Connect with us

Afrika

Marrooko iyo Nayjeeriya ayaa ku heshiiyey mashruuc ku saabsan in gaaska la gaarsiiyo Galbeedka Afrika iyo Yurub

Morrookko iyo Nayjeeriya ayaa kala saxiixday heshiis lagu dhisayo dhuumo gaas ah oo gaaraya 5,600 kilomitir oo isku xiri doona 13 dal oo galbeedka Afrika ah, kaas oo markaas ku xiri doona shabakadda gaasta ee Yurub.

Published

on

Wakiilada Nayjeeriya iyo Morrookko ayaa heshiiskan ku kala saxiixday magaalada Rabat ee dalka Morrookko [Getty]

Heshiis is-afgarad ah ayaa la saxeexay Khamiistii oo ku saabsanaa horumarinta mashruuca gaaska lagaga soo shubayo Nayjeeriya ilaa Morrookko iyadoo la sii marinayo Galbeedka Afrika, ka dibna Yurub, ayay yiraahdeen dhinacyada heshiiska ku kala saxiixday magaalada Rabat ee dalka Marrooko.

Heshiiska lagu sii ambaqaadayo mashruuca dhuumaha gaaska ee Neyjeeriya iyo Morrookko ayaa waxaa magaalada Rabat qalinka ku duugay labada dal iyo ururka dhaqaalaha ee galbeedka Afrika (ECOWAS), ayaa lagu yiri war-murtiyeed ay si wadajir ah u soo saareen.

Dhuumaha 5,600 kiiloomitir (ku dhawaad 3,500 mayl) ayaa mari doona 13 waddan oo Afrikaan ah oo ku teedsan xeebta Atlantic.

Marka la dhammeeyo, waxa lagu xidhi doonaa dhuumaha gaaska ee Maghreb-Europe si loo gaadho shabkada gaasta ee Yurub, ayuu yidhi Xafiiska Qaranka Morrookko ee Hydrocarbons and Mines (ONHYM).

“Heshiiskan is-afgaradka ah waxa uu xaqiijinayaa sida ay uga go’an tahay ECOWAS iyo ka-qaybgalka dhammaan waddamada isku-tallaabta ah si ay uga qayb-qaataan suurtagalnimada mashruucan muhiimka ah, kaas oo gaaska siin doona dhammaan waddamada Galbeedka Afrika, awoodna u siin doona waddo cusub oo loo dhoofiyo Yurub,” ayay raacisay.

Bulshada Dhaqaalaha Galbeedka Afrika (ECOWAS)?

Bulshada Dhaqaalaha Galbeedka Afrika (ECOWAS; oo sidoo kale loo yaqaan CEDEAO ee afka Faransiiska) waa urur siyaasadeed iyo dhaqaale goboleed oo ka kooban shan iyo toban waddan oo ku yaal Galbeedka Afrika. Isku soo wada duuboo, wadamadani waxay ka kooban yihiin dhul dhan 5,114,162 km2 (1,974,589 sq mi), 2015-kiina waxaa lagu qiyaasaa in ka badan 349 milyan.

Iyadoo loo tixgeliyo mid ka mid ah tiirarka gobolka ee guud ahaan qaaradda Afrika ee dhaqaalaha Afrika (AEC), hadafka la sheegay ee ECOWAS waa in la gaaro “isku filnaasho wadajir ah” ee dalalka xubnaha ka ah iyada oo la abuurayo hal ganacsi oo ballaaran iyada oo la dhisayo dhaqaale buuxa iyo ururka ganacsiga. Ururka waxaa la aas aasay 28-kii Maajo 1975-tii, iyadoo la saxiixay heshiiskii Lagos, iyadoo hadafkeeda la sheegay si kor loogu qaado is-dhexgalka dhaqaale ee gobolka oo dhan. Nooca heshiiska oo dib loo eegay ayaa lagu heshiiyey waxaana lagu saxiixay 24 Luulyo 1993 magaalada Cotonou.

Shirkadda Shidaalka Qaranka ee Neyjeeriya ayaa sheegtay in saxiixa MoU uu ahaa “tallaabo muhiim ah oo lagu fulinayo dadaalka dowladda federaalka ee ku aaddan ka faa’iidaysiga kheyraadka gaaska badan ee Neyjeeriya.

“Mashruucu wuxuu siin doonaa ilaa saddex bilyan oo cubic cubic oo gaas ah maalintiiba xeebaha Galbeedka Afrika…Marrooko,” NNPC ayaa lagu yiri bayaan ay soo dhigtay Twitter-ka.

Dhuumahan ayaa gaaska ka soo qaadi doona jasiiradda Brass ee Neyjeeriya ilaa waqooyiga Marrooko, halkaas oo ay ku xidhi doonto dhuumaha gaasta ee Maghreb-Europe ee ka soo baxa Algeria una sii gudba Morocco, NNPC ayaa intaa ku dartay.

Mashruucan oo aan la shaacin wakhtiga rasmiga ah ayaa lagu heshiiyey xilli ay caalamku si weyn u dalbadeen shidaal iyo gaas iyo sare u kac ku yimid qiimihiisu ka dib duulaankii Ruushka ee Ukraine.

Natiijadii dagaalka, dalal dhowr ah, gaar ahaan Yurub, waxay doonayeen inay yareeyaan ku tiirsanaanta tamarta Ruushka.

Facebook Comments Box

Xafiiska Falanqeynta ee Diblomaasi.com waa xafiiska u qaabilsan dabagalka wararka, baarista qotoda dheer, xaqiiqo raadin, iyo ka warbixinta arrimaha danta guud, soo bandhigida xogta qarsoon ama daahsoon sida musuq maasuqa ama arrimo laga yaabo in aan si kale loo ogaan. Xafiiska Falanqeynta ee Diblomaasi.com wuxuu door muhiim ah ka ciyaaraa la xisaabtanka dawladda, ganacsatada iyo shakhsiyaadka iyaga oo xafiiskan soo bandhigaya sheekooyin muhiim ah oo saamayn ku yeelan kara bulshada. Ujeedada waa abuurista xaddaarad cusub.

Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Afrika

Dalka Zimbabwe oo codsanaayo xubinnimada kooxda BRICS

Tallaabadan ayaa u oggolaan doonta Zimbabwe oo aan bad lahayn inay xoojiso xiriirka dhaqaale ee ay la leedahay waddamada ay isku fikirka yihiin, ayuu yiri wasiirka gaashaandhigga.

Published

on

Wasiirka difaaca ee Zimbabwe, Oppah Muchinguri-Kashiri. © AP Photo/Tsvangirayi Mukwazhi

Zimbabwe waxay diyaar u tahay inay ku biirto kooxda BRICS, wasiirka difaaca qaranka Afrika, Oppah Muchinguri-Kashiri, ayaa ku dhawaaqay Isniintii.

Iyadoo ka hadlaysay intii lagu guda jiray madasha caalamiga ah ee xisbiyada BRICS ee magaalada Vladivostok ee Ruushka, wasiirku wuxuu ku andacooday in ku biirista kooxda ay siin doonto jawi wanaagsan oo ganacsi xor ah oo lala yeesho wadamada kale ee xubnaha ka ah, sida laga soo xigtay maalinlaha ah ee qaranka Zimbabwe, The Herald.

“Zimbabwe, sida qaar badan oo ka mid ah dalalka kale ee halkan ku metelaya, waxay leedahay xukun adag oo ku saabsan kartida BRICS ee ah inay ka hortagto awoodaha reer galbeedka iyaga oo caqabad ku ah go’aanadooda hal dhinac ah iyo kor u qaadida muuqaal dheellitiran oo caalami ah,” ayaa laga soo xigtay iyada.

Hadalka Muchinguri-Kashiri ayaa imaanaya wax ka yar laba toddobaad ka dib markii madaxweynaha Zimbabwe Emmerson Mnangagwa uu ku dhawaaqay rabitaanka dowladdiisa ku biirista BRICS wareysi uu siiyay TASS, oo ku taal St. Petersburg International Economic Forum (SPIEF).

Madaxweyne Mnangagwa ayaa sheegay in uu tallaabadaas kala hadlay dhiggiisa Ruushka Vladimir Putin intii lagu jiray wadahadallo laba geesood ah oo dhacay 7-dii Juun, markaasoo labada hoggaamiye ay sidoo kale ku heshiiyeen in la xoojiyo iskaashiga ka dhexeeya Moscow iyo Harare.

BRICS waxaa la aasaasay 2006dii Barasiil, Ruushka, Hindiya, iyo Shiinaha, iyadoo Koonfur Afrika ay ku biirtay 2011. Kooxda ayaa balaaratay sanadkan markii Masar, Itoobiya, Iiraan, iyo Imaaraadka Carabta ay noqdeen xubno buuxa. Inkastoo balaadhinta la sameeyay, kooxdu waxay dooratay inay sii haysato magaceeda asalka ah.

Dhowr waddan oo kale ayaa sidoo kale si rasmi ah u muujiyay rabitaankooda ku biirista ururka. Talaadadii, wasiir ku xigeenka arrimaha dibadda Ruushka Sergey Ryabkov ayaa sheegay in mid ka mid ah shuruudaha muhiimka ah ee Moscow si ay u soo dhaweyso xubnaha cusub ay tahay in waddan kasta oo doonaya inuu ku biiro kooxda BRICS uu ka fogaado ka qaybgalka cunaqabataynta sharci-darrada ah ee hal dhinac ah.

Zimbabwe, oo ay saaran tahay cunaqabateynta Mareykanka iyo Midowga Yurub in ka badan 20 sano, ayaa sahamineysay habab ay ku kala duwanaan karto dhaqaalaheeda ayna wax uga qabato caqabado dhowr ah oo ay ka mid tahay cunno yari. Dalka aan badda lahayn ayaa bishii Abriil ku dhawaaqay xaalad masiibo ah oo heer qaran ah, iyadoo madaxweyne Mnangagwa uu sheegay in abaaro ba’an ay ka dhigi doonaan in ka badan 2.7 milyan oo qof cunto la’aan sanadkan.

Muchinguri-Kashiri waxa ay sheegtay in ururku uu dunida u horseedayo in uu ka baxo waayihii cidhiidhiga ahaa, kaas oo Ruushka iyo Zimbabweba ay dhibanayaal u yihiin, iyo mustaqbalka BRICS “waxay si buuxda u taageertaa codsigeena wadajirka ah ee ku aaddan xorriyadda caalamiga ah ee dhammaan quruumaha iyo iskaashiga dalalka ay isku fikirka yihiin si loo horumariyo ajendayaasha horumarinta qaranka,” ayay tiri.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Geeska Afrika

Mudaaharaad rabshado wata ayaa ka dhacay dalka Kenya, kaas oo looga soo horjeedo sharciga canshuuraha

Hal qof ayaa ku dhintay boqolaal kalena waa ay ku dhaawacmeen, sida ay sheegeen kooxaha xuquuqul insaanka.

Published

on

Dadka ayaa isugu soo baxay si ay u dhigaan mudaaharaad looga soo horjeedo sharciga maaliyadda ee 2024 iyo canshuur kordhinta iyaga oo u socda dhismaha baarlamaanka ee Nayroobi, Kenya Juun 18, 2024. © Gerald Anderson / Anadolu via Getty Images

Booliska dalka Kenya ayaa isku dhac ku dhex maray dad mudaaharaadayay oo ka soo horjeeday sharciga maaliyadda ee dowladda Kenya ay dabada ka riixeyso baarlamaanka dalkaasi.

Hal qof ayaa toogasho lagu dilay ugu yaraan 105 kalena waa la xiray guud ahaan dalka, sida ay sheegeen isbaheysiga xuquuqda aadanaha Khamiistii.

Ugu yaraan 200 oo qof ayaa lagu dhaawacay magaalada caasimadda ah ee Nayroobi, Amnesty International, Ururka Sharciga ee Kenya, Ururka Dhakhaatiirta Kenya, Isbaheysiga Difaacayaasha, iyo Qeybta Sharciga ee Madax-bannaan ee Caafimaadka ayaa lagu yiri bayaan wadajir ah.

“Waxa jira shan qof oo dhaawac ah oo ka soo gaadhay rasaasta cinjirka ah, daasadaha sunta dadka ka ilmaysiisa ee booliska iyo budhadhka. Lix qof ayaa gaari ku jiiray xilli ay ka baxsanayeen askarta booliska. Waxaa jira xaqiijinta rasaas toos ah oo lagu xaqiijiyay joogitaanka kartoonada la isticmaalay,” ayay kooxdu tiri.

Maalintii Khamiista, booliska rabshadaha ayaa sunta dadka ka ilmeysiisa iyo biyo ku shubay si ay u kala eryaan kumannaan dibad-baxayaal ah oo dalka oo dhan ah, oo ay ku jiraan kuwa socod ku marayay waddo u dhow guriga madaxweynaha Kenya William Ruto ee magaalada Nayroobi, sida ay sheegayaan warar kala duwan.

Hay’adda Laanqeyrta Cas ee Kenya ayaa war ay soo dhigtay barteeda X (oo hore u ahayd Twitter) ku sheegtay in kooxdeeda gurmadka deg deg ah ay Nayroobi ku daweeyeen 39 qof oo dhaawac ah, kuwaas oo 8 ka mid ah ay xaaladoodu liidato, waxaana loo daadgureeyay Isbitaalka Qaranka ee Kenyatta si loogu dabiibo.

Wargeyska maalinlaha ah ee The Star ayaa sidoo kale sheegay in ugu yaraan hal qof la toogtay oo la dilay intii uu socday mudaaharaad ka dhan ah canshuuraha oo ka dhacay waddada Moi Avenue ee caasimadda dabayaaqadii Khamiista. Rex Kanyike Masai oo 29 jir ah ayaa la sheegay in uu u dhintay dhaawac ka soo gaaray bowdada oo lagu daweynayay isbitaal.

Isbatooraha Guud ee Bilayska Kenya Japhet Koome ayaa bayaan uu soo saaray Khamiistii ka digay in aan la ogolaan doonin mudaaharaadyada kaabayaasha muhiimka ah ee dowladda, oo ay ku jiraan Baarlamaanka Qaranka, halkaasoo sharci-dajiyayaashu ay kaga doodayeen sharciga maaliyadda.

Waxa uu shaaca ka qaaday in iyadoo muwaadiniintu ay xaq u leeyihiin in ay “urur, mudaaharaad, iyo wax kala soocaan,” saraakiisha fulinta sharciga “ma aqbali doono mana oggolaan doono dadaalka” dibad-baxayaashu si ay u carqaladeeyaan “dacwadaha baarlamaanka ee socda.”

Mudaaharaadyo ayaa Talaadadii ka dhacay dalka Kenya, kaas oo looga jawaabayay hindise sharciyeedka maaliyadda ee dowladda ee sanadka 2024-ka, kaas oo ka gudbay wajigii labaad ee akhriska.

Guddi baarlamaani ah ayaa Talaadadii ku taliyay in xukuumaddu ay la laabato qaar ka mid ah canshuuraha cusub ee lagu soo jeediyay sharciga, oo ay ku jiraan canshuur 2.5% lahaanshaha baabuurta iyo 16% canshuurta laga qaado rootiga, ka dib cabasho dadweyne.

Dawladdu waxay marmarsiiyo u dhigtay tallaabooyinka cashuuraha sida lagama maarmaanka u ah si loo yareeyo hoos u dhaca miisaaniyada dalka, laakiin dibad-baxayaashu waxay ku doodayaan inay waxyeello u geysan doonaan dhaqaalaha oo ay sare u qaadi doonaan qiimaha nolosha ee horeba u sarreeyay.

Hindise-sharciyeedka maaliyadda waxa uu jawaab u yahay soo jeedinta Hay’adda Lacagta Adduunka ee IMF ee ah in Nayroobi ay ku sameyso isbeddel maaliyadeed “wax la taaban karo oo hor leh” miisaaniyadeeda 2024/25 si loo dhimo amaahda dawladda.

Madaxweyne Ruto, oo ku guuleystay doorashada 2022, ayaa la kulmay mudaaharaadyo soo noqnoqday oo lagu eedeeyay inuu ku guuldareystay inuu fuliyo ballanqaadyadii ololaha iyo wax ka qabashada qiimaha sare ee nolosha ee dalka.

Dhowr qof ayaa la dilay tobanaan kalena waa la xiray bishii Luulyo ee la soo dhaafay markii isu soo bax uu horkacayay Raila Odinga, hoggaamiyaha isbaheysiga mucaaradka Azimio, looga soo horjeeday canshuur kordhin lagu sameeyay rabshado ka dhacay dalka ku yaalla bariga Afrika.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Afrika

Madaxweyne ku xigeenka Malawi Saulos Chilima iyo sagaal kale ayaa ku dhintay shil diyaaradeed, sida ay xaqiijisay dowladda

Madaxweyne ku xigeenka Malawi, Saulos Klaus Chilima iyo sagaal kale ayaa la helay iyadoo aan la helin cid ka badbaaday, sida uu ku dhawaaqay madaxweynaha dalka Koonfur Afrika, Lazarus McCarthy Chakwera.

Published

on

© X/@Malawi24

Burburka diyaaraddii milatari ee la la’yahay oo uu la socday madaxweyne ku xigeenka Malawi, Saulos Klaus Chilima iyo sagaal kale ayaa la helay iyadoo aan la helin cid ka badbaaday, sida uu ku dhawaaqay madaxweynaha dalka Koonfur Afrika, Lazarus McCarthy Chakwera.

Madaxweyne Chakwera ayaa baajiyay safar la qorsheeyay oo uu ku tagi lahaa Bahamas, wuxuuna amar ku bixiyay howlgal lagu baadigoobayo oo lagu badbaadinayo diyaaradaha ciidamada difaaca Malawi (MDF), taasoo laga waayay raadaarka ka dib markii ay ka tageen caasimadda Lilongwe, subaxnimadii Isniinta.

Sida laga soo xigtay mas’uuliyiinta, ku-xigeenkii hore ee geeriyooday iyo kuwa kale, oo ay ku jirto marwadii koowaad ee hore Shanil Dzimbiri, ayaa u safrayay waqooyiga magaalada Mzuzu si ay dowladda ugu metelaan aaska wasiirkii hore ee cadaaladda, Ralph Kasambara, oo dhintay afar maalmood ka hor. Duulimaadka ayaa lagu waday in uu qaato 45 daqiiqo, balse diyaaradda oo la sheegay in ay ku jirtay cimilo xumo ayaan waligeed soo gaarin halkii ay ku socotay.

Horaantii Talaadadii, Taliyaha MDF Valentino Phiri ayaa u sheegay warfidiyeenka in laga yaabo in diyaarada ay ku burburtay Keymaha Chikangawa, waxaana howlihii baadi goobka iyo samata bixinta ay caqabad ku noqdeen xaalado ceeryaamo ah. Askartu waxay habeenkii iyo subaxdii horeba ka raadinayeen kaynta Chikangawa si ay diyaaradda u helaan.

Isagoo ka hadlayay shir jaraa’id oo uu qabtay Talaadadii, madaxweyne Chakwera ayaa sheegay in uu ku wargeliyay taliyaha MDF in howlgalkii baadigoobka iyo badbaadinta la soo gabagabeeyay, lana helay diyaaradda.

“Aad baan uga xumahay oo aan uga xumahay in aan idin ogeysiiyo dhammaan in ay noqotay masiibo aad u xun. Kooxda baadigoobka iyo samatabbixinta ayaa diyaaradda ka helay meel u dhow buur ku taal kaynta Chikangawa. Waxay ogaadeen in gabi ahaanba burburay iyadoo aysan jirin cid ka badbaaday, maadaama dhammaan rakaabkii saarnaa ay ku dhinteen saameyn,” ayuu yiri madaxweynaha.

Qabanqaabada aaska dadka dhintay ayaa lagu dhawaaqi doonaa gelinka dambe ee maanta, ayuu Chakwera ku daray.

Chilima, oo 51 jir ah, waxa ay soo noqotay madaxweyne ku xigeenka Malawi, oo ah waddan ay ku nool yihiin ku dhawaad ​​20 milyan, tan iyo 2014kii.

Bishii la soo dhaafay, maxkamada Malawi ayaa meesha ka saartay eedeymihii musuqmaasuqa ee lagu soo oogay Chilima sanadkii 2022, ka dib markii agaasimaha dacwad oogayaasha uu gudbiyay ogeysiis lagu joojinayo falka.

Madaxweyne ku xigeenkii hore ayaa la xiray 2022 kadib eedeymo musuq-maasuq ah kadib markii hay’adda la socota musuq-maasuqa ee dalka ay sheegtay inuu lacag ku helay caawinta labo shirkadood oo xiriir la leh ganacsade Ingiriis ah Zuneth Sattar, Xaviar Ltd iyo Malachitte FZE, si ay qandaraasyo uga helaan dowladda Malawi. Chilima waa ay diiday eedeymahaas.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Afrika

Dhaqdhaqaaqayaasha Suudaan ayaa sheegay in illaa 40 qof ay ku dhinteen duqeymo ka dhacay meel u dhow Khartuum

RSF ayaa ka dambeysay weerarkii khasaaraha badan dhaliyay ee Khamiistii lagu qaaday Omdurman: ururka gargaarka. Duqeymahan ayaa imaanaya maalin kadib markii RSF lagu eedeeyay inay dileen in ka badan 104 qof oo ay ku jiraan 35 caruur ah.

Published

on

Waa dad dhex socda magaaladda caasimadda Khartuum.

Dadka u ololeeya dimoqraadiyada ee Suudaan ayaa sheegay Jimcihii in ku dhawaad ​​40 qof ay ku dhinteen “rasaas rabshado wata” oo maalin ka hor ay ciidammada militariga ku qaadeen Omdurman, oo ah magaalada mataanaha ah ee Khartuum.

Suudaan waxaa halakeeyay dagaal tan iyo bishii Abriil 2023, markii uu dagaalku dhexmaray ciidammada, oo uu hoggaaminayay taliyaha militariga Cabdel Fattah Al-Burhaan, iyo ciidammada taageerada degdegga ah, oo uu taliye u ahaa ku xigeenkii hore ee Burhaan Maxamed Xamdaan Dagalo.

Guddiga iska caabinta Karari, oo ah mid ka mid ah boqollaal kooxood oo aasaasi ah oo taageera dimuquraadiyadda oo isku dubarida gargaarka guud ahaan Suudaan, ayaa sheegay in RSF ay ka dambeysay weerarkii khasaaraha badan dhaliyay ee Khamiistii ka dhacay Omdurman.

“Ilaa hadda, dhimashadu waxa lagu qiyaasaa 40 qof oo rayid ah, waxaana jira in ka badan 50 dhaawac ah, oo qaarkood ay halis yihiin,” ayay hay’addu ku tiri hadal ay soo dhigtay baraha bulshada.
“Weli ma jiraan tiro sax ah oo tirada dhibanayaasha ah,” ayay tiri, iyada oo intaa ku dartay in meydadkooda ay heleen isbitaalka jaamacadda Al Nao iyo xarumaha kale ee caafimaadka ee gaarka loo leeyahay ama ay aaseen qoysaskooda.

Duqeymahan ayaa imaanaya maalin kadib markii RSF lagu eedeeyay in ay dileen in ka badan 104 qof oo ay ku jiraan 35 caruur ah Arbacadii weerar ka dhacay tuulada Wad Al-Noura oo ka tirsan gobolka Al-Jaziira ee koonfurta Khartuum.

In ka badan hal sano, dagaalku waxa uu galaaftay nolosha kumannaan qof, iyada oo qiyaasaha qaar ay sheegayaan in dhimashadu ay gaareyso 150,000, sida uu sheegay ergeyga Mareykanka ee Suudaan, Tom Perriello.

Tan iyo markii uu bilowday dagaalka, in ka badan toddobo milyan oo qof ayaa ka qaxay guryahoodii iyagoo u qaxay qaybo kale oo Suudaan ah, taas oo ku daraysa 2.8 milyan oo hore uga barakacay colaadihii hore ee waddankaas oo 48 milyan ah.

Dagaallada ayaa maalin walba ka socda guud ahaan dalka, oo ay ku jirto caasimadda, iyadoo labada dhinac lagu eedeeyay dambiyo dagaal oo ay ka mid yihiin beegsiga ula kac ah ee dadka rayidka ah, duqeymaha aan loo meel dayin ee lagu hayo dadka ay deggan yihiin iyo xannibaadda gargaarka bini’aadantinimo.

Carruur la dilay

Ugu yaraan 35 caruur ah ayaa lagu dilay weerarka ka dhacay Wad Al-Nura, iyadoo dhaqdhaqaaqayaasha guddiga iska caabinta Madani ay baraha bulshada ku wadaageen sawiro muujinaya marado cad oo safan oo dhulka la dhigay.

Xoghayaha guud ee Qaramada Midoobay Antonio Guterres ayaa si kulul u cambaareeyay weerarka, halka isku duwaha Qaramada Midoobay u qaabilsan Suudaan, Clementine Nkweta-Salami, ay sheegtay in ay “ka naxday warbixinnada weerarrada rabshadaha wata iyo tiro badan oo khasaare ah” oo ka dhacay tuulada waxayna ku baaqday in baaritaan la sameeyo.

“Masiibada bini’aadmigu waxay noqotay astaanta nolosha ee Suudaan. Ma ogolaan karno in isla xisaabtan la’aanta ay noqoto mid kale,” ayay raacisay.

RSF waxaa lagu eedeeyay bililiqo iyo sidoo kale rabshado jinsi iyo isir waxaana ay dhowr jeer weerartay guud ahaan tuulooyinka Suudaan oo dhan. War qoraal ah oo ay soo saareen kooxaha hubaysan ayaa waxa ay ku sheegeen in ay weerar ku qaadeen saddex xero oo ciidan oo ku yaala gobolka Wad Al-Nura oo ay kula dagaalameen “dibadda” aagga la deggan yahay.

Sawirkan waxaa la qaaday Maay 30, 2024, wuxuu muujinayaa dhismo burbursan oo ku yaal Omdurman. – AFP iyada oo loo sii marayo Getty Images.

Khamiistii, taliyaha ciidamada Burhaan ayaa booqday dadka dhaawaca ah. Bayaan uu soo saaray ayuu ku ballanqaaday inuu si adag uga jawaabi doono “dambiyada” RSF-ta.

Madaxa hay’adda Qaramada Midoobay u qaabilsan carruurta, Catherine Russell, ayaa sheegtay “in ay aad uga argagaxday wararka sheegaya in ugu yaraan 35 carruur ah lagu dilay in ka badan 20 carruur ahna ay ku dhaawacmeen” weerarka. “Weerarada ka dhanka ah rayidka iyo kaabayaasha rayidka waa wax aan la aqbali karin waana in si degdeg ah loo joojiyo,” ayuu yiri madaxa UNICEF. Russell wuxuu ugu baaqay kuwa dagaalamaya inay u hoggaansamaan sharciga caalamiga ah oo ay joojiyaan dagaalka.

Khamiista, Hay’adda Caalamiga ah ee Socdaalka waxay sheegtay in tirada dadka gudaha ku barakacay ay “ka badan karto 10 milyan” maalmaha soo socda. Macaluul sidoo kale waa khatar sii kordheysa oo ka jirta Suudaan, iyadoo ilaa 18 milyan oo qof ay la il daran yihiin gaajo iyo 3.8 milyan oo carruur ah ay hayso nafaqo darro ba’an, sida ay sheegeen hay’adaha Qaramada Midoobay.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Afrika

Wafdi ka socda Difaaca Ruushka ayaa wadahadal la yeeshay dalalka Maali iyo Niger

Saraakiil sar sarre oo ka socotay wasaaradda difaaca ee Ruushka ayaa la kulmay hogaamiyayaasha Maali iyo Niger, sida ay sheegeen maamulada militariga ee labada dal.

Published

on

© Facebook / CNSP

Wafdi heer sare ah oo ka socda Wasaaradda Difaaca Ruushka oo uu hoggaaminayo Wasiir kuxigeenka Yunus-Bek Yevkurov ayaa booqasho ku tagay dalalka Niger iyo Maali, sida ay shaaciyeen dalalka Galbeedka Afrika. Labada dal ee uu horay u gumeysan jiray Faransiiska ayaa xiriirka milatari u jaray Faransiiska, iyagoo ku eedeeyay Paris inay faragelin ku heyso.

Toddobaadkan waxa bilaabmay socdaalkii caadiga ahaa ee wasiirka arrimaha dibadda ee Ruushka Sergey Lavrov uu ku tagay dalalka Afrika. Markan, wuxuu diiradda saaray dalalka ku yaal Saaxil (sida Guinea, Burkina Faso, iyo Chad) iyo Jamhuuriyadda Koongo. Sannadkii hore bishii Maay, waxa uu booqday Bariga Afrika, Diseember, waxa uu ku sugnaa Waqooyiga Qaaradda.

Wasiirka Arrimaha dibedda ee Ruushka Sergey Lavrov waxa uu qiimeeyay xidhiidhka uu la leeyahay gobolka Saaxil ee muhiimka ah. Hoggaamiyaha ku meel gaadhka ah ee Maali, Assimi Goita, ayaa masuuliyiintan ku qaabilay qasriga madaxtooyada ee caasimadda Bamako, Isniintii, dawladdii hore ee milateriga ahayd ee Faransiiska ayaa ku soo qortay X (oo hore u ahaan jirtay Twitter).

Sida ay ku warantay wakaalada wararka ee Bamako, dhinacyadu waxay ka wadahadleen iskaashiga difaaca iyo amniga ee Maali-Ruushka iyo sidoo kale xaalada gobolka Saaxil oo tobanaan sano ay ragaadiyeen qalalaasaha mujaahidiinta.

Kahor kulanka Goita, Yevkurov iyo kooxdiisu waxay wadahadalo la yeesheen Wasiirka Difaaca Maali Sadio Camara iyo madaxa ciidamada cirka Alou Boi Diarra, ciidamada qalabka sida ee gobolka Saaxil ayaa ku sheegay war saxaafadeed lagu daabacay shabakadooda Talaadadii.

Isniintii, Niger ayaa sidoo kale ku dhawaaqday in hogaamiyaheeda ku meel gaarka ah, Abdourahamane Tchiani, uu maalin ka hor la kulmay wakiilada Wasaaradda Difaaca Ruushka ee Niamey oo ay ka wadahadleen iskaashiga milatari, amniga, iyo dhaqaalaha.

“Labada dhinac waxay dib u xaqiijiyeen rabitaankooda wadajirka ah si ay u xoojiyaan iskaashigooda istiraatijiyadeed, oo ku salaysan ixtiraam labada dhinac, kalsoonida iyo raadinta xalalka wadajirka ah ee caqabadaha gobolka iyo kuwa caalamiga ah,” ayay dowladda militariga ku tiri hadal ay soo saartay.

Xidhiidhka Ruushka uu la leeyahay dalalka Saaxil ee Maali, Niger, iyo Burkina Faso ayaa sii xoogaystay sannadihii u dambeeyay, inkastoo ay walaac ka muujiyeen Maraykanka iyo qaar ka mid ah xulafadiisa Midowga Yurub. Saamaynta reer galbeedka ayaa hoos u dhacday dhammaan saddexda waddan ee aan badda lahayn, iyadoo maamulka militarigu uu eryay ciidamadii Faransiiska ee horay u soo farageliyay dagaalka ka dhanka ah jabhadaha jihaad doonka ah ee gobolka Saaxil.

Ciidamada Mareykanka ee ku sugan Niger ayaa sidoo kale lagu wadaa inay baxaan bartamaha Sebtembar ka dib markii hogaamiyaasha Niamey ay baajiyeen heshiis difaac oo u fasaxay joogitaankooda, iyagoo ku eedeeyay Mareykanka inuu isku dayay inuu go’aamiyo cidda ay tahay xulafada Afrikaanka ah.

Bishii Maarso, madaxweynaha Ruushka Vladimir Putin iyo dhiggiisa Maali Goita waxaa ka go’an in ay xoojiyaan iskaashiga dagaalka ka dhanka ah argagixisada ee gobolka Saaxil.

Horaantii bishii Janaayo, dowladda cusub ee Niger, oo xukunka heysay tan iyo markii la afgambiyay madaxweynihii taageersanaa reer galbeedka ee Maxamed Bazoum bishii Luulyo ee la soo dhaafay, ayaa sidoo kale ogolaatay in ay horumariso xiriirka milatari ee Moscow iyo in ay iska kaashadaan xasilinta xaaladda ammaanka ee gobolka.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Xul