Connect with us

Bariga dhexe

Ra’iisul wasaaraha Ciraaq oo booqasho ku tagay dalka Iiraan kadib booqashadii Sacuudiga si uu u dardargeliyo dib u soo nooleynta wadahadaladii Tehran iyo Riyaad

Ra’iisul wasaaraha Ciraaq Mustafa al-Kadhimi ayaa maanta oo Axad ah gaaray dalka Iiraan, sida uu sheegay TV-ga qaranka Iiraan, maalin kadib markii uu u safray Sacuudiga, si uu dib ugu soo nooleeyo wada-hadallada u dhaxeeya kooxaha isku haya gobolka si loo qaboojiyo colaadda sanado badan.

Published

on


Ra’iisul wasaaraha Ciraaq Mustafa al-Kadhimi ayaa maanta oo Axad ah gaaray dalka Iiraan, sida uu sheegay TV-ga qaranka Iiraan, maalin kadib markii uu u safray Sacuudiga, si uu dib ugu soo nooleeyo wada-hadallada u dhaxeeya kooxaha isku haya gobolka si loo qaboojiyo colaadda sanado badan.

Iiraan iyo Sacuudi Carabiya, oo ah hogaamiyaasha Shiicada iyo Sunniga Muslimiinta ee Bariga Dhexe, ayaa xiriirka isu jaray 2016, iyadoo labada dhinac ay taageerayaan xulafada dagaalka gobolka oo dhan, Yemen ilaa Suuriya iyo meelo kale.

TV-ga qaranka Iiraan ayaa sheegay in Ra’iisul wasaaraha Ciraaq uu gaaray magaalada Tehran isaga iyo wafdi heer sare ah oo ka kooban mas’uuliyiin siyaasadeed iyo kuwo dhaqaale si ay uga wada hadlaan arrimaha gobolka iyo labada dal.

Xiisada u dhaxaysa Iiraan iyo Sacuudi Carabiya ayaa sare u kacday sanadka 2019 ka dib markii la weeraray warshado saliida Sacuudiga ah oo Riyadh ay ku eedeysay Iiraan, eedeynta Tehraan ayaa beenisay.

Sarkaal ka tirsan Iiraan ayaa u sheegay wakaalada wararka ee Reuters in “dib u soo celinta wadahadaladii Tehraan iyo Riyaadh laga wadahadli doono safarka Khadimi ee Iiraan”.

Wareegii shanaad ee wadahadalka ayaa la qabtay bishii Abriil, ka dib markii Iiraan ay hakisay wada xaajoodka bishii Maarso iyada oo aan la sheegin sababta, laakiin go’aanka ayaa la gaaray ka dib markii Sacuudi Carabiya ay ku xukuntay 81 nin oo ah xukunkii ugu weynaa ee tobanaan sano ah. Tehran ayaa dhaleecaysay xukunnada ay dadka u dhaqdhaqaaqa sheegeen in ay ku jireen 41 Muslimiin Shiico ah.

Sabtidii, Kadhimi wuxuu wadahadal kula yeeshay magaalada Jeddah dhaxal-sugaha Boqortooyada Sacuudiga Amiir Maxamed bin Salmaan in wakaaladda wararka ee SPA ay sheegtay in uu ku jiro xiriirka laba geesoodka ah iyo “kor u qaadista amniga iyo xasilloonida gobolka”.

Booqashada Kadhimi ayaa ku soo beegantay iyadoo muddo bilo ah uu hakad ku jiray wadahadallada dadban ee Tehran iyo Washington ayaa la filayaa inay burburaan maalmaha soo socda si loo sugo heshiiskii Nukliyeerka ee 2015 kaas oo xannibay barnaamijka Nukliyeerka ee Tehraan beddelka cunaqabataynta.

Madaxweynaha Maraykanka Joe Biden ayaa la filayaa inuu booqdo Riyaadh badhtamaha bisha luulyo, waxaana la filayaa in wadahadalada ay ku jiraan walaaca amniga khaliijka ee ku saabsan barnaamijka gantaalada ballistic-ga ee Iiraan iyo shabakado xiriir la leh bariga dhexe.

(Reuters)

 

Facebook Comments Box

Diblomaasi waa deggel hormuud u ah falanqeynta Siyaasadda Arrimaha Dibadda, wararka madaxa bannaan iyo ajendaha-dejinta wararka, falanqaynta siyaasadeed iyo faallooyinka fikirka-gaarka ah ee sida gaar ah loogu qoray/diyaariyey jiilka cusub.

Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Bariga dhexe

Israa’iil oo u socota Sacuudiga, iyadoo ujeedku yahay hagaajinta xariirka labada dal

Wasiirka Israa’iil ayaa ka digay in hannaanka caadiga ah ee Sucuudiga uu noqon doono mid dheer oo horumarku ku imanayo tallaabooyin yar yar, maadaama labada waddanba ay leeyihiin dano amni.

Published

on


Israa’iil iyo Maraykanku waxay waydiisanayaan Sacuudi Carabiya inay qaadaan tillaabooyin isdaba joog ah oo ku aaddan sidii caadiga ahayd ee u dhaxaysa Riyadh iyo Tel Aviv, warbaahinta Israa’iil ayaa werisay Axaddii. Macnuhu waa baahida Sacuudi Carabiya ee ogolaanshaha Israa’iil si ay u bedesho madax banaanida jasiiradaha Badda Cas ee Tiran iyo Sanafir, taas oo Maraykanku uu hadda ka dhex wado tillaabooyinka ugu dambeeya ee Masar looga wareejinayo Boqortooyada.

Marka loo eego shuruudaha heshiiskii nabadeed ee 1979-kii ee Israa’iil iyo Masar, wareejinta jasiiradaha Masar ee lagu wareejiyo Sacuudiga waxay u baahan tahay heshiiska Israa’iil, sidaas ayuu u sharraxay Times of Israel. Shabakadda wararka ee Axios ayaa sheegtay in Riyadh ay ku riixayaan Tel Aviv iyo Washington sidii ay Israa’iil u joojin lahayeen gumeysiga ay ku hayso Falastiniinta.

Tallaabooyinka la soo jeediyay, ayaa lagu soo waramayaa inay ka mid yihiin in Israa’iil loo ogolaado inay isticmaasho hawada Sacuudiga dhammaan duulimaadyada, ma ahan kaliya kuwa u socda dalalka Khaliijka, iyo duulimaadyada tooska ah ee Israa’iil iyo Sacuudiga ee xujeyda Muslimiinta ah ee aadaya Makkah iyo Madinah.

“Waxaan aaminsanahay inay suurtagal tahay in nidaamka caadiga ah lala yeesho Sacuudi Carabiya,” ayuu yiri wasiirka arrimaha dibadda Israa’iil Yair Lapid. ” Danteena ayay ku jirtaa.” Raadiyaha ciidamada Israa’iil ayaa sheegay in Lapid uu intaas ku daray: “Waxaan horay u sheegnay in tani ay tahay tillaabada xigta kadib heshiiskii Abraham, si aan uga hadalno geeddi-socod dheer oo taxaddar leh. Waxaan arrintan kala shaqeyneynaa Mareykanka iyo dalalka Khaliijka.”

Wasiirka Israa’iil ayaa ka digay in hannaanka caadiga ah ee Sucuudiga uu noqon doono mid dheer oo horumarku ku imanayo tallaabooyin yar yar, maadaama labada waddanba ay leeyihiin dano amni.

“Tani uma dhici doonto si la mid ah sidii ay ahayd markii hore,” ayuu yiri Lapid, isaga oo tixraacaya heshiiskii Abraham. “Subax kadis ah kuma kacno oo waxay noqon doontaa wax lala yaabo, waxay noqon kartaa in saddex wasiir arrimo dibadeed oo iga dambeeya, qof uu madal soo istaago oo uu ku dabbaal-dego arrintan, gabi ahaanba waa hagaagsan tahay, waa sida qofku u maamulo dawladnimo. “

Facebook Comments Box

Continue Reading

Bariga dhexe

Wada xaajoodyada uu Maraykanku gar-wadeenka ka yahay waxay u gogol xaaraysaa in xariirka Sacuudiga iyo Israa’iil ay caadi noqdaan

Tilmaan dheerad ah oo muujinaysa in caadiyeyntu ay tahay suurtogalnimo dhab ah, culimada Sahyuuniyadda ee ka kala socda Ameerika, Talyaaniga iyo Faransiiska ayaa lagu martiqaaday inay ka qaybgalaan munaasabadda diimaha ee Riyadh oo ay soo qabanqaabiyeen Ururka Isbahaysiga Muslimiinta Adduunka.

Published

on


Maamulka Biden ee Washington ayaa si hoose u dhex dhexaadinayey Sacuudiga, Israa’iil iyo Masar, kaasoo haddii lagu guuleysto, u gogol xaarayo inuu caadi noqdo xiriirka Riyaadh iyo Tel Aviv.

Wada xaajoodyadu waxay ku saabsan yihiin wareejinta laba jasiiradood oo istiraatiiji ah oo ku yaal marinka Tiran ee Masar oo loo wareejinayo Sacuudi Carabiya sanadka 2017. Inkastoo ay dadweynuhu ka soo horjeesteen, Golaha Wakiilada Masar ayaa isku raacay in la siiyo maamulka Tiran iyo Sanafir ee masiibooyinka ka soocaya Gacanka Caqaba iyo Badda Cas ilaa Sucuudiga.

Dadka ka soo horjeeda heshiiskan muranka badan dhaliyay ayaa sheegaya in madaxweyne Cabdel Fattah Al-Sisi uu dhul madax banaan oo Masar siisay Boqortooyada qaniga ku ah Saliida isagoo ku bedelay balaayiin doolar oo gargaar horumarineed ah oo loogu talagalay gacanka Siinaay. Waxaan la iska indho tiri karin, weliba, in Riyaad ay taageertay in jeneraalkii hore uu xukunka ku soo baxo tan iyo markii uu afgambi ku qabsaday Maxamed Mursi oo si dimoqraadi ah loo doortay 2013-kii.

Si kastaba ha ahaatee, Masar waxay u baahan tahay ogolaanshaha dawladda la wareegaysa si ay madax-bannaanida labada jasiiradood ugu wareejiso Sacuudi Carabiya, sababtoo ah waxay ku jireen heshiiskii nabadeed ee 1979 ee Masar iyo Israa’iil. Sida ku cad heshiiska, Israa’iil waxay siisay ogolaansho mabda’a ah wareejinta iyadoo la sugayo heshiiska u dhexeeya Qaahira iyo Riyaad ee ku saabsan sii wadida shaqada kormeerayaasha caalamiga ah ee ilaalinaya jasiiradaha iyo hubinta in xoriyada socodka marinka Tiran ay tahay mid aan hor istaagin.

Sababo kala duwan dartood qabanqaabada lama dhamayn. Wareegii ugu dambeeyay ee wada-hadallada loogu wareejinayo jasiiradaha Sacuudiga, Israa’iil ayaa ka soo horjeesatay codsigii Riyadh ee ahaa in la soo afjaro joogitaanka goobjoogayaasha caalamiga ah, inkastoo ay sheegtay in ay dooneyso in jasiiradahaas laga dhigo mid ka caagan.

Sida laga soo xigtay Axios, mas’uuliyiinta Israa’iil waxay isku raaceen inay tixgeliyaan joojinta joogitaanka ciidamada caalamiga ah laakiin waxay waydiisteen habab kale oo ammaan oo lagu gaari karo natiijooyin isku mid ah. Tani waxay furtay suurtagalnimada wada shaqayn weyn oo dhexmarta Riyadh iyo Tel Aviv, ugu yaraan ogolaanshaha diyaaradaha Israa’iil inay isticmaalaan hawo badan oo Sacuudi ah, taas oo soo gaabin doonta duulimaadyada Hindiya, Thailand iyo Shiinaha. Israa’iil ayaa sidoo kale doonaysa in Sucuudigu ogolaado duulimaadyo toos ah oo ay ku tagaan Jeddah Muslimiinta Israa’iiliyiinta ee doonaya in ay u soo xajiyaan magaalooyinka barakeysan ee Maka iyo Madiina.

Maamulka Biden ayaa aaminsan in dhameystirka heshiiska uu abuuri karo kalsooni dhex marta dhinacyada iyo abuurista xiriir diiran oo u dhexeeya Israa’iil iyo Sacuudiga, sida laga soo xigtay shan ilo oo Mareykan ah iyo Israa’iil ah oo la hadlay Axios.

Waxa loo malaynayaa in Sucuudigu u furnaan doono inuu caadi ka dhigo xidhiidhka uu la leeyahay Israa’iil haddii wada xaajoodka jasiiradahaas lagu guulaysto. Si ka duwan Imaaraatka Carabta, Baxreyn iyo Marooko, Boqortooyada ayaa diiday in ay ku biirto waxa loogu yeero Accord Abraham, haddii aan horumar dhab ah laga gaarin soo afjarida gumeysiga dowladda Midab-takoorka ee Falastiin.

Fikradda xiriirka caadiga ah ee Israel ayaa la soo qaaday iyada oo ujeedadu tahay in la xakameeyo dunida Carabta, madaxii hore ee Xamaas ayaa u sheegay, wakaalada wararka ee Anadolu

Khaled Meshaal waxa uu ka hadlay munaasibad online ah oo ay soo qaban qaabisay laanta dhalinyarada ee xisbiga cadaalada iyo horumarka ee Morocco ee Facebook-ga waxa uu sheegay in Israa’iil ay ku guulaysatay in ay Masar ku baabi’iso heshiiskii Camp David kaas oo horseeday fikradda ah in la caadiyeeyo si loo xakameeyo Carabta.

Masar iyo Israel ayaa heshiis nabadeed ku kala saxiixday Washington 1979kii ka dib heshiiskii Camp David 1978, kaas oo soo afjaray colaada millatari ee labada dal oo bilaabay xidhiidh joogto ah oo xasilan oo laba geesood ah.

Meshaal waxa uu sheegay in Israa’iil ay raacday siyaasad cusub iyada oo ka faa’iidaysanaysa isbeddellada gobolka iyo kan caalamiga ah ee sannadihii u dambeeyay iyo dedaallada lagu doonayo in xidhiidhka Israa’iil la caadiyeeyo aanay cidna ka faa’iidaysan, marka laga reebo maamulka Tel Aviv.

Turkigu waxa uu Israa’iil ka baqayaa in uu soo bandhigo qaabka uu u dhaqmo siyaasadda Islaamka iyo awoodda uu u leeyahay dimuqraadiyadda, ganacsiga iyo warshadaha, isaga oo sheegay in ay jiraan waddamo door wax ku ool ah ka qaata isbeddellada caalamiga ah, si ka duwan dalalka Carabta oo inta badan lumiyay saamayntooda.

Waxa uu sheegay in qorshaha isku darka Israa’iil iyo waxa loogu yeero Hiigsiga Qarniga ay yihiin heshiisyo aysan Falastiini aqbali doonin.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Bariga dhexe

Waa maxay ujeedka ka dambeeya booqashada Bashaar Al-asad ee Tehraan?

Waa booqashadii ugu horeysay ee uu ku tago meel ka baxsan Suuriya, tan iyo markaas, waxa uu mar ku tagay Moskow bishii October 2015, bil ka dib markii uu bilowday faragelinta Militariga Ruushka ee dagaalka Suuriya.

Published

on


Madaxweynaha Suuriya, Bashaar Al-Asad, ayaa booqasho lama filaan ah ku tagay Axadii ina dhaaftay Tehraan, waxaana arrinta la yaabka leh ku sii daraysa in uu si naadir ah ugu dhiiran waayay inuu dalkiisa ka baxo tan iyo markii uu billowday kacdoonka shacabka ee looga soo horjeedo maamulkiisa sannadkii 2011-kii.

Waa booqashadii ugu horeysay ee uu ku tago meel ka baxsan Suuriya, tan iyo markaas, waxa uu mar ku tagay Moskow bishii October 2015, bil ka dib markii uu bilowday faragelinta Militariga Ruushka ee dagaalka Suuriya. Kadib booqashooyinkii Madaxweynaha Suuriya uu ku tagay dalka Ruushka ayaa soo noqnoqday, isagoo la kulmay dhiggiisa Ruushka, Vladimir Putin, Sochi (2017 iyo 2018) iyo, mar kale, Moskow bishii Sebteembar ee la soo dhaafay si loo xuso sannad-guuradii lixaad ee ciidamada qalabka sida ee Ruushka Burburinta Suuriya iyo laynta dadkeeda.

Dhanka Tehraan, Bashaar Al-Asad wuxuu booqday hal mar ka hor booqashadiisa ugu dambeysay, waxayna ahayd bishii Febraayo 2019. Waxay u badan tahay in booqashadu ay ahayd mid lagu farxo, ka dib saddex booqasho oo uu ku tagay Ruushka oo aan wax booqasho ah ku tegin Iiraan ilaa waqtigaas, inkastoo Iiraan ay ahayd Markii ugu horeysay ee faragelin lagu sameeyo Suuriya si loo badbaadiyo nidaamka Asad iyadoo xoojisay faragelinta ciidamadeeda (ciidanka Iiraan iyo Afgaanistaan) iyo ciidamada xulafada Lubnaan iyo Ciraaq, laga bilaabo 2013. Si kastaba ha ahaatee, booqashadii dhowaan waxay leedahay macno kale oo ka fog calaamadna walaac istaraatiijiyadeed.

Sababtoo ah horumar weyn ayaa dhacay tan iyo markii Madaxweynaha Suuriya uu booqday Moskow dayrtii hore. Waqtigaas, Ruushku wuxuu ku sugnaa meeshii ugu sarreysay ee awooddiisa. Putin waxa uu u hanjabayay Yukrayn halka ciidamada Ruushku ay ku urursan yihiin duleedyada dalka, isaga oo aan dan ka lahayn digniinta ciidamada reer galbeedka, hadday tahay digniintii Washington ama digniintii saaxiibtinimo ee Berlin iyo Paris. Kormeerayaashu waxay rumaysnaayeen in tani ay tahay calaamad muujinaysa xaalad “paranoia”.

Maanta, si kastaba ha ahaatee, waxaa caddaatay in xisaabinta Putin ay gebi ahaanba khaldan tahay. Hadafyadii uu ku dhawaaqay bilawgii ciidamadiisa ee duulaanka ku ah dalka Yukrayn, markaas oo uu balan qaaday in uu isbedel ku samaynayo Kiev, si la mid ah isbedelkii taliskii Maraykanka ee Baqdaad 2003, kaas oo ku baaqayay qabsashada caasimadda Yukrayn, ayaa dib u dhac ku yimid. Tani waa tii ay ciidamada Ruushku isku dayeen in ay ku guulaystaan ​​bilawgii duulaanka, laakiin waxay ku guuldareysteen in ay la kulmaan xoogga iska caabinta Yukrayn, taas oo ka yaabisay adduunka oo dhan.

In kasta oo Ruushku uu ku dhawaaqay in uu beddelay jihadii uu u duuli lahaa, kuna soo koobay qabsashada bariga Yukrayn, haddana waxa uu awoodi waayay in uu gaadho yoolkaas xaddidan ka dib laba bilood iyo badh oo uu dagaal socday, waxana uu weli ku dedaalayaa in uu si tartiib tartiib ah u ballaadhiyo degaannada uu qabsaday.

Malaha, hadalka ugu yaabka badan ee fashilka Ruushku waxa uu ahaa khudbaddii caajiska ahayd ee Putin Isniintii oo uu ku xusayay dabbaaldegga sannadlaha ah ee guushii Nazi-nimada ee 1945-kii (Guul Soofiyeedka oo reer Yukrayn ay si weyn uga qayb-qaateen, isla markaana ay Axaddii u dabbaal-degeen isla guushaas).

Halkii uu ku dhawaaqi lahaa guusha waxa loo yaqaan maalinta guusha, Putin waxa uu sameeyay khudbad aad u kooban, taas oo uu ku macneeyay in Ruushku ku qasbanaaday in uu ku soo duulo Yukrayn isaga oo isdifaacaya iyo in uu ka fogaado deriskooda hubka Nukliyeerka ah iyo in uu weeraro Ruushka. Sidaan oo kale waxaa sameeyey George W. Bush iyo la-hawlgalayaashiisu ku macneeyeen qabsashada Ciraaq, iyaga oo ku andacoonaya in ay is-difaacayaan oo ay uga hortagayaan in ay horumariyaan hubkooda wax gumaada.

Waxay ku andacoodeen in loogu talagalay in kuwan loo isticmaalo Maraykanka. Waxay u muuqataa in awoodaha Imperialist ee adduunku ay leeyihiin male xaddidan, sidaas darteed waxay dib u soo celinayaan marmarsiiyo isku mid ah.

Run ahaantii fashilka Ruushku waxa uu walaac weyn ku abuurayaa maamulka Suuriya, gaar ahaan maadaama uu Ruushku qayb ka mid ah ciidamadooda kala baxayo Suuriya si uu uga qayb galo dagaalka bariga Yukrayn oo uu xataa bilaabay in uu dagaalyahanno Suuriyaan ah u adeegsado duulaanka uu ku hayo dalkaas. Iyadoo saameynta cunaqabateynta dhaqaale ee Ruushka ay si buuxda u dhaqan geli doonto bilaha soo socda, iyo sii xumeynta dhibaatooyinka ciidamada Ruushka ay kala kulmayaan iska caabinta geesinimada leh ee Yukrayn, ku xisaabtanka Ruushka ayaa noqday mid khatar badan.

Tani waxay u badan tahay inay ku kaliftay Bashaar Al-Asad inuu booqdo Tehraan, waxayna si weyn u kordhisay miisaanka Iiraan ee dheellitirka ilaalinta nidaamka Suuriya maadaama uu Ruushka miisaankiisu hoos u dhacay.

Marka la eego, fashilka Ruushka ee Yukrayn wuxuu xoojiyaa oo kaliya mawqifka Iiraan, liddi ku ah waxa laga yaabo in laga fekero jaleecada hore, iyo daciifinta inta kale ee isbahaysiga gobolka ee falcelinta ah oo ay ku jiraan dawladaha Carabta ee falcelinta ah, gaar ahaan horudhaca caadiga ah, Abu Dhabi, oo ay weheliso Israa’iil iyo iyada oo lala kaashanayo Moskoow. Marka dhinacaas laga eego, waxa si cad u soo shaac baxay ujeedada socdaalka Madaxweynaha Suuriya ee Tehraan, isaga oo ku daray hadalkiisa “Sanadihii iska caabinta iyo iska hor imaadyada reer Galbeedka iyo Takfiirka, Iiraan waxay ahayd dalka keliya ee ina garab taagnaa bilowgii hore”.

Sida laga soo xigtay Tehran Times. Arrintan ayaa ku soo beegantay iyadoo aan la mahadinin Ruushka oo ahaa taageeraha ugu weyn ee maamulka militariga Suuriya tobbanaan sano. Al-Asad waxa uu sidoo kale ku sifeeyay xidhiidhka ka dhexeeya Iiraan, maamulkiisa iyo ciidamada Falastiiniyiinta ee ku jira “dhibcaha iska caabinta” mid istiraatijiyad ah, isagoo xusay in “guulaha iska caabinta falastiiniyiintu ay muujiyeen in tanaasulka ay sameeyeen qaar ka mid ah dawladaha Carabta ay dib u dhacday. Waa maxay nooca tanaasulka ah ee uu ula jeedo, sida maamullada “caadiga ah” ee ugu dhow taliskiisa, kaliya maaha inay u tanaasulaan Israa’iil, laakiin waxay si cad ula macaamilaan?

Maqaalkani waxa uu markii ugu horreysay ku soo baxay afka Carabiga ee Al-Qudus Al-Carabi 10kii Maajo 2022

Facebook Comments Box

Continue Reading

Bariga dhexe

Sida Israa’iil ay uga saarayso Falastiin dhulalkeeda Qudus

Falanqaynta: Tan iyo markii ay Israa’iil qabsatay Bariga Quddus, Israa’iil waxay samaysay siyaasado sharci iyo siyaasad takoor ah si ay uga saarto Falastiiniyiinta.

Published

on

Nin Falastiini ah ayaa hor fadhiistay ciidamada Israa'iil intii lagu jiray mudaaharaad lagaga soo horjeeday deegaamaynta Israa'iil ee Daanta Galbeed ee ay Israa’iil haysato February 25, 2020 [Fayl: Reuters/Raneen Sawafta]

Maalintii ugu horreysay ee Ramadaanka, oo ay u muuqato in la is dejiyo, Israa’iil waxay xoojisay tallaabooyinkeeda ammaan ee Bariga Quddus oo ay xoog ku haysato.

Cutubyo booliis oo kala duwan, oo ay ku jiraan ciidanka Israa’iil ee la dagaalanka argagixisada, Yamam, ayaa la dhigay agagaarka magaalada Qadiimiga ah. Waxaa la sameeyay isbaarooyin waxaana la xaddiday gelitaanka Falastiiniyiinta ee gala dhismaha Masjidka Al-Aqsa. Tiro badan oo ka mid ah xagjiriinta Israa’iil ayaa isku mar loo ogolaaday inay booqdaan goobta diimeed.

Si la mid ah sannadkii hore, markii arrimuhu aakhirkii isu beddeleen dagaal, tillaabooyinka gurracan ee Israa’iil waxay kiciyeen mudaaharaadyada Falastiiniyiinta, oo ay ku xigto weerar gardarro ah oo ay ciidammada ammaanka Israa’iil ku qaadeen dadkii ku cibaadaysanayay gudaha iyo hareeraha dhismaha Masjidka Al-Aqsa. Tobaneeyo qof ayaa ku dhaawacmay oo la xiray.

Tani waxay sidoo kale keentay iska horimaadyo ay la galeen ciidamada Israa’iil guud ahaan Daanta Galbeed ee la haysto iyo qaar ka mid ah magaalooyinka Falastiiniyiinta ee Israa’iil. Kooxaha hubaysan ee Gaza ayaa galay heegan sare, iyaga oo ka digaya in beddelka xaaladda Al-Aqsa ay tahay khad cas.

Isaga oo u hoggaansamaya cadaadiska caalamiga ah kana baqaya burburka isbahaysigiisa, Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Naftali Bennett ayaa si ku meel gaar ah uga mamnuucay goobta geesinimada sii kordheysa ee Israa’iil, laakiin kaliya ilaa dhamaadka Ramadaanka.

Falastiiniyiinta ayaa ka baqaya in Israa’iil ay isku daydo in ay wax ka beddesho xaaladda ka jirta bariga Quddus iyo mamnuucidda ku meel gaadhka ah ee booqashooyinku ay dhawaan fursad siin doonto wareeg kale oo ka sii dara – xaqiiqo muujinaysa in ay siyaasad la’aan tahay Yeruusaalem oo dhan taariikhdeeda dheer.

“Falastiiniyiintu waxay ka baqayaan in Israa’iil ay isku daydo inay wax ka beddesho xaaladda hadda ka jirta bariga Quddus”

Iskahorimaadyada magaalada, ugu yaraan marka laga eego aragtida Muslimiinta Falastiiniyiinta iyo Masiixiyiinta, ayaa ka yar khilaaf ku saabsan xuquuqda diimeed ee qadiimiga ah iyo in ka badan su’aasha caddaalad-darrada ah ee lagu qeexay qaab-dhismeedka casriga ah.

Ciidamada Ingriisku waxay Qudus ka qabsadeen Boqortooyadii Cusmaaniyiinta 1917kii, 1922kiina Ururka Qaramada Midoobay wuxuu si rasmi ah go’aan ugu siiyay Britain Mandate inay ka saaran Falastiin. Ingriiska intii uu jiray, Falastiin waxay ku soo noqotay kaalinteeda ah inay noqoto maamul siyaasadeed iyo maamul oo kala duwan, xaaladda Qudus oo ah magaalo ay ku nool yihiin Muslimiinta Carabta, Masiixiyiinta iyo Yuhuudda ayaa ah mid aan isbeddelin.

Laakiin Ingiriisku waxa uu soo saaray Baaqa Balfour 1917kii, kaas oo u ballan qaaday dhaqdhaqaaqa Sahyuuniyadda in uu noqdo dal Yuhuudi ah oo Falastiin ah. Taas, waxaa ka mid ah oo fududeeyay qulqulka Yuhuudda Yurub ee Falastiin, taas oo saamaysay qaab-dhismeedka dadweynaha Yeruusaalem.

Markii ay sii kordheen rabshadaha u dhexeeya bulshooyinka Falastiiniyiinta iyo Yuhuuda, oo ay ku jiraan weerarrada ay maleeshiyaadka Sahyuuniyadda u geystaan ciidamada Ingiriiska, Britain waxay ku wareejisay mas’uuliyadda Qaramada Midoobay, oo 1947-kii soo saartay go’aan ah in Falastiin loo qaybiyo waddan Carbeed (43.53% Falastiin qasab ah) iyo Yahuudda. gobolka (56.47%).

Yeruusaalem waxa loo qoondeeyey xaalad gooni ah (xubnaha goonida ah) oo ay maamusho hay’ad caalami ah oo gaar ah.

Maleeshiyada Sahyuuniyadda ayaa dhawaan bilaabay olole isir sifayn ah oo ka dhan ah Falastiiniyiinta, iyagoo ballaariyay xudduudaha ay Qaramada Midoobay u magacawday dowladda Yahuudda oo lagu daray in ka badan 78 boqolkiiba Falastiin taariikhiga ah oo ay ku jirto Galbeedka Quddus. Bariga Quddus waxa ay hoos tagtay Jordan, oo ay la socoto Daanta Galbeed.

Daanta galbeed: waa dhul xiran oo ka mid ah dhulka Falastiin. Daanta galbeed, waxaa bariga kaga xiga Wabiga Urdun, dhinaca waqooyiga iyo galbeedka iyo koonfurtaba waxaa kaga dhagan xariiqanta Cagaaran oo Israa”il sameesay sanadka marka uu ahaa 1949kii, waa markii uu dhamaaday dagaalkii Carabta iyo Israa’iil 1948ii. Dadka degen Daanta galbeed, waxay gaarayaan, in ka badan 2,4 miliyan oo qof.

Falastiiniyeynta

Israa’iil waxay qabsatay bariga Quddus 1967 ka dib dagaalkii kadib Israa’iil si kali ah ayay ula wareegtay 1980-kii, taas oo keentay weji cusub oo ka sii daran oo lagu baabi’inayo magaalada Falastiin. Tan iyo markaas, iyo gaar ahaan dabayaaqadii 1990-meeyadii, Qudus waxay si tartiib ah u noqotay meel xaaladdeeda laga naxo.

Falastiiniyiinta maanta waxay matalaan 38% dadka ku nool Bariga Quddus in ka badan 420,000 oo qof, taas oo dhaaftay 30% xadka ay dejiyeen maamulkii la wareegay sannadihii 1970-meeyadii si ay u sii haystaan ​​​​aqlabiyadda Yuhuudda. Sida qayb ka mid ah heerka dhalmada oo sare ah.

Caalim Falastiini ah oo wax ka dhiga Jaamacadda Al-Qudus Waliid Saalim ayaa sheegay in maamulka Israa’iil ee magaalada Quddus lagu gaaray xabab isku xiran. Midda ugu badan waa la wareegidda, oo ay ku jiraan guri/dhul la wareegis, dumis, canshuurid, xabsiyada iwm.

Mid kale waa takoor xagga sharciga ah. Falastiiniyiinta reer Quddus waxa loo kala saaraa inay yihiin ‘deganayaal rasmi ah’ mana aha muwaadiniin Israa’iil ama maamulka Falastiiniyiinta, sidaas darteed waxay u nugul yihiin ka noqoshada degenaanshaha.

Laga soo bilaabo 1967, dawladda Israa’iil waxay kala noqotay sharcigii degenaanshada in ka badan 14,000 oo Falastiiniyiin ah – 11,500 tan iyo 1995 oo keliya. Sababaha kala noqoshada ayaa la ballaariyay oo lagu daray Falastiiniyiin si joogto ah u degganaa saddex sano meel ka baxsan Bariga Jerusalem.

Cabbirka saddexaad waa go’doominta juquraafiyeed. Falastiiniyiinta reer Quddus ayaa jir ahaan laga soocay wadajirka Falastiiniyiinta ee Daanta Galbeed iyo Gaza. Isbaarooyinka iyo degsiimooyinka sida joogtada ah looga dhisay meelaha bannaan ee u dhaxeeya Bariga Jerusalem iyo inta kale ee dhulalka la haysto ayaa ka dhigaya kala go’a aan laga noqon karin.

Xaaladaha foosha xun

Sannadihii ugu horreeyey Israa’iil waxay qabsatay dhulal badan oo ay leeyihiin Falastiniinta. Xaaladda bariga Quddus, taas oo soo gelitaanka Yuhuudda ee dhismaha Masjidka Al-Aqsa, oo ay gacanta ku haysay Urdun, lagana mamnuucay salaadda aan Muslimka ahayn. Mawqifkan waxaa qayb ahaan sabab u ahaa sharci-darrada hoos timaada sharciga caalamiga ah, iyo kakanaanta siyaasadeed, ee qabsashadii milatari ee Israa’iil.

Intaa waxaa dheer, wax yar ka dib 1967, Ashkenazi ee Israa’iil iyo Sephardi madax rabbaaniyiin ah ayaa soo saaray amar Halachic ah oo mamnuucaya gelitaanka Yuhuudda ee xarunta Al-Aqsa iyada oo loo eegayo in loo arkay inay xadgudub ku tahay sharciga diinta Yuhuudda.

Si kastaba ha ahaatee, si tartiib tartiib ah, si kastaba ha ahaatee, iyo kor u kaca xuquuqda Israa’iil, fikradda sharciga waxaa la wareegay fikradda is-fahamka ee sharcinimada ee ku saabsan dhulalka la haysto, iyo gaar ahaan Yeruusaalem.

Waxay noqotay wax caadi ah in dhulalka Falastiin ee la haysto lagu tilmaamo ‘muran’, sidaa awgeed meesha laga saaray qeexitaan qeexan oo ku saabsan qabsashada, oo lagu tilmaamay Qudus inay tahay ‘magaalo midaysan’ iyo ‘caasimad weligeed ah’ ee Israa’iil.

Isbeddelkan, aqoonyahanka reer Falastiin ee Joseph Massad ayaa sharraxay, si gaar ah ayuu u muuqday ka dib heshiiskii Oslo isagoo ka baqaya in Falastiiniyiinta la siiyo awoodda dhismaha Masjidka Al-Aqsa, gaar ahaan ka dib heshiiskii nabada ee Israa’iil iyo Jordan ee 1994, kaas oo Israa’iil ay ahayd inay ixtiraamto. “Doorka gaarka ah ee Jordan…

Saamaynta sii kordhaysa ee wareegyada go’aan qaadashada Israa’iil, Sahyuuniyadda diimeed ee caadiga ah, kuwaas oo PM Naftali Bennett uu ka mid yahay, ayaa hadda dhiirigelinaya – ama ugu yaraan oggolaanshaha – gelitaanka xarunta Al-Aqsa ee ay wadaan xagjiriinta Israa’iil, kuwaas oo intooda badan si firfircoon u dhiirrigeliya qorshooyinka lagu dhisayo Maamulka Israa’iil ee goobta quduuska ah.

Dhacdadani waxa ay noqotay mid si caadi ah u korodhay oo dad badan oo Sahyuuniyiin cilmaani ahi ay hadda rumaysan yihiin in madaxbannaanida Israa’iil iyo xorriyadda cibaadada ee Yuhuudda ee diinta aan la soo koobi karin.

Madaxwaynihii hore ee Maraykanka Donald Trump ayaa magaalada Quddus u aqoonsaday in ay tahay caasimadda Israa’iil, waxa ay dawladda Yuhuudda siisay gabbasho siyaasadeed oo ay ku doonayso in ay wax kaga beddesho xaaladda hadda jirta iyo xoojinta xidhiidhka Israa’iil ee magaaladaas.

Si kastaba ha ahaatee, isku dayga Israa’iil ee lagu doonayo in lagu caddeeyo xaaladda hadda taagan ayaa si isdaba joog ah u caddeeyey inay tahay waddada ugu dhaqsaha badan ee loo maro kacdoonnada gobolka.

Sannadkii 1989-kii, koox Yuhuudi ah oo asal-raac ah oo magaceedu ahaa Temple Mount Faithful waxay isku dayeen inay aasaas u dhigaan dhismaha ‘Macbadka Saddexaad’ ee gudaha dhismaha Masjidka Al-Aqsa. Mudaaharaadyadii xigay ayaa lagu arkay dhimashada labaatan Falastiiniyiin ah oo ay gacanta ku hayaan booliska Israa’iil. Dhawr jeer oo la isku dayey in la dhagax dhigo sannadaha soo socda waa lagu guulaysan waayey.

Sannadkii 1996-kii, mudaaharaadyo baahsan ayaa qarxay ka dib markii Israa’iil ay furtay tunnel hoos yimaada dhismaha Masjidka Al-Aqsa. Ciidamada Israa’iil iyo booliiska ayaa dilay 100 Falastiiniyiin ah oo mudaaharaadayay in ka badan kun kalena way dhaawacmeen.

Haddii ay dhacdo degenaansho la’aanta Jerusalem, waa booqashadii Ariel Sharon ee dhismaha Masjidka Al-Aqsa oo ay hareereeyeen boqolaal ciidamada ammaanka Israa’iil sannadkii 2000. Waxay shidday Intifada Labaad, waxay sababtay dhimashada kumanaan Falastiiniyiin ah iyo boqolaal Israa’iiliyiin ah, iyo si aan laga soo kabsan karin u burburiyay geeddi-socodka nabadda.

Booqashada Sharon ayaa lagu doodi karaa inay waddada u banaysay tillaabooyin dhiirranaan leh oo lagu kordhinayo soo gelitaanka kooxaha xagjirka ah ee Israa’iil ee Al-Aqsa, iyadoo sannadihii xigay xannibaado la saaray gelitaanka Falastiiniyiinta ay horseedday dhawr kacdoon oo kacsanaan ah, kuwaas oo kordhay qaraxyo iyo rabshado labadii sano ee la soo dhaafay. .

Kahor 2003, dawladda Israa’iil waxay ogolaatay ugu badnaan saddex Yuhuud diineed inay booqdaan goobta isku mar. Tirada guud ee booqashooyinka ayaa kor u kacday tan iyo markaas, oo gaartay in ka badan kun saddexdii bilood ee ka horreysay xiisadaha hadda jira, 35% ayaa kordhay marka loo eego sannadihii hore.

“Wax ka mid ah dadaallada socda ee lagu doonayo in lagu dhimo ma jirto meel u dhow in wax laga qabto dhibaatada asaasiga ah, taasoo ka dhigeysa albaabka ballaaran ee xadgudubyada joogtada ah ee Israa’iil ee Bariga Jerusalem iyo, sidaas awgeed, koror weyn ayaa jira”

Xagjiriinta Yahuudda ayaa xitaa isku soo ekeysiiyay dad muslimiin ah oo cibaadeysanaya si ay u soo galaan goobta barakeysan.

Falastiiniyiinta, meesha ay marayso aad bay u caddahay: si tartiib ah ayaa la rabaa in loogala wareeggo Al-Aqsa. Dad badan ayaa ka baqaya in dib loo dhaqan geliyo, waloow ay ka weyn tahay iyo heer ka sii yaab badan, wixii ka dhacay Masjidka Ibraahimi ee Xebroon.

Tan iyo sanadkii 1994-tii xasuuqii Hebron, markii nin Yuhuudi ah oo asal ahaan ka soo jeeda Maraykanka uu toogasho ku dilay 29 falastiiniyiin ah, Israa’iil waxay si tartiib tartiib ah u xoojisay gacan ku haynta Masjidka Ibrahimi, oo Yuhuuddu u taqaan Godka Wadaadka. Astaamaha taariikhiga ah ee masaajidka ayaa si aad ah loo bedelay waxaana si adag loo xaddiday gelitaanka Falastiiniyiinta.

Ka dib markii ay si tartiib tartiib ah u lumiyeen gacan ku haynta goobahooda diineed iyo astaamahooda qaran ee gumeysiga Israa’iil, dad badan oo Falastiiniyiin ah ayaa u arka Qudus iyo dhismaha Masjidka Al-Aqsa gaar ahaan meeshii ugu dambeysay.

Ma aha oo kaliya sababo jira oo la xidhiidha aqoonsigooda qaran iyo diineed iyo rajada mustaqbalka dawlad la leh bariga Quddus caasimaddeeda, laakiin sidoo kale waxaa sabab u ah saamaynta ba’an ee suurtogalka ah ee ay Israa’iil kula wareegtay goobta saddexaad ee ugu barakeysan Islaamka ee guud ahaan Muslimka. .

Ilaa hadda, Urdun, codsiga Israa’iil, ayaa si guul leh u cadaadiyay maamulka Falastiin si looga hortago in xaaladda Jerusalem ay isu beddesho Intifada dhamaystiran oo ku taal Daanta Galbeed. Masar waxa ay sidoo kale ku cadaadisay Xamaas ee Qaza in aysan wax dagaal ah la galin Israa’iil.

Hase yeeshee, mid ka mid ah dadaallada socda ee lagu doonayo in lagu dhimo ma jirto meel u dhow in wax laga qabto dhibaatada asaasiga ah, taasoo ka dhigeysa albaabka ballaaran ee xadgudubyada joogtada ah ee Israa’iil ee Bariga Jerusalem iyo kororka ballaaran.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Bariga dhexe

Iiraan iyo Sacuudi Carabiya ayaa wareegii shanaad ee wadahadalka ku yeeshay magaalada Baqdaad

Warbaahinta Iiraan ayaa sheegtay in Iiraan iyo Sacuudi Carabiya ay dib u billaabeen wada-hadallada caasimadda Ciraaq ee Baqdaad, ka dib markii ay dhacday wada-hadallo hore loo hakiyay, iyadoo uu weli socdo xiriirka aan wanaagsaneyn ee u dhexeeya dhinacyada isku haya gobolka.

Published

on


Quwadaha gobolka ee iska soo horjeeda Iiraan iyo Sacuudi Carabiya ayaa dib u bilaabay wadahadalkooda gudaha caasimadda Ciraaq ka dib markii la hakiyay bishii Maarso, Nour News-ka Iran ayaa Sabtidii werisay.

Ma jiro wax war ah oo ka soo baxay Sacuudiga iyo Ciraaq oo ku aadan in dib loo bilaabayo wada hadalada.

“Kulankii ugu dambeeyay ee wax ku oolka ah wuxuu sare u qaaday rajada laga qabo in labada dal ay qaadaan tillaabooyin dib loogu soo celinayo xiriirkooda,” ayay tiri Nour News, oo xiriir la leh golaha sare ee amniga qaranka ee dalkaas Iiraan, ma aysan sheegin xilliga la qabtay wareeggii shanaad ee wadahadallada.

Riyaadh ayaa xiriirka u jartay Tehran sanadkii 2016 ka dib markii dibad baxayaasha Iiraan ay xoog ku galeen safaaradda Sacuudiga ee caasimadda Iiraan ka dib markii uu Sacuudiga uu toogtay wadaad Shiico ah gudaha dalkeeda.

Iiraan ayaa hakisay wadahadalada bishii Maarso iyada oo aan la sheegin sababta keentay go’aankan ku soo beegmay xilli uu qarka u saaran yahay wareeg cusub oo wada xaajood ah. Tallaabadan ayaa timid kadib markii Sacuudi Carabiya ay xukun dil ah ku fulisay 81 nin, taasoo ah dil wadareedkii ugu weynaa muddo tobanaan sano ah. Tehran ayaa dhaleecaysay xukunnada ay dadka u dhaqdhaqaaqa sheegeen in ay ku jireen 41 Muslimiin Shiico ah.

Sacuudi Carabiya oo u badan Sunni Muslim ah iyo Shiicada Iiraan, kuwaas oo ku xiran iskahorimaadyada wakiillada ee gobolka, ayaa bilaabay wadahadalo toos ah sannadkii hore si ay isugu dayaan in ay xakameeyaan xiisadda.

Sacuudi Carabiya iyo Iiraan ayaa taageeray dhinacyada iska soo horjeeda ee colaadaha gobolka iyo khilaafaadka siyaasadeed ee Suuriya, Lubnaan iyo Ciraaq muddo sanado ah, Sacuudi Carabiya ayaa hogaaminaysay isbahaysiga Carabta oo dagaal kula jira dhaqdhaqaaqa Xuutiyiinta ee xulafada la ah Iiraan ee Yemen tan iyo 2015.

(Reuters)

Sacuudi Carabiya iyo xulafadiisa Khaliijka ayaa muddo dheer ku dhaleeceynayey Iiraan falalka gurracan ee ay ka waddo gobolka iyada oo adeegsanaysa shabakadaha u adeega ee Yemen, Suuriya, iyo Ciraaq. Wadamada Khaliijka ayaa sidoo kale cambaareeyay barnaamijka Nukliyeerka ee Iiraan, oo Tehran ay ku sheegtay in ujeeddooyin nabadeed ay tahay.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Bariga dhexe

Isbaheysiga Sacuudiga ayaa duqeymo dhanka cirka ah ka fuliyay dalka Yemen aroornimadii Axada maanta

Isbaheysiga Sacuudiga uu hogaamiyo ayaa duqeymo dhanka cirka ah ka fuliyay dalka Yemen aroornimadii Axada, maalmo kadib markii mowjado diyaaradeed iyo gantaalo lagu weeraray bartilmaameedyada Sacuudiga.

Published

on


Isbaheysiga Sacuudiga uu hoggaamiyo ayaa duqeymo dhanka cirka ah ka fuliyay Yemen subaxnimadii hore ee Axadii ka dib markii fallaagada Xuutiyiinta ee dalkaasi ay ku baaqeen xabbad joojin saddex maalmood ah, waxayna soo bandhigeen xabad joojin joogto ah, sida ay sheegtay warbaahinta Sacuudiga.

Duqeymahan ayaa lagu bartilmaameedsaday Sanca oo ah caasimadda ay fallaagada gacanta ku hayaan, sida uu sheegay TV-ga Sucuudiga laga leeyahay ee Al Ekhbariya, kaas oo bartiisa Twitter-ka ku soo qoray “bilawga duqeymaha cirka ah ee lagu beegsanayo xeryaha Xuutiyiinta iyo dhufeysyada ay ku leeyihiin Sanca” saqdii dhexe ee xalay.

Weerarada ayaa bilowday wax yar ka dib markii Xuutiyiinta ay Iiraan taageerto ay ku dhawaaqeen xabbad joojin saddex maalmood ah, waxayna soo bandhigeen wadahadallo nabadeed oo ay ku xireen shuruud ah in Sucuudigu joojiyo duqaymaha cirka iyo go’doominta uu ku hayo Yemen, lagana saaro “ciidamada shisheeye”.

Si madax banaan looma xaqiijin karo khasaaraha ka dhashay jabhadda.

Xabbad-joojinta Xuutiyiinta ayaa daba socotay mowjado diyaaradeed iyo gantaallo lagu weeraray bartilmaameedyada Sucuudiga Jimcihii, oo ay ku jiraan kaydka saliidda ee u dhow Jiddah ee Formula One oo isu beddeshay dab aad u kacsan intii lagu jiray kalfadhiyada tababarka ee telefishanka.

Waxaa lagu dhawaaqay sanadguuradii toddobaad ee ka soo wareegtay faragelinta uu Sacuudigu hodonka ku ah saliidda ku hayo Yemen, oo ay daris yihiin dalka saboolka ah ee Yemen, ka dib markii Xuutiyiinta ay qabsadeen Sanca 2014-kii.

Colaadda ayaa waxaa ku dhintay boqolaal kun oo qof si toos ah iyo si dadban, waxaana ku barakacay malaayiin, taasoo abuurtay wax ay Qaramada Midoobay ugu yeertay ‘dhibaatada bini’aadantinimo ee ugu xun adduunka.’

Xuutiyiinta ayaa diiday casuumaad wada hadal nabadeed oo ka dhici lahaa magaalada Riyadh, kaasoo lagu waday inuu dhaco maalmaha soo socda, kaasoo ay martigelinayaan lixda waddan ee Golaha Iskaashiga Khaliijka.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Xul