Connect with us

Diinta Islaamka

Siddeen u Soo Dhaweysanaa Bisha Ramadaan?

Published

on


Shakhsi walba oo muslim ah waxaa u haboon inuusan dayacin waqtiyada cibaadada siiba bishaan barakeysan ee Ramadaan waana inuu ahaado midka ugu horeeya una baratama inuu ka faaideesto bishaan barakeysan.

Waxaan ku qaabileynaa Bishan Ramadaan arimahaan ,

  1. Duco inaan Illaah ka barino inaan gaarno bisha ramadaan wada dhameysano
  2. Mahad naq waa inaan ilaah uga mahad Celina ainuu na gaarsiiyay bishan barakeysan ee ramadaan oo ay noo suurta gashay inaan soonno.
  3. Waa inaan ku soo dhaweyna ramaanta farxad iyo reyn reyn sida laga soo xigtay saalixiintii hore ee muslimiinta aha waxay ilaah ka baryi jireen ilaahay inuu gaarsiiyo bisha ramadaan ilaahna uu ugu danbi dhaafo.
  4. Ka run sheegid waa inaan ka run sheegnaa inaan ku qaabilno run iyo dadaal waana inaan ka faaideysanayaa kuna dadaalnaa cibaadada noocyadeeda kala duwan sida quraan aqrin salad tukasho istiqfaar sadaqo hadal wanaagsan ehel xiriirin iwm.
  5. Waa inaan baranaa oo cilmi u yeelanayaa bisha ramadaan axkaamteeda sunadeeda iyo waxa burin kara soonka maxaa nusqaamiyaya iwm? Wixii aan garan weynana waa inaan weydiinaa culimada si ay nooga jaahil bixiyaan.
  6. Waa inaan u diyaar garoownaa ka qeeb qaadasha wanaag bishan barakeysan sida Qeybinta hadiyado yar yar oo ah qoraalo dhiira gelin ah
  7. Qeybita waxyaabo dadka lagu afuriyo.

Intaas ayaan ku soo koobayaa waxaan idin rakaynaa ramadaan barakeysan ilaah hana gaarsiiyo maalmaha ramadaanta ee kheerka leh ilaah hanoo danbi dhaafo inaga iyo waalidiinteena ilaah ha naga xureeyo naarta.

Aamiin  aamiin aamiin.

 

Facebook Comments Box

Waa qoraa ka tirsan Somalism. Wuxuu wax ka qoraa luuqadaha kala duwan sida Soomaali, Carabi, Ingiriis iyo Sawaxili, wuxuu ka faalooddaa Arimaha diinta Islaamka, deegaanka, wadaniyada, suugaanta iyo arrimaha bulshada. Qaatay shahaadada Bachelor-ka ee Shareecada iyo Qanuunka (Sharia and Law), Diploma –Maamulka, Maareynta Ganacsiga iyo Dhaqaalaha. Diploma –Cilmiga Deegaanka iyo caafimaadka.

Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Diinta Islaamka

Xisbiga AK ayaa guddoomiyaha baarlamaanka u gudbiyay hindise wax ka beddelka xijaabka

Arrinta mamnuucidda xijaabka ayaa meel muhiim ah laga gaaray doodaha dadweynaha iyo siyaasadda ee Turkiga intii lagu jiray 1990-meeyadii iyo 2000-meeyadii, laakiin doodahan waa kuwa wali ka taagan gudaha Turkiga, iyadoo aan si toos ah loo qiyaasi karin cida ka dambeysa.

Published

on

Özlem Zengin, oo ah gudoomiye ku xigeenka xisbiga cadaalada iyo horumarka ee AK Party (AK Party) ayaa la kulantay ku xigeenada haweenka shir jaraa'id oo ay ku qabatay baarlamaanka, Ankara, Turkiye, Diseembar9, 2022 (AA Sawir)

Soo jeedinta wax ka bedelka dastuurka ee xijaabka iyo qeexida ururada isqabta ayaa loo gudbiyay afhayeenka baarlamaanka Mustafa Şentop jimcihii, ayuu yiri Özlem Zengin, gudoomiye ku xigeenka xisbiga cadaalada iyo horumarinta ee AK Party.

Zengin ayaa sheegay mar uu shir jaraa’id ku qabtay xarunta baarlamaanka ee caasimadda Ankara in sharcigan ay saxiixeen 366 xildhibaan oo ka tirsan 600-ka kursi ee baarlamaanka. Xisbiga AK iyo xulafadiisa wadani waxay haystaan 334 kursi.

“Arrinta xijaabka ayaa ah shayga ugu muhiimsan ee joogitaanka xisbiga AK Party, qaabka aan u wajahayno arrintan ma noqon karo mid siyaasadeed,” ayay raacisay.

Indho-shareerka ayaa mar ahaa il khilaaf qoto dheer oo Turkiga ka jira – aasaaskeeda cilmaaniga ah ee awoodda leh waxay u aragtay inay khatar ku tahay nidaamka cilmaaniga ah. Laakiin su’aasha ayaa joojisay in ay dhaliso muran ka dib markii dib u habeyn uu sameeyay xisbiga AK Party 20-kii sano ee uu xukunka hayay.

Si kastaba ha ahaatee, xisbiga cilmaaniga ah ee Jamhuuriga (CHP), oo ah xisbi muddo dheer ka soo horjeeday xidhashada indho-shareerka ee baarlamaanka iyo xafiisyada dawladda, ayaa arrintan dib u soo nooleeyay bishii Oktoobar iyaga oo soo jeediyay soo jeedin ah in lagu dhaqo xuquuqda sharci, isku day ah in ay soo jiidato taageerada codbixiyayaasha muxaafidka ah.

Halkii sharci laga soo saari lahaa, xisbiga AK wuxuu isku dayay inuu wax ka beddelo dastuurka si loo dammaanad qaado xaqa uu qofku u leeyahay in uu mar keliya xirto xijaabka. Isagoo kor u qaadaya saamiga, madaxweynuhu wuxuu sheegay in wax ka beddelka uu sidoo kale ka koobnaan doono tallaabooyinka lagu ilaalinayo qoyska.

Haweenka xijaaban ee Turkiga ayaa muddo dheer la daalaa dhacayay sharciyo u diidaya inay xirtaan xijaabka iskuulada ay dhigtaan arday ahaan iyo xarumaha dowladda oo ah xirfadlayaal, inkastoo dalka ay ku badan yihiin dumarka xijaaban. Xisbiga CHP waxay dadka ka dhex kiciyeen aragti kasoo horjeeda xijaabka oo waxay taageertaa sharciyada mamnuucaya.

Arrinta mamnuucidda xijaabka ayaa meel muhiim ah laga gaaray doodaha dadweynaha iyo siyaasadda ee Turkiga intii lagu jiray 1990-meeyadii iyo 2000-meeyadii.

Mamnuucidda xijaabka ee Turkiga ayaa markii ugu horreysay si ballaaran loo hirgeliyay sannadihii 1980-meeyadii, balse waxa ay noqotay mid adag kaddib 1997-kii markaasoo milaterigu ku khasbay xukuumadda muxaafidka ah inay is casisho dhacdo markii dambe loogu magac daray 28-kii Feberaayo “afgambigii ka dambeeyay”.

Baarlamaanka ayaa sanadkii 2008-dii ka qaaday xayiraadii saarneyd ardayda haweenka ah ee xirta xijaabka jaamacadda, tallaabadaas oo uu ku ololeynayay Erdogan oo xildhibaanada CHP, oo uu ku jiro guddoomiyaha CHP Kemal Kılıçdaroğlu, ay ku guuldareysteen inay hor istaagaan maxkamadda dastuuriga ah.

Sannadkii 2013-kii, Turkiga waxa uu qaaday xayiraaddii saarnayd in dumarka ay xirtaan xijaab xarumaha dowladda iyadoo la raacayo isbedello ay dowladdu sheegtay in loogu talagalay in lagu xoojiyo dimuqraadiyadda.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Diinta Islaamka

Sidee Korona uga hor istaagtay Dadka inay ku dhaqmaan cibaadadooda Ramadaan?

Published

on


Sida wadamada kale ee carabta, bisha barakaysan ee Ramadaan waa munaasabad bulsho iyo mid diimeed oo muwaadiniinta ay ku dhaqmaan cibaadooyinkooda sanadlaha ah, laakiin masiibada Corona ayaa ka hor istaagtay qaar badan oo ka mid ah taas, iyada oo loo eegayo tirada sii kordheysa ee infekshinka iyo dhimashada fayruuska.

Yamaniyiinta, / bulshooyinka carabta badankood, waxay is weydaarsan jireen booqashooyinka habeenada Ramadaan, qoysaskuna waxay is weydaarsan jireen casuumaadaha afurka iyo cashada, halka salaada taraawiixda ee masaajida ay tahay muuqaalka ugu caansan ee xilliga Ramadaanka sanad walba, marka lagu daro howlaha bulshada sida cajaladaha banaanka, gaar ahaan caasimada, Sanca.

Si kastaba ha noqotee, caadooyinkani way maqnaayeen ama si weyn ayey dib ugu noqdeen bishan barakeysan,  faafitaanka “Covid 19”, maadaama dad badani ka gaabsadeen inay ku casuumaan eheladooda iyo kuwa ay garanayaan inay la afuraan.

Issam Axmed, oo ka mid ah ganacsatada ku nool magaalada Sanca, ayaa wareysi uu siiyay warbaahinta uu ku yiri: “Tiro ka mid ah dadkii aan is naqiinay ayaa u dhintay cudurka loo yaqaan Corona virus, kii ugu dambeeyayna wuxuu ahaa mid ka mid ah ilma adeeradeey laba maalmood ka hor. Sidaas darteed, dhowr bilood ka hor, waxaan joojiyay wax kulan ah oo aan la yeelan lahaa dadka aan garanayo iyo kuwa aan qaraabada nahay, waxaana ku xaddidanahay wada xiriirka.

Wuxuu intaas ku daray: “Mar dambe kama baxo guriga mooyee, oo waxaan ku maamulaa shaqadayda taleefanka, nasiib darro, Ramadaan-ka  ayaa yimid sannadkan iyada oo ay jirto mowjado ballaaran oo faafidda fayraska, sidaa darteed dhammaan kulammada bulshada ee dhaca inta lagu jiro habeenada Ramadaan waa la joojiyay. ”

Issam oo sii hadlaya ayaa yidhi: “Ilaa salaadaha aan ku tukado gurigayga oo buuxa, waxaan ku tala jiraa bishan in aan ku guto waajibaadka waajibka ah, shaqo ka joojinta, Taraawiixda iyo tahajjud.”

 Dareen la’aan

Taas badalkeeda dad badan oo ka joogsanaya gudashada caadooyinkooda Ramadaanka, kuwa kale ayaan dan ka lahayn wax kasta oo dhacaya, waxayna sii wadaan inay ku dhaqmaan caadooyinkooda Ramadaanka, iyagoo aaminsan in waxa dhacaya ay yihiin buunbuunin dhinacyada caalamiga ah ama shirkadaha dawooyinka sameeya ama shirqool caalami ah. “Ka-qaybgal kooxeed”.

Muuqaal fiidiyow ah oo ay si weyn ugu faafinayeen dadka u dhaqdhaqaaqa barta xiriirka bulshada, qaarkoodna waxay u arkeen inuu muujinayo mowqifka iyo xaaladda muwaadiniin badan oo aan weli rumaysan “sheekada korona.”

Magaalada Sanca, kooxda “Xuutiyiinta” waxay ka digayaan faafinta wixii hadal ah ee la xiriira faafitaanka Corona ama dhibbanayaasheeda, in kasta oo la diiwaangeliyey dhimashooyin badan oo ka jira aagagga ay gacanta ku hayaan, oo ay ka mid yihiin hoggaamiyeyaasha darajooyinka koowaad iyo labaad sida Wasiirka Gaadiidka Zakariya. Al-Shami, iyo Agaasimaha Baarista Dambiyada, Suldan Zaaben, iyo warar aan la xaqiijin oo ku saabsan Geerida la-taliyihii Golaha Sare ee Siyaasadda, Yaxya al-Shami, iyo geerida xaaskiisa.

Mid ka mid ah hogaamiyaasha Xuuthiyiinta ayaa ku andacooday in “aqoonta caqiidada ay tahay tii doorka koowaad ka laheyd badbaadinta Yamaniyiinta ka imanaya Corona.” Dayaca iyo qarinta xaalada dhabta ah ee musiibada Corona waxay leedahay doorkeeda ku aadan sii wadida tiro muwaadiniin ah si joogto ah ku dhaqmaan caadooyinkooda iyo dhaqankooda Ramadaan, adigoon qaadin taxaddarrada lagama maarmaanka ah sida dhowrista fogaanta Bulshada iyo ka walwalka xiritaanka afka.

Intaas waxaa sii dheer, maamulka Xuutiyiinta kuma qasbayo muwaadiniinta inay qaadaan tallaabooyin ka hortag ah sida xirashada maaska, iyo mamnuucaya isu imaatinnada munaasabadaha bulshada, iyo tiro ka mid ah bulshooyinka ayaa sii waday ku dhaqanka caadooyinkooda inta lagu jiro bisha Ramadaan si dabiici ah iyada oo aan wax tallaabooyin ah ama taxaddar ah la helin.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Diinta Islaamka

Diimaynta caadada – Caadooyinka la diimeeyo way badan yihiin

Caadooyinka la diimeeyo way badan yihiin qof walba oo akhriya qoraalkanna tusaale ayuu ina ku biirin karaa, waana ka rajaynayaa in uu ina ku biiriyo, bal se aan hal anigu soo qaato.

Published

on


Diintu waxay leedahay qiyam iyo mabaadi’, sidoo kale waxay leedahay tacaaliim ka kooban wax ay farayso iyo wax ay diidayso, waxay jidaysaa saxda iyo khaladka. Tacaaliimta iyo akhlaaqiyaadka diintu waxay sameeyaan inta badan caadada dadka diintaas aaminsan.

 Diintu waxay u qaabaysan tahay in ay iyadu maamusho caadada bulshada ee aysan caadadu maamulin iyada. Iyada oo ay saas tahay hadana diinta Islaamku waxay ardaaga u fididay caadooyinka bulshooyinka wixii aan deel-qaaf ku ahayn mabaadi’deeda asaasiga ah.

 Caadadu iyada oo dabeecad ahaan adag, ahna shay la dhowro oo sida xeer oo kale ah, ayay hadana bulshooyinku sii kala caadooyin adag yihiin, dhanka ilaalintana ku kala wacan yihiin. Ilaalinta caadada iyo tacaaliimta diinta se farqiga u dhexeeya ayaa ah caadadu inta badan waa xeer bulsho oo aan macaamilkooda dhaafsiisanayn, halka tacaaliimta diintu ay tahay mid masuuliyadeedu kula qabri galayso oo xisaabteedu macaamil kaliya dhaafsiisan tahay.

Waxay se mushkiladdu timaadaa marka caado bulsho oo iska caadi ah, kuna jirta space-kii xorriyadeed ee diintu ogolayd laga dhigo mid diimeed oo masuuliyaddii qabri iyo qiyaamo isla aadka leh. Marka caado diimayntaas cusri iyo culays laga mudanaya na ka sii daran.

 Caadooyinka la diimeeyo way badan yihiin qof walba oo akhriya qoraalkanna tusaale ayuu ina ku biirin karaa, waana ka rajaynayaa in uu ina ku biiriyo, bal se aan hal anigu soo qaato.

 Maalin ayaan soo galnay aniga iyo dhalinyaro soomaali ah masaajid laba dabakh ka kooban dabakhiisa sare, waxaan ugu tagnay rag dhowr ah oo cibaadooyin kala duwan masjidka ku dhex gudanaya iyo gabadh gadaal fadhida oo iyana cibaadooyinkeeda halkeedaa ku wadata.

Waan is waydiinay waxa ay ka soo doontay masjidka waliba si inkiraad ku jirto?!, marna waan la yaabnay! Waxaan la yaabannahay in ay gabadh masjid cibaado usoo aado – waa masjid aan ragga iyo dumarka teed u kala xidhnayn, deel-qaaf diineed shay ah ayayna noola muuqatay marka dareenka arrintaas aan ka haysano la eego.

Marka aan u sii fiirsaday waxaan ogaaday in dareenkaygaasi uu caadaysan yahay anigu se aan diimaynayo. Inta badan safarada waxaan ku kulannaa hablo soomaaliyeed, waxaa dhacda in tuulo yar lagu tukado, masaajid biyo leh cibaada na u diyaarsan uu ku yaal, bal se xaafadaha ay ku adag tahay biyaha lala isticmaalayo (weeso bixin) ama ba ay ku adag tahay habla badan oo wada socda in ay salliyo iyo soodhayn siiyaan, marka aad ku dhahdid masjidka maad ku tukataan masaajid ayaaba halkan ahe fal-celiska dadka qaarki waxay ba la tahay in aad munkar amraysid. Masjid aan kala xidhnayn in lagu tukado rag iyo dumar waa shay caadi ah oo diintu diidanayn laakiin dhaqan soomaaliga kuma habboona hadduusan ba ku xarrimnayn, taasi dhib ma lahaateene waynu diimaynaa.

Kuwa dumarka sida khaldan diinta ugu fasira ma nusqaan ay u maleynayaan bay ka baarayaan mise dan kalay leeyihiin?!


 

Facebook Comments Box

Continue Reading

Diinta Islaamka

Kuwa dumarka sida khaldan diinta ugu fasira ma nusqaan ay u maleynayaan bay ka baarayaan mise dan kalay leeyihiin?!

Published

on


 “من ضلع أعوج”(1)

Horta kuwa dumarka sida khaldan diinta ugu fasira ma nusqaan ay u maleynayaan bay ka baarayaan mise dan kalay leeyihiin?!

Waa su’aasha aan isweydiiyo mar walba oo aan arko qaarka nusuusta dumarka ka hadasha un qalloociya fasirkooda kuwa ragga ka hadlana aan soo qaadin ba!!

Ragga waxaa laga abuuray ciid/dhoobo, dumarka na qeyb kamid ah jirka aadane sharfan oo malaa’ig u sujuuday. Haddaba keebaa labada abuurid yasan haddii sheekada fasirkeedu yasniin yahay?!

Kuwa fasirka nusuusta diinta xumeeya maxay u dhihi waayeen diintu ragga way yastay oo ciid baa laga abuuray bay tidhi oo waa in dulmiga laga dulqaadaa, bal se taa badalkeeda ay dumarka ugu meeraystaan oo u dhahaan diintu dumarka way yastay oo waxay sheegtay in feer qalloocan laga abuuray?! Feertu saw aadane ciidda ka sharaf badan kamid maaha?!

Midda kale yaa yidhi qallooca feertu waa ceeb?! Feertu qallooceeda ayayba shaqadeeda ku qabsataa. Waa tan feereheenu wada qalloocan yihiine wali ma aragtay qof leh halla ii toosiyo feeraha?! Feertu qallooceeda ayay ku samaysaa saabka quruxda badan ee labada dhinac ka kooban, feeruhu qalloocooda ayay ku daboolaan wadnaha oo difaac ugu yihiin!.

Midda kale qallooc iyo toosnaantu waa laba astaan oo marka ashyaada caadiga ah loo isticmaalayo aan xidhiidh la lahayn amaanta iyo ceebta midna. Marka wax la dhisayo boosna shay qallooca ayaa lagu dhisaa, boosna shay toosan, meesha shay qallooca uu galayo mid toosan ma badali karo, marka qallooca iyo toosnaanta ashyaadu waa mid dabiici ah oo mid walba uu booskiisa ku habboon jiritaanka ku leeyahay, ee astaan ceebeed iyo astaan amaaneed midna ma aha. Cilmiga handasada xariiqda toosan iyo xagluhu ma kala fadli badna ee mid walba booskiisa oo midka kale badali karin ayuu leeyahay.

Kulli nusuusta hablaha lagu wareeriyo waa wada noocaa, marka aad caqli fiyow ku eegto wax iin ah maleh, bal se dad dan leh ayaa laxan gaar ah saarta. Midda kale nusuusta ragga ka hadasha ma qalloociyaane maxay midda dumarka ka hadasha u qalloociyaan?! Bal adba is weydii?!

Marka caalamka siyaasadda la joogo waxaa caado ah in siyaasiga mucaaradka ah uu ku dadaalo midka uu mucaaradka ku yahay hadalkiisa in uu u rogo si walba oo tabnaan ah oo uu u rogi karo, si uu u xaqiijiyo hadafkiisa mucaaradnimo. Diintu uma baahna caqli mucaarad in lagu akhriyee waxay u baahan tahay caqli aadane oo fikiraya in lagu akhriyo. Haddaba mushkiladdu diinta ma aha ee waa caqliga akhrinaya noocaddiisa!.


 

Facebook Comments Box

Continue Reading

Diinta Islaamka

Faransiiska: Wuxuu ardaydiisa tusiyey sawir laga sameeyey Nabi Muxamed NNKH asigana waa la gowracay

Published

on


Booliska dalka Faransiiska ayaa afar qof u soo xiray dilka macallin taariikhda dhiga oo xalay lagu gowracay meel u dhow magaalada Paris ee caasimadda dalkaasi. Booliska ayaa sheegaya in weerarkaasi ay rumeysan yihiin in uu ahaa aargoosi kaddib markii macallinkaasi uu ardaydiisa u soo bandhigay sawir gacmeed la sheegay in laga sameeyay Nabi Muxammad naxariis iyo nabad-gelyo korkiisa ha ahaatee.

Ninka weerarka geystay ayaa markii dambe waxaa toogasho ku dilay booliska.

Booliska ayaa xalay baaritaan ku sameeyay hooyga ninka looga shakiyay weerarka waxaana xabsiga loo taxaabay 4 qof oo la sheegay iney xiriir dhow la leeyihiin 18-jirka la aamnisan yahay inuu ku dhashay dalkaasi Ruushka.

Weerarkan oo aad looga hadal hayo faransiiska ayaa la sheegay inuu ka dhashay cashar ku saabsan sawir gacmeedyo muran badan dhaliyay oo laga sameeyay Nabi Muxamed NNK. Macallinka ayaa la sheegay in ardayda Muslimiinta ah uu ka codsaday iney fasalka ka baxaan markii uu ardayda kale tusayay sawir gacmeedyada.

Madaxweynaha Faransiiska Emmanuel Macron ayaa dilka macallinka oo ka dhacay waqooyi-bari ee magaalada Paris ku tilmaamay weerar argagixiso. Macron ayaa sheegay in macallinka oo aan weli la sheegin magaciisa loo dilay sababo la xiriira xoriyatul qowlka.

Madaxweyne Macron oo booqday goobta ayaa macallimiinta u ballan qaaday in naftooda uu dalka difaacayo. Dhanka kale Macron ayaa midnimo ku baaqay, waxa uuna sheegay in marnaba aysan argagixisada ka guleysanayn oo aysan kala qoqobi Karin dadka faransiiska.

Madaxweynaha Faransiiska Emmnauel Macron ayaa si cad ah u caddaystay inuu islaamka ka hortagaayo asigoo qudbadiisa uu jeediyey bishaan 4 oktoobar shaaca kaga qaaday qorshe uu ku doonayo inuu ku meel mariyo sharci adag oo uu sheegay inuu ku xakameynayo waxa uu ugu yeeshay “Muslimiinta gooni u goosadka ah” si uu u difaaco mabaadiida cilmaaniga.

Qorshaha uu madaxweynaha damacsan yahay ayuu ku sheegay iney ka mid yihiin dugsiyada waxbarashada ee ay muslimiinta leeyihiin oo gacan bir ah lagu qabto iyo in la xakameeyo lacagaha dibadaha ka yimaadda ee masaajidda lagu dhiso. Balse hadalka ka soo yeeray madaxweynaha waxaa si weyn u cambaareeyey dadka u dhaqdhaqaaqa xuquuqda muslimka iyaga oo hadalkiisa ku tilmaamay inuu doonayo muslimiinta inuu ku cabburiyo dalka Faransiiska.

Mabaadiida adag ee dalka Faransiiska oo cilmaaniyadda ama laïcité, ku dhisan sharciga wuxuu kala soocayaa dowladda iyo hay’adaha diiniga ah. Fikraddaa ayaana dhigaya dadyowga diimaha iyo caqiidooyinka kala duwan aaminsan iney sharciga hortiisa ka siman yihiin.

Ninka looga shakisan yahay inuu weerarka geeystay ayaa waxaa toogtay booliska. Waxaana la soo weriyay inuu yahay 18 jir ku dhashay dalkaasi Ruushka. Waxaana haatan baaritaanka kiiskan la wareegay dacwad oogeyaal qaabilsan la dagaallanka argagixisada.

Qaabkee ayaa loo gowracay macallinka?

Nin watay mindi weyn ayaa macallinka ku weeraray waddo ku taal xaafad lagu magacaabo Conflans-Sainte-Honorine, isagoona madaxa ka jaray. Ilo booliis ayaa sheegay in markhaatiyaashu ay maqleen qofka weerarka gaystay oo ku dhawaaqaya “Allahu Akbar”, ama “Ilaahay ayaa weyn”, sida ay ku warantay wakaaladda wararka ee Reuters.

Qofka weerarka gaystay ayaa markiiba cararay, laakiin bilayska maxalliga ah oo ay ku wargeliyeen dadwaynuhu ayaa durbadiiba soo gaaray goobta. Saraakiisha ayaa ninkan kaga hortagey degmada u dhow ee Éragny. Waxayna u sheegeen inuu is dhiibo balse waxaa la sheegay badalkii taas inuu u hanjabay booliska taas ayaana horseedday iney toogtaan.

Dalka Faransiiaka ayaa lagu tilmaamaa inuu yahay dal ku yaalla galbeedka Yurub oo ay ku nool yihiin muslimiinta ugu badan. Cabashooyin badan oo muslimiinta ku aaddan oo ay soo jeedinayaan cilmaaniyiinta ayaa waxay mas’uuliyiinta dowladda kaga codsadaan inay si gaar ah u beegsadaan arrimaha muslimiinta sida mamnuucidda xijaabka.

“Diinta Islaamka dunida oo dhan ayey maanta dhibaata ku tahay, mana dooneyno iney taa dalkeenna ku aragno” ayuu yiri Madaxweyne Macron.

Tallaabbooyinka uu madaxweyne Macron la damacsan yahay muslimiinta Faransiiska waxaa la filayaa dabayaaqada sanadkan inuu baarlamaanka dalkaasi horgeeyo. 

Tallaabbooyinka uu Macron damacsan yahay inuu qaado waxaa ka mid ah:

  • In si adag loola socdo ururrada isboortiga iyo ururrada kale ee ay bulshooyinka isugu yimaadaan oo looga mid dhigo barashada islaamiyiinta
  • Joojinta nidaamyada imaamyada ee meela ka baxsan Faransiiska waxbarasha u aado
  • Kormeerka iyo dabagalka dhaqaalaha masaajidda soo galo ama lagu maalgeliyo
  • In la xaddido waxbarashada guriyaha lagu dhigto iwm

Madaxweyne Maccron waxaa kale uu sheegay Faransiiska inuu waxbadan ka qabanayo arrimaha dhaqaalaha iyo arrimaha bulshada ee dadka soo galootiga ah, wuxuuna intaa ku daray iney xagjiriintu ay buuxiyeen fursadihi jiray.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Diinta Islaamka

Maxay Dad Badan oo Masiixiyiin Ah ay Usoo Galayaan Diinta Islaamka?

Published

on


Waxaa xaqiiqo ah in Islaamku si xawli ah ugu koraayo reer galbeedka. Dalka Mareykanka oo keliya tirada muslimiintu si aad ah ayey kor ugu kacday, laga bilaabo qiyaastii 10,000 sanadkii 1900 ilaa 3 milyan ama in ka badan sanadkii 1991 (masuuliyiinta qaar waxay dhahaan 4.5 milyan). Inta badan kobocaani waxaa sabab u ah soogalootiga dhowaan tagay Mareykanka iyo heerka dhalmada ee Muslimiinta (5 carruur ah qoyskiiba celcelis ahaan).

Wali, tirada dadka soo galaya diinta Islaamka waa kuwo aad u tiro badan. Mareykanka dhexdiisa, badidoodu waa Afrikaan-Mareykan (seddex meelood meel dhammaan muslimiinta sida ay qabaan mas’uuliyiinta badankood).

Maxaa dadka ku dhiirrigelinaya inay u soo jeestaan diinta Islaamka?

Maqaal ku qornaa diinta kiristaanka oo la qoray (Agoosto 20,1990) ayaa soo warisay in gudaha Mareykanka, celceliska da’da kuwa soo galaya diinta Islaamka (31) ay qiyaastii labo jeer ka badan tahay marka loo fiiriyo diinta Masiixiga (da’da 16). Maqaalkaan waxaa lagu taxay 5 sababood oo muhiim ah oo loo bixiyey Muslim noqoshada: Caqiidada Islaamku waa mid fudud oo caqli gal ah, dadka rumaysan diinta Islaamka oo dhami waa ay siman yihiin, waa diin “wax ku ool ah”. 

Sawirka waa Keydka Everett Collection: Muslimiinta Madow waxay hor fariisteen dhismaha maxkamadaha dambiyada ee New York halkaasoo ay ahayd in laba xubnood oo ka tirsan Ururka Islaamiga ah ee Islaamiga ah lagu maxkamadeeyo Eedaysanayaashu waxay iibinayeen wargeysyada Nation of Islam, bishii Diseembar 25, 1963

Muslim Mareykan ah oo laga wareystay buug dhowaan si cadaalad ah u soo baxay (Deriska: Muslimiinta Waqooyiga Ameerika. Saxafiyiinta, 1989) (Neighbors: Muslims in North America. Friendship Press, 1989) wuxuu bixiyay sababahan soo socda markii la weydiiyay sababta ay Afrikaanka Mareykanka ah ugu soo jeesanayaan Islaamka. Wuxuu yiri “Marka ugu horeysa liiskiisa waa cunsuriyada kaniisada ka jirta. Takoorka aan dareemeyno ayaa naga dhigaya Islaamka mid soo jiidasho leh maxaa yeelay waa hab lagu diido dhaqanka aan na yeelan doonin.

Marka la fiiriyo cilmiga bulshada waxaan u maleynayaa in mid ka mid ah sababaha ay dad badan oo Afrikaan Mareykan ah ay u aadaan diinta Islaamka kana soo horjeedaan diinta kiristaanka – inbadan oo naga mid ahna waxaa lagu barbaariyay diinta masiixiga – in dadka waxyaalahan nagu sameynaya ay sidoo kale yihiin dad kiristaan ah.”

Sababta labaad ee uu bixiyay ayaa ah, “waxaan aaminsanahay, sidoo kale muhiim inay tahay badalida Anglo-Americans. Arrin kale – tanina waa qayb ka mid ah waxyaabihii igu soo jiitay Islaamka – waa jihaynta iyo anshaxa. Bulshadeenu waxay u kala daadsantahay edeb la’aan, gaar ahaan magaalada. Iyada oo loo marayo qaab-nololeedkeeda edbinta, dad badan Islaamku wuxuu umuuqdaa inuu u ballan qaadayo ballanqaad ah inuu ka caawin doono inay noloshooda dib ugu soo celiyaan si habsami leh.

Ugu dambeyntiina, waxaa jira qodob saddexaad oo aan qofna weligiis si cad u sheegi doonin, sababo jira awgood, laakiin taas, waxaan aaminsanahay, inay haddana muhiim tahay. Tani waa xaqiiqda ah in Islaamku bixinayo waayo-aragnimo beddelaad iyo fursad uu qofka ku helo naftiisa si habsami leh, iyada oo aan loo baahnayn in la qirto kuwa dembiga iyo baahida badbaadada. Xaqiiqdii, diinta islaamku waxay samaysaa qodob aad u beeninaya xaqiiqooyinkan. Waxay u sheegaysaa dadka inaysan u baahnayn badbaado; waxa kaliya ee ay u baahan yihiin waa inay raacaan “hanuuninta” sharciga Ilaah. Taasi waa wax ninka dabiiciga ahi jecel yahay inuu maqlo.”

Waxaa jira sababo badan oo dadka madow ee Mareykanka ah ay u go’aansadaan inay galaan diinta Islaamka, Tusaalle ahaan, Malcolm X inta uusan muslin noqon, wuxuu galay, hadana ka baxay xabsiga, wuu xaday (tuugo-nimo), wuxuu iibiyay xashiish. Kadib markuu ku biiray Nation Of Islam ‘Umada islaamka’ oo uu raacay waxbarista Eliiyaah Muxammad, Malcolm wuxuu ahaa nin cusub oo xor ka ah caqabadaha dabinada bulshada).

Aragtida dadka qaarkood, kuwa ku soo biiray diinta Islaamka waxay qiimeyn karaan in quraanka kariimka ah uu leeyahay qaab fahan qurxoon oo ummada Illaahay loogu talagalay, in dhaqamada soo jireenka ah ee diintu ay ka fiicnaan karto, ama laga yaabo inay ujeedkoodu ahaa inay muujiyaan jacayl shuruud la’aan ah.

“Yoolka guud ee ay 22da Milyan ee Afro-Maraykanka ahi rabaan waa in binu’aadam ahaan loo xushmeeyo, ILLAAH wuxuu siiyey xuquuqda in ay binu’aadam ahaadaan, ujeedkeennu waa in aan soo dhacsano xuquuqdeenii binu’aadamnimo ee ay Maraykanku noo diideen, marnaba ma heli karno xuquuq muwaadin illaa marka hore naloo soo celiyo xuquuqdii binu’aadamnimo ee illaahay na siiyey, waligeedna naloo aqoonsan maayo muwaadiniin, illaa marka hore naloo aqoonsado binu’aadam.” – Waa hadalkii murtida lahaa ee Malcolm X

Umada islaamka (NOI) wuxuu ahaa dhaqdhaqaaq siyaasadeed iyo mid diimeed oo Afrikaan Mareykan ah, oo lagu aasaasay magalaada Detroit, Michigan, ee dalka Mareykanka, oo uu aasaasay Wallace Fard Maxamed July 4, 1930. Hadafyadeeda la sheegay ayaa ah in la wanaajiyo ruuxda, maskaxda, bulshada, iyo xaaladda dhaqaale ee Afrikaanka Mareykanka.

Sababaha kale ee jira waa kuwa iska cad: sababtoo ah saameynta shaqsiyaad caan ah sida Elijah Maxamed, Malcolm X, Louis Farrakhan, Maxamed Cali, Naim Akbar, Mike Tyson oo wada muslimay. Wax badan kama aqaan Nation Of Islam, laakiin waxay u muuqataa in waxbarista Elijah Maxamed ay saameyn weyn ku yeelatay dadka madow ee Mareykanka gaar ahaan, Maxamed Ali, Farrakhan, Malcolm iyo kuwa kale.

Maxamed Cali kalaay magaciisa iyo sharaftiisa uu ku dhex leeyahay bulshada Mareykanka waxay keeni kartaa inuu kusoo jiido dadyow badan gaar ahaan madowga Mareykanka. Maxamed Cali (1942-2016) wuxuu ahaa feeryahan caan ah oo u dhashay dalka Maraykan. Maxamed Cali ayaa taariiikhdu markay aheyd 17. Janaayo 1942 ku dhashay magaalada Louisville ee gobolka Kentucky oo ku yaal Koonfurta Mareykanka. Kalaay oo ka dhashay qoys heysta Diinta Masiixiga (Baptism) ayaa waxay waalidkiisu ugu wan qaleen magaca Cassius Marcellus Clay jr.

Maxamed Cali waxa uu ku guulaystay Tartanka Feerka Miisaanka Culus tiro ka sadex jeer ah. Sidoo kale waxuu muddada 20-ka sanno ah ee uu ku dhex jiray Cayaaraha Feerka ku guuleystay inuu noqdo Horyaalka Adduunka sanadaha 1964, 1974 iyo 1978. Sanadkii 1999 ayaa Kalaay loo aqoonsaday inuu yahay ciyaaryahankii ugu wanaagsanaa ee Caalamka soo mara Qarniga 20aad.

Dhaqdhaqaaqa Xuquuqda Madaniga ee sanadihii 1950-meeyadii iyo 1960-kii ayaa ku yimid baahida iyo rabitaanka sinnaanta iyo xorriyadda Afrikaanka Mareykanka iyo dadka kale ee midabada kale leh.

Dhaqdhaqaaqa xuquuqda madaniga wuxuu ahaa halgan loogu jiro cadaalada bulshada taasoo inta badan dhacday intii u dhaxeysay sanadihii 1950-meeyadii iyo 1960-yadii dadka madow ee Mareykanka ah si ay u helaan xuquuq u wada siman sharciga Mareykanka.

Dhaqdhaqaaqani wuxuu xididdadiisa ku lahaa dadaaladii qarniyadii dheeraa ee addoomada Afrikaanka iyo faracyadooda si ay uga hortagaan caburinta jinsiyadaha, isla markaana u baabi’iyaan hay’addaha addoonsiga.

Diinta Islaamku had iyo jeer waxay soo jiidataa dadka nooc kasta ha ahaadeene ilaa maalintii uu nebi Muxamed NNKH bilaabay inuu dadka ku casuumo. Maaddaama soogalootiga Mareykanka ka yimid dunida Muslimka ay bilaabeen inay yimaadaan Mareykanka tiro aad u badan tan iyo bilowgii qarnigii, waxay la yimaadeen farriinta Islaamka oo ay la wadaagaan muwaadiniintooda kale.

Dad badan oo Mareykan ah ayaa si dhakhso leh u aqoonsaday Islaamka iyo farriinta Quraanka Kariimka ah. Tan iyo waagaas, Mareykanka dad badan ayaa islaamay.

Facebook Comments Box

Continue Reading
Advertisement Somalism>
Sirdoonka & Militariga17 hours ago

Xog cusub: Maxay dhalinyarada Soomaalida ugu biiraan Al-shabaab?

Yurub3 days ago

Yurub oo mamnuucday iibsiga naaftada Ruushka iyo badeecado kale

Siyaasadda Soomaaliya3 days ago

Maxaad kala socotaa waxa ka socda magaalada Laascaanood? – Xog iyo taariikh kooban

Siyaasadda Soomaaliya3 days ago

Ugu yaraan 34 qof ayaa ku dhintay dagaal ka dhacay Laascaanood, sida uu sheegay isbitaalka Laascaanood

WARBAAHINTA3 days ago

Dhimashada ayaa gaartay 1,651 kadib dhulgariir cabirkiisa lagu qiyaasay 7.7 oo ka dhacay Turkiga iyo Suuriya

Dhaqan, Af, iyo Taariikhda4 days ago

Madaxweynihii hore ee Bakistaan Pervez Musharaf oo geeriyooday – Taariikh nolloleedkiisa oo kooban

Gumeysi iyo isir sifeyn2 weeks ago

Dowladda Israa’iil ayaa kordhisay tirada dadka Yuhuuda ah ee la dejinayo Daanta Galbeed

WARBAAHINTA2 weeks ago

X. A. Dibedda ee Maraykanka, Antony Blinken, oo booqan doona Bariga Dhexe iyadoo ay sii xoogaysanayso xiisadda u dhaxaysa Israa’iil iyo Falastiin

Diblomaasiyadda & Dunidda2 weeks ago

Wadahadallada saddex geesoodka ah ee NATO ayaa dib loo dhigay iyadoo Sweden ay ku baaqday in dib loo bilaabo wadahadalka

WARBAAHINTA2 weeks ago

Dokumentiyo sirta ah oo laga helay guriga madaxweyne kuxigeenkii hore ee Mareykanka Mike Pence – kadib markii uu dafiray inuu haayo warqado sir ah

Siyaasadda Soomaaliya3 weeks ago

Maxay Falanqeeyayaasha ka yiraahdeen guulaha ay gaareen ciidamada Dowladda Soomaaliya?

Siyaasadda Soomaaliya3 weeks ago

Xagjiriinta Al-Shabaab oo weeraray Galcad iyo dagaal culus oo ka dhacay

Bariga dhexe3 weeks ago

Booliiska Israa’iil ayaa ka hor istaagay safiirka Urdun inuu galo magaalada Al-Aqsa, taasoo dhalisay shil diblomaasiyadeed

WARBAAHINTA3 weeks ago

Sanduuqa Lacagta Adduunka waxay ka digaysaa khatar hor leh ee dhaqaalaha adduunka

Diblomaasiyadda & Dunidda3 weeks ago

Buundo diblomaasiyadeed: Cilaaqaadka Cumaan iyo Iiraan

Bariga dhexe4 weeks ago

1 qof oo dil ah, 7 Falastiiniyiin ah ayay Israa’iil ku dhaawacday shilal ka dhacay Daanta Galbeed

Afrika4 weeks ago

Qarax ka dhacay Kenya oo lagu tuhmayo Al-Shabaab oo afar qof ku dhintay

Diblomaasiyadda & Dunidda4 weeks ago

Ruushka iyo Yukrayn ayaa ku heshiiyey is dhaafsiga maxaabiista inta lagu guda jiro wadahadalada u baahan ah ee Ankara

Afrika4 weeks ago

Maxaa laga filan karaa hub ka-dhigista mucaaradka TPLF ee Itoobiya oo billaabatay?

Bariga dhexe1 month ago

Israa’iil ayaa booliiska ku amartay in calanka Falastiin laga saaro goobaha caamka ah

Yurub1 month ago

Baarlamanka Yurub oo soo faro-geliyey kiiska nin Soomaali ah oo xukun adag lagu riday – sababta maxay ahayd?

Bariga dhexe1 month ago

Dowladda Imaaraatka oo sheegay inay iskuullada ku dhigi doonaan xasuuqii Holocaust ee Yuhuudda

Siyaasadda Soomaaliya1 month ago

Duuliyihii ugu dambeeyay ee diyaaradii Somali Airline oo u geeriyooday – Illaahay ha u naxariisto

Siyaasadda Soomaaliya1 month ago

Aniga ma ahane madaxdii horoo dhan waa ku darsan jirtay dhibna la ahayn – ayuu yiri Deni

Bariga dhexe1 month ago

Israa’iiliyiinta oo mudaaharaad ka dhigay xukuumadda cusub ee Netanyahu

Sirdoonka & Militariga1 month ago

Israa’iil ayaa laga yaabaa inay weerarto Iiraan – wasiirka gaashaandhigga

Sirdoonka & Militariga1 month ago

Hogaamiyaha Kuuriyada Waqooyi ayaa dajiyay yoolal cusub oo militari ah sanadka 2023

WARBAAHINTA1 month ago

Pele: Xiddigii ugu horreeyay ee kubbadda cagta oo geeriyooday

Yurub1 month ago

Maxaa ka dambeeya xiisadda ka soo cusboonaatay Seerbiya iyo Kosovo?

Siyaasadda Soomaaliya1 month ago

Waa maxay ujeedka Shirka Golaha Wadatashiga Qaran ee ka furmay Muqdisho?

Siyaasadda Soomaaliya1 month ago

Ururka Al-Shabaab oo xayiraad ku soo rogay mid ka mida shirkadaha isgaarsiinta Soomaaliya

Siyaasadda Soomaaliya2 months ago

Xisbiga Qaransoor ayaa war saxafadeed kasoo saaray dagaalka Baydhabo

Maalgelinta & Maaliyadda2 months ago

Sanduuqa hantida qaranka Norway ayaa ka fiirsanaya inuu dib u eegis ku sameeyo maalgashiga ay ku sameynayaan Israa’iil

WARBAAHINTA2 months ago

“Qofkii geystay weerarkii Paris wuxuu lahaa taariikh rabshado ka dhan ah muhaajiriinta”

Yurub2 months ago

Fadeexadda Qadar: Fadeexadda la xiriirta Qadar ee ruxday Midowga Yurub

Afrika2 months ago

6 askari oo Jabuutiyaan ah oo afduub loo haystay ayaa lasii daayey

Sirdoonka & Militariga2 months ago

Ruushka: Gantaalada Patriot ee Maraykanka ma caawin doonaan soo afjarida colaadda Yukrayn

Afrika2 months ago

Erdogan: Senegal waxa ay go’aansatey in ay sii qoto dheerayso iskaashiga ay la leedahay Turkiga

Sirdoonka & Militariga2 months ago

Zelensky wuxuu ku eedeeyay Iiraan inay ka caawisay Ruushka ‘siyaasadda xasuuqa’ oo ka dhanka ah Yukrayn

Afrika2 months ago

Suudaan: Cumar Al-Bashiir oo qirtay in uu mas’uul ka ahaa afgambigii 1989-kii

Xul