Soomaaliya ayaa lagu soo warramay inay heshiis la gashay dalka Bakistaan oo ay ku doonayso inay ku hesho diyaaradaha dagaalka ee JF-17 Thunder, taas oo qayb ka noqonaysa dadaallada dowladda Federaalka Soomaaliya ay dib ugu dhiseyso kuna casriyeynayso ciidamada cirka ee dalka.

Warbaahinta Turkiga ee TRHaber ayaa sheegtay in Muqdisho iyo Islamabad ay heshiis ka gaareen helitaanka diyaaradaha JF-17, hase yeeshee dowladaha Soomaaliya iyo Bakistaan ayaan weli si rasmi ah u xaqiijin heshiis kama dambeys ah, iyadoo aan sidoo kale la shaacin tirada diyaaradaha, qiimaha heshiiska iyo waqtiga la filayo in la keeno.

Wararka ku saabsan diyaaradaha JF-17 ayaa soo baxay kaddib markii ay sii xoogeysteen xiriirka dhanka difaaca ee Soomaaliya iyo Bakistaan. Toddobaadyo kahor wafdi sare oo ka socday Ciidanka Cirka Bakistaan ayaa booqday Muqdisho, halkaas oo uu kulamo la yeeshay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, Ra’iisul Wasaare Xamse Cabdi Barre iyo Wasiirka Gaashaandhigga Axmed Macallin Fiqi.

Wafdiga Bakistaan waxaa hoggaaminayay Air Marshal Muhammad Sarfraz oo ah mas’uul sare oo ka tirsan Ciidanka Cirka Bakistaan, waxaana kulamadu diiradda saareen dib-u-dhiska Ciidanka Cirka Soomaaliya, tababarka ciidamada, horumarinta hay’adaha iyo sidii loo dhisi lahaa awood ciidan oo cirka ah. Intii uu socday booqashada, Sarfraz ayaa Taliyaha Ciidanka Cirka Soomaaliya guddoonsiiyay moodelka diyaaradda JF-17 Thunder.

Booqashadaasi waxay daba socotay safar uu bishii Agoosto Bakistaan ku tagay wafdi Soomaaliyeed oo uu hoggaaminayay Wasiirka Gaashaandhigga, iyadoo labada dhinac ay xilligaas ka wada hadleen xoojinta iskaashiga dhinacyada difaaca iyo amniga.

Warbixinno hore oo soo baxay sanadkan ayaa sheegayay in Soomaaliya iyo Bakistaan ay ka wada hadlayeen suurtagalnimada in Soomaaliya ay hesho ilaa 24 diyaaradood oo JF-17 Thunder Block III ah. Qaar ka mid ah warbixinnada ayaa qiimaha heshiiska ku qiyaasay ku dhowaad 900 milyan oo doollar, inkastoo faahfaahintaas aysan weli si rasmi ah u xaqiijin Muqdisho iyo Islamabad.

JF-17 Thunder waa diyaarad dagaal oo loo adeegsado hawlo kala duwan, waxaana si wadajir ah u horumariyay Bakistaan iyo Shiinaha. Nooca Block III ayaa leh nidaamyo casri ah oo ay ka mid yihiin radar-ka AESA, qalab elektaroonig ah oo horumarsan iyo awood uu ku fulin karo weerarro hawada iyo dhulka ah. Al Jazeera waxay JF-17 Block III ku tilmaantay diyaarad jiilka 4.5aad ah, balse aan lahayn awoodda qarsoodiga ah ee diyaaradaha jiilka shanaad sida F-35.

Tallaabadan ayaa kusoo beegmaysa xilli dowladda Soomaaliya laga qaaday cunaqabateyntii hubka ee saarneyd oo ay muddo dheer, taas oo u oggolaaneysa dowladda in ay si rasmi ah u iibsato hub casri ah dibna u dhisto awoodda ciidamadeeda. Haddii heshiiskan la xaqiijiyo, helitaanka diyaaradaha JF-17 waxa uu noqon karaa isbeddel weyn oo ku yimaada awoodda milatari ee Soomaaliya gaar ahaan dhinaca cirka oo muddo dheer liitay, inkastoo ay muhiim tahay in la helo tababar, dayactir iyo istaraatiijiyad cad oo lagu maareeyo isticmaalka diyaaradahaas.

Ciidamada la safan dowladda caalamku aqoonsan yahay ee Yemen ayaa bilaabay hawlgal lagu qabsanayo degmo buuraley ah oo istiraatiiji ah oo ka tirsan Xuutiyiinta, taasoo qayb ka ah dadaal ballaaran oo lagu doonayo in dib loogu soo celiyo xeebta Badda Cas iyo marin biyoodka Bab al-Mandeb.

Weerarka ka dhacay degmada al-Waziiya ee gobolka Taciz Talaadadii ayaa yimid iyadoo Sacuudi Carabiya, oo taageerta dowladda Yemen, ay qabatay gantaal ballistic ah oo Xuutiyiinta ay ku bartilmaameedsanayeen magaalada Khamis Mushaad. Hawlgalkan ayaa qayb ka ah weerarka “Dawn of Yemen” oo Axaddii uu ku dhawaaqay Rashad al-Alimi, guddoomiyaha Golaha Hoggaanka Madaxweynaha Yemen, si uu dib ugu qabsado dhammaan dhulka ay Xuutiyiintu haystaan, oo ay ku jirto caasimadda Sanca, oo kooxda ay taageerto Iiraan ay maamulaysay tan iyo 2014.

Xarunta warbaahinta ee ciidanka Yemen ayaa qoraal ay soo dhigtay X ku sheegtay in Ciidamada Difaaca Gudaha, oo ah koox militari oo taageersan dowladda, ay bilaabeen “hawlgal ballaaran” si ay dib ugu qabsadaan al-Waziiya. “Ciidamada qalabka sida waxay xaqiijiyeen buuro istiraatiiji ah oo ka soo horjeeda aagga al-Mansoura, iyadoo ay jiraan dib u gurasho ballaaran oo ay sameeyeen maleeshiyada Xuutiyiinta,” ayay tiri, iyadoo soo xiganaysa ilo militari.

Xuutiyiinta ayaa beeniyay sheegashada, iyagoo sheegay inay si guul leh uga hortageen duulaanka dowladda Yemen ee al-Waziiya.

Degmada buuraleyda ah waxay ku taal galbeedka Taiz, bariga dekedda Badda Cas ee Mocha. Xuutiyiintu waxay qabsadeen Mocha iyo meelaha ku hareeraysan Marinka Bab al-Mandeb – marin badeed oo istiraatiiji ah – weerar hillaac ah bishii hore. “Kuwani waa buuraha ay Xuutiyiintu la wareegeen ka hor inta aysan la wareegin magaalada Mocha,” ayuu yiri Yousef Mawry oo ka tirsan Al Jazeera, isagoo ka soo warramaya Sanaa.

“Haddii dowladda Yemen ay ka dhab tahay inay la wareegto magaalada Mocha, ma sameyn karaan sidaas ilaa ay la wareegaan gobolka ku yaal degmada al-Waziiya,” ayuu raaciyay.

Qabsashada Sacuudiga

Dagaalku wuxuu yimid markii isbahaysiga uu hoggaamiyo Sacuudiga ee ka dagaallamaya Yemen uu sheegay inuu qabtay oo uu burburiyay gantaal ballistic ah oo Xuutiyiintu ay ku rideen magaalada Khamis Mushait ee koonfur-galbeed. Jeneral Turki al-Maliki, afhayeenka isbahaysiga, ayaa sheegay in hanjabaadaha gantaalada Xuutiyiinta ay ka yimaadeen Sanca oo ay Xuutiyiintu haystaan ​​iyo gobollada Saada iyo Amran. “Isbahaysigu wuxuu sii wadaa inuu dhexdhexaadiyo khatarta ka dhalan karta gantaalada ballistic-ga iyo kuwa dusha sare ka yimaada iyo inuu burburiyo ilohooda gantaalada,” ayuu raaciyay.

Horraantii Talaadada, Hay’adda Guud ee Duulista Rayidka ee Sacuudi Carabiya ayaa bayaan ay soo saartay ku sheegtay in garoonka diyaaradaha ee Boqor Abdullah bin Abdulaziz ee Jazan iyo garoonka diyaaradaha ee Najran, oo u dhow xadka Yemen, lagu weeraray weeraro ay ku dhaawacmeen saddex qof.

Weerarrada ayaa sababay dhaawacyo “daranaan kala duwan” iyo burbur hantiyeed, dadkii dhaawacmayna waxaa loo qaaday isbitaal, sida ay sheegtay hay’addu.

Xuutiyiintu waxay sheegeen goor dambe oo Isniintii ah in ciidamadoodu ay bartilmaameedsadeen goobo ku yaal koonfurta Sacuudi Carabiya, oo ay ku jiraan garoomada diyaaradaha iyo goobaha militariga. Dhanka kale, isbahaysiga uu hoggaamiyo Sacuudiga, ayaa xaqiijiyay ka qaybgalkiisa weerarka dowladda Yemen si ay dib ugu soo ceshato dhammaan dhulka ay Xuutiyiintu haystaan, iyagoo sheegay in 100 ka mid ah diyaaradahooda dagaalka ay bixinayaan taageero cirka ah.

Bakistaan ​​iyo Turkiye waxay sidoo kale ku heshiiyeen inay dhaqaajiyaan “tallaabooyin ka hortag ah” heshiiska ay la galeen Sacuudi Carabiya, isla markaana ay si degdeg ah ciidamo ugu diraan boqortooyada Khaliijka si ay uga hortagaan weerarrada Xuutiyiinta.

Madaxda Soomaaliya, Masar, Ereteriya iyo Suudaan ayaa magaalada Alameyn ee dalka Masar ku yeeshay kulan afar-geesood ah oo looga hadlay xaaladda siyaasadeed iyo amni ee gobolka Geeska Afrika, Badda Cas iyo arrimaha gobolka.

Kulanka oo dhacay maalintii Axadda, 4-ta Oktoobar 2026, ayaa waxaa martigeliyay Madaxweynaha Masar, Cabdulfitaax Al-Sisi, waxaana ka qayb galay Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud, Madaxweynaha Ereteriyaa Isaias Afwerki iyo Madaxweynaha Golaha Madaxbannaanida Suudaan Cabdulfitaax Al-Burhaan.

Madaxdu waxay ku nuuxnuuxsadeen muhiimadda ay leedahay in la dhowro madax-bannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee dalalka gobolka, iyagoo sidoo kale diiday faragelinta dibadda iyo tallaabo kasta oo dhaawacaysa madax-bannaanida dalalka.

Qoddobka ugu muuqda ee ku jiray bayaanka wadajirka ah ayaa ahaa mowqifka madaxda afarta dal ee ku saabsan Soomaaliya, Waxay si cad u sheegeen inay taageerayaan midnimada iyo madax-bannaanida Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, isla markaana ay diiddan yihiin faragelin kasta ama tallaabo lagu wiiqayo midnimada dhuleed ee Soomaaliya.

Madaxda ayaa sidoo kale sheegay inay taageerayaan dadaallada Soomaaliya ee la dagaallanka argagixisada iyo xoojinta awoodda hay’adaha dowladda. Waxay ugu baaqeen beesha caalamka iyo dalalka gobolka inay bixiyaan maalgelin joogto ah, ku filan oo la saadaalin karo oo loogu talagalay hawlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM).

Taageeradan ayaa lagu sheegay inay muhiim u tahay sii socoshada kala-guurka amni iyo in si tartiib ah mas’uuliyadda amniga loogu wareejiyo ciidamada Soomaaliyeed. Kulanka ayaa sidoo kale diiradda lagu saaray amniga Badda Cas, madaxdu waxay mar kale xaqiijiyeen mabda’a xorriyadda maraakiibta, iyagoo ku adkeeyay in maamulka iyo amniga Badda Cas uu yahay masuuliyad gaar ah oo saaran dalalka ku teedsan Badda Cas.

Qodobkan ayaa xasaasi u ah gobolka, iyadoo Badda Cas iyo marin-biyoodka Bab al-Mandab ay yihiin marinno muhiim u ah ganacsiga caalamiga ah. Dhamaadka kulanka, madaxdu waxay isku raaceen in la sameeyo hab-raac joogto ah oo lagu daba-galo go’aannada shirkan, iyadoo shirarka noocan ah la qaban doono si joogto ah ama marka xaaladdu u baahan tahay.

Kulanka Alameyn ayaa sidaas ku noqday madal ay Soomaaliya, Masar, Ereteriya iyo Suudaan ku xoojinayaan isku-duwidda siyaasadeed iyo iskaashiga amni iyo dhaqaale, xilli Geeska Afrika iyo Badda Cas ay wajahayaan isbeddello iyo caqabado amni oo sii kordhaya.

Badda Cas iyo marin-biyoodka Babul al-Mandab ayaa ah mid ka mid ah marinnada ganacsi ee ugu muhiimsan dunida, maadaama uu isku xiro Badweynta Hindiya, Gacanka Cadmeed, Badda Cas iyo Kanaalka Suweys. Weerarrada Xuutiyiinta Yemen ay u geysteen maraakiibta ganacsiga ayaa muddooyinkii u dambeeyay carqaladeeyay isu-socodka ganacsiga, taas oo ku khasabtay qaar ka mid ah maraakiibta inay maraan waddooyin dheer oo ku wareegsan koonfurta Afrika.

Toddoba kooxood oo mucaarad ah oo ka horjeeda dowladda Itoobiya ayaa sameystay isbaheysi ujeeddadiisu tahay in xilka laga qaado Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed iyo xukuumaddiisa, sida lagu sheegay war-saxaafadeed Axaddii la soo dhaafay.

Isbaheysiga ayaa lagu magacaabi doonaa “Isbaheysiga Ciidamada Dadka Itoobiya ee Badbaadada” (Ethiopian Peoples’ Forces Alliance for Survival).

Xubnaha isbaheysigan waxaa ka mid ah: Dhaqdhaqaaqa Qaranka Amxaarada ee Fano (Amhara Fano National Movement), Ciidanka Xoreynta Oromada (Oromo Liberation Army), Jabhadda Xoreynta Dadka Tigrayga (TPLF), Jabhadda Xoreynta Qaranka Ogaadeen (ONLF), Jabhadda Midnimada Dimuqraadiga Kacaanka Cafarta (ARDUF), Dhaqdhaqaaqa Xoreynta Dadka Benishangul iyo Dhaqdhaqaaqa Dimuqraadiga Dadka Gumuz.

Hoggaamiyeyaasha TPLF ayaa dagaal hubaysan oo dhimasho badan dhaliyay kula jiray dowladda federaalka waqooyiga Itoobiya, kaas oo ku dhammaaday saxiixa heshiis nabadeed bishii Nofeembar 2022. Afhayeenka TPLF, Michael Asgedom, ayaa sheegay in iskaashiga kooxdiisa iyo kooxaha kale ee mucaaradka uu yahay mid siyaasadeed iyo mid militari labadaba. Wuxuu u sheegay wakaaladda wararka ee Associated Press in “hawlgallo militari oo wadajir ah ay noqon karaan kuwo lagama maarmaan u ah sidii loo gaari lahaa ujeeddada ah in xilka laga tuuro maamulka kaligii-taliska ah.”

Markii la weydiiyay in ka qaybqaadashada TPLF ee isbaheysiga ay jebinayso heshiiskii nabadda ee 2022-kii, Asgedom wuxuu sheegay in heshiiskaas uusan hadda shaqaynayn. Zemene Kassie, oo ah guddoomiyaha Dhaqdhaqaaqa Qaranka Amxaarada ee Fano, ayaa Axaddii ka soo muuqday telefishinka Tigray TV si uu ugu dhawaaqo isbaheysiga cusub. Wuxuu ku eedeeyay dowladda federaalka inay mas’uul ka tahay amni-darro baahsan, dagaallo hubaysan, barakac, saboolnimo iyo xadgudubyo ba’an oo ka dhan ah xuquuqda aadanaha.

Hay’adda Warbaahinta Itoobiya ayaa Isniintii ka jawaabtay arrintan iyadoo sheegtay in Tigray TV uu yahay hay’ad sharci-darro ah, kuna eedaysay inay dhiirrigelinayso kacdoon hubaysan. Marka laga soo tago dagaalka Tigrayga, mas’uuliyiinta federaalka ayaa wajahayay colaado ka jira meelo kale, oo ay ka mid yihiin gobollada Amxaarada iyo Oromiya.

Xisbiga Prosperity Party ee uu hoggaamiyo Abiy Ahmed ayaa xukunka sii hayay ka dib doorashadii guud ee dhacday bishii Juun, taas oo ay qaadaceen kooxaha ugu waaweyn mucaaradka.

Si degdeg ah looma oga sida dhow ee ay toddobada kooxood u wada shaqeyn doonaan si ay u gaaraan ujeeddada ay ku dhawaaqeen ee ah inay xilka ka tuuraan Abiy, kaas oo xilka Ra’iisul Wasaarenimada Itoobiya la wareegay 2018-kii, isla markaana ku guuleystay Abaalmarinta Nabadda ee Nobel dadaalladii uu ku doonayay inuu nabad kula sameeyo dalka deriska la ah ee Eriteriya.

Ka dib markii ay soo hagaageen xiriirka labada dal ee deriska ah, ciidamada Eriteriya ayaa sanadkii 2020-kii ku biiray ciidamada Itoobiya si ay ula dagaallamaan xoogagga daacadda u ah TPLF. Itoobiya ayaa sidoo kale Eriteriya ku eedaysay inay taageerayso kooxo fallaago ah oo ka hawlgala gudaha dhulka Itoobiya.

Falanqeyn kooban

Isbahaysiga cusub ee “Ethiopian Peoples’ Forces Alliance for Survival” wuxuu ka dhigan yahay isbeddel siyaasadeed iyo amni oo muhiim ah, sababtoo ah waa markii ugu horreysay ay yeeshaan hal dallad siyaasadeed iyo ciidan hoos imanaya kooxo ka kala socda Tigray, Amxaarada, Oromiya, Soomaalida, Cafarta iyo Benishangul-Gumuz.

Qodobka ugu weyn waa isku imaatinka kooxo hore u wada dagaallamay.

TPLF iyo Fano waxay hore uga tirsanaayeen dhinacyo iska soo horjeeday dagaalkii Tigray 2020–2022. Hadda waxay sheegayaan inay iska kaashanayaan sidii loo beddeli lahaa nidaamka uu hoggaamiyo Abiy Axmed. Taasi waxay muujinaysaa in khilaafka Itoobiya uu ka gudbayo hal gobol oo uu isu beddelayo tartan ballaaran oo ku saabsan qaabka awood-qaybsiga federaalka.

ONLF: Amniga iyo khatarta dib-u-bilaabista dagaal 

Ka qaybgalka ONLF wuxuu muhiim u yahay dhinaca Gobolka Soomaalida, halka kooxaha Cafarta iyo Benishangul-Gumuz ay isbahaysiga ku kordhinayaan meelo kale oo istaraatiiji ah. Sidaas darteed, isbahaysigu ma aha oo keliya dhaqdhaqaaq Tigray-Amxaaro-Oromo ah, balse waa ismuujin matalayo cabashooyin ka jira qaybo badan oo Itoobiya kamid ah.

Marka laga eego dhinaca amniga, dib-u-bilaabista dagaalka hubaysan ee ONLF waxay yeelan kartaa cawaaqib ka baxsan ONLF Itoobiya. Waxay saameyn kartaa shacabka, ganacsiga, barakaca, xiriirka Soomaaliya iyo Itoobiya, iyo guud ahaan xasilloonida Geeska Afrika. Taariikhdu waxay muujisay in militarization-ka deegaanka uu sababi karo silsilad khatar ah: dowladda waxay kordhisaa ciidanka, kooxaha mucaaradku waxay kordhiyaan hubka, shacabka ayaana dhexda kaga dhaca. Human Rights Watch waxay hore u diiwaangelisay eedeymo culus oo ku saabsan tacaddiyada ciidamada ammaanka iyo Liyu Police, iyadoo sidoo kale sheegtay in ONLF ay qayb ka ahayd colaadda hubaysan.

Caqabadda ugu weyn waa midnimada

Inkasta oo kooxuhu ku midoobeen diidmada dowladda federaalka, haddana waxay leeyihiin dano siyaasaddeed, deegaan iyo aragtiyo kala duwan. Warbixinno ayaa xusay in qaar ka mid ah xubnaha ay weli isku hayaan dhul iyo arrimo kale. Sidaa darteed, su’aasha muhiimka ahi waxay tahay: ma samayn karaan hal istaraatiijiyad siyaasadeed iyo talis militari oo mideysan, mise isbahaysigu wuxuu ku ekaan doonaa iskaashi ku salaysan cadow wadaag?

TPLF waxay ku jirta xaalad adag

TPLF waxay 2022 la saxiixatay dowladda heshiiskii Pretoria ee soo afjaray dagaalkii Tigray, balse hadda hoggaankeeda qaar ayaa sheegaya in xaaladdii heshiiska ay isbeddeshay. Haddii iskaashiga cusub uu isu beddelo hawlgallo militari oo dhab ah, waxay kordhin kartaa khatarta ah in dagaalkii waqooyiga Itoobiya mar kale sii fido.

Arrinta Eriteriya waxay leedahay miisaan goboleed

Dowladda Itoobiya waxay ku eedaysay Eriteriya inay dhaqaalle ama taageero siiso qaar ka mid ah kooxaha isbahaysiga; Eriteriya way diidday eedeymahaas. Haddii taageero dibadeed oo la xaqiijiyay ay jirto, arrintu waxay ka gudbi kartaa khilaaf gudaha Itoobiya ah oo waxay yeelan kartaa saameyn weyn oo Geeska Afrika ah.

Gunaanad, marka la fiiriyo xogta hadda la heli karo, isbahaysigu waa horumar siyaasadeed oo muhiim ah, laakiin awooddiisa dhabta ah weli lama caddeyn. Waxa go’aamin doona mustaqbalkiisa waa saddex arrimood: midnimada hoggaanka, awoodda ay kooxuhu u leeyihiin inay isku dubbaridaan hawlgalladooda, iyo inay ku heshiin karaan qaabka Itoobiya looga dhisayo dowlad ku-meel-gaar ah. Warbixinnada hadda jira waxay sidoo kale tilmaamayaan kala fogaanshaha juqraafiyeed iyo khilaafaadka siyaasaddeed inay yihiin caqabado waaweyn. Waxaa si gaar ah xusid mudan in tani aysan weli caddaynayn in dowladda Abiy Axmed ay luminayso awoodda; waxa la xaqiijiyay hadda waa sameysanka isbahaysiga iyo ujeeddada uu ku dhawaaqay. Dowladda federaalka iyo xubnaha isbahaysiguna waxay soo bandhigeen eedeymo isdiiddan oo ku saabsan sababaha iyo taageerada ka dambaysa dhaqdhaqaaqa.

Madaxweynaha muddo dhaafka ah ee Villa Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa magaalada Muqdisho ku qaabilay wafdi sare oo ka socday Ciidanka Cirka dalka Bakistaan, iyadoo labada dhinac ay kawada hadleen horumarinta Ciidanka Cirka Soomaaliya iyo xoojinta iskaashiga dhinaca difaaca.

Wafdiga Bakistaan waxaa hoggaaminayay Air Marshal Muhammad Sarfraz, Taliyaha Difaaca Cirka ahna Taliye Ku-xigeenka Ciidanka Cirka Bakistaan. Kulanka oo ka dhacay Madaxtooyada Soomaaliya waxaa sidoo kale ka qaybgalay Wasiirka Difaaca Soomaaliya, Axmed Macallin Fiqi, Taliyaha Ciidanka Xoogga Dalka, Ibraahim Maxamed Maxamuud iyo Taliyaha Ciidanka Cirka Soomaaliya, Cabdirisaaq Maxamuud Xaaji.

Sida lagu sheegay war kasoo baxay Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya, wadahadalladu waxay diiradda saareen dib-u-dhiska iyo tayeynta Ciidanka Cirka Soomaaliya, kordhinta awooddiisa hawlgal, iyo horumarinta aqoonta iyo tababarka ciidamada. Labada dhinac ayaa sidoo kale ka hadlay xoojinta iskaashiga difaaca ee Soomaaliya iyo Bakistaan iyadoo dowladda Soomaaliya ay sheegtay in iskaashiga noocan ahi qayb ka yahay qorshayaasha lagu dhisayo laguna horumarinayo ciidamada qalabka sida.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa kulanka ku adkeeyay muhiimadda xiriirka saaxiibtinimo ee Soomaaliya iyo Bakistaan, isagoo sheegay in iskaashiga difaacu uu gacan ka geysan karo dhismaha awoodda Ciidanka Xoogga Dalka iyo xoojinta amniga, madaxbannaanida iyo midnimada Soomaaliya.

Booqashada wafdiga Bakistaan ayaa kusoo beegmaysa xilli Soomaaliya ay waddo dadaallo lagu dib loogu dhisayo ciidanka cirka, iyadoo sidoo kale raadineysa iskaashi caalami ah oo lagu horumarinayo awoodda dalka ee ilaalinta hawadiisa iyo difaaca cirka.

Bakistaan iyo Soomaaliya ayaa horey uga wada hadlay iskaashiga ciidamada cirka. Saraakiil ka kala socotay labada dal ayaa magaalada Islamabad ku kulmay 2020, iyagoo ka wada hadlay tababarro iyo taageero la xiriirta horumarinta Ciidanka Cirka Soomaaliya.

Bishii Agoosto 2026, Taliyaha Ciidamada Bakistaan, Jeneraal Asim Munir ayaa kulan la yeeshay Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya, Axmed Macallin Fiqi kaas oo looga hadlay xoojinta iskaashiga difaaca iyo amniga ee labada dal. Wasiir Axmed Macallin Fiqi iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa booqday xarunta Taliska Guud ee Ciidamada Bakistaan ee magaalada Rawalpindi iyadoo kulamada diiradda lagu saaray xaaladda amni ee Geeska Afrika, iskaashiga milatari iyo sidii loo horumarin lahaa awoodda ciidanka Soomaaliya.

Jeneraal Asim Munir ayaa sheegay in Bakistaan ay sii wadi doonto taageerada ay siiso Soomaaliya gaar ahaan dhismaha iyo tayeynta hay’adaha amniga, tababarrada ciidamada iyo dadaallada lagu xaqiijinayo nabadda iyo xasilloonida.

Taageeradan ayaa kusoo beegmaysa xilli Dowladda Federaalka Soomaaliya ay isku diyaarinayso inay si buuxda ula wareegto mas’uuliyadda amniga dalka iyadoo ciidamada Soomaaliya loo baahan yahay in la xoojiyo, lana kordhiyo awooddooda hawlgaleed. Wasiir Axmed Macallin Fiqi ayaa uga mahadceliyay Dowladda Pakistan taageerada ay siiso Soomaaliya, isagoo xusay muhiimadda ay leedahay sii xoojinta xiriirka difaaca ee labada dal.

Wasiirku wuxuu sidoo kale kulamo la yeeshay Taliyaha Ciidanka Badda Bakistaan, Admiral Naveed Ashraf, iyo Taliyaha Ciidanka Cirka, Zaheer Ahmed. Kulamadaas ayaa looga hadlay tababarrada ciidamada, iskaashiga difaaca, amniga badda iyo dhisidda awoodda hay’adaha amniga Soomaaliya. Saraakiisha Bakistaan ayaa xaqiijiyay inay sii wadi doonaan xoojinta xiriirka iyo iskaashiga difaaca ee Soomaaliya gaar ahaan dhinacyada tababarka iyo kobcinta awoodda ciidamada.

Booqashada wafdiga Soomaaliya ayaa kusoo beegmaysa xilli labada dal ay sii xoojinayaan iskaashigooda amni, iyadoo horey loo qorsheeyay iskaashi dhinacyada tababarrada ciidamada, maareynta xuduudaha, gurmadka musiibooyinka iyo la dagaallanka Al-Shabaab.