Connect with us

Dhaqaalaha

Sacuudiga ayaa diiday codsigii Mareykanka ee ahaa in dib loo dhigo dhimista wax soo saarka saliidda: warbixin

Talaabadan ayaa jawaab kulul ka bixisay madaxweynaha Maraykanka Joe Biden oo ka niyad jabay waxa uu Aqalka Cad ku tilmaamay “aragtida gaaban”, taasoo muujinaysa khilaafka sii kordhaya ee u dhexeeya Maraykanka iyo Sucuudiga ee ku saabsan siyaasadda tamarta.

Published

on

Sawirkan waxa laga soo qaaday Qasriga Boqortooyada Sacuudiga, Dhaxal-sugaha Boqortooyada Sacuudiga Maxammed bin Salmaan, oo midig taagan, asigoo ku soo dhaweeyay Madaxweyne Joe Biden markii uu gaaray qasriga Al-Salam ee Jeddah, Sacuudi Carabiya luulyo 15, 2022. | Bandar Aljaloud/Sacuudi Royal Palace iyadoo la sii marinayo AP

Sacuudi Carabiya ayaa lagu soo waramayaa inay diiday dalab uga yimid Mareykanka oo ahaa in qiimaha saliidda lagu sii hayo 75 dollar foosto ka hor inta aysan ku dhawaaqin dhimista wax soo saarka taas oo jawaab carro leh ka soo saartay Washington.

Sacuudi Carabiya ayaa diiday racfaanka Mareykanka ee OPEC+ kaartada inay dib u dhigto dhimistii saliidda ee dhowaanta, sida lagu sheegay warbixinta Wall Street Journal oo la daabacay Talaadadii.

Ilo wareedyo la hadlay warbaahinta ayaa sheegay in saraakiisha Mareykanka ay uga digeen dhigooda Sacuudiga in dhimista wax soo saarka ay muujineyso in Riyaadh ay la safan tahay Moscow dagaalka ay kula jirto Yukreyn, ayna sii wiiqi doonto taageerada Sacuudiga ee Washington.

Si loo qanciyo Sucuudiga, saraakiisha Maraykanku waxay sheegeen in Maraykanku uu saliid ka iibsan doono suuqa si uu u buuxiyo kaydka haddii qiimaha Brent uu hoos u dhaco $75 halkii foosto, sida ay WSJ u sheegeen ilo ka tirsan dawladda Sucuudiga iyo Maraykanka, dalabkiina waa laga diiday Mareykanka.

Dalabkan ayaa lagu soo waramayaa in ay Riyaadh u aragtay isku day uu maamulka madaxweyne Joe Biden ku doonayo in uu dib ugu dhigo wararka xun ilaa laga gaarayo doorashada xilliga dhexe – eedeymahaas oo saraakiisha Mareykanka ay diideen.

“Waa arrin been abuur ah in tan lagu xiro doorashada Mareykanka,” afhayeenka Golaha Amniga Qaranka Adrienne Watson ayaa laga soo xigtay WSJ. “Waxay ku saabsan tahay saamaynta go’aankan aragti-gaabni uu ku leeyahay dhaqaalaha caalamka.”

Kooxda OPEC+ ee Sucuudigu hoggaamiyo ayaa ku heshiiyey in wax-soo-saarka saliidda la dhimo usbuucii hore, iyaga oo xakameyey saadka suuqa oo cidhiidhi ah, sarena u qaaday suurtogalnimada in qiimaha batroolka sare loo qaado si la mid ah sida ay Washington u doonayso in ay xaddiddo dakhliga tamarta Ruushka sababtoo ah duullaankii Yukreyn.

Talaabadan ayaa jawaab kulul ka bixisay madaxweynaha Maraykanka Joe Biden oo ka niyad jabay waxa uu Aqalka Cad ku tilmaamay “aragtida gaaban”, taasoo muujinaysa khilaafka sii kordhaya ee u dhexeeya Maraykanka iyo Sucuudiga ee ku saabsan siyaasadda tamarta.

Talaadadii, afhayeenka amniga qaranka Mareykanka John Kirby ayaa sheegay in madaxweyne Biden uu dib u qiimeynayo xiriirka Riyaadh.

“Waxay ila tahay in madaxwaynuhu uu si cad u sheegay in tani ay tahay xidhiidh aan u baahanahay in aan sii wadno dib-u-qiimaynta, taas oo aan u baahannahay inaan diyaar u nahay inaan dib u eegno,” Kirby ayaa ku yiri wareysi uu siiyay CNN. “Iyo hubaal marka la eego go’aanka OPEC, waxaan u maleynayaa inay taasi tahay meesha uu joogo.”

Tani waxay daba socotay baaqyo ka soo yeeray sharci-dajiyayaasha Mareykanka oo ku baaqayay in Washington ay ka noqoto dhinacyada muhiimka ah ee iskaashiga Riyaadh.

Isniintii, Bob Menendez, oo ah guddoomiyaha Dimuqraadiga ee Guddiga Xiriirka Dibadda ee Senetka Mareykanka, ayaa ku baaqay in la hakiyo wadashaqeynta Sacuudiga, oo ay ku jirto inta badan iibinta hubka.

Facebook Comments Box

Xafiiska Falanqeynta ee Diblomaasi.com waa xafiiska u qaabilsan dabagalka wararka, baarista qotoda dheer, xaqiiqo raadin, iyo ka warbixinta arrimaha danta guud, soo bandhigida xogta qarsoon ama daahsoon sida musuq maasuqa ama arrimo laga yaabo in aan si kale loo ogaan. Xafiiska Falanqeynta ee Diblomaasi.com wuxuu door muhiim ah ka ciyaaraa la xisaabtanka dawladda, ganacsatada iyo shakhsiyaadka iyaga oo xafiiskan soo bandhigaya sheekooyin muhiim ah oo saamayn ku yeelan kara bulshada. Ujeedada waa abuurista xaddaarad cusub.

Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ganacsiga

Shiinaha ayaa kicin kara dagaal ganacsi oo caalami ah – Bloomberg

Beijing waxay si firfircoon u maalgelinaysay wax soo saarka si ay u taageerto dhaqaalaheeda iyada oo loo eegayo dhibaatada guryaha.

Published

on


Go’aanka Shiinaha ee ah in uu diiradda saaro dadaalladiisa dhaqaale ee wax soo saarka ayaa kicin kara dagaal ganacsi oo cusub oo lala yeesho quwadaha kale ee warshadaha caalamiga ah, falanqeeyayaasha Bloomberg ayaa ka digay Isniintii.

Iyada oo kobaca ay hoos u dhigeen dhibaatooyinka dhaqaale sida saamaynta joogtada ah ee masiibada Covid-19 iyo qalalaasaha qaybta hantida maguurtada ah ee aafeeyay dalka labadii sano ee la soo dhaafay, Beijing waxay bilowday inay si weyn u maalgeliso wax soo saarka. Istaraatiijiyadani waxay ka muuqatay kororka aadka ah ee amaahinta shirkadaha warshadaha, taas oo kor u kacday 38.2% sannadkiiba saddexdii rubuc ee ugu horreeyay 2023, sida laga soo xigtay xogta bangiga dhexe ee Shiinaha. Marka la barbardhigo, amaahda maqan ee qaybta hantida ayaa hoos u dhacday 0.2% isla muddadaas.

Maalgashiga guud ee qaybta wax soo saarka ayaa sidoo kale kor u booday, 6.3% sagaalkii bilood ee ugu horreeyay ee 2023 sanadka iyo 11.3% ee wax soo saarka tignoolajiyada sare gaar ahaan, marka loo eego xogta Xafiiska Tirakoobka Qaranka ee Shiinaha.

Dhanka kale, Shiinuhu waxa uu helay badeecado badan oo la soo saaray kuwaas oo gaadhay ku dhawaad 2% GDP-ga caalamiga ah, heer aan la arag tan iyo Maraykanka kadib dagaalkii labaad ee aduunka, sida laga soo xigtay sirdoonka Bloomberg. Falanqeeyayaasha ayaa qiyaasaya in qiyaastii 45% badeecadaha Shiinaha ee la soo saaray la dhoofiyo, laga bilaabo baabuurta ilaa mashiinnada dharka, maadaama baahida gudaha aysan awoodin inay la socoto wax soo saarka. Beijing waxay si gaar ah ugu guulaysatay soo saarista iyo dhoofinta baabuurta korontada ku shaqeysa, baytariyada, iyo baalayaasha cadceedda. Qiimaha dhoofinta noocan oo kale ah ayaa kor u kacay 42% sanadba sanadka ka dambeeya saddexdii rubuc ee ugu horreeyay 2023, marka loo eego tirakoobka rasmiga ah.

In kasta oo diiradda la saaray wax soo saarka ay ilaa hadda ka caawisay waddanku in uu ka fogaado hoos u dhac la mid ah kii ku dhacay Maraykanka ka dib markii suuqii guriyeynta uu burburay 2008dii, waxa ay halis u tahay in ay abuurto isku dheelitir la’aanta wax soo saarka caalamiga ah taas oo horseedi karta xiisado ganacsi oo sii kordheysa ee wadamada kale, falanqeeyayaasha ayaa ka digaya.

Diirada Beijing ee “kor u qaadista warshadaha” waxay yaraynaysaa badeecadaha laga keeno wadamada sida Jarmalka, Kuuriyada Koonfureed, iyo Jabbaan, kuwaas oo siin jiray warshadaha Shiinaha qaybo hi-tech ah. Waxa kale oo ay u horseedi kartaa badeecooyin xad dhaaf ah “warshadaha Shiinuhu uu aad u maalgashanayo,” sida ay ka digtay xoghayaha maaliyadda ee Maraykanka Janet Yellen bishii Nofeember.

“Waxyaabaha wanaagsan ee tani waa in ay jiri doonaan qaar ka mid ah sheekooyinka guusha ee tignoolajiyada. Taasi waa wanaagsan tahay … Dhibaatada taasi waxaa jira su’aal weyn oo ku saabsan intee in le’eg ee adduunka intiisa kale ay u dulqaadan doonaan dakhliga ganacsiga Shiinaha ee sii kordhaya. Waxaadna durba bilaabaysaa inaad aragto xoogaa dib-u-dhac ilaalin ah, ”Arthur Kroeber, madaxa cilmi-baarista ee la-talinta dhaqaalaha Gavekal Dragonomics, ayaa u sheegay Bloomberg. Dib-u-celintan ayaa durba ka muuqata dadaallada Mareykanka ee loogu diidayo Shiinaha inay helaan tignoolajiyada horumarsan iyo baaritaanadii ugu dambeeyay ee Midowga Yurub ee baabuurta korontada Shiinaha, falanqeeyayaasha ayaa leh.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Ganacsiga

Weerarrada Xuutiyiinta ee Badda Cas maxay uga dhigan yihiin ganacsiga caalamiga ah?

Falanqaynta: Xuutiyiinta Yemen ayaa bartilmaameedsada maraakiibta ganacsi ee xidhiidhka la leh Israa’iil ee mara badda cas, kuwaas oo qiyaastii 10% ka ah ganacsiga adduunka.

Published

on


Inkastoo dagaalka Qaza ee u dhaxeeya Israa’iil iyo Xamaas uusan horseedi karin fur fur cusub oo militari oo Yemen ah, weerarrada Badda Cas ee kooxda Xuuthiyiinta ayaa durbaba sababay in uu hakad ku yimaado ganacsiga caalamiga ah.

Dhaqdhaqaaqa ay Iran taageerto ayaa ciyaarayay door ka hortag ah tan iyo markii Israa’iil ay billowday dagaalka ay ku hayso Marinka Qaza – oo ay ku dishay in ka badan 22,000 oo falastiiniyiin ah – ka dib weerarkii Xamaas ee lagu dilay 1,200 oo rayid iyo askar Israa’iili ah 7dii Oktoobar.

Iyada oo ku saleysan saldhigga rasmiga ah ee ku-dhaqanka “midnimada dadka Falastiiniyiinta,” Xuutiyiintu waxay isku dayeen inay Israa’iil ku beegsadaan gantaaladooda iyo hubka aan duuliyaha lahayn inta lagu guda jiro wejigii hore ee iskahorimaadka Qaza, laakiin iyada oo aan la helin natiijooyin millatari oo muhiim ah.

Si kastaba ha ahaatee, Xuutiyiintu waxay u weecdeen dagaalka Qaza 17kii Nofeembar markii ay qabsadeen markab xamuul oo xiriir la leh Israa’iil, hogaamiyaha Galaxy, iyo 25 shaqaale caalami ah oo la socday oo ku sugnaa albaabka laga galo Badda Cas.

“Weerarrada Xuutiyiinta ayaa ugu horreyn bartilmaameedsaday marin-biyoodka Bab el-Mandeb, oo ah meel muhiim ah oo ku taal badda cas, taas oo qiyaastii 10% saliidda cayriin iyo badeecadaha batroolka ay maraan.”

Maleeshiyaadka Xuutiyiinta ayaa qaaday in ka badan 100 weerar oo kuwa aan duuliyaha lahayn iyo gantaalo ah oo lala beegsaday maraakiib ganacsi oo marayay badda cas toddobaadyadii la soo dhaafay. Natiijo ahaan, in ka badan 100 markab xamuul ah ayaa doortay in ay ka fogaadaan kanaalka Suez si ay uga baxsadaan khataraha Xuutiyiinta, sida ay sheegtay shirkadda saadka ee Kuehne+Nagel.

Halka bartilmaameedyadii is-daba-jooga ahaa ee Xuutiyiintu ay markii hore ku xidhnaayeen Israa’iil, bartilmaameedyadii dambe waxay lahaayeen xidhiidh aad u yar ama aan jirinba Israa’iil.

Weeraradii lagu qaaday maraakiibta ganacsiga toddobaadyadii xigay ayaa keenay in shirkadaha maraakiibta ee ugu waaweyn adduunka, sida AP. Moller-Maersk A/S, Hapag-Lloyd AG, CMA CGM, Maersk, MSC, iyo tamarta weyn ee BP, ay midkood hakiyaan dhaqdhaqaaqyada Red Badda ama dib u hagaaji maraakiibtooda xamuulka.

Weerarada Xuuthiyiinta ayaa ugu horeyn bartilmaameedsaday marinka Bab el-Mandeb, oo ah meel muhiim u ah badda cas oo 10% saliidda cayriin iyo badeecadaha batroolka ay maraan.

Badda Cas sidoo kale waxay u adeegtaa sida marinka koowaad ee kanaalka Suez, oo ku xidha macaamiisha waaweyn ee Yurub alaab-qeybiyeyaal muhiim ah Aasiya. Kanaalka ayaa sahla ilaa 12% ganacsiga caalamiga ah, isaga oo ku xisaabtama in ka badan $1 tiriliyan oo badeecad ah sanadkii.

Weerarada Xuuthiyiinta ayaa sare u qaaday khatarta maraakiibta ku soo wajahan kanaalka Suweys, isku daygooda ay ku carqaladeynayaan silsiladaha sahayda caalamiga ah ayaa durba keenaya saameyn bilow ah.

Marco Forgione, oo ah Agaasimaha Guud ee Machadka Dhoofinta & Ganacsiga Caalamiga ah, ayaa u sheegay The New Arab in weerarada Xuutiyiinta ee maraakiibta ganacsiga ay si weyn u kordhiyeen qiimaha shidaalka, taasoo saameyn ku yeelatay dakhliga Masar ka soo gala maraakiibta.

Korodhkan qiimaha shidaalka, oo ay saamaysay xannibaadda dhabta ah, ayaa saamaysa ilaa 10% saliidda adduunka iyo 8% gaaska dareeraha ah (LNG) ee mara waddooyinka muhiimka ah sida Suez, oo muhiim u ah baahida tamarta jiilaalka ee Yurub sida Midowga Yurub (EU) uu sheegayo. waxay kordhiyeen badeecadahooda ka dib cunaqabatayn la xiriirta Ukraine oo saaray warshadaha saliida ee Ruushka.

Sawir laga soo qaaday muuqaal ayaa muujinaya markabka xamuulka ah ee ‘Galaxy Leader’, oo ay iska leedahay shirkad Israa’iil ah, oo Xuutiyiinta ay Iran taageerto ka afduubteen Yemen gudaha Badda Cas 20kii Noofambar 2023. [Xuutiyiinta Media Center/Handout/Anadolu iyada oo loo marayo Getty Images]

“Maadaama Yurub ay wajaheyso kor u kaca sicirka inta lagu jiro xilligeeda ugu qabowaa oo ay u muuqato inay kala duwan tahay qiimaha shidaalka sababtoo ah cunaqabateynta Ruushka, carqaladeynta Suez waxay sii adkeyn kartaa saadka. Intaa waxaa dheer, qiyaastii 30% maraakiibta konteenarka caalamiga ah waxay maraan kanaalka Suez, taas oo saameynaysa badeecadaha kala duwan ee alaabta ceeriin sida macdanta birta ah iyo naxaasta cuntada,” ayuu yidhi Forgione.

“Dib u dhacyada ka imaan kara weecinta, sida 3,500 mayl-badeed oo loo sii maro Cape of Good Hope ee Koonfur Afrika, waxay horseedaa waqtiyo raritaan oo dheeri ah, carqaladeeya silsiladaha sahayda, taasoo keenta ciriiriga dekeda, iyo kor u kaca kharashaadka qaybaha.”

Xulashada waddooyinka dhaadheer ee agagaarka Cape of Good Hope waxay keeni doontaa wakhti dheer oo hogaanka ah, dib u dhigista hore loo qorsheeyay, iyo kharashyo dheeraad ah. Kharashyadan dheeriga ah, ee ka kooban khidmadaha dekedaha, khidmadaha bakhaarrada, iyo khidmadaha kale ee suurtagalka ah, ayaa ugu dambeyntii loo wareejin doonaa macaamiisha.

“In kasta oo lagu dhawaaqay hawlgalka ilaalinta barwaaqada ee Maraykanku hoggaamiyo, uma badna in ay baajiyaan weerarrada Xuutiyiinta, marka loo eego ficilladoodii hore, xitaa haddii ay joogaan ciidan badda oo la mid ah.”

Forgione waxa kale oo ay iftiimisay in kharashka caymisku labanlaabmay iyo baahida sare u kacday ee adeegyada ammaanku ay kor u qaadeen qiimaha, taas oo saamaysay badeecooyinka sida miraha cusub ee Bariga Afrika, khamriga laga keeno Australia iyo New Zealand, iyo cuntada badda ee Koonfur-bari Aasiya. Carqaladeyntani waxay ku riixdaa shirkadaha inay u jiheeyaan waxyaabo kale sida xamuulka hawada ama marinka Shiinaha iyo Yurub, laakiin waxay la kulmaan caqabado kale, sida kanaalka Panama oo hoos u dhacay awooddii abaarihii hore.

Si looga hortago dhaqdhaqaaqyada Xuutiyiinta ee Badda Cas, Maraykanku wuxuu ku dhawaaqay samaynta Hawlgalka Ilaalinta Barwaaqada 18 Diseembar, hindise amni oo caalami ah kaas oo ku lug leh xubnaha NATO iyo dhowr dawladood oo qarsoodi ah oo hoos yimaada dalladda Isku-dhafka Ciidamada Badda (CTF) 153 , oo la aasaasay 2022 si kor loogu qaado ammaanka badda ee Badda Cas, Bab el-Mandeb, iyo Gacanka Cadmeed.

Si kastaba ha ahaatee, Eleonora Ardemagni, oo ah cilmi-baare sare oo ka tirsan machadka Talyaaniga ee daraasaadka siyaasadda caalamiga ah (ISPI) oo ku takhasusay Yemen iyo boqortooyooyinka Khaliijka, ayaa sheegay in saameynta ciidamada baddan ay xadidi karto.

“In kasta oo Xuutiyiintu ay Iran ka helaan taageero xagga hubka, tababarka, iyo sirdoonka, awoodda ay u leeyihiin inay si buuxda u xannibaan badda cas ee koonfureed iyo marin biyoodka Bab el-Mandeb ayaa ah mid su’aal la iska weydiinayo,” ayay sheegtay

“In kasta oo lagu dhawaaqay hawlgalka ilaalinta barwaaqada ee Maraykanku hoggaamiyo, uma badna in la baajiyo weerarrada Xuutiyiinta, marka loo eego ficilladoodii hore, xitaa iyagoo joogitaan la mid ah kuwa badda.”

CTF 153 ayaa la bilaabay in lagu bartilmaameedsado hub ka tahriibinta biyaha Yaman balse wax saameyn ah kuma yeelan. Ka dib ku dhawaaqista Pentagon-ka, qaar ka mid ah shirkadaha maraakiibta ayaa dib u bilaabay howlahooda Badda Cas iyadoo la ilaalinayo hindisaha uu hormuudka ka yahay Mareykanka.

Balse xaqiijintu ma aysan sii waarin, iyadoo Xuutiyiintu ay sii wadeen weerarada militari ee Badda Cas. Midkii ugu dambeeyay ayaa dhacay 30-kii Disembar, iyadoo taliska dhexe ee Mareykanka uu xaqiijiyay in shaqaalihii la socday markabka USS Gravely destroyer ay qabteen labo gantaal oo ah nooca Ballistic-ga ee Xuutiyiinta oo lala beegsaday markabka Maersk Hangzhou ee calanka Singapore ee ku yaal badda cas ee koonfurta ka dib markii hore gantaallo lagu weeraray markabka.

Maalin ka dib, afar doonyood oo yaryar ayaa weeraray Maersk Hangzhou iyaga oo adeegsanaya hub fudud, iyadoo Xuutiyiintu ay isku dayeen inay fuulaan markabka. Iyaga oo ka jawaabaya baaqii labaad ee cidhiidhiga ahaa, labada USS Gravely iyo helikobtero ka socday markabka USS Dwight D. Eisenhower ayaa goobta soo gaadhay, iyaga oo digniino afka ah u diray weerarka.

Si kastaba ha ahaatee, markii ay rasaas ka heleen Xuuthiyiinta, diyaaradaha qumaatiga u kaca ee ciidamada badda Mareykanka ayaa quusiyay saddex ka mid ah afarta doomood. Kooxda Xuuthiyiinta ayaa xaqiijisay khasaaraha 10 ka mid ah xubnahooda. Dhanka kale, wakaaladda wararka ee Tasnim ayaa sheegtay in Iran ay burburisay badmareenkeeda Alborz ee badda cas, iyada oo sii martay marinka Bab-el-Mandeb, iyadoo ay cirka isku sii shareereyso xiisadda.

Forgione waxa uu sharraxay in bixinta adeegyada gelbida ee cidhiidhiga cidhiidhiga ah ee 20-mayl ay keenayso caqabado, gaar ahaan marka la eego kala duwanaanshaha kharashka ee u dhexeeya diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Xuuthiyiinta iyo rasaasta qaaliga ah ee looga baahan yahay in lagu qabto.

“Xuutiyiintu waxa ay muujiyeen rabitaankooda ah in ay sii wadaan weerarada, iyaga oo kor u qaaday walaaca ku saabsan ujeedooyinka hawlgalka uu Maraykanku hogaaminayo iyo suurta galnimada in guulo waara laga gaadho iyada oo aan laga hadlin halka asal ahaan ay ka soo jeedaan weerarada diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Yemen,” ayuu yidhi.

“Iyadoo ay si weyn u hubeysan oo ay Iran u tababartay, Xuuthiyiintu waxay ku shaqeeyaan si madaxbannaan”

Ujeedada Xuutiyiinta ee ah inay carqaladeeyaan ganacsiga caalamiga ah ee Badda Cas ayaa ah mid ka baxsan joojinta hawlgallada milatari ee Israel ee Gaza. Ardemagni waxa uu soo jeedinayaa saddex sababood oo ka dambeeya istiraatijiyaddooda ciidan ee Badda Cas.

“Istaraatiijiyadda Xuutiyiinta ee Badda Cas waxay ujeedadeedu tahay inay xoojiso wada xaajoodka Sacuudiga si loo helo tanaasul wanaagsan oo ku saabsan xabbad-joojinta Yemen. Waxay sidoo kale ujeedadoodu tahay inay taageero dheeraad ah ka helaan dadka Yemen, iyagoo ka leexinaya guul-darrooyinka siyaasadeed, oo ay ku jiraan maqnaanshaha adeegga daryeelka iyo arrimaha mushaharka. Intaa waxaa dheer. Xuutiyiintu waxay rabaan inay sare u qaadaan sumcadooda gobolka ee dhaqdhaqaaqa bariga dhexe,” ayay tidhi.

Dhinaca siyaasadda, Ardemagni waxa uu ku doodayaa in kororka badda cas uu halis ku yahay xabbad-joojinta Yemen ee 2022, taas oo horseedaysa rabshado socda, dawladda la aqoonsan yahay iyo golaha madaxtooyadana laga fogeeyo wada-hadallada ay la leeyihiin Xuutiyiinta iyo Sucuudiga, inkasta oo Qaramada Midoobay ay dhawaan ku dhawaaqday in dhinacyada dagaallamaya ay ka go’an tahay. tallaabooyin dhowr ah oo lagu hirgelinayo xabbad-joojin dalka oo dhan ah.

Ka-reebistani waxay sii hurinaysaa xiisadda gudaha Yemen, iyada oo dawladda Sucuudigu taageerayo ay ka soo horjeedo isbahaysiga uu Maraykanku hoggaamiyo iyo Golaha Ku-meel-gaadhka Koonfureed ee Imaaraadku taageerayo (STC) oo aad u dhega nugul, taas oo muujinaysa mawqifka Imaaraadku ka taagan yahay Israa’iil, taas oo sii adkaynaysa dhaqdhaqaaqyada gobolka.

“Dhibaatada Badda Cas waxay ku riixaysaa Maraykanka inuu dib u eego siyaasadiisa Yemen maadaama Washington ay dhaqan ahaan u aragtay Yemen iyada oo loo marayo ka hortagga AQAP [Al-Qaacida ee Jaziirada Carabta] iyada oo la dhayalsanayo khatarta gobolka iyo tan caalamiga ah ee ka imanaysa xoojinta Xuutiyiinta ee waqooyi-galbeed. ayay tidhi.

Iyagoo si weyn u hubaysan oo Iran u tababartay, Xuutiyiintu waxay ku shaqeeyaan madax-bannaani qaraabo ah, oo aan kaligeed amar ku bixin Tehraan. In kasta oo ay Iiraan la wadaagaan yoolal guud oo ku saabsan ka hortagga Israa’iil iyo ka soo horjeedka joogitaanka Maraykanka ee gobolka, Ardemagni waxa uu sharraxay in ay muhiim tahay in aan la dhaafin saamaynta Iran ay ku leedahay go’aamada siyaasadeed ee Xuutiyiinta.

In kasta oo ay ka faa’iidaysanayaan isbahaysiga, Xuutiyiintu waxa ay wataan ujeedooyin siyaasadeed oo kala duwan oo diiradda saaraya xakamaynta iyo helitaanka madaxbannaanida waqooyiga Yemen, iyaga oo xoogga saaraya aqoonsigooda gaarka ah marka loo eego kooxaha sida Hezbollah.

Sidaa darteed, iyadoo ujeeddooyinkoodu ay isku waafaqayaan arrimo gaar ah, waa in Xuuthiyiinta mudnaanta koowaad ee siyaasadeed lagu eego xaaladdooda gudaha.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Dhaqaalaha

Maxay ka dhigan tahay in Sacuudi Carabiya ay si rasmi ah ugu biirtay BRICS?

Laga bilaabo Janaayo 1, 2024, Imaaraadka iyo Sacuudiga waxay si rasmi ah ugu biireen kooxda dhaqaalaha ee BRICS laakiin maxay tani ka dhigan tahay?

Published

on


BRICS, oo la soo gaabiyo Barasiil, Ruushka, Hindiya, Shiinaha, iyo Koonfur Afrika, waa isbahaysi ka kooban awood dhaqaale, oo loo aasaasay in ay kobciyaan kobaca dhaqaalaha, kor u qaadaan saamaynta juquraafiyeed, iyo si wadajir ah wax looga qabto caqabadaha caalamiga ah ee la wadaago.

Sacuudi Carabiya ayaa Talaadadii si rasmi ah ugu dhawaaqday inay ku biirtay kooxda BRICS+, iyadoo warkan uu baahiyay TV-ga dowladda.

Riyaadh ayaa wadahadalo ku saabsan ku biirista kooxda ku jirtay muddo bilo ah, iyadoo wasiirka arrimaha dibadda Amiir Faysal bin Farhan uu sheegay bishii Agoosto ee la soo dhaafay in dhammaan tafaasiisha tallaabadan la qiimeyn doono ka hor inta aan la gaarin “go’aan ku habboon”.

Waqtigaas, wasiirka arrimaha dibadda ayaa sheegay in kooxda BRICS ay tahay “kanaal faa’iido leh oo muhiim ah” oo lagu xoojinayo iskaashiga dhaqaale ee ka dhexeeya wadamada xubnaha ka ah.

Kooxda, oo ilaa Janaayo 1-deeda ay ku jiraan Barasiil, Ruushka, Hindiya, Shiinaha, iyo Koonfur Afrika, ayaa soo dhaweeyay shan xubnood oo cusub maalinta sanadka cusub. Marka laga reebo Sacuudi Carabiya, hadda waxaa ku jira Masar, Itoobiya, Iran iyo Imaaraadka. Xubin kale oo la filayo, Argentina, ayaa si lama filaan ah u rogtay qorshaheeda ku biirista ka dib doorashadii madaxtinimo ee dalka uu ku guuleystay Javier Milei dabayaaqadii sanadkii hore.

Kooxda ayaa la filayaa in ay sii korodho dabayaaqada sanadkan, iyada oo Venezuela ay doonayso in ay xubin joogto ah ka noqoto shirwaynaha soo socda ee Ruushka ka dhacaya Oktoobar 2024.

Waa maxay ujeedka wadamada BRICS?

Ereyga la soo gaabiyey ee BRIC, oo markii hore u taagnaa Barasiil, Ruushka, Hindiya iyo Shiinaha, waxa hindisay Jim O’Neill sannadkii 2001 markii uu ahaa madaxa dhaqaalaha bangiga maalgashiga caalamiga ah, Goldman Sachs. Waqtigaas, afarta waddan waxay lahaayeen heerar kobac dhaqaale oo sarreeya iyo calaamadda BRIC waxay u taagan tahay rajo dhaqaale oo mustaqbalka quruumahaas ah.

BRICS waxaa loo arkaa inay yihiin kuwa ugu horreeya juquraafi-siyaasadeedka G7 ee hormuudka ka ah dhaqaalaha horumaray, iyagoo la yimaaday hindisooyin tartan sida Bangiga Horumarinta Cusub, Habaynta Kaydadka, nidaamka lacag-bixinta BRICS, Daabacaadda Tirakoobka Wadajirka ah ee BRICS iyo Lacagta kaydka ee BRICS.

Laga soo bilaabo 2022, ururka wuxuu doonaayay inuu balaariyo xubinnimada, iyada oo dhawr waddan oo soo koraya ay muujiyeen xiisaha ay u qabaan ku biirista ururkaan. BRICS waxay amaan iyo dhaleecayn labadaba ka heleen faallooyin badan oo iska soo horjeeda.

Moscow waxay la wareegtay hogaanka kooxda ee wareega sanadka ah ee sanadkan, iyadoo Madaxweyne Vladimir Putin uu ballanqaaday inuu “fududeynayo is dhexgalka la wada leeyahay” ee la-hawlgalayaasha cusub. Qaar ka mid ah 30 dal oo kale ayaa horay u muujiyay rabitaankooda ah ka qaybgalka hawlaha kooxda qaab ama qaab kale, Putin ayaa xusay.

Madaxweynaha Venezuela Nicolas Maduro ayaa arrintan kala hadlay wargeyska Le Monde Diplomatique ee ku hadla afka Isbaanishka wareysi uu Isniintii la daabacay, isaga oo ku dooday in kooxdu ay matasho “mustaqbalka bini’aadantinimada,” marka loo eego awooddeeda dhaqaale ee ballaaran.

Marka loo eego tirooyinka IMF-ta, BRICS-da la balaariyay waxay hadda ka sarreeyaan G7, oo ah koox aan rasmi ahayn oo ka tirsan waddamada reer galbeedka, marka loo eego GDP-ga marka la eego sinnaanta awoodda wax iibsiga, oo ka dhigan 36% wadarta guud ee adduunka.

Maduro ayaa sidoo kale dhaleeceeyay tallaabada uu qaaday dhigiisa Argentina, isagoo ku dooday in go’aanka lagu baabi’inayo qorshayaasha BRICS + uu ahaa “mid ka mid ah waxyaabaha ugu nacasnimada iyo nacasnimada ah ee Milei uu ku sameeyay dalkiisa ilaa maanta. Go’aankiisa, Milei waxa uu si wax ku ool ah dalka dib ugu celiyay qarnigii 19aad, isaga oo raadinaya inuu u beddelo “vassal of the imperial unipolar world,” Maduro ayaa soo jeediyay.

Shanta xubnood ee ugu dambeeyay ee BRICS kusoo biiray ayaa loo qorsheeyay inay ka qaybgalaan shir sherpa ah oo lagu wado inuu ka dhaco Moscow Janaayo 30, 2024.

Xubinnimada BRICS

Kahor inta uusan bilaabanin sanadka cusub, shanta wadan ee lagu casuumay waxay si dadban u muujiyeen inay aqbalayaan xubinimada BRICS ee la soo jeediyay. Ka qaybgalkooda shir hore oo ay kooxdu ku yeelatay horraantii Diseembar ee magaalada Durban, Koonfur Afrika, ayaa loo macneeyay “caddayn cad oo ah inay aqbaleen martiqaadka,” sida uu soo xigtay Anil Sooklal, Bloomberg.

Argentina ayaa ahayd dalka kaliya ee diiday soo jeedinta xubinimada ka dib markii madaxweynaha cusub ee Argentina Javier Milei, oo xafiiska la wareegay Diseembar 2023, uu ka noqday go’aanka madaxweynihii hore ee asiga ka horeysay.

Nidaamka cusub ee aduunka?

Ullas Rao, oo ah kaaliyaha borofisoor dhaqaalaha ah ee Edinburgh Business School ee Jaamacadda Heriot-Watt ee Dubai, ayaa yidhi “Balaadhinta kooxda Brics ee isbahaysiga badan oo ay ku jiraan Sacuudi Carabiya iyo Imiraatka waa arrin aad u wanaagsan iyada oo ay jiraan caqabado juqraafiyeed iyo dhaqaale oo ka soo horjeeda dhaqaalaha adduunka.”

Dhanka kale, baaqyada ku aaddan dib-u-habaynta nidaamka lacagta caalamiga ah iyo horumarinta lacag beddelka ah ee doollarka Maraykanka ayaa la filayaa inay soo baxdo marka ururka BRICS la balaariyo, sida uu sheegay Ullas Rao.

“Sida dunidu u socoto beddelka doollarka Maraykanka, xitaa haddii ay yar tahay maanta, soo ifbaxa lacagta caadiga ah ee Brics waxay u dhaqmi kartaa sidii khatar weyn oo khatar gelinaysa khatarta ka fog meesha adag ee dollarka,” ayuu yidhi.

BRICS waxa uu diyaar u yahay in uu u qaato saameynta weyn sidii cod xoog leh oo loogu talagalay Koonfurta Caalamka, ayuu raaciyay.

Ayham Kamel, oo ah madaxa Mena ee Eurasia Group, ayaa sidoo kale aad uga walaacsan in ururka uu saameyn badan ku yeesho caalamka.

“Rajada Sacuudi Carabiya, Imaaraadka, Iran iyo Masar ku biirista BRICS waxay abuuraysaa habab cusub oo xoojinaya heerka iskaashiga siyaasadeed ee dalalka oo dhan,” ayuu yidhi.

“Wadamada Carabtu waxay raadinayaan inay horumariyaan saameyntooda juqraafiyeedka ee caalamiga ah waxayna u muuqdaan inay ka go’an tahay inay ka fogaadaan ka go’itaanka reer galbeedka.”

Facebook Comments Box

Continue Reading

Dhaqaalaha

Masar ayaa bilaabayso warshadii ugu horeysay nukliyeer ee Afrika

In ka badan 250 qof ayaa ka soo qeyb galay munaasabadda, kuwaas oo kala matalayay shirkado laga leeyahay Ruushka iyo Masar.

Published

on


Dhismaha warshaddii ugu horreysay ee tamarta Nukliyeerka ee Masar ayaa si habsami leh u socota iyada oo ay uga mahadcelinayaan taageerada Ruushka, madaxa Hay’adda Dhirta Nukliyeerka ee Masar, Amjad Al-Wakeel, ayaa ka sheegay seminaarka ku saabsanaa warshadaha Khamiista.

Munaasabadan ayaa waxaa si wada jir ah u soo qaban qaabiyay qeybta injineerinka ee shirkadda tamarta Nukliyeerka ee dowladda Ruushka ee Rosatom iyo Maamulka Warshadaha Korontada Nukliyeerka ee Masar (NPPA).

“Mashruuca dhismaha El-Dabaa NPP ayaa si guul leh u horumaraya sababtoo ah taageerada siyaasadeed iyo iskaashiga ka dhexeeya Masar iyo Ruushka marka la eego ujeedooyinka istaraatiijiyadeed ee labada waddan,” Al-Wakeel ayaa carabka ku adkeeyay.

“Isticmaalka tamarta nukliyeerka ujeedooyin nabadeed ayaa door muhiim ah ka ciyaara gaarista yoolalka horumarineed ee waara waxayna dammaanad qaadaysaa mustaqbal kalsooni leh oo mustaqbalka ah,” ayuu raaciyay.

Alexey Kononenko, oo hagaya dhismaha warshadda, ayaa mashruuca ku tilmaamay “tallaabo muhiim ah oo horumarinta qaybta Nukliyeerka ee Masar, taas oo u furtay fursado cusub oo kobaca dhaqaale ee dalkaas.” Waxa kale oo uu xusay in mashruucu si degdeg ah u socdo.

Sida laga soo xigtay Kononenko, siminaarku wuxuu bixiyay fursad lagaga wada hadlayo arrimo badan oo la xiriira habraacyada deegaanaynta, soo iibinta, iyo bixinta qalabka. Wuxuu aaminsan yahay in siminaarkani uu siin doono alaab-qeybiyeyaasha Masaarida “kor u qaadis dheeri ah si ay uga qaybqaataan mashruuca dhismaha El-Dabaa NPP.”

In ka badan 250 qof ayaa ka soo qeyb galay munaasabadda, kuwaas oo kala matalayay shirkado laga leeyahay Ruushka iyo Masar.

El-Dabaa waa mashruucii ugu horreeyay ee quwadda nukliyeerka ee Afrika. Xaruntan oo ah afar dab-dhaliye waxa ay ku taallaa meel 300km waqooyi-galbeed kaga beegan Qaahira, xeebta Mediterranean-ka. Mashruuca waxaa la ansixiyay 2015, oo la bilaabay 2017, halka dhismuhu uu bilaabmay 2022. Shirkada Rosatom waxay bilaawday dhismaha unugga tamarta ee seddexaad bishii Maay 2023.

Qiimaha warshadda tamarta nukliyeerka waa $28.75 bilyan. Sida ku cad heshiiska laba geesoodka ah ee la saxeexay 2015, ku dhawaad 85% waxaa maalgeliya Ruushka, waxaana bixinaya Masar amaah 22 sano ah oo dulsaar ah 3%.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Dhaqaalaha

Niger waxay heshiis la gashay Shiinaha si ay u dhisato dhuumaha shidaal ee ugu dheer Afrika – AFP

Talaabadan ayaa lagu soo waramayaa in ay u ogolaan doonto dalka cunaqabateynta saaran in uu ka faa’ideysto suuqa tamarta adduunka.

Published

on


Maamulka millatariga Niger ayaa bilaabay wejiga koowaad ee dhuumo dhirirkiisu yahay 2,000 oo kiilo mitir kaas oo saliid ceyriin u qaadi doona dalka deriska la ah ee Benin, AFP ayaa werisay todobaadkan.

Sida warku sheegayo, xafladii shaqada ayaa lagu qabtay goobta saliida ee Agadem oo in ka badan 1,700 kilomitir u jirta caasimada Niamey ee gobolka saxaraha ah ee Diffa.

Khayraadka ka faa’iidaysiga waxaa loo isticmaali doonaa “si loo xaqiijiyo madaxbanaanida iyo horumarka” dalka, Ra’iisul Wasaaraha Nigeria Ali Mahaman Lamine Zeine ayaa laga soo xigtay xaflad Arbacadii dhacday. Hawlgalka dhuumaha ayaa u oggolaanaya Niger inay ka iibiso saliida cayriinka ah ee suuqyada caalamiga ah markii ugu horeysay iyada oo loo sii marayo dekedda Benin ee Seme.

AFP ayaa qortay in in ka badan $6 bilyan lagu maalgaliyay mashruuca, oo ay ku jiraan $4 bilyan oo lagu horumarinayo goobaha saliidda iyo $2.3 bilyan oo lagu dhisayo dhuumaha.

Dhismaha mashruucan oo ay hogaaminayso Shirkadda Shidaalka Qaranka ee Shiinaha (CNPC), ayaa la filayaa in ay soo saarto gaadiid dheeraad ah oo ku wajahan Dekedda Cotonou ee Benin. Dekadda ayaa la filayaa in ay soo saarto badeecado gaaraysa ilaa 300,000 oo tan marka dhuumahaasi ay hawl galaan.

Hawlgalka dhuumaha shidaalka ayaa imaanaya xilli cunaqabateyn ballaaran ay ku soo rogeen Ururka Dhaqaalaha Galbeedka Afrika (ECOWAS) iyo Midowga Yurub ka dib afgambigii militariga ee 26-kii luulyo.

Niger, oo ah dal aan bad lahayn oo ku yaalla Galbeedka Afrika, ayaa ka mid ah waddamada ugu saboolsan adduunka, wuxuuna helaa sannadkii ku dhawaad 2 bilyan oo doolar oo gargaar horumarineed ah.

Niger waa xulafada ugu caansan Mareykanka ee la dagaallanka dhaqdhaqaaqa kooxaha argagixisada ah ee gobolka Saaxil, waxaana dalka Afrika uu martigeliyaa in ka badan 1,000 askari oo Mareykan ah oo ka qeyb qaata tababarrada iyo howlgallada amniga gobolka, waxayna ilaaliyaan labada saldhig ee ciidamada cirka oo ay ku sugan yihiin xubnaha adeegga Mareykanka. Waxay ku yaalaan, marka loo eego falanqaynta Machadka Washington ee siyaasadda Bariga dhow.

Waxa ay intaa ku dartay in Maraykanku uu hal saldhig oo cirka ah oo noociisa ah ku leeyahay gobolka Saaxil, Air Base 201 ee waqooyiga Niger, si uu u duuliyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee bixiya sirdoon, sahan, ilaalin, iyo awood weerar oo aad u muhiim ah ciidamada Maraykanka, iyo hantidaas, Maraykanku waxa uu noqonayaa mid indho la’aan ah” si ay u arkaan hanjabaado kala duwan oo uga imanaya kooxaha hubaysan ee gobolka.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Xul