Connect with us

Sirdoonka & Militariga

Mareykanka ma wuxuu xulafo u sameystay xasuuqa shacabka Soomaaliyeed?

18-ka waddan ee aan Afrikaanka ahayn – oo ay ku jiraan Australiya, Kanada, Faransiiska, Jabbaan, Spain, Kuuriyada Koonfureed, iyo Turkiga – kuwaas oo gacan ka geysta hawlgallada milatari ee Maraykanka ee qaaradda Afrika.

Published

on

Sawiro faylalka ku jiray: Korneel Hugh Baker (midig), oo dhex jooga xarunta CJTF-HOA ee Jabuuti, Noofambar 14, 2020. © AFRICOM/Sare Airman Kristin Savage

Dukumiintiyada ay heshay Declassified UK ayaa muujinaya in saraakiil sare oo ka tirsan ciidamada Ingiriiska ay door muhiim ah ka ciyaareen taliska ciidamada Maraykanka ee Afrika, kuwaas oo fuliya weerarada diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo hawlgalada qarsoodiga ah, waxayna si hufan ugu adeegaan ciidamada Maraykanka ee saldhiga ku leh Jabuuti.

Tiro saraakiil Biritish ah ayaa lagu daray ciidamada Mareykanka ee Jabuuti waxayna gacan ka geysteen qorsheynta howlgallada Soomaaliya ugu yaraan toban sano, sida lagu daabacay warbixin ka kooban 200 oo bog oo dukumeenti ah.

“Afrika hadda waxay xudun u tahay argagixisada caalamiga ah,” ayuu yiri Jeneral Michael Langley, oo ah madaxa taliska ciidamada Mareykanka ee Afrika (Africom), waa dallada la socota dhaq-dhaqaaqa militari ee Mareykanka ee qaaradda, horaantii sanadkan ayuu yiri.

“Si aan argaggixisada uga ilaalinno waddankii hooyo, waa in aan kula dagaallanaa Afrika”, ayuu raaciyey hadalkiisa.

Ku dhawaad dhammaan saraakiisha ku lugta leh hawlgaladdan waa la dhimay, marka laga reebo mid kamid ah, Saajin Carina Reeves. Saajin Carina Reeves wuxuu xarunta Camp Lemonnier, saldhigga Mareykanka ee Jabuuti la sheegay inuu “tababaray oo uu la talinayey in ka badan 50 Ciidanka Mareykanka, Ciidamada Badda, Ciidanka Cirka, iyo falanqeeyayaasha sirdoonka badda” laga bilaabo 2014 ilaa 2015.

Dukumentiyada ayaa sheegaya in Saajin Carina Reeves uu aqoon duruqsan u leeyahay farqiga isgaarsiinta ee u dhexeeya” Hawlgallada Gaarka ah iyo agaasinka sirdoonka ee Isku-dhafka Ciidanka Wadajirka ah ee Geeska Afrika (CJTF-HOA) oo uu ka caawiyay.. Taas awgeed, wuxuu helay billad ammaan ah oo ay siisay dowladda Maraykanka.

Declassified UK waxay sheegtay inay isku dayday inay la xiriirto Saajin Carina Reeves si ay faallo uga bixiso, laakiin lagama soo jawaabin.

Sidoo kale, Gaashaanle Sare Hugh Baker oo ka tirsan Ciidanka Biritishka, waxa uu soo noqday Agaasimaha Istaraatiijiyada iyo Qorshayaasha ee CJTF-HOA 2020 ilaa 2021.

Dhowr sarkaal oo UK ah ayaa door muhiim ah ka qaatay howlgallada CJTF-HOA ee Soomaaliya tobankii sano ee la soo dhaafay. Mid ka mid ah, oo loo aqoonsaday kaliya inuu ka qalin jabiyay Royal Military Academy ee Sandhurst isagoo 23 sano shaqeynayay, wuxuu madax ka ahaa Agaasinka Istaraatiijiyadda iyo Qorshayaasha. Waxaa la sheegay in uu door muhiim ah ka qaatay qorsheynta howlgalka Dooxada Jubba ee 2016-2017 ee ka dhanka ah maleeshiyada Al-Shabaab ee ka dagaalanta Soomaaliya – kaas oo markii dambe ay wasaaradda arrimaha dibadda Mareykanka qiratay in uu fashilmay.

Waxyaabaha kale ee daaha laga qaaday waxaa ka mid ahaa ilaa xadka ay Ciidamada Cirka ee Maraykanku u adeegsadaan Jaziiradda Ascension ee uu Ingiriisku maamulo, ee ku taalla xeebaha Afrika, oo ay u isticmaaleen saldhig hawleed. Qiyaastii 40% falanqeeyayaasha sirdoonka AFRICOM waxay ka shaqeeyaan Saldhigga Ciidanka Cirka ee Royal Base Molesworth ee waqooyiga London.

Boqortooyada Midowday (UK) waxay u muuqataa inay tahay tan ugu caansan 18-ka waddan ee aan Afrikaanka ahayn – oo ay ku jiraan Australiya, Kanada, Faransiiska, Jabbaan, Spain, Kuuriyada Koonfureed, iyo Turkiga – kuwaas oo gacan ka geystay hawlgallada milatari ee Maraykanka ee qaaradda. Dukumeentiyada ay daabacday Declassified UK waxay ku tilmaamaan saraakiishooda inay yihiin shaqaale “isbahaysi”.

Afhayeenka AFRICOM, Kelly Cahalan ayaa ku adkaysatay in Maraykanku “aysan ‘ ciidamo isbahaysi ah ku lahayn Afrika.” Waxay qirtay hay’adda Declassified in ay jiraan “tiro ka mid ah saraakiisha loo xilsaaray taliska oo aan ku jirin wax Afrikaan ah oo qaaradda kasoo jeedo,”. Wasaaradda Difaaca UK (MOD) ayaa “ku guuldareysatay inay ka jawaabto” su’aalo badan oo ku saabsan doorkeeda howlgallada AFRICOM, ayaa lagu xusay.

Mareykanka ma wuxuu xulafo u sameystay xasuuqa shacabka Soomaaliyeed?

Muddo 15 sano ah, Africom waxa ay hawl-gal milatari oo ballaadhan ka waday qaaradda Afrika oo ay ka dhisatay saldhigyo militari, oo ay ku jiraan, Camp Lemonnier oo ku yaalla waddanka ay cadceeddu ka dillaacday ee Jabuuti.

Talisku wuxuu si joogto ah u iftiimiyaa hawlgalladiisa joogtada ah sida laylisyada tababarka iyo weerarradooda kumaandooska, weerarrada aan duuliyaha lahayn ee drones-ka, iyo hawlaha sirdoonka.

Duqeymaha diyaaradaha aan duuliyaha laheyn ee Mareykanka ayaa su’aalo ka keenaya jihada mustaqbalka ee sii xagjireynta jiilka cusub ee Soomaaliyeed. Maraykanku wuxuu inta badan ku lug lahaa dagaalada dhulka iyo cirkaba, hase-yeeshee illaa iyo muddadaas dheer, burburinta iyo xaquuqa shacabka Soomaaliyeed ma aysan keenin hagaajinta xasilloonida Soomaaliya.

Habka Washington ay u wajahayso Soomaaliya, in kasta oo ay ku hawlgasho arrimo la-dagaallanka argagaxisada, waxay sababtay burbur maxalli ah, oo ay ku jiraan dhimashada dadka rayidka ah. Amnesty International ayaa horay u sheegtay in duqeymaha cirka ee Mareykanka ay sidaas darteed noqon karaan fal xadgudub ku ah sharciga caalamiga ah ee bani’aadamnimada.

Sida ay sheegtay wakaaladda wararka ee The Guardian, Waxaa jira cadeymo la isku halleyn karo oo muujinaya in duqeymaha militariga Mareykanka ee Soomaaliya ay ku dileen ama ku dhaawaceen ku dhowaad labaatameeyo rayid ah, koox caalami ah oo u dooda xuquuqda aadanaha ayaa sheegtay, iyagoo ku amraya Pentagon inaysan si ku filan u baareynin qasaaraha ay u gaysato shacabka Soomaaliyeed.

Dr Maxammed Ibraahim Shire, oo wax ka dhiga Jaamacadda Portsmouth, ayaa u sheegay wakaaladda wararka ee The New Arab in ay jirto caddeyn muujineysa in dadaallada milateri ay markii hore hoos u dhigeen xorriyadda dhaqdhaqaaqa iyo xakamaynta dhuleed ee kooxda. Runtii, tani waxay awood u siisay dowladda Soomaaliya inay ballaariso saameynta ay ku leedahay dalka, ayuu raaciyay.

“Si kastaba ha ahaatee, Al-Shabab waa dhaqdhaqaaq adkeysi leh oo ku guuleystay mararka qaarkood helidda qaabab cusub oo hawlgal ah ama u wareegidda xeeladaha kale ee rabshadaha wata, sida IED iyo weerarrada bambaanooyinka. Marka, in kasta oo duqeymaha cirka ay xaddideen dhaqdhaqaaqa kooxda xagjirka ah, haddana si buuxda uma dumin awoodeedii hawlgal, ”ayuu yiri Dr Maxammed Ibraahim Shire.

Waxaa dib u habeyn ku sameeyay Africom

Dukumeentiyada ay heshay Declassified waxaa dib u habeyn ku sameysay Africom, iyadoo meesha ka saartay dhammaan magacyada shaqaalaha militariga UK marka laga reebo Saajin Carina Reeves. Waxaa la isku dayay in lala xiriiro iyada oo loo marayo iimaylka iyo shabakad xiriiriye oo xirfad leh, laakiin kama aysan jawaabin.

Diiwaanka, xigashooyinka abaal-marinnada iyo agabka taageeraya ee la xidhiidha ciidammada shisheeye ee caawinaya Africom, ayaa muujinaya in dhawr shaqaale oo Biritishka ah oo door muhiim ah ka ahaa CJTF-HOA ay diiradda saareen dagaalka muddada dheer socday ee Al-Shabaab ee Soomaaliya.

Intii lagu guda jiray 2014 iyo 2015, sarkaal Ingiriis ah wuxuu u shaqeeyay agaasime ku xigeenka Waaxda Qorshayaasha iyo Layliga ee CJTF-HOA.

Sarkaalkan ayaa hogaaminayay dadaallada lagu doonayo in lagu soo saaro “xal u helida arrimaha cakiran ee looga hortagayo in lagu guuleysto howlgalka Soomaaliya ee Dib-u-habeynta Laamaha Amniga” iyadoo la wanaajinayo “Awoodda CJTF-HOA ee lagu taageerayo howlgallada ururrada xagjirka ah ee ka hortagga rabshadaha isagoo ka qeybqaadanaya shirka kooxda farsamada ee Muqdisho jooga.

Waxaa lagu abaalmariyay billad “adeegga mudnaan leh ee ciidamada qalabka sida ee Mareykanka” in sarkaal Biritish ah lagu ammaanay dadaalkiisa ku aaddan xaqiijinta “nabadda” ee Bariga Afrika.

Sannadkii 2015-kii, xubin kale oo ka tirsan ciidamada Ingiriiska ayaa u shaqeeyay sidii Madaxa Qaybta Isku-xidhka Gobolka ee Qaybta Caawinta Ciidanka Amniga ee CJTF-HOA.

Dukumiintiyada la shaaciyay ayaa muujinaya in uu diiradda saaray qiimeynta dalalka ay ciidamada ka joogaan Soomaaliya ee howlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya (Amisom) iyo kobcinta xiriirka ka dhexeeya CJTF-HOA iyo Hawlgalka Tababarka Midowga Yurub ee Soomaaliya iyo sidoo kale Kooxda Taageerada Nabadda ee Ingiriiska ayaa tababaro u qabtay ciidamada Amisom.

Dagaalada Soomaaliya ee Al-shabaab lagula jirro

Intii lagu jiray 2016 iyo 2017, arday ka qalin jabiyay Akadeemiyada Militariga Royal ee Sandhurst iyo xubin 23-sano ah oo ka tirsan ciidamada Ingiriiska ayaa u adeegay agaasimaha Istaraatiijiyadda iyo Agaasinka Qorshayaasha ee CJTF-HOA.

Waxa uu door muhiim ah ka qaatay dagaaladii ka dhacay Soomaaliya, sida “qorsheynta howlgalkii Dooxada Jubba” ee halkaasi ka dhacay.

In kasta oo abaal-marin lagu xusay in sarkaalka Biritish-ka ah uu “saamayn wanaagsan oo guulaystay ku yeeshay… xasiloonida gobolka”, haddana waxaa xusid mudan in sannadkii 2017-kii warbixin ka soo baxday wasaaradda arrimaha dibadda Maraykanka lagu sheegay in “al-Shabaab ay sii wadatay gacan ku haynta Dooxada Jubba, ayna sii wadaan hawlgalkooda. Xoriyada dhaqdhaqaaqa meelo badan oo kale oo ka tirsan koonfurta iyo bartamaha dalka.

Marka laga soo tago intaas, sanadka soo socda, dhimashada ka dhalatay weerarrada Al-Shabaab ee Soomaaliya ayaa dhab ahaantii gaaray heerkii ugu sarreeyay oo dhan 5,224.

“Dowladda Soomaaliya ee uu madaxweynaha ka yahay Xasan Sheekh Maxamuud ayaa dagaal geesinimo leh kula jirta al-Shabaab iyadoo kaashanaysa tiro ka mid ah taageerayaasha gudaha iyo dibadda, oo ay ku jirto Boqortooyada Ingiriiska,” ayuu yirri taliyaha Africom Jeneral Langley horaantii sanadkan.

Laakiin inkasta oo labaatan sano oo weerarro ah ay ciidamada kumaandooska Maraykanku qaadeen, hawlgallada iskaashatooyinka ah, dagaalka wakiillada, iyo duqaymaha cirka – oo ay taageerayaan UK iyo xulafada kale – Soomaaliya “waxa korortay dhimashada boqolkiiba 157 oo lala xiriirinayo Al-Shabaab sannadkii la soo dhaafay, taasoo keentay 7,937 dhimasho ah,” waa sida laga soo xigtay Xarunta Afrika ee Daraasaadka Istaraatiijiyada, machad cilmi baaris oo Pentagon ah.

“Tani waxay ka dhigan tahay heerkii ugu sarreeyay ee dhimashada Soomaalida 17-kii sano ee ay jirtay”, ayay xustay.

Iyadoo dhawaanahan ay soo baxayeen warbixino ku saabsan horumarka Mareykanka iyo isbaheysiga ay ka sameeyeen Soomaaliya, iyo guulo laga gaaray milateriga Soomaaliya intii lagu jiray duullaanka la qaaday 2022, dowladda Soomaaliya ayaa weli awoodin in ay xitaa caasimaddeeda ka difaacdo weerarrada Al-Shabaab, waxaana dhawaan lagu wareejiyey amniga xarunta madaxtooyada iyo baarlamaanka. 

Facebook Comments Box

Waa bare, qoraa, cilmi-baare, iyo hogaamiye fikir iyo aragti xambaarsan oo wax ka dhiga kuliyada dowladnimada iyo difaaca ee Jaamacadda Ramaas 'Ramaas University'. Waa falanqeeye ka tirsan Diblomaasi.com. Qoraaga waa qoraa dhawaanahan qoray buuggaag iyo qoraallo kala duwan oo aan dhanka wax tarka kala dhicin.

Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Sirdoonka & Militariga

Madaxa Xisbullah Xassan Nasrallah ayaa u ballan qaaday in Israa’iil ‘ay caqabad kala kulmi doonto ‘dilka dadka rayidka ah’

Madaxa Xisbullah Xassan Nasrallah ayaa wacad ku maray in ay Israa’iil caqabad kala kulmi doonta ‘dilka ay ku bartilmaamsanayso dadka rayidka ah’.

Published

on

Xasan Nasrallah ayaa uga digay Israa’iil in gantaalladeeda ay gaaraan magaalada dekedda leh ee Eilat oo fog fog. [Sawirada Getty]

Madaxa Xisbullah Hassan Nasrallah ayaa ballan qaaday in Israa’iil ay inqaabtaas ay mari doonto ayuu ka yirri khudbad uu jeediyay Jimcihii isagoo kaga jawaabaya dilkii ay Israa’iil ku dishay toban qof oo rayid ah ee koonfurta Lubnaan laba maalmood ka hor.

Hadalkan ayaa yimid ka dib toddobaad oo ay sii xoogaysanayeen iska horimaadyada xudduudaha isaga gudba ee u dhexeeya Xisbullah iyo Israa’iil, iyadoo weerarkii hore lagu dilay hal askari oo Israa’iil ah, siddeed kalena ku dhaawacmeen weerarrada gantaallo ah oo dhacay 14-kii Februaayo.

Israa’iil ayaa ku jawaabtay duqeymo ballaran isla maalintaas, waxayna dishay saddex dagaalyahan iyo toban qof oo rayid ah, oo ay ku jiraan saddex carruur ah iyo toddobo xubnood oo hal qoys ah.

“Qiimaha dhiigani wuxuu sidoo kale noqon doonaa dhiig, qalab basaasnimo ah… Jawaabta xasuuqa waa in la sii wado shaqada iska caabinta ee hore oo kor loo qaado,” Nasrallah ayaa yidhi. Waxaa xusid mudan, Xassan Nasrallah ma uusan soo celin ballantii uu sameeyay bishii Nofeember, markaasoo uu wacad ku maray in Xisbullah ay dili doonto hal qof oo rayid ah mid kasta oo ay disho Israa’iil.

Lix xubnood oo ka tirsan Xisbullah iyo Dhaqdhaqaaqa Amal ayaa lagu dilay duqeymo ay Israa’iil subaxnimadii hore ee Jimcihii ka geysatay koonfurta Lubnaan.

Diyaaradaha dagaalka Israa’iil ayaa duqeymo ka geystay magaalooyinka Qantara, Deir Seryan iyo agagaarka Wadi Saluki. Weerarkii lagu qaaday guri ku yaalla Qantara ayaa lagu dilay saddex xubnood oo ka tirsan Dhaqdhaqaaqa Amal: Cali Xassan Issa oo ka yimid magaalada Jibchit, Maxammed Xussein Saciid oo ka yimid magaalada Qsaybeh iyo Qassem Nizar Berro oo ka yimid magaalada Charqiyeh.

Dhanka kale, Xizbollah waxay baroor diiqday laba ka mid ah xubnaha: Mustafa Khodr Qassir oo ka socday magaalada Deir Qanoun En Nahr iyo Maxammed Cali Darwiche oo ka socday magaalada Srebbine ee koonfurta Lubnaan.

Warbaahinta Israa’iil ayaa ku warrantay in “hoggaanka gudaha ee woqooyiga ay go’aansadeen in la xidho waddooyinka xudduudda woqooyi ee gaadiidka ka dib markii ciidamada Israa’iil ay qiimeeyeen xaaladda, iyo iyadoo la filayo jawaabta Xizbollah.”

Xizbullah ayaa saqdii dhexe ee Khamiista la beegsaday xerada Kiryat Shmona gantaalada Falaq-1 taasoo jawaab u ahayd xasuuqii ciidamada Israa’iil ay ka geysteen magaalooyinka Nabatiyah iyo Al-Sowanah labo maalmood ka hor.

Difaaca Madaniga ah ayaa ku dhawaaqay in ka dib markii ay sii wateen hawlgallada goobidda iyo samatabbixinta iyo sahanno ballaadhan oo laga sameeyay goobta dhismaha qayb ahaan ay burburisay diyaaradda aan duuliyaha lahayn ee Israa’iil ee Nabatiyeh fiidnimadii Arbacada, ay soo saareen wadar ahaan 11 qof oo mayd rayid ah, iyagoo laba dhaawac ah u qaaday dawladda Nabatiyeh. Isbitaalka, waxaana la damiyay dab ka kacay gudaha dhismaha la beegsaday.

Xisbullah iyo Israa’iil ayaa ku hawlanaa is-weydaarsiga xuduudaha muddo ka badan afar bilood, ka dib weerarkii lama filaanka ahaa ee 7-dii Oktoobar ee Xamaas ay ku qaadday Israa’iil.

In kasta oo isku dhacyadu guud ahaan ay ku urursanaayeen dhawr kiilomitir xadka Lubnaan iyo Israa’iil, Israa’iil waxa ay sidoo kale dhawr dil oo qorshaysan ka fulisay gudaha dhulka Lubnaan tan iyo bishii Jannaayo. Xiisada u dhaxeysa labada dhinac oo sii xoogeysatay ayaa sare u kacday cabsida laga qabo in dagaal culus uu dhexmaro Israa’iil iyo Lubnaan.

Arbacadii, madaxa ciidamada Israa’iil Lt. General Herzi Halevi ayaa sheegay in Israa’iil ay isu diyaarinayso dagaal ka dhaca waqooyiga, waxa uuna wacad ku maray in ay “dib u riixeyso” Xisbullah.

Khudbadiisa, Xassan Nasrallah wuxuu ku sheegay in Xisbullah “ay leedahay awood gantaallo oo aad u weyn” kaasoo fidin kara dhammaan jidka magaalada dekedda leh ee Eilat ee ku taal Badda Cas.

Quwadaha reer galbeedka iyo kuwa Carabta ayaa isku dayay in ay qaadaan dhex dhexaadin ka dhex sameynaya labada dhinac isla markaana doonaya in la dhaqan geliyo Qaraarka Qaramada Midoobay ee tirsigiisu yahay 1701, kaas oo soo afjaray dagaalkii 2006-dii.

Saraakiisha Lubnaan, marka laga soo tago Xisbullah, si kastaba ha ahaatee, waxay sheegeen inay dareemayaan dadaallada caalamiga ah ee looga golleeyahay xaqiijinta ammaanka qiyaastii 100,000 oo qof oo deggan waqooyiga Israa’iil ee la barakiciyay, oo aan faa’iido u lahayn Lubnaan.

Xisbullah ayaa wacad ku martay in aysan wax gorgortan ah geli doonin ilaa xabad joojin laga gaaro Qaza.

“Marka ay rasaastu ka istaagto Gaza, waxaan joojin doonnaa toogashada koonfurta,” ayuu yiri Nasrallah.

 

Facebook Comments Box

Continue Reading

Sirdoonka & Militariga

Maxaa dan ah ayaa ugu jira Soomaaliya heshiiska is-afgaradka milatari ay kala saxiixatay Mareykanka?

Mareykanka iyo Soomaaliya oo kala saxiixday heshiis is-afgarad milatari: Waa sidee xaaladda ku lug lahaanshaha Mareykanka ee Soomaaliya?

Published

on


Dowladaha Maraykanka iyo Soomaaliya ayaa maanta Muqdisho ku kala saxiixday heshiis ay ku tilmaameen ‘is-af-garad’ oo la xiriira tababarka ciidamada iyo dhismaha 5 saldhig oo ciidan.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa maanta heshiiskaan dhanka milatariga ah la gashay Mareykanka, kaas oo ka dhacay xarunta Xalane oo ay ku dhex taallo safaaradda Mareykanka ee magaalada Muqdisho. Heshiiskan oo is-afgarad ah ayaa waxaa goobjoog ahaa madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud (4.5), waxaana saxiixay wasiirka difaaca Cabdulqaadir Maxamed Nuur (Jaamac).

Sidoo kale waxaa Mareykanka u saxiixay sii haayaha Safiirka Mareykanka ee Soomaaliya, waxaana goobjoog ka ahaa ku xigeenka Kaaliyaha Xoghayaha Arrimaha Dibadda Mareykanka u qaabilsan Afrika.

Mareykanka ayaa xarumo tababar ciidan ka hirgelinayaa magaalooyinka Muqdisho, Kismaayo, Baydhabo, Jowhar iyo Dhuusamareeb. Heshiiska is-afgarad ayaa Mareykanka ku bixinayaa lacag dhan 100 milayn oo dollor.

Saxiixa heshiiskan ayaa ku saabsan dhisida illaa 5 saldhig oo uu Mareykanka ka hirgelin doono gudaha Soomaaliya, kuwaas oo ay isticmaali doonaan ciidamadiisa iyo kuwa uu tababaro ee kumaandooska Danab ee Xoogga dalka Soomaaliyeed. Dowladda federaalka ayaa boggaadisay heshiiskan, ayada oo ku tilmaamtay inuu yahay mid muhiim ah, isla markaana lagu tayeen doono ciidamada Soomaaliyeed. Mareykanka ayaa horay wuxuu saldhig ugu lahaa garoonka ciidamada Cirka ee Balli-doogle iyo garoonka diyaaradaha Kismaayo, halkaas oo kasoo abaabulo howlgallo culus.

Sidoo kale, 10ka febraayo Soomaaliya ayaa waxay heshiis militari la gashay dowladda Turkiga. 

Wasiirada Gaashaandhigga ee Türkiye iyo dhigiisa Soomaaliya ayaa kala saxiixday heshiis dhinaca gaashaandhigga iyo dhaqaalaha, kaasi oo lagu sii horumarinayo xiriirka laba geesoodka ah ee ka dhaxeeya labada wadddan iyo degenaanshiyaha gobolka.

Sida ay baahisay warbaahinta dowladda Turkiga, Yasar Guler, wasiirka Gaashandhigga ee Turkiga ayaa magaalada Ankara ku soo dhaweeyay dhigiisa Soomaaliya Cabdulqaadir Maxamed Nuur. Labada mas’uul ayaa munaasabad ka dhacday saldhig militari ku kala saxiixday heshiiskan Khamiistii shalay, kadib wadahadallo ay ka yeesheen xaladda gobolka Geeska Africa. Faah-faahin dheeri ah lagama bixin heshiiska, iyo waxa uu kaga duwan yahay iskaashigii military ee dhaqaale ee horey uga dhaxeeyay Soomaaliya iyo Turkiga.

“Soomaaliya, waa saaxib muhiim u ah Turkiga, gaar ahaan danahiisa Afrika, Waxaan yeelanay kullamo wax tar leh oo ku dhacay jawi wanaagsan. Waxay ahaayeen wadahadallo sii xoojinaya xiriirka labada waddan. Waxaan xoogga saarnay ahmiyadda ay leedahay ilaalinta midnimada iyo madaxbanaanida dhuleed ee Soomaaliya,” ayuu ku yiri qoraal uu soo saaray Yasar Guler, wasiirka Gaashandhigga ee Turkiga.

Yasar Guler, waxa uu sheegay in Soomaaliya ay guul ka gaartay dhismaha ciidamada Kumaandoosta ah ee Gorgor – ee Turkigu tababarro. Ciidamadaas ayuu ku tilmaamay kuwo u badan dhallinyaro waddaniyiin ah oo tusaale u noqon kara Qaaradda Afrika.

Xiriirka Soomaaliya iyo Turkiga ayaa sii xoogeysanayay tan you markii madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdogan uu booqday Soomaaliya, oo xilligaas ay abaar ba’an ka jirtay sanadkii 2011-kii. Heshiiskan milatari ee ay kala saxiixdeen Soomaaliya iyo Turkiga ayaa ku soo beegmaya xilli uu muran ka dhaxeeyo Soomaliya iyo Ethiopia. Kaasi oo ka dhashay heshiis is-afgarad ah oo ay Ethiopia la saxiixatay Somaliland billowgii bishii January ee sannadkan. Heshiiska qaab dhismeedka difaaca iyo iskaashiga dhaqaalaha ayaa waxaa wada saxiixday wasiirka gaashaandhigga Turkiga Yasar Guler iyo dhiggiisa Soomaaliya Cabdulqaadir Maxamed Nuur oo booqasho rasmi ah ku tagay magaalada Ankara.

Ku lug lahaanshaha Mareykanka ee Soomaaliya 

Ku lug lahaanshaha Mareykanka ee Soomaaliya wuxuu ahaa mid aad uga yar marka loo eego duulaankii Mareykanka ee Afgaanistaan. Si kastaba ha noqotee, waxaa jira isbarbar dhiga labada isku dhac. Siyaasadihii hore ee Mareykanka ayaa qeyb ahaan mas’uul ka ah halista Taalibaan taas oo ay ugu wacan tahay taageerada Washington ee ay u fidisay mujahidiintaas. Sidoo kale, siyaasadaha khaldan ee ka jira Soomaaliya waxay gacan ka geysteen taranka al-Shabaab.

Marka laga hadlayo al-Shabaab, uma badna in kooxdu ay ku jiri doonto qaabkeeda foosha xun ee hadda jira haddii Mareykanku uusan iftiimin caga-dhigga duulaankii Itoobiya ee 2006 ee ay ku qaaday Soomaaliya. Intii lagu jiray dagaalkaas, midowgii dhexdhexaadka ahaa ee Maxkamadaha Islaamiga (ICU) ayaa la afgembiyay. Meeshii Maxkamadaha Islaamig ah, al-Shabaab ayaa hadda metalayso.

“Al-Shabaab iyo Taalibaan waxay ku tartameen oo ay dagaallamayeen illaa iyo hadda – dowladooda musuqmaasuq ragaadiyey iyo ciidamada aan taageerada lahayn ee Mareykanku taageerayo”.

Afgaanistaan ​​iyo Soomaaliya, ma jiraan wax xal milatari oo macquul ah oo laga gaadho kacdoonnada hareeyay labada dal. In kasta oo nolosha luntay ay gaarayso kudhowaad $ 2.3tn ay qarash gareeyeen, Taalibaan waxay gacanta ku haysaa guud ahaan dalka Afgaanistaan. Tanina waxay u egtahay mid dhayalsan maadaama aysan tixgalinaynin “xakamaynta xasilloonida” ee Daalibaan ee degmooyin badan oo dheeraad ah iyadoo loo adeegsanayo hawl wadeenada sirdoonka iyo kuwa xog-ogaalka u ah.

Sidoo kale, al-Shabaab waxay sii waddaan inay ballaariso baaxadda ay ku leedahay Soomaaliya inkasta oo balaayiin doollar ay ku bixiyeen Mareykanka iyo beesha caalamka in lagu taageero dowladda Soomaaliya si loolla dagaallamo ururkaan argagixisada ah.

Howlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya (ATMIS) waxaa Soomaaliya ka jooga 20 kun oo askari, illaa iyo haddana amniga guud ee Soomaaliya gacan kama aysan gaysanin. Haddana, al-Shabaab waxay si joogto ah u weeraraan bartilmaameedyada iyagoo u maraayo qaraxyada ay dhigaan. Bishii Sebteember 2019, al-Shabaab waxay bartilmaameedsadeen saldhig millatari oo ku yaal Baledoogle oo ay isticmaali jireen askarta Mareykanka iyo hawlwadeennada diyaaradaha aan duuliyaha lahayn. 5-tii Janaayo, 2020, Al-Shabaab ayaa gudaha u galay Xerada Simba ee xadka Soomaaliya ay la wadaagto Kenya, halkaas oo ay ku nool yihiin ugu yaraan 100 shaqaale Mareykan ah. Hal askari oo Mareykan ah iyo labo qandaraaslayaal ka tirsan dowladda Mareykanka ayaa lagu dilay weerarka. Iyadoo aan loo eegin joogitaanka Mareykanka, waxaa jira meelo yar oo howlwadeenada al-Shabaab aysan awoodin inay bartilmaameedsadaan. Gaaritaanka ururku qayb ahaan waxaa ugu wacan awoodda hay’adaha sirdoonka ee Amniyaadka.

Xaaladda amni ee Soomaaliya ayaa ah mid muddo dheer laga welwelsanaa, illaa iyo haddana xal kama dambeys ah lagama gaarin, iyadoo dalka uu wajahayo caqabado badan oo ay ka mid yihiin xasillooni darro siyaasadeed oo sabab u ah nidaam aan caddaalad ku dhisneen 4.5, argagaxiso iyo burcadbadeed.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Sirdoonka & Militariga

Muxuu ku saabsan yahay heshiiska difaaca ee Soomaaliya iyo Turkey?

Heshiiskan oo ay ku jiraan iskaashiga ka dhanka ah argagixisada, ayaa ku soo beegmaya iyadoo Geeska Afrika ay ka taagan tahay xiisad ka dhalatay heshiiskii Itoobiya iyo maamulka goonida isu taagay ee Somaliland ay weli cirka isku sii shareerayso.

Published

on

Cabdulqaadir Maxamed Nuur (B) Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya oo heshiis dhanka amniga ah la saxiixday Wasiirka Gaashaandhigga Turkiga Yasar Guuleed, Febraayo 8, 2024 – X

Wasiirada Gaashaandhigga ee Türkiye iyo dhigiisa Soomaaliya ayaa kala saxiixday heshiis dhinaca gaashaandhigga iyo dhaqaalaha, kaasi oo lagu sii horumarinayo xiriirka laba geesoodka ah ee ka dhaxeeya labada wadddan iyo degenaanshiyaha gobolka.

Sida ay baahisay warbaahinta dowladda Turkiga, Yasar Guler, wasiirka Gaashandhigga ee Turkiga ayaa magaalada Ankara ku soo dhaweeyay dhigiisa Soomaaliya Cabdulqaadir Maxamed Nuur. Labada mas’uul ayaa munaasabad ka dhacday saldhig militari ku kala saxiixday heshiiskan Khamiistii shalay, kadib wadahadallo ay ka yeesheen xaladda gobolka Geeska Africa. Faah-faahin dheeri ah lagama bixin heshiiska, iyo waxa uu kaga duwan yahay iskaashigii military ee dhaqaale ee horey uga dhaxeeyay Soomaaliya iyo Turkiga.

“Soomaaliya, waa saaxib muhiim u ah Turkiga, gaar ahaan danahiisa Afrika, Waxaan yeelanay kullamo wax tar leh oo ku dhacay jawi wanaagsan. Waxay ahaayeen wadahadallo sii xoojinaya xiriirka labada waddan. Waxaan xoogga saarnay ahmiyadda ay leedahay ilaalinta midnimada iyo madaxbanaanida dhuleed ee Soomaaliya,” ayuu ku yiri qoraal uu soo saaray Yasar Guler, wasiirka Gaashandhigga ee Turkiga.

Yasar Guler, waxa uu sheegay in Soomaaliya ay guul ka gaartay dhismaha ciidamada Kumaandoosta ah ee Gorgor – ee Turkigu tababarro. Ciidamadaas ayuu ku tilmaamay kuwo u badan dhallinyaro waddaniyiin ah oo tusaale u noqon kara Qaaradda Afrika.

Xiriirka Soomaaliya iyo Turkiga ayaa sii xoogeysanayay tan you markii madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdogan uu booqday Soomaaliya, oo xilligaas ay abaar ba’an ka jirtay sanadkii 2011-kii. Heshiiskan milatari ee ay kala saxiixdeen Soomaaliya iyo Turkiga ayaa ku soo beegmaya xilli uu muran ka dhaxeeyo Soomaliya iyo Ethiopia. Kaasi oo ka dhashay heshiis is-afgarad ah oo ay Ethiopia la saxiixatay Somaliland billowgii bishii January ee sannadkan. Heshiiska qaab dhismeedka difaaca iyo iskaashiga dhaqaalaha ayaa waxaa wada saxiixday wasiirka gaashaandhigga Turkiga Yasar Guler iyo dhiggiisa Soomaaliya Cabdulqaadir Maxamed Nuur oo booqasho rasmi ah ku tagay magaalada Ankara.

“Heshiiska aan maanta saxiixnay waxa uu ku saabsan yahay in la iska kaashado dagaalka ka dhanka ah argagixisada iyo iskaashiga ciidamada iyo dhaqaalaha,” ayuu yiri wasiirka difaaca Soomaaliya mudane Cabdulqaadir Maxamed Nuur oo ka hadlayay shir jaraa’id oo ay si wadajir ah u qabteen. “Waxaan aaminsanahay in heshiiska uu wax weyn ku soo kordhin doono Soomaaliya.”

Wasiirka gaashaandhigga Turkiga Yasar Guler, oo ku tilmaamay kulanka labada hogaamiye ee difaaca mid midho dhal ah, ayaa sheegay in heshiisku “uu sii wanaajin doono” xiriirka milatari ee labada dal. “Soomaaliya waa saaxiib muhiim ah oo uu Turkiga ka leeyahay Afrika,” ayuu hadalkiisa ku daray, isagoo ku celceliyay taageerada uu dalkiisu u hayo madaxbannaanida dhuleed ee Afrika iyo madax-bannaanida.

Booqashada Nuur ee Turkiga uu ku tagay Ankara ayaa ku soo beegantay iyadoo Geeska Afrika ay ka taagan tahay xiisad ka dhalatay heshiiskii ay Somaliland iyo Itoobiya kala saxiixdeen 1-dii Jannaayo, kaasoo Addis Ababa loogu ogolaanayo inay gasho Badda Cas si ay u aqoonsato Somaliland oo ka go’day.

Soomaaliya, oo aan Somaliland u aqoonsan maamulka kamid ah maamulada dalka ayaa heshiiskaas ku tilmaantay mid xad-gudub ku ah madax-banaanideeda. Ankara waxay si cad u taageertay midnimada dhuleed ee Soomaaliya oo ay xiisado ka jiraan. Soomaaliya – oo ka mid ah dalalka fara ku tiriska ah ee martigeliyay saldhigga millatari ee Turkiga – waxay wadashaqeyn dhow la leedahay Turkiga.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Sirdoonka & Militariga

Maraykanka ayaa ka digaya aargoosi dheeraad ah haddii maleeshiyaadka ay Iran taageerto ay sii wadaan weeraradooda

“Waxaan diyaar u nahay inaan la tacaalno wax kasta oo koox kasta ama waddan kastaa uu isku dayo inuu nala yimaado,” ayuu yiri Jake Sullivan, lataliyaha amniga qaranka ee madaxweyne Joe Biden.

Published

on

Sawirka waa muuqaal laga soo qaaday ciidamada badda Mareykanka oo muujinaya gantaal laga soo riday markabka burburiyaha ah ee USS Gravely si uu uga hortago gantaalka cruise-ka ee Xuuthiyiinta oo bartilmaameedsanaya maraakiibta caalamiga ah ee mara badda cas. (X: @CENTCOM)

Ka dib isbuucii la soo dhaafay duqeymo aargoosi ah, Mareykanka ayaa Axadii uga digay Iran iyo maleeshiyaadka uu hubeeyo oo ay maalgeliyaan in ay qaadi doonaan weeraro dheeraad ah haddii ciidamada Mareykanka ee ku sugan Bariga Dhexe ay sii wadaan beegsiga, laakiin ma doonayo “milatari furan ololaha ah” ee guud ahaan gobolka.

“Waxaan diyaar u nahay inaan la tacaalno wax kasta oo koox kasta ama waddan kastaa uu isku dayo inuu nala yimaado,” ayuu yiri Jake Sullivan, lataliyaha amniga qaranka ee madaxweyne Joe Biden. Sullivan wuxuu yirri Iran waa inay filaysaa “jawaab degdeg ah oo xoog leh” haddii – oo aysan ahayn mid ka mid ah wakiiladeeda – “ay dooratay inay si toos ah uga jawaabto” Mareykanka.

Sullivan ayaa digniintan jeediyay xilli uu wareysiyo taxane ah siiyay TV-yada wararka ka dib markii Mareykanka iyo Ingiriiska ay Sabtidii duqeeyeen 36 bartilmaameed oo Xuutiyiinta Yemen. Maleeshiyada ay Iran taageerto ayaa marar badan ku dhufatay gantaallo xarumaha ciidamada Maraykanka iyo kuwa caalamiga ah ka dib dagaalka Israa’iil iyo Xamaas.

Weeraradan ayaa yimid maalin kadib markii ciidamada Maraykanka iyo Ingiriiska ay bilaabeen mowjado duqeymo cirka ah oo ka dhan ah Xuutiyiinta – wejigoodii seddexaad ee tallaabo militari oo wadajir ah oo looga jawaabayo weerarada joogtada ah ee fallaagada ee maraakiibta.

Ciidamada Mareykanka ayaa “ fuliyay weerar is-difaacid ah oo ka dhan ah Xuutiyiinta kuwasoo ahaa… land attack cruise missile”, ka dibna waxay ku garaaceen afar gantaal oo kuwa lidka maraakiibta ah, kuwaas oo dhamaantood loo diyaariyay in lagu weeraro maraakiibta ku sugan Badda Cas,” Taliska Dhexe. (CENTCOM) ayaa ku yiri baraha bulshada.

CENTCOM ayaa intaa ku dartay in ciidamada Maraykanku “ay aqoonsadeen gantaalada ku sugan goobaha ay Xuutiyiintu maamulaan ee Yemen, waxayna go’aansadeen inay khatar ku soo fool leeyihiin maraakiibta iyo maraakiibta ganacsiga ee Maraykanka.”

Weerar cirka ah oo Jimcihii ka dhacay Ciraaq iyo Suuriya ayaa lala beegsaday maleeshiyaad kale oo Iran ay taageerto iyo Ilaalada Kacaanka Iran, iyagoo uga aargoosanaya weerarradii ay diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ku dileen saddex ka mid ah ciidammada Mareykanka ee dalka Urdun todobaadkii hore. Mareykanka ayaa mar kale duqeeyay bartilmaameedyada Xuutiyiinta Axadii.

“Meesha kama saari karno in ay jiri doonaan weeraro mustaqbalka ah oo ka imaanaya maleeshiyaad ay Iran taageerto ee Ciraaq iyo Suuriya ama Xuutiyiinta,” ayuu yiri Sullivan. Wuxuu sheegay in madaxweynaha uu u sheegay taliyayaashiisa in “ay u baahan yihiin in la meel dhigo si ay uga jawaabaan weeraro kale.”

Mareykanka ayaa ku eedeeyay weerarkii ka dhacay saldhigga Tower 22 ee dalka Urdun 28-kii Jannaayo in uu ka dambeeyay kooxda iska caabinta Islaamiga ah ee Ciraaq, oo ah isbaheysiga ay taageerto Iran. Iran ayaa isku dayday in ay iska fogeyso duqeynta ay fulisay diyaaradaha aan duuliyaha lahayn, iyadoo sheegtay in maleeshiyaadku ay u dhaqmaan si ka madax bannaan jihada ay u socdaan.

MD Joe Biden “ma raadinayo dagaal ka ballaaran midkaan,” ayuu yiri Sullivan, markii la weydiiyay suurtagalnimada weerarrada gudaha Iran ee ballaarin doona colaadda gobolka kacsan. Laakiin mar wax laga weydiiyay suurtagalnimada in Iiraaniyiintu ay si toos ah uga soo horjeestaan, wuxuu yiri: “Haddii ay doortaan inay si toos ah uga jawaabaan Mareykanka, waxay la kulmi doonaan jawaab degdeg ah oo xooggan.”

Isagoo ballan qaadaya inuu uga jawaabi doono “hab joogto ah” weerarrada cusub ee Mareykanka, Sullivan wuxuu yiri “ma ku tilmaami doono olole millatari oo furan.” Weli, wuxuu yiri, “Waxaan dooneynaa inaan qaadno weerarro dheeri ah iyo tallaabo dheeri ah si aan u sii wadno diritaanka farriin cad oo ah in Mareykanku uu ka jawaabi doono marka ciidamadeena la weeraro ama dadkeena la dilo.”

Waxaa jiri doona tallaabooyin badan oo la qaadi doono, ayuu yiri. “Qaar ka mid ah tillaabooyinkaas waa la arki doonaa. Qaar baa laga yaabaa inaan la arkin.”

Weerarka Mareykanka uu ku qaaday tobonaan goobood oo ku yaalla Ciraaq iyo Suuriya ayaa lagu garaacay in ka badan 85 bartilmaameed oo ku yaalla toddobo goobood. Waxaa ka mid ahaa xarumaha taliska iyo kantaroolka, xarumaha sirdoonka, gantaalada iyo gantaalaha, goobaha lagu kaydiyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo rasaasta iyo tas-hiilaadka kale ee ku xiran maleeshiyada ama Ciidanka Quds ee Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah, qaybta socdaalka ee gacanta ku haysa xiriirka Tehraan iyo hubaynta. , maleeshiyaadka gobolka.

Maamulka Joe Biden ayaa ilaa hadda u muuqda mid ka gaabsaday inuu si toos ah u beegsado Iran ama madaxda sare ee Ciidanka Quds ee ku sugan xuduudihiisa. Milateriga Mareykanka ma hayo wax xaqiijin ah waqtigan khasaaraha dadka rayidka ah kasoo gaaray duqeymahaas, ayuu yiri Sullivan. “Waxa aan ognahay waa in bartilmaameedyada aan garaacnay ay ahaayeen bartilmaameedyo sax ah marka loo eego aragtida lagu hayo hubka iyo shaqaalihii weerarayay ciidamada Mareykanka. Markaa, waxaanu ku kalsoonahay bartilmaameedyadii aanu garaacnay.”

Maleeshiyada qaar ayaa khatar ku ahaa saldhigyada Maraykanka muddo sanado ah, laakiin kooxuhu waxay xoojiyeen weeraradooda ka dib dagaalkii Israa’iil ay la gashay Xamaas ka dib weerarkii 7-dii Oktoobar ee Israa’iil lagu dilay 1,200 oo qof laguna arkay 250 kale oo la qafaashay. In ka badan 27,000 oo qof ayaa lagu dilay duulaanka Israel ee ka dhanka ah Xamaas ee Gaza, Wasaaradda Caafimaadka ee dhulka ayaa sheegtay.

Xuutiyiinta ayaa ku dhawaad maalin kasta weeraro gantaalo ah ama kuwa aan duuliyaha lahayn ku qaada maraakiibta ganacsiga iyo kuwa milatariga ee isaga kala goosha badda cas iyo gacanka cadmeed waxayna cadeeyeen in aanay wax niyad ah u haynin in ay dib u soo celiyaan ololahooda inkasta oo ay jiraan ciidamo caalami ah oo cusub oo ilaaliya maraakiibta mara marin biyoodka muhiimka ah.

Yahya Sareci waa afhayeenka militariga ee dhaqdhaqaaqa Xuutiyiinta Yemen tan iyo 2018.

Mareykanka ayaa duqeymo xalay oo Axad ah ka geystay lix gobol oo ka tirsan Yemen oo ay gacanta ku hayaan fallaagada Xuutiyiinta, oo ay ku jirto magaalada Sanca ee caasimadda dalka Yemen. Xuutiyiinta ayaan wax qiimeyn ah ka bixin khasaaraha, balse Mareykanka ayaa ku tilmaamay in lagu garaacay gantaallada dhulka hoostiisa mara, goobihii laga soo riday iyo diyaaradaha qumaatiga u kaca ee ay isticmaaleen fallaagada.

“Weeraradani kama niyad jebin doonaan ciidamada Yemen iyo qaranka inay sii wadaan taageerada ay siinayaan Falastiiniyiinta iyagoo wajahaya gumeysiga Sahyuuniyadda iyo dembiyada,” afhayeenka milateriga ee Xuutiyiinta Brig. Ayuu yiri Gen. Yaxye Saree. “Duqeymaha cirka ee gardarrada ma noqon doono mid jawaab la’aan ah.”

Dhanka kale, Iran ayaa uga digtay Mareykanka suurtagalnimada in ay beegsato laba markab oo kuwa xamuulka qaada ah oo ku sugan Bariga Dhexe muddo dheer oo looga shakiyay in ay u sii gudbinayaan saldhigyada ciidamada kumaandooska Iran. Hadalka ka soo baxay Iran ee ku saabsan maraakiibta Behshad iyo Saviz ayaa u muuqday mid muujinaya murugada sii kordheysa ee Tehraan ee weerarada Mareykanka ee gobolka oo dhan.

Maraakiibtan ayaa u diiwaan gashan sidii maraakiib ganacsi oo ay leeyihiin shirkad fadhigeedu yahay Tehraan oo ay wasaaradda maaliyadda Maraykanku cunaqabatayn ku soo rogtay inay horudhac u tahay Khadka Maraakiibta ee Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Iran.

Markabka Saviz, ka dibna Behshad la baxay, ayaa sanado badan ku sugnaa Badda Cas ee Yemen, iyaga oo looga shakisan yahay in ay u adeegeen qaab basaasnimo oo ah Ilaalada Kacaanka Iran. Bayaanka fiidiyowga ee ciidamada caadiga ah ee Iran, sheeko-yaqaan ayaa ku tilmaamay maraakiibta inay yihiin “hubka sabaynaya.” Sheekadu waxay ku qeexday Behshad inay caawinayso howlgalka Iran si ay uga hortagto burcad-badeedda Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed. Balse Iran si cad looma oga in ay ka qayb qaadatay mid ka mid ah ololihii ugu dambeeyay ee looga soo horjeedo burcad badeeda Soomaalida ee ku soo badanaya gobolka oo dhabarka u saaran weerarrada Xuutiyiinta.

Ka hor intii aanu bilaabmin ololaha cusub ee duqeymaha Maraykanka, Behshad waxa ay u safreen koonfurta gacanka cadmeed. Waxay hadda wuxuu ku xiran yahay Jabuuti oo Soomaaliya deris lah oo wax yar ka xigta xeebta saldhigga ciidammada Shiinaha ee dalkaas.
Bayaanka ayaa ku soo idlaaday digniin lagu dahaaray muuqalka maraakiibta dagaalka ee Maraykanka iyo calanka Maraykanka.
“Kuwa ku hawlan dhaqdhaqaaqyada argagixisada ee ka dhanka ah Behshad ama maraakiibta la midka ah waxay halis galiyaan marinada caalamiga ah ee badaha, amniga waxayna qaadaan mas’uuliyadda caalamiga ah ee khataraha caalamiga ah ee mustaqbalka,” ayuu yiri muuqaalka.

Ciidanka Badda Mareykanka ee Barigga Dhexe ee fadhigoodu yahay 5th Fleet ayaa diiday inay ka hadlaan khatarta. Markabka Saviz ayaa hadda ku sugan Badweynta Hindiya oo u dhow halka uu Maraykanku ku eedeeyay weerarradii diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Iran ay dhawaan ku bartilmaameedsadeen maraakiibta.
__
Qeyb kamid ah qoraalka: (AFP)

Facebook Comments Box

Continue Reading

Sirdoonka & Militariga

Ruushka iyo Gambia ayaa yeeshay wadahadallo dhanka ammaanka ah

Wasiirrada arrimaha dibadda ee dalalka ayaa ka wada hadlay jawaabaha laga bixinayo khatarta argagixisada ee sii kordhaysa ee qaaradda Afrika.

Published

on

Wasiirka arrimaha dibadda Gambia Mamadou Tangara iyo wasiirka arrimaha dibadda ee Ruushka Sergey Lavrov ayaa ka qeyb galay xaflad heshiis lagu kala saxiixday oo ka dhacay magaalada Moscow ee dalka Ruushka. © Sergey Guneev / Sputnik

Ruushka iyo Gambia ayaa yeeshay wadahadalo ku saabsan arrimaha gobolka Saxaraha-Saaxil, iyagoo ka hadlay walaaca ammaanka ee Maali, Burkina Faso, Niger, iyo Chad, Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Ruushka Sergey Lavrov ayaa ku dhawaaqay shir jaraa’id Talaadadii.

Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Ruushka Sergey Lavrov, ka dib wadahadal uu la yeeshay Wasiirka Arrimaha Dibadda Gambia, Mamadou Tangara, ayaa muujiyay walaaca Ruushka ee ku saabsan khatarta argagixisada ee sii kordheysa ee maleeshiyaadka jihaad doonka ah, isagoo ku nuuxnuuxsaday sida saameyntoodu ugu fidayso Galbeedka Afrika.

“Ruushka wuxuu diyaar u yahay inuu gacan ka geysto xasilinta Sahara-Saaxil iyo qaybaha kale ee qaaradda Afrika,” ayuu raaciyay.

War qoraal ah oo ay si wadajir ah u soo saareen Axadii, hogaamiyayaasha militariga ee Burkina Faso, Maali, iyo Niger ayaa ku dhawaaqay go’aankooda ah inay ka baxaan Ururka Dhaqaalaha ee Galbeedka Afrika (ECOWAS). Saddexdan dal ayaa ka jawaabayay cadaadis iyo cunaqabatayn isa soo taraya oo kaga imanaya ururka 15-ka xubnood ah, kaas oo dabada ka riixaya in si degdeg ah loogu guuro xukun dimuqraadi ah.

Dowladaha Milateriga ah ee Burkina Faso, Maali iyo Niger ayaa ku dhawaaqay inay ka baxayaan Ururka ECOWAS, iyagoo ku andacoonaya in ururkan uu noqday qalab ay adeegsadaan quwado shisheeye, taasoo khatar ku ah dalalka xubnaha ka ah.

Go’aankan ayaa Axadii si wadajir ah ay u soo saareen hogaamiyeyaasha afgambiga sameeyay, kuwaas oo cadaadis badan kala kulmayay ururka ECOWAS si ay ugu gudbaan xukunka dimuqraadiga ah.

Ka dib afgambigii madaxweynihii Niger Maxamed Bazoum bishii Luulyo ee la soo dhaafay, afgambigii ugu dambeeyay ee ka dhacay gobolka Galbeedka Afrika, ururkan ayaa ku hanjabay in ay awood u adeegsan doonaan soo celinta xukunka dimoqraadiga ah ka dib isku dayo badan oo ay ku doonayeen in ay ku qanciyaan taliyayaasha militariga si ay u bedelaan afgambiga. Maali iyo Burkina Faso labaduba waxay ka digeen dhaq-dhaqaaqa militari ee Faransiiska uu ka wado Niger, iyagoo ku andacoonaya in tallaabo kasta oo noocaas ah loo fasiran doono dagaal ka dhan ah dalalkooda.

Kooxda dhaqaalaha oo ka kooban 15 wadan ayaa cunaqabatayn saaray Burkina Faso, Maali, iyo Niger, oo ay ku jirto in la hakiyo iyaga oo ka jawaabaya la wareegidda. Isbaheysigan ayaa sheegay in aysan aqoonsaneyn maamullada uu hogaamiyo Milatarigu, waxaana ay wacad ku mareen in aan loo dulqaadan doonin in awoodaha gobolka lagu qabsado, iyadoo sidoo kale ay goob joog ka ahaayeen afgambigii lagu guuleystay ee ka dhacay Guinea iyo isku daygii dhawaan ka dhacay Guinea-Bissau.

Kooxda dhaqaalaha ayaa mar sii horreysay ka dhawaajisay inaysan raali ka ahayn mas’uuliyiinta milateriga ee saddexda gobol, iyagoo wacad ku maray inay ka hortagayaan afgambi kale oo gobolka ka dhaca.

“Marka laga hadlayo ECOWAS, waxaan rajeyneynaa in dhibaatooyinka ka dhashay xiriirka ka dhexeeya xubnaha ECOWAS lagu xalin karo wadahadal siman oo ixtiraam leh,” ayuu yiri Sergey Lavrov.

Ruushka iyo Gambia ayaa xoojiyay xiriirkooda diblomaasiyadeed iyagoo saxiixay qoraal ku saabsan wadatashiyada wasaaradaha arrimaha dibadda, sida ay sheegtay TASS.

Lavrov ayaa shaaca ka qaaday in wakiilo ka socda Ruushka ay goobjoog ka noqon doonaan shirka Ururka Iskaashiga Islaamka (OIC) ee bisha Maay ka dhici doona magaalada Banjul ee dalka Gambia.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Xul