Connect with us

Siyaasadda Soomaaliweyn

10-ka dhibaatooyin ee haysta Soomaaliya

Qabyaalad micnaheedu waa qab, iil, quursi, qurun, dulmi, caddaalad daro, amni xumo, gaajo, qax, qowlaysato, diin la’aan, aano IWM. Haddii intaas oo macno kulansatay qabyaalad sow ma ahan aafo, dhib iyo imtixaan nahaysta sow dhib iyo qax ma ahan?

Published

on


Qoom kasta oo dunida ku nool waxaa lagu ibtileeyay imtixaan ugooniya, waddamada qaar waxaa lagu imtixaamaa dabeylo, baraf, kuleyl, abaaro, cuduro, dagaaalo, faqri, dhulgariir IWM. Waddan kasta waxaa ugooniya dhibaato uu la daalaa dhacayo oo uu xal uwaayay. Soomaalida waxaa lagu imtixaamay waxyaalo badan oo mustaqbalkeedii mugdi gashay. Waxaana nagu habsaday waxyaalo badan oo ay ka midyihiin:

  1. Qabyaalad: Waa aafo nagu habsatay haddii aan nahay Soomaali, waana cudurka keliya oo aan daawo u la’nahay waana mid noo keenay dhibaato aad uweyn oo midnimadeenii kala jaray, dadkii isku ahaa xasabada, xididka, xigtada midba midka kale ma arki karo sababo qabiil awgiis. Qabiilku waa astaan ama sumad laysku garto oo Alle weyne noo jideeyay asii qaabka aan udhignay ay tahay wax khaldan oo aan haboonayn.

Qabyaalad micnaheedu waa qab, iil, quursi, qurun, dulmi, caddaalad daro, amni xumo, gaajo, qax, qowlaysato, diin la’aan, aano IWM. Haddii intaas oo macno kulansatay qabyaalad sow ma ahan aafo, dhib iyo imtixaan nahaysta sow dhib iyo qax ma ahan? Sow quursi iyo halaag ma ahan?.  Diinteena suuban waa qaadacday oo xarimtay, waxaa la faray dadka in ay iska dhaafaan xumaha iyo qurunka, qofkasta oo ku faanana waxa u dambayn doona qoomamo iyo ciil.

Qoys laba bohooduu dhahaa ways qatalayaane

Kanaa quudka loo badiyay buu qabar ku siiyaaye

Walaalaha midka qoon dhex dhigay sow qabiil ma ahan.

Waxay ka shalaayidoonaan maxaa qabiil afka kuu gashay, maxaad qabyaalad umiciinsatay? Maxaad dulmi usamaysay? Adiga oo saas ucataabaya ayuu malagu kuu imaan haddii aadan ka toobad keenin. Qarnigaan aan joogno dhammaan quruumaha waxay higsanayaan dayaxa, qeyrkeena baddaha ayaa bogcado laga yeeshay annaguna seeftaan isku sidanaa, dadkana waan iskula sareynaa. Waxaana iska burburinay dowladdeenii quwadda lahayd waxaana ku beddelanay qabiil.

Qarnigaan aan joognee samada lagu qadaynaayo

Qaruumaha dayaxa gaaray waa qeyrkeen oo kala’e

Sababaha quree naga dib dhigay sow qabiil ma ahan

Waxa uu sababay in maanta ummaddii Soomaaliyeed ee xididka iyo xigaalka ahayd ay qoloba meel degto oo jaangoysato, ayna dhahdo haddaanu nahay qabiil hebel deyrkaan baa nogo’an sow dhib iyo rafaad ma ahan? Waxay keentay in qof kasta oo aqoonyahan ah ama bulshada indhaheeda waxaa loo qalay ama qudha looga gooyay qabiil hebel baad ka dhalatay aano aan dhammaan baa naga dhaxaysa.

Qaawada lakala qaaday iyo hebel qurgoyntiisa

Aanada qarsoon ee mar hore qallacay reero

Utun aan qaboobayn marnaba sow qabiil ma ahan

2. Qaad: Waa aafada labaad ee inaga reebtay qeyrkeen, waxa uu naga dhigay dammane hurdaaya oo aan lahayn hadaf iyo yool fog. Waxa aan raamsanaa qoryo lagu daray sun iyo dacar lagu waraabshay biyo kiimiko lagu qooshay oo waxay ka samaysanyihiin daliil cad aynu uhayn ayaan har iyo habeen raamsanaynaa sidii xoolihii.

Dhammaan raggii fekeri lahaa oo qabka iyo hanweynida lahaa waxaa asaagood ka reebay oo halkaa dhigay waa qaad oo caafimaad daro iyo cibaado la’aan meel la yuruura oo haddana isla qab weyn oo ku haya annaa laandheeraa iyo dunida annaa ugu sareeya.

Qabyaalad, Qabiileysi ama Qoloqoleysi (ingiriis: Tribalism, carabi: قبلية) waa marxalada tiro dad ah isku ururiyaan, yimaadaan, hiishadaan, taageeraan ama iskugu xidhan yihiin ayagoo xidhiidhka ka dhexeeya yahay in hal qabiil ka soo wada jeedaan ama heyb wadaagaan, kuwaasi oo daacad u ah danaha qabiilka isla markaana u hogaasan danta beeshaas ama qabiilkaasi laguna colaadiyo oo lagu naco cidaha kale. Qabyaaladu waxay ka mid tahay waxyaabaha ugu liita dhaqanada aduunka ee baabi’in kara bulsho kasta xataa hadii ay diin, dhaqan, deegaan, luuqad iyo wadan wadaagaan. Tusaale fiican waxaa u ah dhibaatada ay Soomaaliya la kuftey ee ilaa maanta ka soo kaban laadahay.

Waa duul maskaxdoodii la doorshay oo aan dareen lahayn, waa ruux xiligu marqaamku gaaro daaro iyo dabaqyo dhisaaya qumalaylka habeenkiina qaaradaha adduunka lug ugu jibaaxa, kolka uu dhacana qarow aan dhammaan iyo riyo baas lagu ibtileeyo, waxa uuna habeen kaas oo dhan la dagaalamayaa habar dugaag oo dabo iyo dacal ka quusaya.

Intaas oo rafaada iyo dib udhac ayuu qaadku sababay haddana madayno daroogadii baanu qabatinay oo qeyrkeen waan ka harnay. Waxa ku burburay qoysaskii Soomaaliyeed kadib markii ay dayacmeen caruurtii, xaasaskii iyo maamulkii qoyska.

Waxaa abwaankeenii weynaa ee Abshir Nuur Faarax ka tiriyay gabay dheer oo taabanaya dhinacyo badan oo quseeya qaadka iyo dhibkiisa, qoys burburka iyo halaagga.

Qayil oo cun reerkiina qadi qaadow adigaa le’

Qoys laga dhixiyo qaaqlanimo qaadow adigaa le’

Qoys dumiyo qayliyo huruuf  qaadow adigaa le’

Qaraabo iyo ehelaan la tebin qaadow adigaa le’

Is qandiiri kana qoomamee qaadow adigaa le’

Dugaag lagu qarwoo kugu qulqula qaadow adigaa le’

Bisad ku quustay dabadeeda qabo qaadow adigaa le’

Qarjaf sayntu inay kuu tiraa qaadow adigaa le’

  1. Wax dhacay: Dhibka saddexaad ee nahaysta waa wax dhacay oo waddanka la soogasho, waana musiibada ku habsatay ummadda. Ma jrto dowlad quwadleh oo hubisa tayada waxa waddanka soogalaya badqabkooda iyo in ay yihiin wax dadka caafimaadkooda uroon.

Waxaa waddanka la keenaa raashin dhacay kaas oo aanba la hubin tayada iyo waqtiga la soo saaray, waxayna ganacsatadu ka soo beddelaan waqtiga taas oo keentay in dadku gataan hadhowna ay helaan cuduro aan la aqoon, midkastana ay hesho  xanuun ay ka qaadeen cunnada dhacday.

Markii ay cunnadii ku xanuunsadeen waxay utageen dhakhaatiir kuwaas oo inta badan ufurtay isbitaalada in ay lacag ka sameeyaan, qofkiina waxaa loo dirayaa baaritaano ciiddaa ka badan. Qofkii waxaa loo qorayaa bac daawooyin ah oo dhacay balse la cusboonaysiiyay waqtiga soo bixidda. Markii uu bukaankii qaato dawo dhacday, cunno dhacday iyo biyo aan saafi ahayn, ma helayaa bukaan kaas caafimaad uu ku naaloodo? Su’aashu waa maya sida uu maalin kasta dhakhtar ugu tagaayo ayuu ugu dambayn ku dhiman ama unoqon bukaan socod.

Haddii aan dowlad jirin

Madax daacadiyo

Digtooro aqoonleh

Ganacsato damiirleh

Doolar eeganaya

In dawo dhacdiyo

Bukaanka lagu daldalo

Sow dow ma ahan?

  1. Dulmi: Dadku markii uu damiirku ka dhinto waxaa ku bata dulmiga, waxayna dadka awoodda lahayn u addeegsadaan ficilo gabood fal ah oo aan jiritaankooda meel uga dhacay. Dulmiguna waa shey la kaa rahsaday diinteenuna ay macnuucday in qof bini’aadam ah la duudsiiyo xaqiisa isagoo loo sheeganaayo awood dowladeed, mansab iyo gardaro. Waana musiibo ku habsatay Soomaalida. Waxay isku dulmiyeen qabiil, waxay isku gowraceen qabiil iyo waxay isku xasuuqeen qabiil.

Dulmi ninkii doona

Daandaansi raadsha

Xaqa dadka duudsiiya

Daalim weeye

Daa’in hanaga qabto

  1. Tahriib: Tahriibku waa aafooyinka helay ummadda Soomaaliyeed ayuu qeyb ka yahay, waana musiibo aan ku weynay malaayiin dhalinyaro Soomaaliyeed ah kuwaas oo ku baaba’ay badaha, saxaraha iyo waddamada reer Yurub. Waxaana laga macaashaa dhiigga shacabkeena iyadoo laga samaynaayo lacago badan.

Tahriib waa in aad ka tagto deegaankaagii aad udhalatay adoo usocdaala waddan kale si ay halkaas uga helaan deganaan iyo nolol. Waxayse dhalinyardii ku dhammaadeen badaha iyagoo raadinaya nolol dhalanteed ah oo aan sal iyo raadtoona lahayn. Waxayna la kulmeen dhibaatooyin tira badan oo aafeeyay dhalinyarada Soomaaliyeed. Tahriibka dadka waxa uu ka midyahay fal dembiyadeedka ugu culus ee adduunka ka dhaca, waxayna waddamada adduunka si isku mid ah ula dagaalamaan tahriibka si loo joojiyo dadka muhaajiriinta ah ee la kulmaya dhibaatada tahriibka iyo nolosha ciriiriga ah ee ay la kulmi karaan inta ay socdaalka ku jiraan.

Dhalinyarada Soomaaliyeed waxay ka midyihiin dadka ugu badan ee soddonkii sano ee udambeeyay tahriibka ku jiray iyagoo isaga qaxaya amnidarada, shaqo la’aanta xun ee dalka ka jira, waana sababta ay utahriibeen.

6. Sadbursi: Sadbursigu waa in aad qaadato wax aadan xaq ulahayn, waana in aad qaadato qof kale waxa uu leeyahay adoo umaraya waddo aan sharci ahayn oo ka baxsan diinta islaamka. Sadbursigu waa shay aan sharci ahayn waxayna ka mid tahay dhibaatooyinka ugu culus ee Soomaali haddaanahay nagu habsaday. Qabiil kasta waxa uu doonayaa in uu helo wax uusan xaq ulahayn. Waxay rabaan in ay ugu sadroonadaan, dadyowga kalena ay wax dheeryihiin weliba way ku faanaan in ay helaan wax aysan lahayn.

7. Musuq: Musuq-maasuqu waa in aad qaadato hanti dadweyne sifo aan sharci ahayn. Waana dhibaatooyinka ku habsaday Ummadda Soomaaliyeed ee ragaadiyay.

8. Diin la’aan:- Alle wuxuu ummadda ukeenay koonkaan in ay caabudaan oo Alle keliya ugu sujuudaan cidna aysan ushiriik yeelin. Balse dadka Soomaaliya waxaa lagu tirshaa adduunka dad wada muslim ah oo sunni khaas ah, waana dadka ugu nasiibka badan oo Alle kawada dhigay muslim sunni ah. Dunida islaamka inta badan waxay diinta ku gaadhay Seef iyo dagaal asii Soomaalida uu ku soo gaaray ganacsi IWM. Waana dad sifudud diinta uqaatay waxayna daliil utahay in ay yihiin bulsho jecel diintooda kuna ad-adag.

Waayahaan dambe waxaa soo batay oo beddelay dad sheeganaya islaam oo diinta uyaqaan say tahay hadday ahaan lahayd quraanka iyo axaadiista balse halka musiibo ee haysata waxa weeye in aysan ku dhaqmayn. Waxaad arkaysaa rag waa weynaaday oo hoteelada, guryaha, maqaaxiyada, carwooyinka, meelaha shaaricyada ah, goobaha lagu qaxweeyo, garoomada, fagaarayaasha aflaamta lagu daawado iyo meelaha lagu dalxiiso.

Qofka islaamka ah waxa keliya ee isku xira isaga iyo Alle Subxaana wataacaa waa salaadda haddii salaad lagaa waayo waxaad jartay xariga Eebbe, waxaana tahay munaafiq saafi ah. Haddii salaadii aan ku ciyaarayno marna aan tukanayno marna aan iska daynayno sow ma haboona in aan Alle dartiis utukano, aakhiradeena ushaqeysano oo Alle ka cabsano.

Dhalinyarada da’yarta ah waa in ay ka fekeraan maxaa dunida laguu keenay? Maxaad unooshahay? Maxaad kugu waajib noqday? Maxaad adi dunidaan ku soo kordhin kartaan?

Dhibka ugu weyn ee nahaysta waa dadkii oo Alle xarigiisii jaray, wax kasta oo laga xaram yeelay iska xalaalaystay, dhiigii baanu banaysanay, sinadii baanu quruxsanay, dhaca, boobka hantida ummadda ayaan ka macaashnay, haddaba sow ma haboona in aan iska dayno waxaas oo dhan oo Alle dartiis utoobad keeno si dhibkaan, qaraxyadaan, abaarahaan, musiibooyinkaan nagu habsatay Alle weyne nooga kor qaado.

9. Mukhaadaraad: Waxa uu ka midyahay dhibaatooyinka daashaday da’yarta maanta jirta oo mustaqbalkoodii ay ku waayeen xashiishad ay cuneen, taabuug, calaq iyo koolo. Waa nasiib daro anagoo joogna qarnigaan in ubaxyadeenii ay isticmaalayaan darroogo oo ganacsato Soomaaliyeed ubadkoodii ukeenayaan iyagoo eeganaya shillimaadkooda yar ee ay helayaan. Waa aafo khatar ku ah dadka haddii aan si wadajir ah uga hortagin dhibkaan Alle hanaga koryeelee.

Waxaan ku waynay dhalinyaradii maanta dalkooda wax usoo baran lahaa, dalkooda dib udhiskiisa ka qeyb qaadan lahaa, waddaniyadda iyo daljaceylkooda maanta lagu aflixi lahaa ayaan iska siinay balwad teeda ugu daran ee caalamka laga mamnuucay.

10. Jahli: Bulsho waxay ku dhisantaa aqoon, haddii aan wax aqoona aysan jirin bulshadaasu waxay ahaa naysaa kuwo weligood nolosha ka dhacsan wax kasta oo loo sheegana iska qaata oo aan dib u eegayn. Waxa ugu weyn ee haysta Soomaalida waa aqoon yari, haddii ay aqoon lahaan lahaayeen maaanta dalal kale uma dawarsadeen, dalkeenana ma noqdeen baylah ay cid waliba  soo hawaysato. Soomaaliya kama jirto dowlad awood uleh in ay xakamayso goobaha waxbarasho ee ganacsiga loo furtay oo aan lahayn waxbarasho tayaysan laguna dabaqayn dalkeena kheyraadkiisa, waddaniyadda iyo baahiyaha dalka kajira. 

Dalkeena kama jirto waxbarasho midaysan oo dalkeena oo dhan laga hirgeshay, qolo kasta ama nin kasta waxa uu ka fekeray sidee ku heshaa lacag oo aad ushaqeysataa? Inta annagu saas ufekerayno waa adagtahay in aan waddankeena dhibka haysta uusan ka baxayn haddii aan wax laga qaban si wadajir ahna loo xalin mashaakilkaan.

Emailka qoraaga: mahamudp2@gmail.com

Facebook Comments Box

Waa qoraa ka tirsan bahda Diblomaasi. Wuxuu wax ka qoraa arrimaha bulshada sida wacyigelinta bulshada, dhiirigelinta da’yarta, jaceylka iyo dadka tabaalaysan. Dhinaca kale qoraaga ayaa wax ka qora ganacsiga, siyaasadda, dhaqanka, kheyraadka dalka, Af-soomaaliga, isbedelka cimilada, suugaanta, arrimaha qoyska iyo taariikhaha dalka. Qoraa Maxamuud ayaa mar walbo u taagan sidii uu geed-dheer iyo geed-gaabanba ugu fuulilahaa sidii uu usoonoolayn lahaa dhaqankii iyo sooyaalkii ay lahayd ummadda Soomaaliyeed.

Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Siyaasadda Soomaaliweyn

James Swan oo loo magcaabay sii hayaha Ergeyga Xoghayaha Guud ee QM ee Soomaaliya iyo xafiiska UNSOM

James Swan ayaa si ku meel gaar ah xilkan u sii haynaya, ka dib markii ay shaqada ka fadhiisatay Catriona Laing oo u dhalatay dalka Ingiriiska.

Published

on


Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay Antonio Guterres ayaa talaadaddii u magcaabay James Swan oo u dhashay dalka Maraykanka inuu noqdo sii hayaha ergeyga gaar ah ee xoghayaha guud ee Qaramada Midoobay u qaabilsan Soomaaliya, isaga oo sidoo kalena hoggaamin doonaa xafiiska Qaramada Midoobay ee UNSOM.

James Swan ayaa si ku meel gaar ah xilkan u sii haynaya, ka dib markii ay shaqada ka fadhiisatay Catriona Laing oo u dhalatay dalka Ingiriiska.

Sanadkii 2023, Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay António Guterres ayaa ku dhawaaqay in Catriona Laing oo u dhalatay dalka Ingiriiska loo magacaabay Ergeyga Gaarka ah ee Soomaaliya iyo Madaxa Xafiiska Qaramada Midoobay ee Kaalmaynta Soomaaliya (UNSOM). Waxay horey u beddeshay James Swan oo hadda markale lagu soo celiyey Soomaaliya.

Catriona Laing waxa ay xilalka noocaan oo kale kusoo jirtay in ka badan 35 sano waxayna ka dhaxashay khibrad dhinaca diblomaasiyadda, horumarka iyo xiriirka caalamiga ah, oo ay ku jirto in ay siyaasadda dawladda Ingiriiska ka soo qabatay waaxyo kala duwan oo heer qaran iyo heer caalami ah. Dhawaanahan, laga soo bilaabo Noofambar 2018 ilaa Abriil 2023, waxay u soo noqotay Wakiilka Sare ee dowladda Ingiriiska u fadhiya Nayjeeriya. Intaa ka hor, waxay ahayd Safiirka Ingiriiska ee Zimbabwe 2014 ilaa 2018.

Catriona Laing waxa ay xilalka noocaan oo kale kusoo jirtay in ka badan 35 sano waxayna ka dhaxashay khibrad dhinaca diblomaasiyadda, horumarka iyo xiriirka caalamiga ah, oo ay ku jirto in ay siyaasadda dawladda Ingiriiska ka soo qabatay waaxyo kala duwan oo heer qaran iyo heer caalami ah. Dhawaanahan, laga soo bilaabo Noofambar 2018 ilaa Abriil 2023, waxay u soo noqotay Wakiilka Sare ee dowladda Ingiriiska u fadhiya Nayjeeriya. Intaa ka hor, waxay ahayd Safiirka Ingiriiska ee Zimbabwe 2014 ilaa 2018.

Catriona Laing waxa ay xilalka noocaan oo kale kusoo jirtay in ka badan 35 sano

Marka laga soo tago doorkeeda diblomaasiyadeed, Catriona Laing waxa ay soo qabatay jagooyin kala duwan siyaasadda dawladda iyo horumarinta caalamiga ah, gaar ahaan waxa ay soo noqotay Ku-xigeenka Madaxa Qaybta Istaraatiijiyadda Ra’iisal Wasaaraha Ingiriiska (2000-2004), Agaasimaha Xuquuqda Aadanaha ee Wasaaradda Caddaaladda (2009-2012). iyo Madaxa Waaxda Horumarinta Caalamiga ah ee Suudaan (2006-2009). Waxay kaloo madax ka ahayd Xafiiska Horumarinta Qaramada Midoobay ee Soomaaliya 1993 ilaa 1994kii.

Catriona Laing waxay shahaadada MSc ee dhaqaalaha ka qaadatay Dugsiga Dhaqaalaha iyo Sayniska Siyaasadda ee London iyo Heerka Labaad Maamulka Ganacsiga oo ay ka qaadatay Jaamacadda Cranfield, labada jaamacaddood waxay ku yaallaan Boqortooyada Ingiriiska.

Xoghayaha guud ee Qaramada Midoobay ayaa uga mahadceliyey Catriona Liang shaqadii ay ka soo qabatay xafiiska UNSOM iyo weliba Soomaaliya xilligan adag.

James Swan ayaa ah diblomaasi khabiir ah oo aqoon durugsan u leh siyaasadaha Afrika, wuxuuna hore u soo noqday wakiilka xoghayaha guud ee Qaramada Midoobay u qaabilsan Soomaaliya, intii u dhexeysay 2019 illaa 2022.

Ka hor, wuxuu sidoo kale u soo noqday Danjiraha Maraykanka u fadhiya Jamhuuriyadda dimoqraadiga ah ee Congo, intii u dhexeysay 2013 illaa 2016, isaga oo sidoo kale soo noqday wakiilka gaarka ah ee dawladda Maraykanka u qaabilsan Soomaaliya intii u dhexeysay 2011 illaa 2013.

James Swan ayaa xilal kala duwan ka soo qabtay wasaaradda arrimaha debedda Maraykanka oo ay ku jirto inuu soo noqday ku xigeenka kaaliyaha xoghayaha arrimaha debedda Maraykanka u qaabilsan arrimaha Afrika intii u dhexeysay 2006 illaa 2008.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Siyaasadda Soomaaliweyn

Heshiisyada dowladda Xassan Sheekh la gashay Turkiga waxaa ku jira sii deynta wiilka madaxweynaha oo dil ka gaystay Turkiga

Dhowaan wiil uu dhalay madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh ayaa shil gaari ku dilay nin Turkish ah, taasi waxay dhalisay in Maxamed Xasan Sheekh Maxamuud uu maro cadaaladda, waxaana lagu xukumay labo sano oo xabsi ah iyo lacag magdhow ah.

Published

on


Iskaashiga iyo heshiisyada horumarinta ee Soomaaliya iyo Turkiga waa mid dhinacyo badan leh, waxaana ka mid ah iskaashiga milatari, bulsho, dhaqaale iyo kaabayaal kale. Soomaaliya waxay sidoo kale ka mid tahay dalalka uu Tukrigu maalgashtay siyaasad ahaan, dhaqaale iyo militari ahaan tan iyo sanadkii 2011. Gudaha Soomaaliya waxaad ku arkaysaa ganacsiyo badan uu Turkiga leeyahay sida maqaayadaha, Hotelada iyo ganacsiga dhisida guryaha. Laakiin sheekada heer qaran waa ay iska beddelay, ee waxay isu bedeshay dano gaar ah.

Dhowaan wiil uu dhalay madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh ayaa shil gaari ku dilay nin Turkish ah, taasi waxay dhalisay in Maxamed Xasan Sheekh Maxamuud uu maro cadaaladda, waxaana lagu xukumay labo sano oo xabsi ah iyo lacag magdhow ah.

Dilka uu gaystay wiilka madaxweyne Xassan Sh. Maxamuud ayaa waxaa soo hoos galay heshiisyada qaran ee lalla galaayo dowladda Turkiga si loo sii daayo wiilka Madaxweyne Xassan Sh. Maxamuud. Dowladaha Soomaaliya iyo Turkiga ayaa waxay galeen heshiis iskaashi dhanka iweydaarsiga dambiileyaasha, maxaabiista iyo eedeysanayaasha ah, heshiiskaan ayaa saameynaya kiis hadda tagaan.

Sida uu dilka u dhacay

Baaritaan ku saabsan dilkii uu ku lugta lahaa wiilka uu dhalay madaxweynaha Soomaaliya oo ay wadeen khubarrada dambiga iyo Machadka foreensigga dalka Turkiga ayaa soo saaray warbixin cusub. Warbixinta ayaa lagu sheegay in shilka gaari ee ka dhacay magaalada Istanbul 30-kii bishii Nofeembar ee uu ku dhintay Yunus Emre Göçer oo ah wade mooto uu khaladka lahaa Maxamed Xassan Sheekh Maxmuud sida lagu sheegay natiijada baaritaanka Machadka iyo Khuburrada. Natiijada baaritaanka ayaa lagu sheegay in Maxamed Xasan Sheekh oo si xawli ah ku socday uu ku dhacay mootada, isagoo u leexiyay dhanka midig, halka darawalka mootada Göçer uu yareeyay xawaarihiisa oo u leexday dhanka saxda ah.

Warbixinta baaritaanka waxaa kale oo lagu sheegay Maxamed Xassan Sheekh uusan tixgalin xaaladda, oo uusan qaban bareegga, sidaasna uu khaladka ku lahaa. Natiijada ayaa noqotay in wiilka uu dhalay Madaxweyne Xassan Sh. Maxamuud ayaa lagu eedeeyay in uu galay shilka dhimashada keenay, kaas oo ka dhacay waddada Aksaray Kennedy ee magaalada Istanbul waxaan ku geeriyooday Yunus Emre Göçer oo 36 jir ah.

Turkiga: Goobtii shilku ka dhacay

Kooxo khabiirro ah oo sameeyanayay baaritaan ayaa warbixinta ay soo saareen la wadaagay warbahinta DHA ee dalka Turkiga. Maxamed Xasan Sheekh Maxamuud waxaa uu sheegay in mootada ay si lama filaan ah dhinac midig ugu leexatay isaga oo aan shidin wax calaamad ah, darawalku ma uusan wadan koofiyad.

Sidoo kale waxaa uu sheegay in inkasta oo uu bareegga qabtay, haddana uu ku dhacay mootada, laakiin khabiirradu waxay shaaciyeen in wadaha mootada dhinac u leexaday, balse Maxamed Xassan uu ku dhacy oo gaariga uusan tartiib u wadin, gaarigana uu ahaa gaariga safaaradda Soomaaliya.

Heshiisyada dowladda Soomaaliya la gashay Turkiga waxaa ku jirra dano gaar ah

Markii uu dhaqangalo heshiiskaan waxay Turkigu ku qasbanaa doonaan in wiilka Madaxweynaha ay ku soo wareejiyaan dowladda Soomaaliya, si xabsigiisa inta ka dhiman uu ugu qaato Soomaaliya, in heshiiskaani dhaco waxaa la tuhinsan yahay in Madaxweyne Xasan Sheekh oo juhdi badan ku bixiyey.

Heshiiska Garsoorka ee ay gaareen Soomaaliya iyo Turkiga oo ay shalay ansixiyeen golaha wasiirada ayaa ka kooban afar qeybood, waxaana diiradda lagu saaraya dhinacyada kala ah; iskaashi, Gargaarsi sharciyeed, Dhiibid eedeysanayaal ama dembiileyaal iyo Wareejin Shakhsiyaad xukuman oo xabsi ku jira.

Qodobka dareenka iyo muranka badan dhaliyay ayaa ah midka, Dhiibidda eedeysanayaal ama dembiileyaasha, qaar ka mid ah khubarada iyo siyaasiyiinta ayaa ka digay saameynta uu yeelan karo qodobkan ku saabsan isu soo gacan galinta eedeysanayaasha ama dembiileyaasha.

Wasiirka Caddaaladda iyo Dastuurka ee Soomaaliya Xasan Macalin oo wareysi siiyey BBC ayaa sheegay in heshiiskan aysan jirin sabab looga baqo.

“Waddamada waxaa jira heshiisyo ay galaan labada dal oo xiriir laba geesood ah ka dhaxeeyo, heshiisyadaas waxaa la yaraahdaa Extradition, qof baa dambi ka galaya wadanka marka dalka kale ayaa soo dalbanaya marka taas hadda waan kala saxiixanay golaha wasiirada ayaana la marsiiyay, lama dhihi karo heshiiskan waxay dowladdu u adeegsa doontaa arrimo siyaasadeed,” ayuu yiri wasiir Xasan.

Waxaa uu sheegay in heshiiskan isu gudbinta dambiilayaasha iyo eedeysanayaasha uusan siyaasad iyo mucaarad midna quseyn, islamarkana uu yahay mid caalamka oo dhan ka jira.

“Dhiibid eedeysanayaasha ama dembiileyaasha wax mucaarad iyo siyaasad ah ma aha, isu soo gacan galinta waxaa uu leeyahay qaabab sharci ah oo maxkamado ayuu maraa labada wadan-ba marka qofka dambiga halkan ka galay cadeymihiisa ayaa la geynayaa” ayuu hadalkiisa ku sii daray wasiir Xasan Macalin.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Siyaasadda Soomaaliweyn

“Ma aqbalayno in mar kale aan ku laabano doorashadii teendhada” – RW Xamsa Cabdi Barre

Xamza Cabdi ayaa hadalkaan ka jeediyey shir shalay ka furmay magaalada Muqdisho oo hal-ku-dhiggiisu yahay “Geeddi socodka hirgelinta Hannaanka dhab-u-heshiin Qaran.”

Published

on

Sawirka Xafiiska RW

Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya Xamza Cabdi Barre ayaa sheegay in xukuumadda ay ka go’an tahay in dalka ay ka qabsoonto doorasho qof iyo cod ah, oo dadweynaha Soomaaliyeed ay ku soo doortaan hoggaankooda.

Xamza Cabdi ayaa hadalkaan ka jeediyey shir shalay ka furmay magaalada Muqdisho oo hal-ku-dhiggiisu yahay “Geeddi socodka hirgelinta Hannaanka dhab-u-heshiin Qaran.”

“Annaga ma qarineyno, beenna kama sheegayno, way noo caddahay waana ku shaqeynaynaa mar kale in aanaan ku laaban doorashadii teendhada,” ayuu yirri ra’iisul wasaaraaha Soomaaliya.

“Qofkii raba in aan ku sii soconno ha ogaado waagii dhaweyd halistii aan galnay, masuuliyadda na saaran ayaa na faraysa in aanaan ku laaban wixii la soo maray.”

Madaxweynaha Soomaaliya ee iminka Xasan Sheekh Maxamuud (4.5) iyo madaxdii ka horreysay ee dowladda federaalka ayaa dhammaantood lagu doortay Teendhada Afisyoone ee magaalada Muqdisho. Dhammaantooda waxay ku yimadeen 4.5, ayada oo ay u codeeyeen xildhibaanada labada aqal.

Doorasho qof iyo cod ah oo Soomaaliya ka dhacday, oo marar badan ay madaxda ballan-qaadeen, ayaan laga dhabeyn sababo la xiriira amniga dalka oo aan hagaagsaneyn iyo dhameystirka dastuurka oo aan lagu guuleysan.

Siyaasiyiinta mucaaradka ayaa marar badan ku eedeeyey madaxda xilka haysa in hadalka ku saabsan doorasho qof iyo cod ah uu yahay isku day muddo kororsi.

Dib u xasuuso taariikhdaada

Shalay ayaad na fahamsiisay sabata uu Madaxweyne Xasan Sheekh kuugu magacaabay xilka Ra’iisul Wasaarha dalka, waana inaad maamusho doorashada soo socota ee 2026.

Mudane Xamse shalay waxaad soo hoggaamisay doorashadii ku dhisneyd saddex isoo qora, laakiin, Madaxweynaha ayaa qofkuu rabo kala baxaya (Jubbaland 2019). Ma waxaad rabtaa inaad maamusho doorasho ku dhisan saddex Xisbi baa taryamaya, laakiin, Madaxweynaha ayaa xisbiguu rabo kala soo baxaya!, ayuu yirri Agaasimihii hore ee Hay’adda Nabad-sugidda Soomaaliya, Fahad Yaasiin Xaaji Daahir.

Wuxuu hadalkiisa sii raaciyey “Mudane Ra’iisul Wasaare wax kasta oo kale waad ka hadli kartaa, laakiin fadlan haka hadlin hufnaan doorasho, kaliya dib u xusuuso taariikhdaada dhaw.”

Dowladda Xassan Sh. Maxmauud waa mid boholdheer iska tuurtay soo noqoshadeeduna ay adag tahay marka loo fiiriyo xaalka wadanka uu maanta galay waxaana cadeyn kaaga filan warqada xafiiska madaxweynaha kasoo baxday oo uu ku sheegay in maamulada aysan kasoo qeybgelin shir uu ugu baaqay.

Warqada xafiiska Madaxweyne Xassan Sh. Maxamuud kasoo baxday ayaa lagu yirri “Waxaan si gaar ah hoosta uga xariiqayaa in Dawladda Federaalku dadaal farabadan ku bixisay hagaajinta xiriirka wadashaqeyn ee kala dhaxeeya dhammaan Dowlad Goboleedyada si gaar ahna Dowladda Puntland si uu noqdo xiriir sharci ah oo ku salaysan danta dadka iyo dalka, welina waxaa ka go’an Dawladda Federaalku in ay sii wado dadaal kasta oo ay ku hagaajineyso Xiriirka Dawladda Puntaland si dadka Soomaaliyeed u hantaan dawlad Soomaaliyeed oo xaqiijin karta himilooyinkooda Dawladnimo.”

Qorshaha wax ka beddelka dastuurka ee dowladda Xassan Sh. Maxamuud ayaa abuurtay xiisad xooggan, xaalka wuxuu marayaa meel xasaasi ah, ayada oo si weyn looga deyrinayo halka ay sal dhigan doonto. Mas’uuliyiinta Puntland ayaa sheegay bishii Jannaayo ee sannadkii hore inay isku maamulayaan sidii dawlad madaxbannaan ilaa inta lagu wada heshiinayo dastuurka lagana dhammaystirayo, aftina loo qaadayo.

Ra’iisul wasaarayaashii hore ee dalka Mudane Cumar Cabdirashiid Cali Sharmaa’rke, Mudane Xasan Cali Khayre iyo xildhibaan Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame oo si wadajir ah usoo saaray warsaxaafadeed ayaa ka horymid tallaabadii maanta ee baarlamaanka, gaar ahaan wax ka beddelka dastuurka dalka.

Saddexda mas’uul ayaa ku eedeeyay madaxweynaha Soomaaliya inuu dalka u horseeday qalalaase iyo hubanti la’aan siyaasadeed, sida ay ku sheegeen qoraalkooda.

“Madaxweynuhu wuxuu dalka u horseeday qalalaase iyo hubanti la’aan siyaasadeed, wuxuu qalqal geliyey geedi socodkii dib u heshiisiinta iyo dawlad dhiska, wuxuu dhaawacay is aaminaddii iyo kalsooni dhiskii ummadda, ayay yiraadeen saddexdooduba.

Sidoo kale waxa ay ku eedeeyeen madaxweyne Xasan Sheekh inuu sameeyay laba dastuur oo dhibaato u horseedayo mustaqbalka dalka, sida ay hadalka u dhigeen.

“Wuxuu dalka u sameeyey laba dastuur oo muran iyo mugdi gelinaysa sharciyadda Madaxweynaha iyo hay’adaha kale ee dastuuriga ah” ayaa lasii raaciyay qoraalka.

Cumar Cabdishiid, Xasan Khayre iyo Cabdiraxmaan Cabdishakuur ayaa intaasi kusii daray inay qaadaceen qodobada dastuurka ee la ansixiyay, ayaga oo tilmaamay inay aqoonsan yihiin dastuurka KMG ee dalka. Waxaan si wadajir ah u qaadacnay dastuurka, waxaan aqoonsanahay dastuurka KMG ah ee 15-ka cusub iyo 143 qodob ka kooban” ayaa mar kale lagu yiri war saxaafadeedka.

Ugu dambeyn waxa ay hoosta ka xariiqay in wixii mas’uuliyada darro ah ee ka dhashay tallaabadan uu qaadayo Xasan Sheekh iyo guddoonka labada Aaqal ee baarlamaanka.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Dhaqaalaha

Soomaaliya oo markale deyn raadinaysaa iyadoo wakhti dhow deyn laga cafiyey

Amaahda loo yaboohay dawladaha Afrika ee lagu beddelanayo saliidda iyo macdanta ayaa qayb ka qaadanaya heerka deymaha ee qaaradda curyaaminaya, Madaxweynaha Bangiga Horumarinta Afrika (AfDB), Akinwumi Adesina ayaa ka digay arrintaas.

Published

on

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud

In ka badan 12 madaxweyne oo Afrikaan ah iyo in ka badan 20 wasiir arrimo dibadeed ayaa ku kulmay Nayroobi si ay uga qaybgalaan shir-madaxeedka Ururka Horumarinta Caalamiga ah ee Bangiga Adduunka (IDA21), ujeeddadiisuna tahay in wax laga qabto caqabadaha horumarka iyo kobcinta barwaaqada loo dhan yahay, iyo dhaqaale waara oo ay Afrikaanka gaaraan.

Dalalkaan waxaa ku jira Soomaaliya oo shirka matalayo madaxweyne Xassan Sh. Maxamuud, iyadoo wakhti dhow Soomaaliya laga cafiyey deyn haddii ay markaan qaadatana halis horleh ay geli doonto.

Ururka Horumarinta Caalamiga ah ee Bangiga Adduunka IDA waxay diiradda saaraysaa caawinta 75-ka waddan ee ugu saboolsan adduunka, wadamada ugu badan waa Afrika. Madaxweynayaal ka kala socda dalal dhowr ah oo ay ka mid yihiin Madagascar, Ugaanda, Sierra Leone, Malaawi, Tanzaniya, Soomaaliya, Burundi, Mauritania, Ivory Coast, Comoros, ayaa ka mid ah ka soo qeyb galayaasha.

Mala socotaa qorshaha deymaha ee Bangiga Adduunka in Afrika fakhri uusan ka saari karrin balse kusii ridi kara fakhri horleh. Waxaa fikirkaas aaminsan dhaqaallo-yahan Akinwumi Adesina ahna Guddoomiyaha Bangiga Horumarinta Afrika. Heshiisyada amaahda ee mugdiga ku jirra ayaa wiiqaya kobaca dhaqaalaha qaaradda Afrika, ayuu yirri Gudd. Bangiga Horumarinta Afrika mudane Akinwumi Adesina.

Amaahda loo yaboohay dawladaha Afrika ee lagu beddelanayo saliidda iyo macdanta ayaa qayb ka qaadanaya heerka deymaha ee qaaradda curyaaminaya, Madaxweynaha Bangiga Horumarinta Afrika (AfDB), Akinwumi Adesina ayaa ka digay arrintaas.

Guddoomiyaha Bangiga Horumarinta Afrika Akinwumi Adesina, oo ah dhaqaaleyahan reer Nayjeeriya ah iyo khabiir bangiyada ayaa dhaleeceeyay isticmaalka “asymmetrical” “aan daah-furneyn” deyn aan daah furneen ay qaarada dhibaato badan ku haysa ayuu ku yirri wareysi ay daabacday Semafor Africa Arbacadii.

“Waxaan u maleynayaa in la joogo waqtigii aan lahaan lahayn isla xisaabtanka daah-furnaanta deynta oo aan hubinno in dhammaan waxyaalahan oo dhan ee deyntan kheyraadka dabiiciga ah ay dhab ahaantii dhammaadaan, sababtoo ah waxay adkeyneysaa arrinta deynta iyo arrinta xallinta deynta,” ayuu yirri.

Sida laga soo xigtay Guddoomiyaha Bangiga Horumarinta Afrika Akinwumi Adesina, deynta dibadda ee qaaradda ayaa kor u kacday $824 bilyan sanadka 2021, iyadoo waddamada qaar ay u qoondeeyeen 65% GDP-gooda adeegga deynta. Waxay ku qarash gareyn doontaa lacag dhan $74 bilyan oo doolar bixinta sanadkan oo kaliya, taasoo sare u kac weyn ka ahayd $17 bilyan sanadkii 2010, ayuu raaciyay.

In ka badan 12 madaxweyne oo Afrikaan ah iyo in ka badan 20 wasiir arrimo dibadeed ayaa ku kulmay Nayroobi si ay uga qaybgalaan shir-madaxeedka Ururka Horumarinta Caalamiga ah ee Bangiga Adduunka (IDA21).

Warbixin uu daabacay 2020 machadka maamulka Kheyraadka Dabiiciga ah (NRGI) oo ku saabsan 52 deyn kheyraad taageertay oo la soo saaray intii u dhaxeysay 2004 iyo 2018 ayaa lagu ogaaday in 30 xarumood, oo wadartoodu ay dhan tahay $66 bilyan, loo qoondeeyay waddamada Saxaraha ka hooseeya ee Afrika.

Waxa ay sheegtay in in ka badan 50% dhaqaalaha laga soo amaahday Bankiga Horumarinta Shiinaha iyo Shiinaha Eximbank, iyadoo inta soo hartay ay bixiyeen ganacsatada caalamiga ah ee badeecadaha sida Glencore, Trafigura, iyo Standard Chartered, gaar ahaan Chad, Jamhuuriyadda Koongo. iyo Koonfurta Suudaan.

Madaxweynaha AfDB, oo maareeyay in ka badan $18 bilyan oo hanti ah, ayaa u sheegay wakaaladda wararka ee Associated Press in dabeecadda aan sinnayn ee wada xaajoodka, iyadoo amaah-bixiyeyaashu ay sida caadiga ah gacanta sare ku hayaan oo ay shuruud uga dhigaan waddamada Afrikaanka ah ee lacagta caddaanka ah, ay deymaha ka dhigayaan “mid xun.”

Adesina, si kastaba ha ahaatee, wuxuu sheegay in daraasadda deymaha ku xiran kheyraadka aysan lahayn “hagaajin” hal waddan oo si gaar ah ugu nugul noocyadan heshiisyada amaahinta.

Soomaaliya

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud oo ka qeyb-galay Shirka Madaxda Afrika iyo Bangiga Adduunka ayaa soo bandhigay qorshaha dowladda Soomaaliya ee ku saabsan maalgashiga iyo in mashaariicda la maal-geliyo loo weeciyo dhanka kaabeyaasha dhaqaalaha iyo wax-soosaarka.

Madaxweynaha ayaa tilmaamay in iskaashiga dhaqaalaha iyo fududeynta ganacsiga dalalka Qaaradda ay aas-aas u tahay qorsheyaasha kobcinta nolasha dadkeenna danyarta ah, cirib-tirka saboolnimada iyo xaqiijinta hiigsiga horumarka loo dhan yahay ee Qaramada Midoobey.

“Soomaaliya marka loo eego dhaawac soo gaaray dhaqaalaheeda iyo Hay’adaheeda dowladeed, maanta waxaa muuqanaysa in ay aad u soo kabatay oo ka soo gudubtay marxaladdii aadka u adkayd, iyadoo cagta saartay dhabbaha xasilloonida dhaqaale, horumar bulsho iyo mid ganacsi. Saas oo ay tahay waxaan sii wadnaa qorsheyaal lagu xaqiijanyo soo kabashadaas dhaqaale iyo dhiirri-gelintiisa”.- ayuu yirri mudane Xasan Sheekh Maxamuud.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa ku boggaadiyay Madaxda Bangiga Adduunka dadaalka ay ku bixinayaan maalgelinta iyo awood-siinta dowladaha nugul, si xal waara loogu helo aafooyinka dib u dhigay nolasha shucuubta dalalkaas.

Soomaaliya oo laga cafiyay $4.5 bilyan oo deyn ah

Guddiyada Fulinta ee Sanduuqa Lacagta Adduunka (IMF) iyo Ururka Horumarinta Caalamiga ah ee Bangiga Adduunka (IDA) ayaa ansixiyay Waddamada Faqiirka ah ee deymaha badan leh (HIPC) ee Soomaaliya, kaas oo bixiya wadarta kaydinta adeegga deynta ee dalka lagu leeyahay US$4.5 bilyan.

Dayn cafintan ayaa fududeyn doonta helitaanka ilo dhaqaale oo dheeri ah oo muhiim ah, kuwaas oo ka caawin doona Soomaaliya xoojinta dhaqaalaheeda, yareynta saboolnimada, korna u qaadi doona shaqo abuurka, sida lagu yiri bayaan wadajir ah oo kasoo baxay Bankiga Adduunka iyo IMF.

Daynta gudista Soomaaliya ayaa waxaa kala bixiyey IMF ($343.2 milyan), IDA ($448.5 milyan), Sanduuqa Horumarinta Afrika (ADF) (131.0 million), deyn bixiyeyaal kale ($573.1 million), iyo dalal iyo ganacsiyo kale ($3 bilyan). Dayn-bixiyayaasha kale ayaa waxaa ku jira Naadiga Paris (Paris Club) iyo Kooxa Iskaashiga Carabta.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Sirdoonka & Militariga

Markab dagaal oo Turkigu leeyahay oo kusoo xirtay dekadda Muqdisho: Dhaqan-gelinta heshiiska iskaashiga difaaca labada dal

Markab kuwa dagaalka ah oo laga leeyahay dalka Turkiga ayaa maanta kusoo xirtay dekadda magaalada Muqdisho. Arrintan ayaa imanaysa toddobaadyo uun kadib markii Soomaaliya iyo Turkigu ay kala saxiixdeen heshiiska Iskaashiga Difaaca iyo Dhaqaalaha ee labada waddan.

Published

on


Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo ay wehelinayaan Wasiirro ka tirsan Xukuumadda Soomaaliya iyo Danjiraha dowladda Turkiga ayaa kaga qeyb-galay dusha markab dagaal oo ay leeyihiin Ciidamada Difaaca Turkiga munaasabad ku saabsan dhaqan-gelinta heshiiska iskaashiga difaaca Labada dal.

Heshiiskan oo ay ku jiraan iskaashiga ka dhanka ah argagixisada, ayaa ku soo beegmaya iyadoo Geeska Afrika ay ka taagan tahay xiisad ka dhalatay heshiiskii Itoobiya iyo maamulka goonida isu taagay ee Somaliland ay weli cirka isku sii shareerayso.

Madaxweynaha ayaa xusay taariikhda faca-weyn ee ka dhaxaysa Turkiga iyo Soomaaliya, gaar ahaan doorka wanaagsan ee ay ka qaadanayaan dowlad-dhiska, gargaarka iyo garab istaagga dadka Soomaaliyeed, iyagoo xilli adag ku soo dhiirraday in ay soo gaaraan Soomaaliya.

“Dowladda aan walaalaha nahay ee Turkiga oo heshiiskani inaga dhexeeyo waa dal iyo dad aan naqaanno, marar badan hiil inoo muujiyay. Waa waddan saaxiib iyo walaal ah oo aan ku aamini karno iskaashigan muhiimka u ah difaaca qarannimadeeenna iyo midnimadeenna dhuleed” ayuu yiri madaxweyne Xassan Sh. Maxamuud.

Madaxweyne Xassan Sh. Maxamuud oo mahadcelin iyo bogaadin u diray Madaxweynaha Turkiga, ayaa shacabka Soomaaliyeed ugu bishaareeyey in dhaqan-gelinta heshiiskan ay suurta gelinayso dib u soo celinta Ciidamadda Badda Soomaaliyeed oo awood u yeesha in ay kaligood sugaan difaaca badaheenna, muddo dhow kaddib, haddii Alle idmo.

Xiriirka Soomaaliya iyo Turkiga ayaa sii xoogeysanayay tan you markii madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdogan uu booqday Soomaaliya, oo xilligaas ay abaar ba’an ka jirtay sanadkii 2011-kii. Heshiiskan milatari ee ay kala saxiixdeen Soomaaliya iyo Turkiga ayaa ku soo beegmaya xilli uu muran ka dhaxeeyo Soomaliya iyo Ethiopia. Kaasi oo ka dhashay heshiis is-afgarad ah oo ay Ethiopia la saxiixatay Somaliland billowgii bishii January ee sannadkan. Heshiiska qaab dhismeedka difaaca iyo iskaashiga dhaqaalaha ayaa waxaa wada saxiixday wasiirka gaashaandhigga Turkiga Yasar Guler iyo dhiggiisa Soomaaliya Cabdulqaadir Maxamed Nuur oo booqasho rasmi ah ku tagay magaalada Ankara.

“Heshiiska aan maanta saxiixnay waxa uu ku saabsan yahay in la iska kaashado dagaalka ka dhanka ah argagixisada iyo iskaashiga ciidamada iyo dhaqaalaha,” ayuu yiri wasiirka difaaca Soomaaliya mudane Cabdulqaadir Maxamed Nuur oo ka hadlayay shir jaraa’id oo ay si wadajir ah u qabteen. “Waxaan aaminsanahay in heshiiska uu wax weyn ku soo kordhin doono Soomaaliya.”

Wasiirka gaashaandhigga Turkiga Yasar Guler, oo ku tilmaamay kulanka labada hogaamiye ee difaaca mid midho dhal ah, ayaa sheegay in heshiisku “uu sii wanaajin doono” xiriirka milatari ee labada dal. “Soomaaliya waa saaxiib muhiim ah oo uu Turkiga ka leeyahay Afrika,” ayuu hadalkiisa ku daray, isagoo ku celceliyay taageerada uu dalkiisu u hayo madaxbannaanida dhuleed ee Afrika iyo madax-bannaanida.

Booqashada Nuur ee Turkiga uu ku tagay Ankara ayaa ku soo beegantay iyadoo Geeska Afrika ay ka taagan tahay xiisad ka dhalatay heshiiskii ay Somaliland iyo Itoobiya kala saxiixdeen 1-dii Jannaayo, kaasoo Addis Ababa loogu ogolaanayo inay gasho Badda Cas si ay u aqoonsato Somaliland oo ka go’day.

Soomaaliya, oo aan Somaliland u aqoonsan maamulka kamid ah maamulada dalka ayaa heshiiskaas ku tilmaantay mid xad-gudub ku ah madax-banaanideeda. Ankara waxay si cad u taageertay midnimada dhuleed ee Soomaaliya oo ay xiisado ka jiraan. Soomaaliya – oo ka mid ah dalalka fara ku tiriska ah ee martigeliyay saldhigga millatari ee Turkiga – waxay wadashaqeyn dhow la leedahay Turkiga.

Facebook Comments Box

Continue Reading
Advertisement
Diblomaasiyadda2 days ago

Madaxweyne Joe Biden wuxuu Kenya ku sheegay inay tahay saaxiibka ugu weyn ee aan NATO ka tirsaneen

Diblomaasiyadda2 days ago

Madaxweyne Putin iyo boqorka Baxreyn waxay ku heshiiyeen inay sii xoojiyaan iskaashiga labada dal

Arrimaha Bulshada iyo Qoyska3 days ago

4-taan qoddob ku illaali noloshaada haddii ay dhab kaa tahay horumar inaad gaarto

Diblomaasiyadda4 days ago

Norway ayaa si rasmi ah u aqoonsatay Falastiin inay tahay dowlad madax-bannaan

Diblomaasiyadda4 days ago

Ireland waxay go’aan taariikhi ah ku aqoonsatay dawlad madax-banaan oo Falastiin ah

Afrika4 days ago

Muwaadiniin Maraykan ah oo ku lug lahaa isku daygii afgambi ee Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Koongo

Wararka5 days ago

Madaxweynihii hore ee Koonfur Afrika ayaa laga mamnuucay doorashada ‘masuqmaasuq awgeed’

Wararka6 days ago

Madaxweynaha Iiraan ayaa la xaqiijiyay inuu ku dhintay shil diyaaradeed

Bariga dhexe1 week ago

Gantaalka Xuuthiyiinta ayaa ku dhacay Markab Shidaal siday oo Shiinaha leeyahay kasoo marayay Badda Cas

Geeska Afrika1 week ago

Itoobiya oo ka carootay hadal uu jeediyey safiirka Mareykanka u fadhiya Itoobiya

Gumeysi iyo isir sifeyn2 weeks ago

Xoghayaha guud ee QM Antonio Guterres oo walaac xooggan ka muujiyey hawlgallada ka socda Rafax

Siyaasadda Soomaaliweyn2 weeks ago

James Swan oo loo magcaabay sii hayaha Ergeyga Xoghayaha Guud ee QM ee Soomaaliya iyo xafiiska UNSOM

Afrika2 weeks ago

Masar oo ku biiraysa dacwad xasuuq ah oo ka dhan ah Israa’iil

Dhaqan, Af, iyo Taariikhda2 weeks ago

Sida reer galbeedku u maareeyaan Afrika iyaga oo adeegsanaya warbaahinta dhaqanka gumaysiga ku salaysan

Afrika2 weeks ago

Dawlada Togo oo meesha ka saartay doorashadii madaxtinimo

Wararka2 weeks ago

Madaxweyne Putin oo ka digay dagaal caalami ah xilli uu heegan geliyey ciidamada Nukliyeerka

Wararka3 weeks ago

Dalka Chad oo dooranaya madaxweyne ka dib saddex sano oo xukun milatari ah

Islaam Naceybka3 weeks ago

Hindiya: RW Narendra Modi ayaa Muslimiinta laga tirada badan yahay ku tilmaamay “kuwa ku soo dhuunta” hadalada nacaybka ah

Gumeysi iyo isir sifeyn3 weeks ago

Maxay Carabtu u taageeri la’dahay Falastiin?

Wararka3 weeks ago

Kenya oo markii ugu horeysay haweeney u magacawday taliyaha ciidamada cirka

Siyaasadda Soomaaliweyn3 weeks ago

Heshiisyada dowladda Xassan Sheekh la gashay Turkiga waxaa ku jira sii deynta wiilka madaxweynaha oo dil ka gaystay Turkiga

Gumeysi iyo isir sifeyn3 weeks ago

Burburka Qaza soo gaaray oo aan la arag tan iyo Dagaalkii Labaad ee Adduunka, ayaa qaadan doonta tobanaan sano in dib loo dhiso – QM ayaa tirri.

Siyaasadda Soomaaliweyn4 weeks ago

“Ma aqbalayno in mar kale aan ku laabano doorashadii teendhada” – RW Xamsa Cabdi Barre

Yurub4 weeks ago

Dowladda Ingiriiska ayaa u musaafuriyay Ruwaanda magangalyo doonkii ugu horreeyay: warbaahinta Ingiriiska

Dhaqaalaha4 weeks ago

Soomaaliya oo markale deyn raadinaysaa iyadoo wakhti dhow deyn laga cafiyey

Islaam Naceybka4 weeks ago

6 Ciyaaro ‘Games’ oo lagu xumeeyay Diinta Islaamka

Dhaqaalaha4 weeks ago

Amaah-bixiyayaashu waa inay joojiyaan ka faa’iidaysiga khayraadka Afrika ee deynta

Afrika4 weeks ago

In ka badan 100 maxbuus ayaa ka baxsaday xabsi ku yaalla dalka Nayjeeriya

Sirdoonka & Militariga4 weeks ago

Soomaaliya ayaa xabsiga u taxaabtay askar uu Mareykanku tababaray oo looga shakiyay inay xadeen raashin

Diblomaasiyadda4 weeks ago

Shiinaha ayaa sheegay muhiimadda ay leedahay in la joogteeyo taageerada caalamiga ah ee Soomaaliya

Afrika4 weeks ago

Dawlada Burkina Faso oo shaqada ka joojisay warbaahinada reer galbeedka ee BBC iyo VOA

koonfurta Bari Aasiya1 month ago

Ra’isul Wasaarihii horre Malaysia Mahathir Maxamad oo wajahaya baaritaan musuq-maasuq ah

Arrimaha Bulshada iyo Qoyska1 month ago

Waan Waayay Dheh: Cuudintii Caadooyinka Xunxun

Diblomaasiyadda1 month ago

Hoggaamiyaha dalka Senegal wuxuu ku baaqay ‘in dib u eegis lagu sameeyo xiriirka Midowga Yurub’

Sirdoonka & Militariga1 month ago

Hogaamiyayaasha Afrika ayaa ku dadaalaya in qaab cusub loo wajaho la dagaalanka argagixisada

Diblomaasiyadda1 month ago

Saraakiisha Kuuriyada Waqooyi ayaa booqasho naadir ah ku tagay Iiraan

Sirdoonka & Militariga1 month ago

Markab dagaal oo Turkigu leeyahay oo kusoo xirtay dekadda Muqdisho: Dhaqan-gelinta heshiiska iskaashiga difaaca labada dal

Falsafada iyo Siyaasada Arrimaha Bulshada1 month ago

Waa maxay bulsho?

Afrika1 month ago

Dawlad kale oo Afrikaan ah ‘Chad’ ayaa u dhaqaaqday sidii ay u eryi lahayd militariga Mareykanka – warbaahinta

Afrika1 month ago

Wadamada Waqooyiga Afrika ayaa ku tala jirro inay sameeyaan urur goboleed cusub

Xul