaard, si kastaba ha ahaatee, ayaa dhaleeceynta uga jawaabay, isagoo sheegay inuu “run ahaantii aaminsan yahay” inay jiraan “dariiqyo ka xadaarad badan oo lagu cabbiro ra’yiga qofka marka loo eego waxyaabaha gubanaya.”

Dabayaaqadii bishii Luulyo, wasiirka arrimaha dibadda Danmark Lars Lokke Rasmussen ayaa sidoo kale ka dhawaajiyay in dowladdu ay raadinayso “qalab sharci” oo awood u siinaya mas’uuliyiinta inay ka hortagaan in lagu gubo Qur’aanka hortooda safaaradaha dalalka kale.

Rasmussen waxa uu ku nuuxnuuxsaday, in “ficillada aadka u foosha xun iyo taxadar la’aanta ah” aysan matalin “qiyamka ay bulshada Danmark ku dhisan tahay.”

Si kastaba ha ahaatee, wuxuu xusay in tallaabo kasta oo loo dejiyay in lagu hakiyo falalkan mustaqbalka ay tahay in si kastaba ha ahaatee ay caqabad ku noqoto xoriyatul qawlka ee dastuurku ilaaliyo.

Dalka aynu jaarka nahay ee Iswiidhan ayaa todobaadyadii la soo dhaafay lagu arkayay shirar qur’aan lagu gubayo. Stockholm waxay sidoo kale hadda raadineysaa inay mamnuucdo ceebeynta qoraallada quduuska ah iyada oo aan ku xad-gudbin xuquuqdeeda dastuuriga ah ee xorriyatul qawlka.

“Ma ahan wax kasta oo sharci ah,” ayuu yiri ra’iisul wasaaraha Iswiidhan Ulf Kirstersson horaantii bishaan. Wuxuu intaas ku daray in waddanku uu soo rogi doono tallaabooyin adag oo xuduudaha si looga hortago dadka “xidhiidhka aadka u liita ee Iswiidhan” inay galaan dambiyo ama falal liddi ku ah danaha amniga qaranka.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Xafiiska Wararka

Jaamacadda Dowladda iyo Dhaqaalaha oo shaacisay inay qaadatay magac cusub – Jaamacadda Ramaas

Jaamacadda Dowladda iyo Dhaqaalaha ayaa ahayd jaamacad ku kooban kuliyado gaar ah oo leh takhasusyo kuwaas oo aad bulshada usoo jiiday tan iyo wakhtigii la aasaasay. Balse jaamacadda ayaa hadda rabto inay sii balaariso kuliyado cusubna ay kusoo darto.

Published

on


Soomaaliya maanta iyo sanadihii hore iskumid ma ahan. Sanadahan danbe dalka waxaa kusoo kordhaayo jaamacado kala duwan oo bixiya xirfado kala duwan oo qaarkiisa dalka ku cusub. Jaamacadda Dowladda iyo Dhaqaalaha ayaa inta badan bixisa kuliyado dalka ku cusub oo aan horey loo arag, sida ay sheegeen maamulka jaamacadda in codsiyo iyo tallooyin kala duwan ay ugu yimadeen bulshada qeybaheeda kala duwan:

“Kadib tixgalin taxadir leh iyo jawaab celin ballaaran oo ka timid macalimiinteena sharafta leh, tallo bixin noogu timid Wasaaradda Waxbarashada, Hiddaha Iyo Tacliinta Sare ee sharafta leh, shaqaalaha jaamacadda ee heeganka ah, ardaydeena, iyo bulshada qeybaheeda kala duwan waxaanu qaadnay talaabadan muhiimka ah si aanu u abuurno aqoonsi magac iyo sumad cusub oo soo jiidanaysa nuxurka himiladeena mustaqbalka.” – ayuu yiri masuulka ugu sarreeyo jaamacadda Ramaas Cabdijabaar Sh. Axmed Jibriil

Jaamacadda Dowladda iyo Dhaqaalaha ayaa ahayd jaamacad ku kooban kuliyado gaar ah oo leh takhasusyo kuwaas oo aad bulshada usoo jiiday tan iyo wakhtigii la aasaasay. Balse jaamacadda ayaa hadda rabto inay sii balaariso kuliyado cusubna ay kusoo darto. Sida laga dheehan karo qoraalka war saxafadeedka jaamacadda:

“Sababta ayaa ah in aan safka hore kaga jirno tacliinta sarre iyo cilmi-baarista, waxaan aqoonsannay muhiimadda ay leedahay la qabsiga dunida sida degdega ah oo horumaraysa. Magacaan iyo sumaddan cusub waxa uu ka tarjumayaa baaxadda balaaran ee barnaamijyada tacliineed ee aanu bixino, sida horeyba jaamacadda loogu bartay waxay bixisaa kuliyado aan dalka laga helin intiisa badan oo aad ugu cusub, waxaana jaamacadda hadda lagu soo kordhin doonaa kuliyado cusub oo kala duwan.” – ayuu yiri madaxweynaha jaamacadda Cabdijabaar Sh. Axmed Jibriil

Magaca cusub iyo astaabta ayaa la isdhihi karaa waxay xambaarsan tahay ujeedooyin cajiib ah sida ay ku sheegeen war saxafadeedka Jaamacadda:

Magaca Jaamacadda Cusub: Jaamacadda Ramaas – Ramaas University

Astaanta Cusub: Astaanta cusub ayaa ka turjubanayso ujeedada ay u taagan tahay Jaamacadda Ramaas. Dhexda waxaa kaaga dhex muuqda caddaalad iyo dowladnimo, Dhaqanka Soomaalida oo u taagan dhiisha, Cilmi baaris iyo sayniska, iyo dunida oo macnahiisu yahay in jiilkeena aan u diyaarino sidii ay dunida u hogaamin lahayeen. Shanta xiddig oo kore waa shanta soomaaliweyn iyo arkaamaha diinta islaamka. Dhinacyada waxaa kaaga muuqda xiddigo ka kooban 6 iyo 6 oo u taagan sanadka 12-ka biloood. Tiirarkana waa astaanta u taagan dhisida bulsho isbeddel leh.

(M) Waa magacii hore ee Jaamacadda Dowladda iyo Dhaqaalaha (B) Waa magaca cusub ee Jaamacadda Ramaas

Astaanteena cusub waxay soo koobaysaa oo ay astaan u tahay u heelanaantayada si aan u kobcinno bulshadeena, deegaan sii koraayo oo leh koboca tacliimeed iyo shakhsi ahaaneed, halkaas oo fikraduhu ku koraan, ardaydana la siiyo awood si ay u noqdaan hoggaamiyeyaasha berrito.

Inta badan Soomaaliya lagu arko nooca tacliinta sarre ee sida Jaamacadda Dowladda iyo Dhaqaalaha oo bixinaysay takhasusyo gaar ah. Jaamacadda ma aysan bixinaynin kuliyadaha kale sida caafimaadka, injineerinka, sayniska iwm. Balse hadda waxay soo bandhigtay kuliyado badan oo kala duwan oo qaarkiis dalka ku cusub. Magaca iyo astaanta cusub ee jaamacadda ayaa laga yabaa inay saameyn ku yeelato jaamacadda sababtoo ah ardayda waxay jaamacadda kaga barteen kuliyado gaar ah.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Xafiiska Wararka

Iska horimaad ka dhacay caasimadda Liibiya ee Tripoli ayaa lagu dilay 27, in ka badan 100 kalena waa ku dhaawacmeen

Iska horimaadka u dhexeeya guutada 444 ee saamaynta leh iyo Al-Radaa Force, ama ciidamada gaarka ah, ayaa qarxay habeenimadii isniinta, waxaana uu socday talaadadii, sarkaal ka tirsan wasaaradda arrimaha gudaha ayaa sheegay.

Published

on


TRIPOLI —Dagaalka laba koox oo hubeysan ku dhex-maray caasimadda Liibiya ee Tripoli ayaa dilay ugu yaraan 27 qof, halka 106 kale ay ku dhaawacmeen, waxaa sidaas maanta sheegtay Xarunta Caafimaadka Degdegga ah.

Xarunta, oo bixisa adeegyada degdegga ah ee galbeedka Tripoli, ayaa khasaaraha horudhaca ah ku daabacday boggeeda Facebook xalay. Dagaalka oo u dhaxeeya labada koox ee awoodda badan ee Guutada 444 iyo Al-Radac, ayaa qarxay habeenkii Isniinta, wuxuuna si xooggan u socday maalintii Talaadada oo dhan. Qoysas gaaraya 234 ayaa laga soo daad-gureeyay jiidaha hore ee dagaalka ee duleedka koonfureed ee caasimadda, iyo sidoo kale dhaqaatiir iyo shaqaale caafimaad oo ku xannibmay dagaalka ayaga oo daryeelaya dhaawaca.

Saddex isbitaallada guur-guura ah iyo ku dhowaad 60 gaadiidka gurmadka deg-degga ah ayaa la geeyay aagga markii uu dagaalka qarxay.

Isku dhacyada ayaa ka dhashay kadib markii taliye ka tirsan Guutada 444, Maxamuud Hamza ay garoonka diyaaradaha Mitiga ku xireen Xoogagga Al-Radac, sida uu sheegay sarkaal ka tirsan wasaaradda arrimaha gudaha.

Heshiis xabbad joojin

Gelinkii dambe ee Talaadadii, golaha bulshada ee duleedka koonfur-bari ee Suuq Al-Jumcah, oo ah aag ay ku xooggan yihiin xoogagga Al-Radac, ayaa ku dhawaaqay in heshiis lala gaaray ra’iisul wasaare Cabdelhamid Dbeibah, oo ah madaxa dowladda ay Qaramada Midoobay aqoonsan tahay ee fadhigeedu yahay caasimadda, kaasi oo ah in Hamza loo dhiibo “dhinac dhex-dhexaad ah”.

Khudbad laga sii daayey taleefishinka ayuu goluhu ku sheegay in xabbad-joojinta ay xigi doonto wareejinta Hamza, waxaana fiidkii Talaadada istaagay dagaalka.

Labada koox ee hubeysan-ba waxay xulufo la yihiin dowladda Dbeibah, oo ah mid ka mid ah labada maamul ee ku loolamaya awoodda dalka Libya.

Dbeibah ayaa xalay booqday xaafadda Cayn Zara ee duleedka koonfur-bari ee Tripoli, halkaasi oo dagaalkii ugu xoogganaa uu ka dhacay Talaadadii, ayada oo safarka uu ku wehliyey wasiirka arrimaha gudaha Imed Trabelsi.

Wasaaradda arrimaha gudaha ayaa sheegtay inay diyaarisay qorshe amni oo saraakiil lagu gaynayo degmooyinka lagu dagaalamay si ay ula socdaan xabbad-joojinta lagu dhawaaqay. Waxaa weli Arbacada maanta ah xiran garoonka diyaaradaha Mitiga, oo ah kan kaliya ee rayidka ah ee u adeegga caasimadda, islamarkaana ay maamulaan xoogagga Al-Radac, sida ay sheegeen mas’uuliyiinta.

Duulimaadyada ayaa loo weeciyey garoonka diyaaradaha Misrata oo 180 km bari ka xiga Tripoli.

Yey yihiin Guutada 444 iyo Al-Radac

Liibiya ayaa waxaa la degay kala qeybsanaan iyo kooxo hubeysan oo iska soo horjeeda oo marba dhinac ku xirma, tan iyo 2011 markii la afgambiyey madaxweyne Mucamar Qadaafi. Guutada 444 waxay ku xiran tahay wasaaradda gaashaandhigga, waxayna sumcad ku leedahay inay tahay midda ugu edabta badan dalkan ku yaalla Waqooyiga Afrika. Waxay maamushaa duleedka bari ee Tripoli iyo sidoo kale magaalooyinka Tarhuna iyo Bani Walid, ayada oo sugta amniga waddooyinka caasimadda ku xira koonfurta dalka.

Xoogagga Al-Radac, oo uu u taliyo Abdel Rauf Karah, ayaa ah maleeshiyo awood badan oo qabata shaqada boolis ee Tripoli, waxayna xirtaa dambiilayaasha iyo jihaadiyiinta la tuhunsan yahay.

Waxay sheegtaa inay ka madax banaan tahay wasaaradaha arrimaha gudaha iyo difaaca, waxayna maamushaa bartamaha iyo bariga Tripoli, iyo garoonka diyaaradaha rayidka ee Mitiga, saldhigga ciidamada cirka ee Mitiga iyo xabsiga magaalada.

Dal u kala qeybsan laba maamul

Liibiya waxa u kala qaybsan tahay dawladda Dbeibah ee ay Qaramada Midoobay taageerto ee galbeedka iyo mid kale oo bari ka dhisan oo uu taageero taliyaha militaryi ee awoodda badan ee Khalifa Haftar.

Bishii Agoosto ee sannadkii hore, 32 qof ayaa lagu dilay Tripoli, 159 kalena waa lagu dhaawacay, kadib markii kooxaha taageersan xukuumadda Haftar ay dagaal la galeen ciidamada Dbeibah.

Doorashooyinka Liibiya ayaa la filayey inay dhacaan Diseember 2021, hase yeeshee khilaafaadyo ay ka mid yihiin cidda isu soo taagi karta doorashada ayaa sababay in la hakiyo illaa muddo aan la cayimin, in kasta oo Qaramada Midoobay ay ka shaqeynaysay sidii loo dhameyn lahaa qodobada la isku hayo.

__

AFP

Facebook Comments Box

Continue Reading
Advertisement
Falsafada iyo Siyaasada Arrimaha Bulshada9 hours ago

Mawduuc Falsafi ah: Dhagar tolmoon mise udub dhexaadka nolosha ah?

Wararka11 hours ago

Dagaal cusub ayaa soo socda – QM

Bariga dhexe1 day ago

“Meel Israa’iil ka mid ah kama badbaadi doonto gantaalladeena” – Xassan Nasrallah

Afrika2 days ago

Dalka Zimbabwe oo codsanaayo xubinnimada kooxda BRICS

Geeska Afrika2 days ago

Mudaaharaad rabshado wata ayaa ka dhacay dalka Kenya, kaas oo looga soo horjeedo sharciga canshuuraha

Diblomaasiyadda2 days ago

Booqashada Putin ee Vietnam: Laga soo bilaabo saaxiibtinimada taariikhiga ah ilaa qorshayaasha mustaqbalka

Wararka3 days ago

Tansaania oo furtay xaruntii ugu horeysay ee digniinta degdegga ah ee hawlgalka iyo isgaarsiinta

Sirdoonka & Militariga3 days ago

Faransiiska oo dhimaya joogitaanka ciidamadiisa militariga ee Afrika – AFP

Sirdoonka & Militariga3 days ago

Suudaan oo dacwo ka ah faragelinta ‘aan joogsiga lahayn’ ee Imaaraadka Carabta

Yurub3 days ago

Ra’iisul Wasaaraha Netherlands Mark Rutte, oo noqonaya madaxa NATO

Diblomaasiyadda3 days ago

Kuuriyada Waqooyi oo roog cas u fidisay Putin, oo heshiis muhiim u ah la saxiixatay Ruushka

Sirdoonka & Militariga5 days ago

Wadamada hubka nukliyeerka ku hubaysan oo kor u qaadaya awooda hubkooda arsenalka – cilmi baaris

Wararka1 week ago

Xujeyda Muslimiinta ah ayaa isugu tagay Buurta Carafa si ay u cibaadeystaan ​​maalinta oo dhan

Siyaasadda Soomaaliweyn1 week ago

Xogta saraakiishii lagu dilay deegaanka Awdiinleh iyo degmada Bardaale

Siyaasadda Soomaaliweyn1 week ago

Ciidamada Mareykanka ee AFRICOM ayaa beeniyey eedeynta Al-Shabaab ee dilkii dhaqaatiirta Kuubba

Afrika1 week ago

Madaxweyne ku xigeenka Malawi Saulos Chilima iyo sagaal kale ayaa ku dhintay shil diyaaradeed, sida ay xaqiijisay dowladda

Siyaasadda Arrimaha Dibadda2 weeks ago

Maxay kawada hadleen Madaxweyne Xassan iyo Ra’isul wasaaraha Norway?

Diblomaasiyadda2 weeks ago

Mareykanka wuxuu u baahan yahay caawinta Japan si kor loogu qaado wax soo saarka militariga, ayuu yiri danjire Rahm Emanuel

Wararka2 weeks ago

Maroodiyaasha Afrika ayaa midba midka kale ugu yeeraa magacyo gaar ah, daraasad cusub ayaa muujisay

Yurub2 weeks ago

Xisbiyada Midigta fog ayaa guullo waaweyn ka gaaray doorashada Midowga Yurub

Bariga dhexe2 weeks ago

Golaha Illaalada kacaanka Iiraan ayaa waxay doorashada ka xayireen madaxweynihii hore ee Axmadinejad

Bariga dhexe2 weeks ago

Wasiirka arrimaha dibadda Turkiga oo dalka Qadar kula kulmay hogaamiyaha Xamaas

Gumeysi iyo isir sifeyn2 weeks ago

Khaliijka ayaa cambaareysay weerarka Israa’iil ay ku qaaday Nuseirat, waxayna ku tilmaantay fal dambiyeed aad u fool xun oo argagaxiso ah

Siyaasadda Arrimaha Dibadda2 weeks ago

Madaxweyne Xassan Sheekh oo safar Norway ah u ambabaxay – waa maxay ujeedka safarka?

Yurub2 weeks ago

Nin ayaa la xiray ka dib markii uu weeraray ra’iisul wasaaraha Denmark

Siyaasadda Soomaaliweyn2 weeks ago

Ururka Al-shabaab oo weeraray magaalada Ceel-dheer

koonfurta Bari Aasiya2 weeks ago

Narendra Modi ayaa ku soo laaban doona ra’iisul wasaaraha Hindiya mar saddexaad

Afrika2 weeks ago

Dhaqdhaqaaqayaasha Suudaan ayaa sheegay in illaa 40 qof ay ku dhinteen duqeymo ka dhacay meel u dhow Khartuum

Bariga dhexe2 weeks ago

Xuutiyiinta Yemen ayaa xiray shaqaale gargaar, oo ka tirsan Qaramada Midoobay

Siyaasadda Soomaaliweyn2 weeks ago

Soomaaliya ayaa ku biirtay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay in ka badan 50 sano kadib

Gumeysi iyo isir sifeyn2 weeks ago

Ku dhawaad ​​40 qof ayaa ku dhintay weerar ay Israa’iil ku qaadday iskuulka Nuseirat

Afrika2 weeks ago

Wafdi ka socda Difaaca Ruushka ayaa wadahadal la yeeshay dalalka Maali iyo Niger

Diblomaasiyadda2 weeks ago

Spain ayaa doonaysa inay ku biirto kiiska xasuuqa ka dhanka ah Israa’iil

Sirdoonka & Militariga2 weeks ago

Qorshaha Soomaaliya ay ku doonayso in ciidamada Itoobiya loogu saarro dalka waa sababo la xariira ‘Badda Cas’

Bariga dhexe2 weeks ago

Bashaar Al-asad iyo Ra’iisul wasaaraha Ciraaq ayaa ka wada hadlay isku-duwidda amniga, warbaahinta dowladda Ciraaq ayaa sheegtay

Buuggaag3 weeks ago

Ogaal yar oo ku saabsan buugga Saacadihii Badbaadada

Siyaasadda Soomaaliweyn3 weeks ago

Waa maxay ujeedka K. Galbeed Soomaaliya ay ugu hortimid qorshaha ay Dowladda Soomaaliya kaga saareyso ciidamada Itoobiya?

Afrika3 weeks ago

Xisbiga ANC ayaa lumisay aqlabiyaddiisa 30-ka sano ee Koonfur Afrika

Gumeysi iyo isir sifeyn3 weeks ago

Hay’adda CAIR ayaa dhaleecaysay madaxa difaaca ee Maraykanka in uu dafiray xasuuqa Gaza ee Israa’iil

Sirdoonka & Militariga3 weeks ago

Shirkadaha Israa’iil ee hubka ayaa laga mamnuucay bandhiga carwada difaaca ee ka dhici doonta Faransiiska

Xul