Kusoo dhawaada barnaamijkeenii xiisaha badnaa ee cunta karinta ee aad kalla socotaan Machadka AJ. Maanta waxaanu karini doonaa Shaah.  Jalmad mise ibriiq ama kirli hadba sidda aad u taqaanaan.

Markii aad shaah karinayso waxaad u baahantahay:

• Kirli ama jalmad mise ibriiq sidda aad u wada taqanaan.
• Sonkor
• Caleen
• Qorfo hayl iyo dhaga yaro
• Iyo halkii aad ku karsani laheed (dam)

Marka horre jalmada ayaad dhaqeysaa oo aad nadiif kadhigeysaa. Sidda aan wada ogsoonahay nadaafadda waa shey qaali ah, marwalbana ku dadaal siddii aad u nadiifsani laheed allaabta aad wax ku cunayso.

Markaad jalmada dhaqdo waxaad ku shubeysaa 6 galaas oo biyo ah kabacdi waxaad saareysaa STOVE-ka ama haddii aad isticmaasho qoryo mise dhuxul. Waxaadna sugeysaa illaa iyo 15 daqiiqado marka ey falfalaan biyaha waxaad ku shubeysaa  galaas sonkor ah mise waad ka yareyni kartaa sonkorta hadba waa dooqaada sidda aad adiga jeceshahay.

Sababtoo ah 6-dii  galas oo biyo ah waxa ey  u bahaanyihiin 1 galaas oo sonkor  ah marka aad ku shubta sonkorta  kabacdi  waxa aad sugeysaa illaa 2 daqiiqo.

Waxaad soo qabsaneysaa 12  xabbo oo heyl ah iyo 3 xabbo oo qarfo ah  intaas marka  aad kudartid waxaad hadana  sugeysaa 1 daqiiqo kabacdi caleynta ayaad ugu dhigeysaa normal.

Waxyar kadib illaa mudo 2 daqiiqo waad kasoo dejineysaa oo waxaad ku shubanaysaa falaaska shaaha mise tarmuushka sidda aad adiga u taqaano oo diyar kuu ah. Waad cabi karta hadda  haddii aad nuucaas u karsato.

Intaas markaad sameyso haddii aad doonto cadeys ayaad ka dhigani kartaa oo caano ayaad ku darsani kartaa mise haddii aad bigeeska ka jeceshahayna waxad cabi kartaa bigeeska.

Kusoo dhawaada waa markalle iyo barnaamijkii cunta karinta ee aad kalla socotaan Machadka afkaarta Joogtada Ee Ganacsiga Iyo Bulshada. Maanta waxaan karinaynaa bariis isku karis ah, waxaan isticmaaleynaa bariiska loo yaqaano bariis mati.

Marka horre waxaa lagu bilaabayaa dhaqidda bariiska. Waa inaad dhaq-daan bariiska illaa ay biyaha saafi ka noq-daan.  Dhaq illaa 3 daqiiqo ama 4 daqiiqo. Bariiska illaa 1 saac la dhig biyo.

Waxaa kalle oo aan isticmaaleynaa hilib ari. Dadka qaar ayaa isticmaallo fiyinjeer, haddii aad isticmaalayso fiyinjeer waxaad sameysaa si fiican iskeega dhaq hilibka, barafka kaga dhaq biyo kulul si nadiif u noqoto cuntadaada.

Intaas kadib waxaad u baahantahay:

• Inaad jar-jarato basal, hal koob oo saliid ah, iyo 3 qorfe ah
• Waxaad kalle oo aad ku dareysaa
• 5 xabo oo tuun shiidan ah
• 8 xabo oo heyl ah
• 8 xabo oo dhagayare ah

Intaas markaad sameyso waxaad ku rideysaa hillib ariga, kadib is dhex qaadsii oo ku dar 3 qaando oo maraq dijaaj ah oo si fiican isku dhex qaadsii kadibna, ku dar xawaashka 1 qaando oo mid yar-yar ah. Si fiican mar kalle u walaaq .

Wax yar ha isku kareen, kadib ku dar 3 yaanyo oo la shiiday, hadana  mar kalle is dhex-qaadsii kadibna dabool illaa 2 saacadood dabka dhex-dhexaad ka dhig. Haddii aad isticmaasho makiinada STOVE-ka heerarka dhex-dhexaadka ka dhig.

Intaa kadib daboolka ayaad ka qaadeysaa caraf ku dar iyo 2 koob oo biyo kulul ah. “1 koob kaste oo bariis ah wuxu u baahanyahay 2 koob oo biyo ah”

Daboolka saar oo kari illaa hal saac iyo bar si uu hilibka aad ugu jilco intaasna kadibna ku shub bariiska markaad biyaha ka miirto.  Waxaad ku daraysaa bariiskii kadibna waad isku walaaqaysaa. Kadibna illaa 10 daqiiqo camal ayaad u sugaysaa. Bariis matiga qaabkaas ayaa loo kariyaa, hadda waa diyaar oo waad cuni kartaa bariiskaada haddii aad qaabkaas u kariso.

Website: www.machadkaaj.com

Facebook LIKE: Machadka Afkaarta Joogtada Ee Ganacsiga & Bulshada

Twitter Account: @MachadkaAJ

Instagram: machadka_aj

G­oogle Plus: machadkaaj@gmail.com

Skype: machadkaaj.com

Professional Email: info@machadkaaj.com

Email: machadkaaj@gmail.com

Youtube: https://www.youtube.com/ =machadka+afkaarta+joogtada_ee ganacsiga & bulshada

Assalaamu Calaykum Waraxmatullaahi Wabarakaatuh. Ku soo dhowaada barnaamijkeenna cunto-karinta. Maanta waxaynu baran doonnaa sida loo kariyo shaaha Soomaaliyeed, oo kaalin weyn ku leh dhaqanka iyo nolol-maalmeedka Soomaalida.

Shaahu ma aha oo keliya cabitaan; waa astaan marti-soor, is-xushmayn iyo isu-imaatinka qoyska. Guri Soomaaliyeed oo shaah laga kariyey waxaa ka muuqda diirran, farxad iyo soo dhoweyn. Marka marti timaaddo, waxa ugu horreeya ee la diyaariyaa waa shaah kulul oo udgoon. Sidoo kale, aroortii, galabtii iyo habeenkii, qoysasku waxay isugu yimaadaan koob shaah ah iyagoo wadaagaya sheekooyin, talooyin iyo qosol.

Nadaafaddu waa furaha shaaha fiican

Ka hor inta aan la bilaabin karinta shaaha, waa muhiim in la hubiyo nadaafadda goobta lagu karinayo iyo weelasha la isticmaalayo. Islaamku wuxuu ina farayaa nadaafadda, waana astaanta qofka daryeela caafimaadkiisa iyo kan qoyskiisa.

Hubi in:

– Kirliga ama jalmaddu nadiif tahay.
– Koobabka iyo falaasku ay si wanaagsan u dhaqanyihiin.
– Gacmahaagu nadiif yihiin ka hor diyaarinta shaaha.

Waxyaabaha loo baahan yahay

– Biyo nadiif ah
– Caleenta shaaha
– Sonkor (inta la rabo)
– 5 xabbo oo heyl ah
– Nus qaado oo dhagayare ah
– Hal xabbo oo qorfe ah
– Xabbad yar oo sanjabiil ah
– Caano (haddii la rabo shaah cadeys)

Habka loo kariyo

Marka hore, soo qaado kirliga ama jalmadda shaaha lagu kariyo kuna shub biyaha. Dabka shid. Waxaad isticmaali kartaa qoryo, dhuxul, gaas ama koronto. Nooc kasta oo dab ah waa la adeegsan karaa, balse waa muhiim in si taxaddar leh loo isticmaalo si looga fogaado shilal.

Marka biyuhu kululaadaan, ku rid sanjabiilka. Inta biyuhu karkarayaan, isku tum heylka, qorfaha iyo dhagayaraha si ay udgoonkoodu u soo baxo.

Marka biyuhu si fiican u karkaraan:

– Haddii aad karinayso laba darmuus oo shaah ah, ku dar hal bakeeri oo sonkor ah.
– Haddii uu yahay hal darmuus iyo bar, ku dar nus bakeeri sonkor ah ama inta aad jeceshahay.

Kadib ku dar heylka, qorfaha iyo dhagayaraha la tumay.

Marka uu shaahu hal mar si xooggan u soo kaco, ku rid caleenta shaaha. Ha badin caleenta, waayo waxay ka dhigaysaa shaaha mid aad u madow oo qadhaadh. Laba karkar oo keliya ayaa ku filan. U daa inuu kariyo wax ka yar laba daqiiqo, dabadeed ka soo deji dabka kuna shub falaaska. Haddii aad jeceshahay shaah cadeys, ku dar caano cusub marka aad dabka ka soo dejiso, si dhadhanka iyo udgoonku u sii wanaagsanaadaan.

Shaaha iyo dhaqanka Soomaalida

Bulshada Soomaaliyeed waxay caan ku tahay marti-soorka. Waxaa la yiraahdaa: “Martisoorka sharafteedu waa shaah kulul iyo soo dhoweyn wanaagsan.” Koob shaah ah ayaa mararka qaar xal u noqda daal, murugo iyo kalinimo. Waxaa lagu cabbaa kulamada qoyska, aroosyada, ciidaha, shirarka iyo xitaa marka derisku is booqanayo. Odayaasha waxay ku falanqeeyaan arrimaha bulshada, dhalinyaraduna waxay ku wadaagaan sheekooyin iyo qorshayaal, iyadoo gacanta lagu hayo koob shaah udgoon.

Shaaha Soomaaliyeed waxa uu leeyahay caraf gaar ah oo ka yimaadda isku darka heylka, qorfaha, sanjabiilka iyo dhagayaraha. Taasi waa sababta qof kasta oo cabbaa uu u jeclaado dhadhankiisa gaarka ah. Hadda waxaad baratay sida loo kariyo shaah Soomaaliyeed oo macaan, udgoon leh, isla markaana xambaarsan dhaqanka iyo soo jireenka bulshada Soomaaliyeed.

Mar walba xusuusnow in sonkorta la dhexdhexaadiyo si loo ilaaliyo caafimaadka. Marka aad shaaha si wanaagsan u diyaariso, qof kasta oo ka cabbaa wuxuu dareemayaa dhadhan iyo udgoon aan la ilaawi karin, wuxuuna mar kale jeclaanayaa inuu gurigaaga ku soo martiyo.

Shaahu waa ka badan yahay cabitaan; waa astaan jacayl, marti-soor, wadajir iyo dhaqanka Soomaaliyeed.

Assalaamu Calaykum Waraxmatullaahi Wabarakaatuh. Ku soo dhowaada barnaamijkeenna cunto-karinta. Maanta waxaynu baran doonnaa sida loo sameeyo muufo Soomaali oo macaan, taas oo ka mid ah cuntooyinka dhaqanka Soomaaliyeed ee ay dad badani jecel yihiin.

Muufo waa cunto qarniyo badan lagu yaqaanay Soomaalida, waxaana la cunaa quraacda, qadada ama cashada. Waxaa si gaar ah loogu cunaa maraq, hilib, fuud, ama caano iyo subag, iyadoo mararka qaar lagu weheliyo shaah kulul. Soomaalidu waxay ku maahmaahdaa “Nadaafaddu waa nus iimaan.” Sidaas darteed, ka hor intaadan bilaabin diyaarinta muufada, waa muhiim inaad si fiican u dhaqdo gacmahaaga adigoo isticmaalaya saabuun iyo biyo nadiif ah.

Sidoo kale, hubi in baaquliyaasha, qaaddooyinka, taawada iyo dhammaan qalabka aad isticmaalayso ay nadiif yihiin. Nadaafaddu waxay door weyn ka qaadataa tayada iyo badbaadada cuntada. Waxyaabaha loo baahan yahay marka aad sameynayso muufada. Si aad u diyaariso muufo Soomaali oo jilicsan isla markaana dhadhan fiican leh, waxaad u baahan tahay:

– 3 koob oo biyo diirran ah
– Dhowr qaado oo caano dhanaan ah
– 2 qaado oo bur galley ah ama galley la shiiday
– Bur cad oo qamadi ah inta ku filan
– Hal qaado oo khamiir ah
– Hal qaado oo cusbo ah
– Sonkor inta aad jeceshahay
– Xawaash yar oo ka kooban kabsar caleen iyo tuun xawaaji (haddii la rabo caraf dheeraad ah)
– Saliid yar oo lagu mariyo meesha cajiinka lagu diyaarinayo

Habka loo sameeyo

Marka hore, kululee saddexda koob ee biyaha ah ilaa ay noqdaan diirran. Kadib ku shub baaquli weyn oo nadiif ah, kuna dar caanaha dhanaan. Caanaha dhanaani waxay ka caawiyaan muufada inay noqoto mid jilicsan oo leh dhadhan gaar ah.

Haddii aad jeceshahay caraf udgoon, ku dar wax yar oo kabsar caleen iyo tuun xawaaji ah oo si fiican loo tumay. Waxa kale oo aad ku dari kartaa sonkor inta aad adigu doorbidayso. Dadka qaar waxay jecel yihiin muufo macaan, halka kuwo kalena ay doorbidaan dhadhan dhexdhexaad ah. Markaas kadib, ku dar laba qaado oo bur galley ah. Burka galleydu wuxuu muufada siinayaa dhadhan dhaqameed iyo muuqaal qurux badan. Ku dar cusbada iyo hal qaado oo khamiir ah. Ha ku badin khamiirka, waayo haddii uu bato wuxuu beddeli karaa dhadhanka iyo qaabka muufada.

Hadda si tartiib ah ugu dar burka qamadiga ah adigoo si joogto ah u walaaqaya. Burka ku dar inta uu cajiinku ka noqonayo mid dhexdhexaad ah. Waa inuusan noqon mid aad u adag ama aad u jilicsan. Marka cajiinku diyaar noqdo, si fiican u cajiin ilaa uu noqdo mid siman oo jilicsan. Kadib dabool baaquliga oo u daa inuu nasto ugu yaraan shan daqiiqo. Haddii waqti dheeraad ah la siiyo, cajiinku wuxuu noqonayaa mid sii fiican, sababtoo ah khamiirku wuxuu helayaa fursad uu ku shaqeeyo.

Marka cajiinku nasto, mari meel yar oo saliid ah meesha aad ka shaqaynayso. Cajiinka u qaybi xabbado isu eg, kuna diyaari saxan nadiif ah. Xabbad kasta wax yar u daa inay mar kale nasato ka hor inta aan la karin. Dhanka kale, taawada saar dab dhexdhexaad ah. Marka ay si fiican u kululaato, ku rid xabbad kasta oo muufada ah. Waxaad dabooli kartaa taawada si kulaylku ugu wada faafo, ama waad ka tagi kartaa iyadoo aan daboolnayn. Labada habba waa sax, balse daboolku wuxuu ka caawiyaa muufada inay si siman u bislaato.

Marka dhinaca hoose uu yeesho midab dahabi ah, rog muufada si dhinaca kale uu u bislaado. Sii wad ilaa dhammaan xabbadihii ay ka bislaadaan.

Muufada iyo dhaqanka Soomaaliyeed

Muufadu waa astaan ka mid ah cunnada dhaqanka Soomaaliyeed. Magaalooyinka iyo miyigaba waxaa lagu diyaariyaa xilliyada quraacda iyo munaasabadaha qoyska. Inta badan waxaa lala cunaa maraq hilib, fuud, beer la shiilay ama subag iyo malab. Dad badan ayaa sidoo kale ku raaxeysta iyagoo la cabbaya koob shaah Soomaaliyeed oo kulul. Marti-soorka Soomaaliyeed wuxuu caan ku yahay cunto macaan iyo soo dhoweyn wanaagsan. Muufada cusub ee foornada ama taawada laga soo qaaday, oo lala fadhiisto qoyska ama martida, waxay abuureysaa jawi farxad iyo wadajir leh.

Hadda waxaad baratay sida loo sameeyo muufo Soomaali oo macaan, jilicsan, isla markaana udgoon leh. Haddii aad raacdo tallaabooyinkan oo aad ilaaliso nadaafadda iyo qiyaasta saxda ah ee maaddooyinka, waxaad heli doontaa muufo dhadhan fiican leh oo qoyskaaga iyo martiduba ay jeclaan doonaan.

Cunto wanaagsan, caafimaad wanaagsan, iyo marti-soor wanaagsan ayaa ah astaamaha dhaqanka Soomaaliyeed.

Assalamu Calaykum Waraxmatullahi. Kusoo dhawaada waa barnaamijkii cunta karinta. Waxaan rabnaa inaan dadka barno cuno Soomaali casriyeysan. Waa suugo aad u macan oo aad ku cuni karto waxii aad karsatay, haddii ay tahay baasto, bariis ama wax yaallo kalle sidda muufada, sabaayadda ama rootiga.

Suugadaan aadka u macaan waa maraq fadhiyo oon bataati lagu dareynino ama bocor markaan joognay wadankeena Soomaaliya waxay dadku aad u isticmaalaan bocorka iyo bataatiga oo ay ku adkeeyaan suugada laakiin midaan wey ka yar duwantahay waxaan isticmaaleynaa digir ey isticmaalaan Hindida. Hindida digirta aad ayey ugu fiicantahay waxaan idin dhihi lahaa aad u isticmaala digirta maxaa yeelay sidda aan ka wada warqabno digirta waxay leedahay faa’idooyin.

Ha isticmaalin bataati badan, hadaad isticmaasho waxaa dhici inaad suugada saliid badan u yeesho digirta biyo ayaaad ku dhigeysa waanad karineysa, waanad shiideysaa, bas-baas badan iyo xawajiyaal ku dhibayo ma ahan sidda caadad no ah waxan so diyaarsaneynaa allaabtii aan wax ku karin lahayn sidda digsida. Waxad diyaarasan allaabtii oo dhan.

Hadda dabkii waan shidanay waxaana saareynaa digsigii waxaan ku shubeyna saliida adiga sidda jeceshahay koob ama koob haafkiis. Aniga waxaan jecelahay saliida yar oo waxaan isticimaallaa koob haafkis. Waxaad sugaysaa 5 daqiiqo inta ay ka yar kululaanayso saliida.

Hadda saliiddii wey kululaatay waxaan ku dareyna hal xabo oo toon ah. Waxaan ku shubeynaa basashii oo aad jar-jarayso kadib waan sugeynaa intey ka soo gaduudato. Kadib waxaan ku shubeynaa hilibkii oo wax yar isku qaseynaa hadana waxan ku darsanaynaa hal xabo oo bas-baas ah si uu dhadhankeeda u wacanaado kuleeyl yarna loga dareemo kadib, jab barbaanoni ah ood jar-jartay, barbarooniga waa guduud hadda waxaan ku dari xawaaji buur-buur oo hilibka marka lakarin Soomaalida aad ayeey u isticmaalaan hilibka. Waxaad ku daraysaa 1hal qaado sanjibiil shiidan ah, sanjibiisha shiidan aad ayey ugu fiicantahay hilibka wey jilcisaa, weyna bisleysaa marka halla isticmaallo.

Qaadada aan isticmalaayo waa qadadii yareyd 1hal qaado oo toon shiidan ah iyo hurudi aan wadda naqiinay oo 1hal qaado ah ayadana midibka ayey ku fiicantahay, waxaad ku daraysaa filfil yar oo far iyo sul ah waxeyga ayaan isku gad-gadinayaa si fiican ayey isku dhex galeysaa hadda waxaan ku darsanayaa hadda yaan-yaaddii oo shiiday labo koob camal ah marka si fiican ayaan u walaaqayaa waxaan kalle ku darayaa hal qaado oo cusbo ah qadada yar iyo laba koob oo biyo ah markaan hilibka inuu jilco ayuu u baahanyahay sacaad ayeey kareysaa daboolka u daáa dabkana dhex-dhexaad oga dhig, yacani ka gaabi dabka aad ka u kulul kuma fiicno hilibka hadana raqey ayaan ku darsaneynaa, raqeyga wuxuu uu yeelayaa dha-dhan macaan oo ku soo jiidanaayo. Raqeyga koob biyo ah ayaad dhex dhigaysaa waxaan gelinayaa fiyijeerka.

Hadana waad ka sii bixinaysaa oo waad ku darsanaysaa, waadnamiireysaa. Kadibna aad ayuu usii jilcaayaa gacanteyda ayaan ku ja-jabinayaa halkaas ayaad ku miireysaa. Hadda waxaa kuu daliil ah hilibka inu karay lafaha ayaa soo baxaayo kadibna digirta ayaan ku darsanayaa, kadib waxaan ku darsanayaa hal xabo bataati ah kadib wax yar ayaad isku deynaysaa kadibna wixii qudaar ah oo ku diyaarsan oo fareesh ah ayaad korka ugu daraysaa kadib kabsar caleen aad jar-jartay ayaad korka ugu daraysaa. Suugadaan ayaa ah suugo aad ka heli doonto sidda ay kuugu soconayso. Bal tijaaabi oo isku day inaad sameeyso suugadaan macaanka badan.

Nasiib wacan!