Connect with us

Wararka

Sudani Noloshiisa Ku Qaata Daaweynta Jiirarka Iyo Masaska ITukesomalism.com

Published

on

Sheekadan ayaa ah midi ugu horreysay ee wax laga qoro gudaha Suudaan, dhakhtar daweeya xoolaha ayaa waxa uu ogaysiis ku bixiyey in xaruntiisa caafimaad ku daweyn doono jiirarka gaar ahaan nooca loo yaqaan Hamaster iyo masaska, waana arrin dad badan ka yaabisay oo aan hore loo maqal loona aqoonin gaar ahaan gudaha mujtamaca xanaaneeya eeyaha iyo bisadaha.

Cabaas Abuu Sin waxa uu ku takhasusay caalamka xayawaanada, waxa uuna xaruntiisa ku sameeyaa quudin iyo baaritaan uu xayawaanada uu u sameeyo, intaasina waxaa sii dheer inuu xayawaanada qaliimo u sameeyo guud ahaan, gaar ahaan jiirarka iyo masaska.

Cabaas ayaa hadalkiisa waxa uu ku daray inuu sameeyo qaliimo dhanka qurxinta xayaanada ah isaga oo markaasi u sameeya qaliimada ugu casrisan, sidoo kalana uu ku hayo xaruuntiisa labis khaas ah oo markaasi loogu tala galay eeyaha iyo bisadaha. Sidoo kale waxa uu sheegay in xaruntiisa ay bixiso daawooyin ka hor tag ah iyo fitamiino xoojiya murqaha iyo lafaha xayawaanada, intaasina waxaa sii dheer adeeg baaritaan in xawaanka uur leeyahay iyo in kale haddii uu doono mulkiilaha xayawaanka.

Maxamed Cali Juxaa

mjuxxa@gmail.com

 

Facebook Comments Box

Waa qoraa ka tirsan Somalism. Wuxuu wax ka qoraa arrimaha bulshada, siyaasadda iyo guud ahaan qaababka loo dhiiro geliyo nolosha. Qoraaga waa qoraa waayo aragnimo dheer ka haysta xagga shaqooyinka wariye nimada. Waa qoraa aqqoon dheeraad leh u leh cilmiga bulshada. Wuxuu shahaadada jaamacadeed ee Bachelor Degree ka haystaa Cilmiga Bulshada.

Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Wararka

Soomaali ku guulaystay Abaalmarinta Qaramada Midoobay

Cabdullaahi Mire waxa uu sheegay in muddo laba sano ah uu dib u dajin ka helay Norway, balse uu dib ugu laabtay Dhadhaab, oo aanu ahayn nin qariib ah, si uu u caawiyo. “Waxaan lahaa hammi ah inaan u adeego bulshadayda taasoo igu soo celisay xerada,” ayuu yidhi.

Published

on

Sawir gacmeedkan oo la qaaday 8-dii Nofeembar, 2023, ayaa muujinaya Cabdullaahi Mire, oo ku guuleystay abaal marinta sharafta leh ee hey’adda qaxootiga u qaabilsan Qaramada Midoobay ee Nansen Award, oo sawir ka qaadaya mid ka mid ah maktabadihii uu ka hirgeliyay xerada qaxootiga Dhadhaab ee dalka Kenya. (Sawirka AFP/UNHCR)

Cabdullaahi Mire, oo 36 jir ah, ayaa loo aqoonsaday inuu 100,000 oo buug u keenay dadka ay isku dalka yihiin ee ku dhibaataysan xeryaha qaxootiga ee Kenya. Cabdullaahi Mire ayaa ku guulaysto abaal marinta qaaliga ah ee UNHCR Nansen Refugee Award.

“Sannadkii hore ee 2022-ka waxaa abaal-marintan ku guuleysatay Angela Merkel oo horay u ahaan jirtay Ra’iisal wasaaraha Jarmalka, maantana waxaa ka mid ah qof qaxooti ku ahaa xeradaasi Dhadhaab, cirka ma ahan mid xaddidan,” ayuu Mire u sheegay warbaahinta VOA-da.

Isagoo hadlayay ka hor ku dhawaaqista abaalmarinta, Madaxa ugu sareeya ee Qaxootiga ee Qaramada Midoobay Filippo Grandi ayaa ku sharfay Mire hadal uu ugu yeeray “caddayn nool oo ah in fikradaha wax-ka-beddelka ahi ay ka soo bixi karaan bulshooyinka barakacay.”

“Wuxuu muujiyay karti weyn xagga xoojinta tayada waxbarashada qaxootiga,” Grandi ayaa yiri.

Dagaal sokeeye ilaa xero qaxooti ilaa abaal-marin

Cabdullaahi Mire waxa uu ku dhashay Koonfurta Soomaaliya sanadkii 1987-kii, wuxuuna ku noolaa Dhadhaab sagaashamaadkii markaas oo qoyskiisu ay ka soo qaxeen magaalada Qoryooley ee gobolka Shabeellaha Hoose dagaaladii sokeeye ee Soomaaliya.

“Waxaan ka soo qaxnay degmada Qoryooley ee gobolka Shabeellaha Hoose 1991-kii aniga iyo hooyaday, waxaana ku soo koray oo aan ku noolaa xeryaha qaxootiga ee Dhadhaab muddo 23 sano ah,” ayuu Cabdullaahi Mire u sheegay laanta afka Soomaaliga ee VOA.

Xerada ku taal waqooyi bari Kenya ayaa maanta waxaa ku nool in ka badan 240,000 oo qaxooti ah, kuwaas oo intooda badan ka yimid Soomaaliya.

‘Adigaba daraad ayaad Dowlad calan leh haystay, maantana halka aan joogo dalxiis kuma keenin’

Cabdullaahi Mire waxa uu dhameystay waxbarashadii dugsiga hoose iyo sare isagoo ku sugnaa xerada, ka dibna waxa uu qaatay shahaadada xiriirka dadweynaha iyo saxaafadda.

“Caqabado badan oo aan la kulmay caawinta iyo dhiirigelinta hooyaday, waxaan ugu dambayntii 2013 ka qalin jabiyay shahaadada saxaafadda iyo xiriirka dadweynaha Jaamacadda Kenyatta ee dalka Kenya, si aan cod ugu noqdo shacabkayga nugul,” ayuu yiri Cabdullaahi Mire.

Isagoo shahaadadiisa qaatay, wuxuu markaas uga soo shaqeeyay hay’adda socdaalka ee Qaramada Midoobay ee Muqdisho iyo magaalooyinka Baydhabo iyo Kismaayo ee koonfurta Soomaaliya.

Carruurnimadiisii Dhadhaab iyo waayo-aragnimadii xirfadeed ee xigtay ayaa ka dhigtay inuu garwaaqsado muhiimada waxbarashadiisa, wuxuuna ugu dambeyntii u huray noloshiisa xirfadeed inuu caawiyo dadka kale ee qaxootiga ah.

Horraantii 2018, wuxuu aasaasay urur lagu magacaabo Xarunta Waxbarashada Dhallinyarada Qaxootiga. Ururku waxa uu shaqaalaysiiyaa laba shaqaale oo buuxa iyo lix mutadawiciin ah waxana uu diiradda saaraa waxbarashada qaxootiga iyo horumarinta dhalinyarada.

Cabdullaahi Mire waxa uu sheegay in muddo laba sano ah uu dib u dajin ka helay Norway, balse uu dib ugu laabtay Dhadhaab, oo aanu ahayn nin qariib ah, si uu u caawiyo.

“Waxaan lahaa hammi ah inaan u adeego bulshadayda taasoo igu soo celisay xerada,” ayuu yidhi.

Gabar da’yar oo xerada ku baratay daawada ayaa ku dhiira galisay inuu buugaag u ururiyo qaxootiga, ayuu yiri.

“Intii lagu guda jiray mid ka mid ah booqashooyinka joogtada ah ee aan dib ugu soo laabtay xerada, ayaa waxaa ii timid gabar yar oo qaxooti ah oo ajnabi ah, oo iga codsatay haddii aan buug caafimaad ka soo diri karo Nayroobi,” Cabdullaahi Mire ayaa yiri. “Waxay ii sheegtay in ilaa 20 gabdhood ay caadiyan wadaageen hal buug oo bayoloji ah. Taasi waxay igu dhiirigelisay in aan baraha bulshada u isticmaalo ololaha buug-ururinta iyo deeqaha ilaa aan gaarno 100,000 oo buug.

Cabdullaahi Mire ma ahan qofka Soomaaliga ah ee ku guuleystay abaalmarinta Nansen Refugee Award, oo loogu magac daray sahamiyaha, saynisyahanka, diblomaasiga iyo bini’aadantinimada Fridtjof Nansen. Abaalmarinta 2012 waxaa la siiyay Xaawo Aadan Maxamed oo ku mutaysatay shaqada gaarka ah ee ay u qabto qaxootiga iyo barakacayaasha Soomaaliya ee gabdhaha iyo haweenka.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Wararka

Ciidamada Badda Mareykanka ayaa gacanta ku dhigay weeraryahano haystay markab lala xiriirinayo Israa’iil

Kooxda weerarka fulisay ayaa la wareegay beerta dhexe ee calanka Liberiya, oo ay maamusho Zodiac Maritime, oo ku taal gacanka Cadmeed, shirkadda, sida ay sheegtay ciidamada Maraykanka iyo Ingiriiska iyo shirkadda sirdoonka gaarka ah ee Ambrey.

Published

on


Dabley hubaysan ayaa gacanta ku dhigay oo markii dambe sii daayay markab lala xiriirinayo Israa’iil oo marayay meel ka baxsan xeebaha Yemen Axaddii ka hor inta aysan gacanta ku dhigin ciidamada badda ee Mareykanka, sida ay saraakiishu sheegeen.

Labo gantaal oo Balaastik ah oo laga soo riday Xuutiyiinta Yemen oo ay maamulaan ayaa markaasi ku dhacay meel u dhow markab dagaal oo Maraykanku leeyahay oo marayey gacanka Cadmeed, taas oo sare u sii qaadeysa tirada weerarada maraakiibta oo xiriir la leh dagaalka Israa’iil iyo Xamaas.

Dowladda Yemen ee caalamku aqoonsan yahay ayaa weerarkan ku eedaysay fallaagada Xuutiyiinta ee ay Iiraan taageerto, inkastoo fallaagada gacanta ku haysa caasimadda Sanca aysan aqoonsanayn qabsashada iyo weerarka gantaallada.

Kooxda weerarka fulisay ayaa la wareegay beerta dhexe ee calanka Liberiya, oo ay maamusho Zodiac Maritime, oo ku taal gacanka Cadmeed, shirkadda, sida ay sheegtay ciidamada Maraykanka iyo Ingiriiska iyo shirkadda sirdoonka gaarka ah ee Ambrey.

Subaxnimadii Isniinta, Zodiac wuxuu sheegay in markabka sidday fosfooraska acid iyo shaqaalaheeda oo ka kooban 22 badmaax oo u kala dhashay Bulgariya, Georgiya, India, Philippines, Ruushka, Turkiga iyo Vietnam “aan waxba gaarin.”

“Waxaan jeclaan lahayn inaan u mahadcelinno ciidamada isbahaysiga ee si dhaqso ah uga jawaabay, ilaalinta hantida aagga iyo ilaalinta sharciga caalamiga ah ee badaha,” ayay tiri shirkaddu.

Taliska dhexe ee ciidamada Maraykanka ayaa bayaan uu soo saaray subaxnimadii hore ee Isniintii ku sheegay in ciidamadooda oo uu ku jiro markabka burburiye ee Arleigh Burke-class USS Mason, ay ka jawaabeen qabashada markabka, waxayna ka dalbadeen dableyda hubaysan inay sii daayaan booyada.

“Kadib, shan qof oo hubaysan ayaa markabka ka dejiyay waxayna damceen inay ku baxsadaan doontii yarayd,” Taliska dhexe ayaa sidaas yidhi. “Mason-ku waxa uu daba galay weeraryahannadii taas oo keentay in ay is dhiibaan.”

Taliska dhexe ma sheegin raggan, balse waxay sheegeen in gantaal laga soo riday Yemen oo ay maamulaan Xuutiyiinta uu daba socday subaxnimadii hore ee Isniintii.

“Ganaalada waxay ku dhaceen gacanka Cadmeed qiyaastii toban mayl-badeed oo maraakiibta,” ayaa lagu yiri bayaanka. “USS Mason … waxa ay soo gabagabaysay jawaabteeda M/V Central Park wicis murugo leh wakhtiga gantaalku ridayay. Ma jiro wax khasaare ah ama dhaawac ah oo soo gaaray labada markab inta uu shilkani socday.”

Zodiac wuxuu ku tilmaamay markabka inuu yahay mid ay iska leedahay Clumvez Shipping Inc., inkastoo diiwaanada kale ay si toos ah ula xiriiraan Zodiac inuu yahay milkiilaha. Zodiac Maritime ee fadhigiisu yahay London waa qayb ka mid ah kooxda Zodiac ee bilyaneer Israel Eyal Ofer. Diiwaanada shirkadaha Britishka waxay ku taxan yihiin laba nin oo leh magaca dambe Ofer oo ah agaasime hadda ah iyo agaasimihii hore ee Clumvez Shipping, oo uu ku jiro Daniel Guy Ofer, oo sidoo kale ah maamule Zodiac Maritime.

Dowladda Yemen ee uu caalamku aqoonsan yahay, oo fadhigeedu yahay magaalada Cadan ee u dhow, ayaa ku eedaysay fallaagada qabsashada, sida ay baahisay wakaaladda wararka ee ay dowladdu maamusho.

“Dowladda Yemen waxay dib u soo cusbooneysiisay cambaareynteeda falalka burcad-badeednimada badda ee ay fuliyaan maleeshiyada argagixisada ah ee Xuuthiyiinta oo taageero ka helaya taliska Iran, kaasoo uu ugu dambeeyay afduubkii beerta Central” ayaa lagu yiri bayaanka.

Weerarka ayaa ka dhacay qeyb ka mid ah gacanka cadmeed oo aragti ahaan ay gacanta ku hayaan ciidamada dowladda oo si cadaalad ah uga fog dhulka ay Xuutiyiinta ka maamulaan dalkaasi. Burcadbadeeda Soomaalida ayaan la ogeyn inay ka howlgalaan deegaankaas.

Zodiac Maritime ayaa horay loo beegsaday iyada oo uu jiro dagaal sanado badan hareeyay oo u dhexeeya Iran iyo Israel. Sannadkii 2021-kii, diyaarad aan duuliye lahayn oo ay qiimeeyeen Maraykanka iyo waddamo kale oo reer galbeed ah oo ay Iran fulisay ayaa lagu dilay laba shaqaale ah oo saarnaa markabka shidaalka qaada ee Zodiac ee Mercer Street ee xeebta Cumaan.

Hawlgallada Ganacsiga Badaha ee Boqortooyada Ingiriiska, oo bixiya digniinaha badmaaxiinta Bariga Dhexe, ayaa hore u soo saartay digniin ku socota badmaaxiinta in “laba farshaxan oo madow iyo caddaan ah oo sidday siddeed qof oo ku labisan dharka ciidamada” lagu arkay aagga.

Dabley hubaysan ayaa gacanta ku dhigay oo markii dambe sii daayay markab lala xiriirinayo Israa’iil oo marayay meel ka baxsan xeebaha Yemen Axaddii ka hor inta aysan gacanta ku dhigin ciidamada badda ee Mareykanka, sida ay saraakiishu sheegeen.

Labo gantaal oo Balaastik ah oo laga soo riday Xuutiyiinta Yemen oo ay maamulaan ayaa markaasi ku dhacay meel u dhow markab dagaal oo Maraykanku leeyahay oo marayey gacanka Cadmeed, taas oo sare u sii qaadeysa tirada weerarada maraakiibta oo xiriir la leh dagaalka Israa’iil iyo Xamaas.

Dowladda Yemen ee caalamku aqoonsan yahay ayaa weerarkan ku eedaysay fallaagada Xuutiyiinta ee ay Iiraan taageerto, inkastoo fallaagada gacanta ku haysa caasimadda Sanca aysan aqoonsanayn qabsashada iyo weerarka gantaallada.

Kooxda weerarka fulisay ayaa la wareegay beerta dhexe ee calanka Liberiya, oo ay maamusho Zodiac Maritime, oo ku taal gacanka Cadmeed, shirkadda, sida ay sheegtay ciidamada Maraykanka iyo Ingiriiska iyo shirkadda sirdoonka gaarka ah ee Ambrey.

Subaxnimadii Isniinta, Zodiac wuxuu sheegay in markabka sidday fosfooraska acid iyo shaqaalaheeda oo ka kooban 22 badmaax oo u kala dhashay Bulgariya, Georgiya, India, Philippines, Ruushka, Turkiga iyo Vietnam “aan waxba gaarin.”

“Waxaan jeclaan lahayn inaan u mahadcelinno ciidamada isbahaysiga ee si dhaqso ah uga jawaabay, ilaalinta hantida aagga iyo ilaalinta sharciga caalamiga ah ee badaha,” ayay tiri shirkaddu.

Taliska dhexe ee ciidamada Maraykanka ayaa bayaan uu soo saaray subaxnimadii hore ee Isniintii ku sheegay in ciidamadooda oo uu ku jiro markabka burburiye ee Arleigh Burke-class USS Mason, ay ka jawaabeen qabashada markabka, waxayna ka dalbadeen dableyda hubaysan inay sii daayaan booyada.

“Kadib, shan qof oo hubaysan ayaa markabka ka dejiyay waxayna damceen inay ku baxsadaan doontii yarayd,” Taliska dhexe ayaa sidaas yidhi. “Mason-ku waxa uu daba galay weeraryahannadii taas oo keentay in ay is dhiibaan.”

Taliska dhexe ma sheegin raggan, balse waxay sheegeen in gantaal laga soo riday Yemen oo ay maamulaan Xuutiyiinta uu daba socday subaxnimadii hore ee Isniintii.

“Ganaalada waxay ku dhaceen gacanka Cadmeed qiyaastii toban mayl-badeed oo maraakiibta,” ayaa lagu yiri bayaanka. “USS Mason … waxa ay soo gabagabaysay jawaabteeda M/V Central Park wicis murugo leh wakhtiga gantaalku ridayay. Ma jiro wax khasaare ah ama dhaawac ah oo soo gaaray labada markab inta uu shilkani socday.”

Zodiac wuxuu ku tilmaamay markabka inuu yahay mid ay iska leedahay Clumvez Shipping Inc., inkastoo diiwaanada kale ay si toos ah ula xiriiraan Zodiac inuu yahay milkiilaha. Zodiac Maritime ee fadhigiisu yahay London waa qayb ka mid ah kooxda Zodiac ee bilyaneer Israel Eyal Ofer. Diiwaanada shirkadaha Britishka waxay ku taxan yihiin laba nin oo leh magaca dambe Ofer oo ah agaasime hadda ah iyo agaasimihii hore ee Clumvez Shipping, oo uu ku jiro Daniel Guy Ofer, oo sidoo kale ah maamule Zodiac Maritime.

Dowladda Yemen ee uu caalamku aqoonsan yahay, oo fadhigeedu yahay magaalada Cadan ee u dhow, ayaa ku eedaysay fallaagada qabsashada, sida ay baahisay wakaaladda wararka ee ay dowladdu maamusho.

“Dowladda Yemen waxay dib u soo cusbooneysiisay cambaareynteeda falalka burcad-badeednimada badda ee ay fuliyaan maleeshiyada argagixisada ah ee Xuuthiyiinta oo taageero ka helaya taliska Iran, kaasoo uu ugu dambeeyay afduubkii beerta Central” ayaa lagu yiri bayaanka.

Weerarka ayaa ka dhacay qeyb ka mid ah gacanka cadmeed oo aragti ahaan ay gacanta ku hayaan ciidamada dowladda oo si cadaalad ah uga fog dhulka ay Xuutiyiinta ka maamulaan dalkaasi. Burcadbadeeda Soomaalida ayaan la ogeyn inay ka howlgalaan deegaankaas.

Zodiac Maritime ayaa horay loo beegsaday iyada oo uu jiro dagaal sanado badan hareeyay oo u dhexeeya Iran iyo Israel. Sannadkii 2021-kii, diyaarad aan duuliye lahayn oo ay qiimeeyeen Maraykanka iyo waddamo kale oo reer galbeed ah oo ay Iran fulisay ayaa lagu dilay laba shaqaale ah oo saarnaa markabka shidaalka qaada ee Zodiac ee Mercer Street ee xeebta Cumaan. Hawlgallada Ganacsiga Badaha ee Boqortooyada Ingiriiska, oo bixiya digniinaha badmaaxiinta Bariga Dhexe, ayaa hore u soo saartay digniin ku socota badmaaxiinta in “laba farshaxan oo madow iyo caddaan ah oo sidday siddeed qof oo ku labisan dharka ciidamada” lagu arkay aagga.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Wararka

Diblomaasi.com waxay soo kordhisay qeyb WhatsApp Follow Channel ah ee aad kala socon karto qoraalada

Si’aad ula socoto Diblomaasi, waa inaad follow gareyso kanaalka Diblomaasi.com, RIIX halkaan, kadibna qeybta sare ee dhanka midig, waxaad RIIX-daa follow, si’aad noogu xirnaato.

Published

on


Diblomaasi.com ayaa soo kordhisay ama abuurtay qeyb WhatsApp Kanaal Follow ah, oo aad hadda kadib ka heli karto wararka, falanqeynta Siyaasadda Arrimaha Dibadda, wararka madaxa bannaan iyo ajendaha-dejinta wararka, falanqaynta siyaasadeed iyo faallooyinka fikirka-gaarka ah ee sida gaar ah loogu qoray/diyaariyey jiilka cusub ee aan ku daabacno boggeena.

WhatsApp ayaa soo bandhigtay channels iyo muuqaallo cusub oo u ogolaanaya dadka isticmaala inay la socdaan warbaahinada iwm, iyo cid kasta oo kale oo ay rabaan inay si toos ah uga helaan wararkooda.

Sebteembar 14, Meta waxa ay ku dhawaaqday in ay baahin doonto muuqaalka cusub ee kanaalada WhatsApp oo ka hawlgeli doonta in ka badan 150 wadan.

Maamulaha shirkada Meta Mark Zuckerberg ayaa sawir balaadhan ka bixiyay ujeedada aaladda markii uu bilaabay soo bandhigiddeeda iyada oo la wadaagay kanaalka uu isagu leeyahay ee app-ka.

Sida laga soo xigtay Tech Crunch, Zuckerberg wuxuu ku qoray Channel-kiisa cusub inuu ku faraxsan yahay inuu idin baro dhammaan kanaalada WhatsApp-ka, hab cusub oo gaar ah oo aad ku heli karto wararka iwm. Waxa aan bilaabayaa kanaalkan in aan la wadaago wararka Meta iyo wararka cusub. ”

Arrintaan cusub ayaa Diblomaasi.com u oggolaanaysa dadka ku xeran boggeena inay helaan hab kale oo ay si dhaqsi leh u heli karaan dhacdooyinka maalinlaha, toddabaadka iyo bilaha.

Si’aad ula socoto Diblomaasi, waa inaad follow gareyso kanaalka Diblomaasi.com, RIIX halkaan, kadibna qeybta sare ee dhanka midig, waxaad RIIX-daa follow, si’aad noogu xirnaato.

Markaad intaas tiraahdo waxaad marwalbo halkaas kala socon kartaa link-yada lasoo dhigo kadibna si toos ah ayaad u heli kartaa xogaha qoraallada Diblomaasi.com

 

Facebook Comments Box

Continue Reading

Wararka

Ku dhawaad 100 qof ayaa ku dhimatay Soomaaliya bishan Nofeember

Sida ay ku warrantay wakaaladda wararka Soomaaliya ee SONNA, Ku dhawaad 100 qof ayaa ku dhimatay Soomaaliya bishan Nofeember.

Published

on


Sida ay ku warrantay wakaaladda wararka Soomaaliya ee SONNA, dadka ku dhintay fatahaadda wabiyada iyo daadadki ka dhashay roobka deyrta ee wali ka da’ya qeybo ka mid ah Soomaaliya, ayaa waxaa ku dhintay ilaa 96 qof.

SONNA, ayaa tirada dhimashada rasmiga ah ka soo xigatay agaasimaha hey’adda Maareynta iyo Masiibooyinka Qaranka, hase yeeshee wariyaha VOA-da ee Soomaaliya ayaa ku soo warramaya in aad looga cabsi qabo in tirada ay intaasi ka badato maalmaha soo socda.

Khubarrada caafimaadka ayaa goor hore ka digay, suurtagalnimada dillaacista xannuunada faafa sida shuban-biyoodka, mallaariyada iyo wixi la mid ah, gaar ahaan deegaannada ay wali dad ku hareen ee ay saameeyeen fatahaadda.

Wabiyada Shabelle iyo Jubba ayaa si aada oo dhif iyo naadir ah ugu fatahay, degmooyin iyo tuulooyin dhowr ah oo ku yaalla Shabeellooyinka, Jubbooyinka, Gedo iyo Hiiraan.

Sidoo kale, daadad ka dhashay roobka guga ayaa garqiyay magaalooyin iyo degmooyin ku yaalla Mudug, Galguduud, Bay iyo Bakool. Roobka ayaa wali da’aya qeybo ka mid ah Soomaaliya, halka fatahaadaha ka dhashay wabiyadda Jubba iyo Shabelle ay waaga ku sii socdaan magaalooyinka ay barakiciyeen.

Qaramada Midoobay ayaa ku sheegtay fatahaadda ka dhacday Soomaaliya ay ka mid noqotay kuwi ugu xumaa ee uu dalku arko muddo tobnaan sano ah. Waxay kaloo sheegtay in ilaa iyo hadda ay ku barakaceen dad ka badan 700 oo kun oo ruux.

Roobab xooggan iyo daadad ayaa dilay dad aad u tiro badan, boqolaal kun oo kalena waxay ku barakaceen guud ahaan bariga Afrika bilihii la soo dhaafay, dowladaha iyo Qaramada Midoobay ayaa sidaas sheegay, taasoo hoosta ka xariiqday khatarta cimilada ee sii kordheysa ee ka jirta gobol siyaasad ahaan iyo dhaqaale ahaanba ay ka jirto xassilooni darro.

Ugu yaraan 179 qof ayaa ku dhintay dalal ay ka mid yihiin Itoobiya, Kenya iyo Soomaaliya, sida ay sheegeen hay’adaha Qaramada Midoobay iyo kuwa dowladda, waxaana qaar ka mid ah maamullada gobolka ay rumeysan yihiin in tiradan ay u badan tahay inay intaas ka badan tahay.

Roobabkan mahiigaanka ah oo dhibaato u geystay dalal kale oo ay ka mid yihiin Burundi, Suudaan, Koonfurta Suudaan iyo Uganda, ayaa saameeyay in ka badan saddex milyan oo qof oo ku nool gobolka Geeska Afrika oo markii horeba la daalaa dhacayay abaartii ugu xumayd ee soo marta afartan sano.

Haweeney isku dayeysa in ay alaab ka urursato gurigeeda oo ku yaalla magaalada Gaarisa ee dalka Kenya, kaddib markii ay daad soo galeen. Getty Images

Laga soo bilaabo 2020, xaaladaha abaarta, oo ay uga sii dartay isbeddelka cimilada, ayaa xaalufiyay dalaggii iyo xoolihii oo ay malaayiin qof ku noqdeen gaajo iyo nafaqo darro, iyo boqolaal carruur ah oo dhintay.

Qaramada Midoobay ayaa ku tilmaantay roobabka ka culus kuwii caadiga ahaa inay sabab u yihiin laba dhacdo oo cimilodeed: Dhacdada El Niño, oo asalkeedu ka yimid badweynta Baasifigga ee dhulbaraha, xaaladdeeduna waxay sii daynaysaa kulayl dheeraad ah oo hawada ah, iyo dhacdo la mid ah oo loo yaqaan Badweynta Hindiya.

Fatahaada ayaa waxa ay waxyeelo gaarsiisay guryo, buundooyin iyo iskuulo, sida ay sheegeen hay’adaha gargaarka, kuwaas oo ka digay in ay sare u kacaan cudurro ay ka mid yihiin daacuunka iyo duumada.

Soomaaliya, oo fatahaaduhu saameeyeen 1.7 milyan oo qof, ayay dowladdu ku dhawaaqday xaalad degdeg ah bishii Oktoobar. Qaramada Midoobay waxay sheegtay in waddanku uu wajahayo “daad-qarnigii hal mar.” Inta badan dadka ay dhibaatadu saameysey ayaa ku nool koonfurta dalka, halkaas oo roobab mahiigaan ah ay ku riixeen labada wabi ee waaweyn inay jabiyaan oo ay qariyaan guryo iyo beero.

Daadad ayaa ilaa hadda la sheegay in ay ku dhinteen ugu yaraan 96 qof oo ay ku jiraan carruur sida uu sheegay Farxaan Jimcaale oo ah afhayeenka dowladda.

“Waan hurudnay markii ay biyuhu ku soo dhaceen gurigeena,” Faa’iza Axmed Faarax, oo ah hooyo haysata shan carruur ah oo ku nool magaalada Xudur ee Koonfur-galbeed ee Soomaaliya, ayaa ku tiri wareysi khadka taleefanka ah. “Daadadka ayaa qaatay wax walba. Kaliya waxaan awoodnay inaan badbaadino carruurta.”

Iyadoo buundooyinka ay go’an yihiin iyo isku-xidhka waddooyinka oo aan la mari karin, mas’uuliyiintu waxay ka walaacsan yihiin inay awoodi waayaan inay si dhaqso ah u samatabbixiyaan dadka barokacay ama ay gaarsiiyaan gargaar cunto.

Dalka Kenya, roobab xooggan ayaa dilay in ka badan 60 qof, sida ay sheegtay Qaramada Midoobay kumannaan qof ayaa ku barakacay magaalooyin ku yaalla galbeedka iyo waqooyi-bari, sidoo kale, iyadoo dhammaan xaafadaha ay qarqiyeen bishan gudaheeda gobolka xeebta ah ee Mombasa, sida ay sheegtay Laanqayrta Cas ee Kenya.

__

ISHA: SONNA, VOA Somali iyo New York Times

Facebook Comments Box

Continue Reading

Wararka

Dagaalka Qaza: Maxaa ka cusub heshiiskii Xamaas iyo Israa’iil?

Heshiiska oo dhacay aroornimadi hore ee Arbacadi shalay, ayaa dhigaya in Israa’iil ay deyso 150 Falastiiniyiin ah oo ku xira xabsiyadeeda, sidoo kalana ogolaato in gargaar bani’aadannimo la geeyo Marinka Qaza, halka Xamas ay sii deyn doonto 50 ka mid ah laheystayaasha Israa’iil.

Published

on


Israa’iil ayaa xalay sheegtay, in sii deynta ilaa 50 qof oo ka mid ah Israa’iiliyiinta u afduuban Xamaas aysan dhici doonin ilaa Jimcaha berrito ah, halkii laga filayay in Khamiista maanta ah lagu sii daayo heshiiskii xabbad-joojinta afarta maalin ee ay gaareen Israa’iil iyo Xamaas, sida ay sheegtay VOA SOMALI.

Heshiiska oo dhacay aroornimadi hore ee Arbacadi shalay, ayaa dhigaya in Israa’iil ay deyso 150 Falastiiniyiin ah oo ku xira xabsiyadeeda, sidoo kalana ogolaato in gargaar bani’aadannimo la geeyo Marinka Qaza, halka Xamas ay sii deyn doonto 50 ka mid ah laheystayaasha Israa’iil. Sidoo kale, muddo afar maalin ah ayay Israa’iil iyo Xamaas jooji doonaan madaafiicda.

Waqtiga uu sida rasmiga ah u billaaba doono dhaqangalka heshiiska ayaanan caddeyn, hase yeeshee ilo wareedyada xagga amniga Masar ayaa sheegay in dowladaha dhexdhexaadinaya ay doonayaan in heshiiska xabbad joojinta uu dhaqan galo afarta barqanimo ee Khamiista maanta ah.

Xamaas ayaa la rumeysan yahay inay gacanta ku hayso in ka badan 200 oo laheysteyaal ah, kuwaas oo la qafaashay markii dagaalyahannadooda ay gudaha u galeen Israa’iil 7-dii Oktoobar, halkaas oo ay ku dileen 1,200 oo qof, sida ay muujinayso tirada Israa’iil.

Bayaan kasoo baxay xafiiska Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ayaa lagu sheegay in 50 haween iyo carruur ah lasii dayn doono muddo afar maalmood ah, muddadaas oo ay joogsan doonaan dagaallada Gaza.

Bayaanka Netanyahu ayaa intaas ku daray in 10-kii qof ee dheeraadka ah ee la sii daayo, xabbad-joojinta lagu kordhin doono maalin kale, iyadoo aan la soo hadal qaadin sii deynta maxaabiista Falastiiniyiinta.

“Dowladda Israa’iil waxaa ka go’an in dhammaan la haystayaasha ay ku celiso dalkooda. Caawa, waxay oggolaatay heshiiska lasoo jeediyay oo ah marxaladdii ugu horreysay ee lagu gaari lahaa hadafkan,” ayaa lagu yiri bayaanka, oo la sii daayay saacado badan oo doodo ah oo saxaafadda laga xiray.

Heshiiska ayaa ah xabbad joojintii ugu horreysay ee duqeymaha Israa’iil ay ku burburisay qeybo badan oo ka mid ah dhulka ay Xamaas maamusho ee Gaza, oo ay ku dhinteen 13,300 oo rayid ah deegaanka aadka u yar ee dadku ku badan yahay iyo in qiyaastii saddex-meelood labo meel 2.3 milyan oo qof ay ku guryo beeleen, sida ay sheegeen mas’uuliyiinta Gaza.

Dalal badan oo reer galbeedka ah ayaa taageero la yaab leh u fidiyey Israa’iil haddii ay  noqoto dhaqaalle iyo hub intaba. Dadyow badan oo dunida kamid ah ayaa la yaabay markii Xoghaayaha Arrimaha Dibedda ee Mareykanka Anthony Blinken uu u sheegay suxufiyiinta asigoo ku sugan Tel Aviv inuu halkaas u joogo, “taageerada Maraykanka ee Israa’iil”, ” ila soco ma ahan oo keliya xoghayaha arrimaha dibadda, laakiin sidoo kale waa Yuhuudi.”

Warbaahinta reer galbeed ayaa si aan xishood la’hayn u muujisay taageerada xasuuqa shacabka reer falastiin.

Mike Johnson, afhayeenka cusub ee Aqalka Wakiilada Mareykanka ayaa yiri “Waxaan aaminsanahay in Ilaah barakeeyo wadamada taageera Israa’iil” isagoo ballan qaadaya taageerada Kongress-ka. Brian Mast, oo ah wakiilka jamhuuriga ee Florida, ayaa yimid Capitol Hill isagoo xiran dareeska ciidamada Israa’ii.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Wararka

Türkiga oo aan ku degdegi doonin in uu fuliyo rajada Iswiidhan ee ku biirista gaashaanbuurta NATO – Reuters

Wakaalada wararka ee Reuters ayaa sheegtay in Ankara ay sheegtay in aysan ansixin doonin dalabka Stockholm ee ku aadan kulanka wasiirada NATO todobaadka soo socda.

Published

on


NATO ma awoodi doonto inay si rasmi ah u soo bandhigto Iswiidhan kulanka todobaadka soo socda ee wasiirada arrimaha dibadda, xubin ka tirsan Turkiga ayaa lagu soo waramayaa inay ogeysiisay kooxda militariga. Wakaalada wararka ee Reuters ayaa soo xigatay ilo qarsoodi ah Arbacadii iyadoo sheegtay in Ankara ay ku wargalisay NATO inaysan awoodi doonin inay ansixiso dalabka Stockholm ee wakhtiga kulanka wasiirada.

Iswiidhan waxay codsatay inay ku biirto isbahaysiga NATO bishii Maay 2022 iyadoo ay weheliso Finland dariska la ah, Iswiidhan waxay wali sugaysaa iftiinka cagaaran ee laba xubnood inay ogaladaan: Turkiga iyo Hungary. Iyadoo Stockholm ay isbedelo gaar ah ku sameysay siyaasadaheeda gudaha iyo dibadda ee Ankara ay dalbatay, hoggaanka Turkiga ayaa bishii hore ku dhawaaqay in dalkaan ka tirsan Scandinavian-ka uusan wali sameynin wax ku filan.

Dabayaaqadii Oktoobar, Madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdogan waxa uu saxiixay hab-maamuuska ka mid noqoshada Iswiidhen ee NATO oo uu u diray Guddiga Arrimaha Dibadda ee Baarlamaanka Turkiga. Marka loo eego nidaamka, marka la ansixiyo, waxay markaas noqon doontaa in Golaha Qaranka ee Weyn uu ansixiyo dukumentiga.

Toddobaadkii hore, guddiga ayaa dib u dhigay codeynta si loo qabto wadahadallo dheeraad ah oo ku saabsan dalabka Iswiidhan. Wakaaladda wararka ee Reuters ayaa soo xigatay ilo wareedkeeda iyadoo ku andacoonaysa in sharci-dajiyayaashu ay u badan tahay in ay dib u bilaabi doonaan doodaha Talaadada ama Arbacada soo socota, taasoo ku soo beegantay shirka wasiirrada NATO ee Brussels.

Bishii la soo dhaafay, madaxweynaha Turkiga wuxuu ka cawday in dalka Waqooyiga Yurub uu xannibay inta badan codsiyada argagixisanimada ee Ankara oo uu u dulqaatay mudaaharaadyo Qur’aan ah oo ka socda dalka.

Waxa uu sidoo kale dalbaday in Maraykanka uu ogolaado iibinta diyaaradaha dagaalka ee F-16 ee Turkiga si ay shuruud uga dhigaan ansixinta xubinnimada NATO ee Iswiidhan, taas oo Aqalka Cad uu ogolaaday.

Si loo helo taageerada Turkiga, Iswiidhan ayaa wax ka beddeshay sharcigeeda ka hortagga argagixisada, iyadoo mamnuucday taageerada xisbiga shaqaalaha Kurdida (PKK) iyo kooxaha kale ee Ankara ay u aragto argagixiso. Stockholm ayaa sidoo kale dib u bilowday dhoofinta hubka ee Ankara.

Dalka deriska la ah ee Finland ayaa isna sameeyay tanaasul la mid ah, iyadoo Turkiga uu ugu dambeyntii ogolaaday inuu iftiimiyo ka mid noqoshada isbahaysiga bisha Abriil.

Waddan kale oo xubin ka ah oo aan weli ansixin dalabka Iswiidhan waa Hungary, oo baarlamaankeedu uu si isdaba joog ah u daahiyay tixgelinta arrintan – markii ugu dambeysay bishii Oktoobar.

Qaadacaada xisbiga talada haya ee Fidesz ayaa hore u arkay in codbixintii ansixinta ay dhacday bishii Luulyo maadaama aanu jirin kooram lagu ansixinayo sharciga. Xafiiska ra’iisul wasaaraha Viktor Orban ayaa sharaxay in Iswiidhan ay ku guuldareysatay inay buuxiso qaar ka mid ah shuruudaha Hungary.

Facebook Comments Box

Continue Reading
Advertisement
Wararka11 hours ago

Soomaali ku guulaystay Abaalmarinta Qaramada Midoobay

Wararka2 days ago

Ciidamada Badda Mareykanka ayaa gacanta ku dhigay weeraryahano haystay markab lala xiriirinayo Israa’iil

Akhri3 days ago

Raxmo-yarey yaa uureeyay?

Wararka4 days ago

Diblomaasi.com waxay soo kordhisay qeyb WhatsApp Follow Channel ah ee aad kala socon karto qoraalada

Wararka4 days ago

Ku dhawaad 100 qof ayaa ku dhimatay Soomaaliya bishan Nofeember

Akhri4 days ago

Xamar iyo Xaalka Fillada Cad

Yurub7 days ago

Musharaxii mulxidka ahaa ee ku caanbaxay Islaam Naceybka oo ku guuleystay doorashadii Netherlaan

Wararka7 days ago

Dagaalka Qaza: Maxaa ka cusub heshiiskii Xamaas iyo Israa’iil?

Wararka7 days ago

Türkiga oo aan ku degdegi doonin in uu fuliyo rajada Iswiidhan ee ku biirista gaashaanbuurta NATO – Reuters

Wararka7 days ago

Norway: Laba ka mid ah shaqaalaha xarunta caafimaadka ayaa lagu weeraray mindiyo – waa la xiray sida ay booliska sheegeen

Gumeysi iyo isir sifeyn1 week ago

Xildhibaanada Koonfur Afrika ayaa u codeeyay in xiriirka loo jaro Israa’iil

Gumeysi iyo isir sifeyn1 week ago

Dagaalka Qaza: Maxay ku heshiiyeen Israa’iil iyo Xamaas?

Siyaasadda Soomaaliya1 week ago

Saboolnimo Hoggaamineed

Afrika1 week ago

Qaramada Midoobay oo xirtay saldhig kale oo nabad ilaalineed oo ku yaalla Maali

Afrika1 week ago

Dimuqraadiyada reer galbeedka waa ay ku fashilantay Afrika – madaxweynihii hore Nayjeeriya

Gumeysi iyo isir sifeyn2 weeks ago

Taliyaha Ciidanka Cirka ee Israa’iil oo ku hanjabay in ay duqayn doonaan dalalka Carabta

Gumeysi iyo isir sifeyn2 weeks ago

Xisbiga haya talada Koonfur Afrika ayaa taageeray in xiriirka loo jaro Israa’iil

Afrika2 weeks ago

Suudaan oo dalbatay in si deg deg ah loo joojiyo howlgalka Qaramada Midoobay – Reuters

Qoyska & Horumarinta Bulshada2 weeks ago

10 Talo oo ku saabsan sida loo helo guusha nolosha

Siyaasadda Arrimaha Dibadda2 weeks ago

MW Xassan Sh. Maxamuud oo Burundi u tagay arrinta ‘dardar-gelinta dagaalka Al-shabaab iyo xubinnimada urur EAC’

Gumeysi iyo isir sifeyn2 weeks ago

Israa’iil waa ‘dowlad argagixiso ah’, ayuu yiri Madaxweynaha Turkiga Tayyip Erdogan

Afrika2 weeks ago

Bankiga Afrika ayaa cunaqabateynta ka qaaday dalka Faransiiska oo horey u gumeysan jiray

Afrika2 weeks ago

Hay’adda Global Witness ayaa sheegtay in bangiyada Midowga Yurub ay ku lug leeyihiin rabshadaha ka socda meelo kamid ah Afrika

Buuggaag3 weeks ago

Oslo, Norway: Bandhiga buugga Kasdareen – Cilmi-nafsiga Dhamaystiran

Diblomaasiyadda3 weeks ago

Maxay ku saabsaneed khudbaddii MD Xassan Sh. Maxamuud (4.5) uu ka jeediyay Madasha Sacuudiga iyo Afrika?

Siyaasadda Arrimaha Dibadda3 weeks ago

Sacuudi Carabiya oo xoojinaysa xidhiidhka Soomaaliya, iyagoo u diyaar-garoobaysa daah-furka Shir Madaxeedka Afrika ee Sucuudiga

Siyaasadda Arrimaha Dibadda3 weeks ago

MD Xasan Sh. Maxamuud oo shirar xasaasi ah kaga qeyb galaayo Sacuudiga – mowqifka dowladda Somaaliya ee arrinta Falastiin

Wararka3 weeks ago

Dagaalka Qaza: Ugu yaraan 40,000 oo falastiiniyiin ah ayaa la dilay ama ay dhaawacday Israa’iil

Gumeysi iyo isir sifeyn3 weeks ago

Dagaalka Israa’iil ee Qaza waxa uu daaha ka rogayaa fashilka akhlaaqiyeed ee qiyamka reer galbeedka

Gumeysi iyo isir sifeyn3 weeks ago

Waa kuma kooxda iska caabinta Islaamka ee Ciraaq, kooxda daahsoon ee weerartay bartilmaameedyada Maraykanka iyo Israa’iil ee marinka Qaza?

Wararka3 weeks ago

Duqa magaalada St. Louis Park: Gabadha Soomaaliyeed ee taariikhda cusub ka dhigtay Mareykanka

Afrika3 weeks ago

Bariga Afrika waxaa ku dhuftay daadka roobka deyrta oo khasaare geystay

Gumeysi iyo isir sifeyn3 weeks ago

Madaxa Qaramada Midoobay ayaa sheegay in Qaza ay noqonayso ‘xabaalaha carruurta’, wuxuu ku baaqayaa xabbad-joojin

Gumeysi iyo isir sifeyn3 weeks ago

Ciidamada Mareykanka ee Bariga Dhexe oo wajahaya weerarro joogta ah – waa maxay sababta?

Falsafada iyo Siyaasada Arrimaha Bulshada3 weeks ago

10 qodob oo muhiim ah inaad wax ka ogaato siyaasada Shiinaha ee diimaha

Dhaqaalaha3 weeks ago

Niger waxay heshiis la gashay Shiinaha si ay u dhisato dhuumaha shidaal ee ugu dheer Afrika – AFP

Gumeysi iyo isir sifeyn3 weeks ago

Xoghayaha arrimaha dibadda ee Maraykanka oo gaaray Turkiga xilli MD Erdogan uu sheegay in Xamaas aysan aheyn argagixiso

Sirdoonka & Militariga4 weeks ago

Bamka cusub ee nukliyeerka Mareykan ayaa gudaha Moscow ku dili kara 300,000 oo qof – Newsweek

Gumeysi iyo isir sifeyn4 weeks ago

Dagaalka Qaza: Afar qodob oo ugu muhiimsan khudbadii hogaamiyaha Xisbullah Xassan Nasrallah

Gumeysi iyo isir sifeyn4 weeks ago

Dagaalka Qaza: Wadamada Carabta ayaa ku cadaadinaya Xoghayaha Arimaha Dibada ee Maraykanka xabad joojin deg deg

Xul