Connect with us

Sirdoonka & Militariga

Maxaad ka taqaana Jeneraal Yuusuf Siyaad Indhacade Aasaasihi maxkamadaha Islaamiga?

Su’aashu waxay tahay sidee ayey dowlad u shaqeynaysa oo laga sugayaa inay xasillooni ka dhaliso Soomaaliya iyadoo dhexda ugu jirta naadiga milateri ee dhiigga ku qubeystay?

Published

on


Ciidamada Itoobiya ayaa duulaan ku soo galay magaalada Muqdisho sanadkii 2006-kii, xiligaasi oo inta badan bartamaha iyo koonfurta Soomaaliya ay nabadgelyo kusoo celiyeen Golihii Midowga Maxaakiinta Islaamiga ee Sheekh Shariif Sheekh Axmed uu hoggaaminayay.

Xilligaas, Itoobiyaanka ayaa taageerayey dowladdii KMG ee Cabdullaahi Yuusuf iyo Cali Maxamed Geeddi hoggaaminayeen oo fadhigoodu ahaa magaalada Baydhabo, waxaana duulaanka uu yimid kadib markii ay dhammaatay rajo laga qabay wada-hadallada dowladdii KMG aheyd iyo Maxaakiimta.

Awooddii Maxaakiimta ee Muqdisho ka saartay qabqableyaashii dagaal ayaa waxaa ay dhalisay in wada hadalo lala galo Maxaakiimtii, hase ahaatee waxaa si fudud oo ka fiirsasho laheyn iyo siyaasad xumo dhinaca maxaakiimta ay sababtay in ciidamadii Itoobiya duulaan kusoo galaan Muqdisho, cid walbana ka dheregsan tahay wixii ka dhashay, mana doonayo inaan ku fogaado musiibadii xiligaasi dhacday.

Sababta soo dedejisay xiligaasi in Muqdisho si fudud usoo galaan ciidamadii Itoobiya ayaa kow ka aheyd hadalkii ka fiirsasho la’aanta Yuusuf Indhacade fagaaraha Tarabuunka ka jeediyay ee ahaa in “Ciidda waxa aan ku tukan doonaa Adhis Ababa.” Hadalkaasi waxaa la oran karaa wuxuu dhabar jabiyay halgankii Maxaakiimta iyo rajadii laga qabay inay wada hadlaan DKMG ee C/llaahi Yusuf iyo Golihii Maxaakiimta.

Siyaasad xumadii iyo khibrad xumadii Maxaakiimta waxay sababtay in ciidamadii Itoobiya ay xasuuq ka geysteen Muqdisho, fursadna u noqotay DKMG ee Cabdulaahi Yuusuf iyo Cali Maxamed Geedi oo aakhirkii Villa Somalia ku yimid taangiyadii Itoobiya. 15 sano kadib, oo laba dowladood ay ka danbeeyeen DKMG ee C/llaahi Yusuf waxaa dalku uu qabtay wado ka duwan tii hore, waxaana dalka ka hana qaaday dowladdo dimoqraadiyad ah oo doorasho ku yimid, hase ahaatee dowladdii 3-aad ee lasoo doortay 8-dii Febraayo 2017-kii madaxweynahana ka noqday Maxamed Cabdullaahi Farmaajo kuma guuleysan inay qaado wadadii dowladdihii ka horeeyay ee xukun isku dhiibka ahaa.

Afar sano oo xukunka hayey madaxweynuhu badi wuxuu ku dhicisoobay inuu fuliyo balan qaadyadiisii ololaha doorashada. Waxey aakhirkii kusoo biyo shubatay in Farmaajo uu la kulmo mucaarado dhinac kasta kaga imaanaya kuwaas oo madaxweynaha ku eedeeyey inuu ku tuntay dastuurka dalka.

Shirar kala duwan oo loogu gogol xaarayay qabsoomida doorasho la isla ogal yahay ayaa fashilmay, maamuladii dalka ayaa kala qeybsamay, in la aado doorashadana waxaa ay kusoo biyo shubatay khilaaf ka dhashay qaabka doorasho ee maamulka gobolka Gedo ee Jubaland ka tirsan, madaxweyne Farmaajana guuldaradiisa siyaasadeed iyo mastuqbalkiisa oo xumaado ayuu ka dhex arkay in haddii maamulka Axmed Madoobe maamulo doorashada Gedo, taas badalkeedna wuxuu caqabad ku noqday heshiis walba oo arrinta gobolka Gedo laga gaaro. Shirarkii kale ee lagu balamayna ay noqdeen kuwo caqabada ugu weyn ee xal loo heli waayay noqotay maamulka doorashada deegaan ee Gedo, madaxweynahana uu doorashadii qaran u xagal daaciyay hal gobol oo uu kasoo jeedo.

Golaha Midowga Murashaxiinta oo qabay tuhun ah in Farmaajo doorasho qaban doonin ee uu doonayo mudo kororsi ayaa wado walba u maray sidii loogu dhaadhicin lahaa inuu dalka doorasho u horseedo, hase ahaatee xiligii mudo xileedkiisii dhamaaday 8-Febraayo, waxay murashaxiinta abaabuleen bannaanbax nabadeed oo lagu dalbanaayo in xukunka uu banneeyo, dalkana doorasho ka dhacdo, taasina waxay horseeday wajiyo kale oo colaad iyo saan saan aan wanaagsaneyn.

Golaha Midowga Mu shaxiinta waxay iclaamiyeen bannaanbax nabadeed oo 19-kii bishan ka dhici lahaa Taallada Daljirka Dahsoon, hase ahaatee wuxuu isku badalay Jimca “Dhiigeed” waa sida ay qabaane mucaaradkii damacsanaa banaan baxa, maadaama dowladda ay kasoo horjeesatay, waxayna taasi sababtay in weerar aan loo qiil dayin lagu soo qaado madaxweyneyashii hore Xasan Sheekh iyo Shariif Sh. Axmed oo hormuud u ahaa bannaan baxyadaasi oo cabsi geliyay madaxweynaha xilka ka dhamaaday ee Farmaajo. Waxaa guuldareystay dadaaladii Imaamka, Ugaaska iyo waxgaradkii gobolka Banaadir oo waxba kama jiraan laga soo qaaday balanqaadyadii labada dhinac ay galeen.

Hadaba waxaa la isweydiinaynaa bannaan baxaasi nabadeed ee midowga murashaxiinta ku baaqeen ma waxaa fashiliyay Yuusuf Indha-Cadde oo habeenimadii Jimcaha soo galeysay tegay goobtii bannaan baxa ka dhici lahaa subaxdii Jimcaha, hadalkii uu ka jeediyay ee uu ku sheegay in dowladdi dalka ka jirin, mise kooxda Farmaajo ayaa sabab u ahaa weerarkii lagu soo qaaday Madaxdii hore ee dalka ee deganaa hotelka Maida ee aan ka fogeyn halkii balantu aheyd in bannaan baxa ka dhaco?

Dad badan ayaa waxay dib usoo xusuusisay hanjabadii Yusuf Indha Cadde xiligii Maxaakiimta in Adhis Ababa ay ku tukan doonaan Salaada Ciida oo xiligaasi ay ku beegneyd, waxayna tanina la mid tahay fashilkii xiligaasi ku dhacay maxaakiimtii Islaamiga ee nabadeeyay bartamaha iyo koonfurta Soomaaliya.

Yusuf Maxamed Siyaad Indho- Cade wuxuu caan ku yahay uguna khatarta badan yahay hogaamiye kooxeedyada taariikhda dagaaladii sokeeye ee Soomaaliya labaatankii sano. Wuxuu hadda hayaa darajo Milateri oo Jeneraal ah oo ka tirsan ciidanka difaaca Soomaaliya, oo uusan u qalmin inuu ku bilaabo.

Marka hore, wax khibrad ah uma laha Jeneraal Milateri; Indho- Cade wuxuu sanado badan xasuuqayay malaayiin rayid Soomaaliyeed ah oo kusugnaa qaybo kamid ah Koonfurta Soomaaliya. Inta badan dhibbanayaashiisa wali waa la tixgeliyaa oo waxay ka walwalayaan ficilkiisa fal dambiyeed Yusuf Indho-Cade kahor intuusan kubixin faa’iidada dagaalka, wuxuu wadi jiray gaariyaasha xamuulka wuxuna ku wadi jiray gudaha Soomaaliya markii Soomaaliya xukumayay kalidii taliskii militariga ee Maxamed Siyaad Barre.

Intaa kadib, Indho-Cade arxan laawaha wuxuu noqday hogaamiye maleeshiyo sumcad xun ku leh Shabbele iyo Juballand ee Koonfurta Soomaaliya. Waxaa la rumeysan yahay in qaar ka mid ah xasuuqii uu gaystay Indo-Cade ay ahaayeen dambiyo ka dhan ah aadanaha.

Jamhuuriyadda Federaalka ee Soomaaliya iyo Ra’iisul Wasaare Cabdi Faarax Shirdoon ayaa soo saaray gole wasiirro cusub Nofeembar 02, 2012, iyadoo dheellitirnaan aan fiicnayn laga dhex helayo qabaa’ilka siyaasadda Soomaaliya. Dhanka kale, hoggaamiyaha millatariga ee caanka ah, Indho-Cade ayaa ka qaybgalay xafladda.

Su’aashu waxay tahay sidee ayey dowlad u shaqeynaysa oo laga sugayaa inay xasillooni ka dhaliso Soomaaliya iyadoo dhexda ugu jirta naadiga milateri ee dhiigga ku qubeystay?

Tani waa amar lacag bixin ah oo mudnaanta la siinayo umana wanaagsana dad badan oo Soomaaliyeed oo xuquuqdooda aasaasiga ah lagu tuntay. Dowladdii Federaalka Ku Meel Gaarka ah waxay caadeysatay xeelad muddo gaaban ah waxayna sidoo kale la xaajootay hoggaamiyeyaashii hore ee maleeshiyada si loo xoojiyo militariga daciifka ah ee Soomaaliya. Intaas waxaa sii dheer, Dowladdii Federaalka waxay si dhakhso leh xooga u saartay dhammaan horjoogayaashii maleeshiyooyinkii hore iyo kuwa lagu tuhmo dambiilayaasha dagaalka sida Indho Cade.

Tani waxay ku saleysan tahay sabab macquul ah iyo u hogaansanaanta dastuurka cusub ee Soomaaliya. Dastuurka cusub ee Soomaaliya wuxuu si cad ugu qeexayaa habdhaqankii qabqablayaashii hore iyo sida sharciga loo marsiinayo iyaga.

Ma jiro illaa iyo hadda wax tilaabo cusub oo dheeri ah si baaritaan loogu sameeyo kiisaska dambiyada dagaal ee ka dhanka ah Soomaali badan si kuwa la mid ah Indo-Cade ay maalin ugu yeeshaan maxkamada si ay ula kulmaan dhibanayaasha Soomaaliyeed. Waxayna noqon doontaa bilowgii u adeegidda caddaaladda shacabka; haddii kale caddaalada xumada maanta aan ku jirno waa aan kusii jiri doonaa.


 

Facebook Comments Box

Waa wariye da’yar oo wax ku qora Diblomaasi.com, wuxuu wax ka qoraa arrimaha bulshada, siyaasadda Soomaaliya, horumarinta nolosha iyo dhacdooyinka qaybaheeda kala duwan. Waa aasaasaha warbaahinta radio Magan.

Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Sirdoonka & Militariga

Mareykanka oo hubka riddada dheer geynaya Jarmalka

Mid ka mid ah nidaamyada gantaallada ee loo qorsheeyay in loo diro Qaaradda Yurub.

Published

on


Mareykanka ayaa gantaalada riddada dheer gayn doona Jarmalka laga bilaabo 2026 wixii ka dambeeya, dowladaha labada dal ayaa ku dhawaaqay. Hubkan, oo ay ku jiraan nidaamyada SM-6 iyo Tomahawk, ayaa laga mamnuucay qaaradda ilaa ay Washington ka burburiso heshiis taariikhi ah oo xilligii dagaalkii qaboobaa sanadka 2019-ka.

Sida lagu sheegay bayaan wadajir ah oo uu daabacay Aqalka Cad, Maraykanku wuxuu “bilaabi doonaa hawlgalinta baaxadda leh ee awoodaha dab-damiska muddada-dheer ee Hawl-galkeeda Multi Domain Task Force ee Jarmalka sanadka 2026, taasoo qayb ka ah qorsheynta joogtada ah ee awooddan mustaqbalka .”

Hadalkan ayaa la sii daayay ka dib wadahadalo dhexmaray saraakiil Maraykan iyo Jarmal ah oo ka dhacay shir-madaxeedka sannadlaha ah ee NATO ee Washington Arbacadii.

Nidaamyada hubka ee la geynayo dalka Jarmalka ayaa waxaa ka mid ah gantaalka difaaca hawada ee SM-6, kaas oo gaari kara ilaa 460km (290 miles) iyo gantaalka loo yaqaano Tomahawk cruise missile, kaas oo la sheegay in uu weerari karo bartilmaameedyo u jira in ka badan 2,500km.

Aqalka Cad ayaa sheegay in “hubka sare ee horumarinta” sidoo kale lagu rakibi doono Jarmalka, uuna yeelan doono “muddo aad u dheer marka loo eego dabka dhulka ku saleysan ee hadda ka jira Yurub.”

Maraykanku weli si guul leh uma soo saarin hubka hypersonic, wuxuuna joojiyay mashruuc kasta oo hypersonic tan iyo tijaabadii ugu horreysay ee guusha leh ee 2017.

Gantaalada dhulka lagu rido ee u dhexeeya 500km ilaa 5,500km ayaa laga mamnuucay qaarada Yurub sida uu dhigayo heshiiska dhex dhexaadinta ee ciidamada Nukliyeerka (INF), oo ay saxiixeen Ronald Reagan iyo Mikhail Gorbachev 1987. Iyadoo ay weheliso heshiisyadii START-I iyo START-II , Heshiiskii INF waxa uu ka caawiyay qaboojinta xiisadaha nukliyeerka ee Yurub ka dib markii reer galbeedka iyo Midowga Sofeeti ay si khatar ah ugu dhawaadeen dagaal nukliyeer ah intii lagu jiray jimicsiga milatari ee Able Archer ee NATO ee 1983. Afartan sano ka hor, u daabulidda gantaallada riddada dhexe ee Maraykanka ee Yurub waxay ku sigatay inay kiciso dagaal nukliyeer ah oo lala galo Midowga Soofiyeeti.

Mareykanka ayaa ka baxay heshiiskii INF sanadkii 2019, iyadoo Wasaaradda Arrimaha Dibadda ay sheegtay in qaar ka mid ah gantaalada Ruushka ay jabiyeen heshiiska. Moscow ayaa beenisay arrintaas, waxaana madaxweynaha Ruushka Vladimir Putin uu uga digay madaxweynihii Mareykanka ee xilligaas Donald Trump in burburka heshiiska uu “ay yeelan doono cawaaqib xumada ugu weyn.”

Ruushku wuxuu sii waday inuu u hoggaansamo heshiiska wuxuuna ku soo rogay joojinta horumarinta gantaalada uu mamnuucay. Si kastaba ha ahaatee, Putin ayaa horaantii bishaan ku dhawaaqay in warshadaha difaaca Ruushka ay dib u bilaabi doonaan horumarinta hubka noocaas ah, isaga oo tixraacaya “ficilada cadowga” ee Maraykanka, waa sida uu yirri.

“Waxaan hadda ognahay in Maraykanku aanu kaliya soo saarin hababkan gantaallada ah, laakiin uu sidoo kale keenay Yurub, Danmark, si loogu isticmaalo jimicsiga militari. Wax yar ka hor, ayaa la sheegay inay ku sugan yihiin Filibiin,” ayuu Putin sharraxay xilligaas.

Ciidamada Mareykanka iyo Danishka ayaa ku tababartay gantaalada SM-6 bishii Sebteembar ee la soo dhaafay, halka Pentagon-ka ay geysay Nidaamkeeda Hubka Typhon – kaas oo soo ridi kara labada gantaal ee SM-6 iyo Tomahawk – Filibiin bishii Abriil.

Gantaalka Tomahawk Cruise

Tomahawk waa gantaal nooca marabka ah oo asalkiisa waxaa soo saaray Mareykanka, wuxuuna leeyahay awoodda ka-hortagga maraakiibta iyo dhulka.

Hubkaan ayaa ka tirsan qeybta-sonic-hoosaadka iyo gantaallada badda ee riddada dhexe. Waxaa laga soo duulin karaa maraakiibta iyo badda hoosteeda. Gantaalada Tomahawk waxay leeyihiin masaafo aad u fog oo ku dhawaad ​​1000 mayl (1600 kilomitir). Tomahawk waxaa loo sameeyay inuu weeraro hoose gaysan karro iyadoo la ilaalinayo xawaaraha sare ee subsonic.

Gantaalka dalxiiska ee Tomahawk waxaa laga soo tuuri karaa tuubooyinka Torpedo-ga caadiga ah iyo unugyo toosan oo toos ah oo saaran maraakiibta quusta iyo maraakiibta dusha sare. Gantaalkan ayaa laga soo ridi karaa maraakiibta dusha sare ee ciidamada badda ee Maraykanka iyo kuwa badda quusa ee Maraykanka iyo Ingiriiska.

Mareykanka ayaa sameeyay shan nooc oo gantaalada Tomahawk ah. Hadda Block IV iyo Block V ayaa shaqeynaya halka seddexda baloog ee ugu horreeya ay ka fariisteen adeegga badda ee Mareykanka iyo Ingiriiska. Sida uu dhigayo qorshaha AUKUS.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Sirdoonka & Militariga

Militariga Mareykanka oo dhameystiraya ka bixitaankiisa Saldhigga Niger

Niyada ciidamada Mareykanka ee ka baxaya Niger waa “isku qasan tahay,” ayuu yiri Jeneraal Mareykan ah.

Published

on

SAWIRKA Diyaaradda Ciidanka Cirka ee Mareykanka C-17 Globemaster markii ay soo degeysay. © AFP Jung Yeon-Je

Ka bixitaanka ciidamada Mareykanka ee saldhiga hawada 101 ee dalka Niger ayaa ku dhow in la dhameystiro, sida uu sheegay Major Jeneral Kenneth Ekman.

Xaflad sagootin ah oo loogu talagalay ka bixista diyaaraddii ugu dambeysay ee C-17 Globemaster III ee saldhiga, oo ku taal agagaarka garoonka caalamiga ah ee caasimadda Niamey, ayaa la qorsheeyay inay dhacdo Axadda, Ekman ayaa u sheegay wakaaladda wararka ee Reuters Jimcihii.

“Dowladda Niger waxay la wareegi doontaa gacan ku haynta goobihii iyo xarumihii hore ee Mareykanka” ka dib markii ciidamada Mareykanka ay ka baxeen dalka ku yaala Galbeedka Afrika, ayuu carabka ku adkeeyay.

Dowladda cusub, oo xukunka la wareegtay sanad ka hor, kadib markii ay xilka ka tuurtay madaxweynihii taageersanaa reer galbeedka, Maxamed Bazoum, ayaa horaantii sanadkan u sheegtay Washinton in ay meesha ka saarto ku dhawaad ​​1,000 askari marka la gaaro Sebteember 15. dagaalka lagula jiro dagaalyahanada jihaad doonka ah ee dhibaatada ku haya gobolka Saaxil tobanaan sano.

In kasta oo ka bixista Maraykanku aanu dhammaystirnayn, macalimiin Ruush ah ayaa mar hore la geeyay Saldhigga Cirka ee 101 iyada oo ujeedadu tahay in la siiyo tababar militariga Niger, sida ay sheegtay Reuters.

Markii ugu dambeysay ee aan la hadlay nin Niger ah, wuxuu ku qiyaasay joogitaanka ciidamada Ruushka inay ka yar yihiin 100. Wuxuu kalloo ka hadlay markii Ruushku dhammeeyo tababarka, waxay u sheegeen Ruushka inay ku qasban yihiin inay guryahooda aadaan,” ayuu yiri Ekman, waxa uu dusha kala socdaa bixitaanka ciidamada Maraykanka ee dalka.

Maraykanku waxa uu marka xigta diiradda saari doonaa nadiifinta Air Base 201, oo ah $100-milyan oo ah xarun diyaaradeed oo u dhow magaalada Agadez ee badhtamaha Niger, ayuu yidhi. Ka bixitaanka xarunta waxay u badan tahay in la dhammeeyo Agoosto, ka hor jadwalka, ayuu ku daray taliyaha guud.

Sida laga soo xigtay Ekman, niyadda ciidamada Mareykanka ee labada saldhig waa “isku qasan” sababtoo ah hubanti la’aanta ka dhalatay ka bixista. “Marka aad fadhi la yeelato ciidamada cirka iyo askarta, wax walba waxaad ka helaysaa qosol iyo ilmo,” ayuu yidhi. Jeneraalka weyn ayaa ku tilmaamay horumarkan mid “aad looga xumaado” xiriirka Washington iyo Niamey.

Adeegayaasha Maraykanku waxay uga tagayaan saldhigyada xaalad wanaagsan oo kaliya waxay ka saarayaan qalab qaali ah, Ekman ayaa carabka ku adkeeyay. Ku dhaqmida si ka duwan waxay noqonaysaa “doorashooyinka ay labada ummadood u baahan yihiin mustaqbalka. Ujeedooyinkayada amniguna weli waa isku xidhan yihiin,” ayuu yidhi.

Dowladda cusub ee Niamey ayaa sidoo kale xiriirka u jartay gumeystihii hore ee Faransiiska, taasoo keentay in dhammaan askarta Faransiiska ay ka baxaan dalka dhamaadka 2023-ka.

Maamulka magaalada Niamey ayaa go’aansaday in ay buriyaan heshiis ay la galeen Mareykanka kaas oo u ogolaanaya shaqaalaha militariga Mareykanka iyo qandaraaslayaasha rayidka ah ee Pentagon-ka in ay ka howlgalaan gobolka Galbeedka Afrika, afhayeen u hadlay dowladdii afgambiga ka dib ayaa ka sheegay telefishinka qaranka.

Afhayeen u hadlay ayaa yirri “Golaha Qaranka ee Ilaalinta dhulka Aabayaasheena ayaa si rasmi ah u cambaareeyay… heshiisyada iskaashiga milatari uu joojinaya dalka uu la galay Mareykanka,” – korneel Amadou Abdramane ayaa ku sheegay hadal uu soo saaray habeenimadii Sabtida.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Sirdoonka & Militariga

Pentagon-ka ayaa beenisay in ay saldhig ka sameysaneyso gobolka koonfurta Afrika

Taliyaha AFRICOM ayaa sheegay in Washington ay “sii xoojisay” xiriirkeeda dhanka amniga ah ee ay la leedahay Zambiya, balse aysan wax qorshe ah ka lahayn “calaamad ciidan”.

Published

on

Sawirka waa taliyaha Ciidamada Mareykanka ee Afrika (AFRICOM) Jeneral Michael Langley. © AFRICOM

Xukuumadda Washinton ayaan wax qorshe ah u haynin in ay Saldhig Milatari ka samaysato dalka Zambiya, sida uu sheegay Taliyaha Taliska Ciidanka Maraykanka ee Afrika (AFRICOM) oo Khamiistii la hadlay Warbaahinta.

Jeneral Michael Langley ayaa ka jawaabayay sheegashada ah in Maraykanku uu ka fiirsanayo in si joogto ciidamadiisa loo geeyo Zambiya iyada oo aan ogolaansho laga helin sharci-dajiyayaasha koonfurta Afrika iyo mas’uuliyiinta gobolka.

“Taasi gabi ahaanba waa been. Saldhig kuma lihin Zambiya. Ma jirto wax qorshe ah oo aan halkaas dhigno,” ayuu yirri Jeneraalka.

Todobaadki hore, mudanayaasha baarlamaanka Zambiya ayaa dowladda ka dalbaday in lagula xisaabtamo wax ka qabashada khilaafaadka gobolka, iyagoo ka digay in marti gelinta ciidamada AFRICOM ay xumeynayso xirriirka dalalka deriska.

Mudaaharaadyada ayaa daba socday walaac uu muujiyay madaxweynaha Zimbabwe Emmerson Mnangagwa, oo u sheegay dhiggiisa Ruushka Vladimir Putin, mar uu booqasho ku tagay St. Petersburg horaantii bishan in Maraykanku uu isku dayayo inuu “xarun militari” ka dhisto Zambiya isagoo isku dayaya inuu awood ku yeesho gobolka iyo go’doominta.

Koonfur Afrika, Liibiya, iyo Nayjeeriya ayaa horay uga soo horjeestay in AFRICOM la geeyo Afrika, iyagoo ka baqaya in Washington ay doonayso inay ballaariso saameynta ay ku leedahay qaaradda oo ay mudnaanta siiso ilaalinta danaha shidaalka.

Joogitaanka ciidamada Mareykanka ee Zambiya ayaa muddo dheer la kulmayay mucaaradnimo, gaar ahaan tan iyo markii Washington ay ku dhawaaqday in xafiiska iskaashiga amniga ee AFRICOM laga bilaabay safaaradda Mareykanka ee caasimadda Lusaka. Mas’uuliyiinta dalka Afrika iyo saraakiisha Pentagon-ka ayaa ku adkeystay in ujeeddada kaliya ee xaruntan ay tahay in ciidamada qaranka loo tababaro howlgallada Qaramada Midoobay.

Si kastaba ha ahaatee, Stephen Kampyongo, oo ah xubin ka tirsan golaha qaranka ee gobolka aan badda lahayn, ayaa u sheegay warbaahinta wareysi gaar ah uu isbuucii hore in Lusaka aysan u baahnayn joogitaanka ciidamada Mareykanka. Xildhibaanka Front Patriotic Front ayaa dhaleeceeyay ujeeddooyinka AFRICOM ee “aan caddayn” ee dalka, isagoo leh “siyaasad kasta oo caalami ah waa in lagu saleeyaa ixtiraam labada dhinac ah, qaddarinta madax-bannaanida dawlad kasta.”

Shirkii jaraa’id ee Khamiista, Jeneral Langley wuxuu sheegay in Washington ay “iskaashi qoto dheer” la leedahay Zambiya, laakiin inaysan jirin “qorsheyaal saldhig.”

“Waan kordhinay wadashaqeynta dhanka amniga, balse raad ma leh, meel ay taagan tahay ma jirto, saldhigna ma jiro. Xafiiskayaga iskaashiga amniga, oo safaaradda degan, balse saldhig kuma yaallo,” ayuu yirri.

Washington ayaa doonaysa in ay sii haysato joogitaankeeda qaaradda ka dib markii lagu amray in ay ka saarto ciidamadeeda meelo muhiim ah, oo ay ku jiraan gobollada muhiimka ah ee Saaxil – Niger iyo Chad. Horaantii todobaadkan, saraakiisha ugu saraysa ciidamada Maraykanka oo uu ku jiro Langley ayaa ku sugnaa Botswana si ay u wada qabtaan shirweynaha AFRICOM ee madaxda difaaca Afrika.

Isagoo ka jawaabaya su’aal ku saabsan dalalka Pentagon-ka ay ku fekerayaan inay saldhig ka dhigtaan ka dib markii ay ka soo baxeen Niger, taliyaha AFRICOM wuxuu diiday inuu sheego magacyada laakiin wuxuu sheegay inuu u safray galbeedka Afrika si uu ula shaqeeyo saaxiibada si wax looga qabto khataraha ammaanka gobolka.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Sirdoonka & Militariga

Mareykanka oo raadinaya saaxiibo militari oo cusub oo gudaha Afrika ah

Mareykanka ayaa si wadajir ah u martigelinaya shirka difaaca ee Botswana, halkaas oo uu qorsheynayo in uu kala hadlo iskaashiga khubarada ammaanka.

Published

on

Sawirka waxay Diblomaasi.com kasoo qaadatay mareegta ciidamada Mareykanka.

Saraakiisha ugu sareysa ciidamada Mareykanka ayaa u safray dalka Botswana si ay uga qeyb galaan shir ay yeelanayaan madaxda difaaca Afrika. Washington ayaa doonaysa in ay sii joogteyso joogitaankeeda qaaradda iyadoo lagu amray in ay ciidamadeeda ka saarto meelo muhiim ah, oo ay ku jiraan gobollada muhiimka ah ee Saaxil, Niger iyo Chad.

Kahor inta uusan imaan Botswana isniintii, Taliyaha Ciidanka Cirka ee Mareykanka General Charles Q. Brown, oo ah gudoomiyaha guud ee saraakiisha ciidamada, ayaa u sheegay warfidiyeenka in uu qorsheynayo in uu la hadlo dhowr saaxiibadood oo ku sugan gobolka Galbeedka Afrika. Brown waxa uu ku dhawaaqay in Maraykanku uu doonayo in uu xoojiyo xidhiidhka wadamo uu horeba ula shaqayn jiray ee Galbeedka Afrika, kuwaas oo “na siin kara fursado anaga [Pentagon] si aan u dhigno qaar ka mid ah awoodda”

Inkasta oo Brown uu diiday in uu magacaabo dalalka la tixgalinayo, haddana wakaaladda wararka ee Reuters ayaa soo xigatay sarkaal Mareykan ah oo aan la magacaabin isagoo sheegay in Washington ay wadahadalo horudhac ah la yeelatay dalalka deriska la ah Niger, oo ay ku jiraan Benin, Ivory Coast, iyo Ghana.

Pentagon-ka ayaa billowday in ay ciidamadeeda kala baxdo Niger horraantii bishan, ka dib markii maamulkii hore ee Faransiisku uu joojiyay iskaashigii dhanka difaaca ee uu la lahaa Washington. Hoggaanka millatarigu waxa uu sababta go’aanka bishii March u cuskaday guul-darradii ciidamada Maraykanka ee maxalliga ah ee lagula dagaallamayo kacdoonnada jihaad doonka ah ee aafeeyay gobolka Saaxil muddo tobanaan sano ah. Ra’iisul wasaaraha Niger, Ali Mahamane Lamine Zeine, ayaa sheegay in Mareykanka uu sidoo kale u hanjabay cunaqabateyn dalka uu ku soo rogayo, wuxuuna uga digay inay sii fogeeyaan xiriirka Iran iyo Ruushka.

Maraykanku waxa uu damacsan yahay in uu Niger ka baxo badhtamaha Sebtembar, ka dib Faransiiska. Dowladda cusub, oo xukunka heysay tan iyo bishii Luulyo, ka dib markii ay riday madaxweynihii taageersanaa reer galbeedka, Mohamed Bazoum, ayaa u sheegtay Faransiiska inay isaga baxaan bishii December ee la soo dhaafay. Niger, oo ay weheliyaan xulafadeeda Burkina Faso iyo Mali, ayaa u dhaqaaqay inay horumariyaan xidhiidhka amniga ee Ruushka, iyagoo qayb ka ah Isbahaysiga Waddamada Saaxil, iyagoo sheegay inay la shaqayn doonaan oo keliya saaxiibada ixtiraamaya madax-bannaanida dalalkooda.

In kasta oo dib u dhac uu jiro, Mareykanka ayaa raadinaya habab uu ciidamada Mareykanka ugu sii haayo gobolka, isagoo ku andacoonaya in joogitaankooda Niger ay muhiim u tahay la socodka dhaqdhaqaaqyada ururada xagjirka ah iyo khataraha ka iman kara danaha Washington.

Bayaan uu soo saaray Isniintii, General Michael Langley wuxuu ku sheegay in wadamada Afrika, oo ay ku jirto Liibiya, ay u tixgeliyaan Mareykanka “wax suurtageliya” oo ka caawin kara la-hawlgalayaasha si ay u gaaraan ujeedooyinkooda amniga. “Waxaan ku shaqeyneynaa qaab diblomaasiyadeed iyo sidoo kale qaab difaac ah Liibiya,” ayuu yidhi.

Langley waxa uu intaa ku daray in khataraha amni ee “dal kasta,” gaar ahaan gobolka Saaxil, lagaga hadli doono shirka Taliyayaasha Difaaca ee Afrika ee ka dhacaya Botswana Talaadada, kaas oo AFRICOM ay la wadaagto waddanka ku yaalla koonfurta Afrika.

Kulanka oo socon doona muddo laba maalmood ah oo ka dhacaya magaalada Gaborone ee caasimadda Botswana, ayaa waxaa isugu imaan doona hoggaamiyeyaasha difaaca ee tobanaan dowladood oo Afrikaan ah, sida laga soo xigtay Pentagon-ka. Waa markii ugu horreysay oo shirkan uu ka dhaco Afrika tan iyo markii AFRICOM ay billowday sannadkii 2017-kii.

Joogitaanka Ciidamada Mareykanka ee Afrika – AFRICOM

Joogitaanka ciidamada Mareykanka ee Afrika, waxaa hogaaminaya ujeeddooyinkooda amniga qaranka iyo sidoo kale danahooda juqraafiga. Nabadgelyada Afrika waa qayb ka mid ah welwelka ballaaran ee amniga Mareykanka ee adduunka oo dhan. Kor u kaca Ruushka ee jaantuska amniga Afrika – gaar ahaan gobolka Galbeedka Afrika, Jamhuuriyadda Bartamaha Afrika, Liibiya, Saaxil. Intaa waxaa dheer, raadka Shiinaha ee Afrika, ugu horrayn ee horumarinta kaabayaasha iyo amniga, ayaa sidoo kale soo jiidatay dareenka Washington oo kor u qaaday muhiimadda iskaashiga milatari ee Afrika iyo Maraykanka.

Si arrintan wax looga qabto, Maraykanku waxa uu isku dayay in uu dib u qeexo xidhiidhka uu la leeyahay Afrika ee iskaashiga, waxana uu si aan kala go’ lahayn uga digayaa Afrika Ruushka iyo Shiinaha inay qaaradda awood ku yeeshaan.

Dhoolatuska militari ee wadajirka ah ee Afrika iyo Mareykanka ay ka wadaan bariga Afrika ayaa ah labo waji. Marka hore waa ‘Heshiiska Xaqa ah’ ee caafimaadka, isgaarsiinta, ama tababarka saadka. Labaad, “Leyliga Cutlass Express” waxaa loogu talagalay xoojinta amniga badda iyo horumarinta amniga qaranka iyo gobolka ee Bariga Afrika.

Wajiga koowaad waxaa martigeliyay ciidamada difaaca Kenya, waxaana inta badan laga soo qaadaa saldhiga ciidamada Ingiriiska ee Nanyuki ee dalka Kenya. Waxaa xusid mudan in askarta Ingiriiska ee saldhigan ka soo jeeda ay sanado badan ku lug lahaayeen tacadiyo ay ka mid yihiin dil ka dhacay deegaanada ku xeeran.

Bariga Afrika, ciidamada Mareykanka ee AFRICOM waxay ku faantaa “ka go’naanta qoto dheer ee nabad ilaalinta qaaradda, wax ka qabashada dhibaatooyinka iyo kobcinta iskaashi waara oo lala yeesho ciidamada militariga ee gobolka.” Ilaa 1,000 shaqaale ah oo ka kala socda in ka badan 20 waddan oo ka socda gobolka Bariga Afrika ayaa ka qaybqaata tababarradan wadajirka ah, kuwaas oo u diyaarinaya hawlgallada Midowga Afrika (MA), iyo Qaramada Midoobay (QM).

Facebook Comments Box

Continue Reading

Sirdoonka & Militariga

Faransiiska oo dhimaya joogitaanka ciidamadiisa militariga ee Afrika – AFP

Talaabadan ayaa lagu soo waramayaa inay qayb ka tahay dib u eegis siyaasadeed ka dib dib u dhacyo ku yimid Paris oo ka dhacay dalal dhowr ah oo hore.

Published

on

Faragelinta Faransiiska ee Galbeedka Afrika: Xiisaha iyo Xeeladaha (2013-2020)

Iyagoo eegaya danaha qaranka wadamada awooda badan waxay faragalin ku sameeyaan arimaha gudaha ee wadamada kale ee taagta daran waxayna inta badan ku dhaqaaqaan talaabo militari oo ay ku fuliyaan ujeedooyinkaas.

Faransiiska ayaa qorsheynaya inuu dhimo tirada ciidamadooda ku sugan Galbeedka iyo Bartamaha Afrika ilaa 600 oo askari, si uu u hoggaansamo siyaasadda Madaxweyne Emmanuel Macron ee xaddidaya joogitaanka ciidamada dalkaas ee qaaradda, sida ay ku warrantay wakaaladda wararka ee AFP Isniintii, iyadoo soo xiganaysa ilo-wareedyo.

Sida laga soo xigtay wargayska, oo soo xiganaya laba sarkaal oo ka tirsan dawladda iyo ilo milatari, kuwaas oo dhammaantood codsaday in aan la magacaabin, Paris waxay ilaalin doontaa 100 askari oo keliya gobolka Afrikada Dhexe ee Gabon – oo ka hooseeya 350 hadda – iyo ku dhawaad ​​​​300 oo shaqaale ah oo ku sugan Chad – ayaa hoos u dhacaya, laga bilaabo 1,000.

Cote d’Ivoire (Ivory Coast) iyo Senegal, halkaas oo ay ku sugan yihiin cutubyo ka kooban 600 iyo 350 askari, siday u kala horreeyaan, Paris ayaa lagu soo warramayaa inay qorshaynayso in la dhimo ilaa 100 askari oo ka mid ah waddamada Galbeedka Afrika.

Madaxweyne Macron ayaa ku dhawaaqay “hoos u dhac muuqda” joogitaanka ciidamada Faransiiska ee Afrika horraantii sannadkii hore, iyada oo ay jirto mowjad nacayb Faransiis ah oo ka jira dhowr deegaan oo hore, gaar ahaan gobolka Saaxil, halkaas oo askartiisa loo diray si ay ula dagaalamaan Islaamiyiinta.

Faransiiska ayaa in ka badan 5,000 oo askari ka joogay gobolka Saaxil, kuwaas oo qayb ka ahaa hawlgalka Barkhane, oo muddo toban sano ah socday hawlgal ka dhan ah fallaagada, kaas oo dhammaaday dabayaaqadii 2022 markii Paris ay ciidamadeeda kala baxday dalka Mali sababo la xidhiidha burburka xidhiidhka ka dib afgambigii Bamako ee May 2021.

Mudaaharaadyada looga soo horjeedo dalka Yurub ayaa sii kordhayay sannadihii u dambeeyay, kuwaas oo ka dhashay gaabis ciidan oo lagu eedeeyay iyo eedaymo la xidhiidha faragelinta arrimaha gudaha ee dalalkii hore u gumaysan jiray.

Bishii Diseembar 2022, Paris waxay ciidamadeeda kala baxday Jamhuuriyadda Bartamaha Afrika (CAR), iyadoo la sheegay in xiriir dhow uu ka dhaxeeyo waddanka Afrikaanka ah iyo Ruushka. Dhowr waddan oo kale oo Faransiisku hore u gumaysan jiray, oo ay ku jiraan Burkina Faso, Mali, iyo Niger, ayaa joojiyay iskaashigii milatari ee ay la lahaayeen Paris waxayna u jeesteen Moscow inay ka caawiyaan la dagaallanka argagixisada. Gobolka Sahel ayaa tan iyo sanadkii 2011 waxaa ragaadiyay xagjirnimada Islaamka, ka dib markii NATO ay faragelin ku sameysay kooxaha kacdoonka ka wada Liibiya.

Bishii Agoosto ee la soo dhaafay, koox sharci-yaqaanno ah oo Faransiis ah ayaa warqad u qoray Macron, oo ay ku muujinayaan sida ay uga xun yihiin fashilka siyaasadda Faransiiska ee Afrika, taas oo ay ku andacoonayaan in ay keentay in uu xumaado xiriirka ay la leeyihiin dalalkii hore. Sharci-dajiyayaashu waxay waydiisteen madaxweynaha inuu dib u eego istaraatijiyadaha dowladdiisa ee “qaadda saaxiibada ah” si loo saxo isfaham la’aanta ku saabsan doorka Paris iyo joogitaanka.

Jean-Marie Bockel, ergeyga gaarka ah ee Faransiiska u jooga Afrika, oo Macron u xilsaaray inuu kala xaajoodo hababka cusub ee joogitaanka ciidamada Faransiiska ee saaxiibada Afrika, ayaa u sheegay Senate-ka bishii hore in Paris ay rabto inay “yarayso joogitaankeeda muuqata” ee qaaradda. Waxay, si kastaba ha ahaatee, “sii wadi doontaa gelitaanka saadka, bini’aadamka, iyo agabka ee wadamadan iyadoo la xoojinayo ficilkeena jawaab celinta rabitaankooda,” ayuu yiri Bockel.

Sida laga soo xigtay laba ilo oo la hadlay AFP, ciidamada Faransiisku waxay qorsheynayaan inay dhisaan talis fadhigiisu yahay Paris oo u go’ay Afrika xagaagan.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Xul