Connect with us

Sirdoonka & Militariga

Waa kuma taliyihii ciidamada Iiraan ee lagu dilay duqeynta Dimishiq?

Maxammad Reza Zahedi waa taliyihii ugu sareeyay ee militariga Iran ee la dilo tan iyo markii la dilay Qassem Soleimani sanadkii 2020. Waxaa sii kordhaya cabsida laga qabo iska horimaad furan oo dhexmara Israa’iil iyo Iiraan, iyadoo Suuriya iyo Lubnaan ay yihiin goobaha ugu muhiimsan ee suurtogalka ah.

Published

on

Maxammad Reza Zahedi

Maxammad Reza Zahedi waxa uu dhashay Nofeember 2, 1960, magaalada Isfahan, ee bartamaha Iiraan, waxa uu wakhtigaa ahaa saaxiib dhowna la ahaa Jeneral Qassem Soleimani, oo 62 jir ahaa taliyihii ciidamada Quds, kaas oo ay dishay diyaarad Drone ah oo Maraykanku leeyahay. Weerar ka dhacay Baqdaad, Ciraaq, Janaayo 3, 2020.

Qassem Soleimani waxa uu ku biiray ciidanka cusub ee Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah, oo loo yaqaannay IRGC, 1979, isagoo 22 jir ah. Dagaalkii Iiraan iyo Ciraaq. Labada ninba waxay caan ku noqdeen darajooyinka ciidamada gaarka ah ee Quds Force siddeedii sano ee xigay ee iskahorimaadka.

Soleimani waxa uu u magacaabay Zahedi taliyaha ciidamada Quds Force Lubnaan 1998, xilkaas oo uu hayay ilaa 2002, waxaana dib loo magacaabay 2008. Waxa uu mas’uul ka ahaa abaabulka taageerada nidaamka madaxweyne Bashaar Assad ee dagaalka sokeeye ee Suuriya. , iyo la socodka shixnadaha hubka Iiraan ee loo diro Xisbullah oo sii mara Suuriya.

Sida Soleimani isaga ka hor, habeenkii Isniinta Zahedi wuxuu la kulmay dhamaadkiisa weerar lama filaan ah oo burburay, isagoo aan wax digniin ah ka helin dhimashadiisa. Wuxuu ahaa 63 jir.

Sida laga soo xigtay IRGC, toddobo ka mid ah shaqaalaheeda, oo uu ku jiro Zahedi iyo saddex kale oo sarsare, ayaa ku dhintay iyaga iyo lix Suuriyaan ah weerarkii Isniintii, kaas oo lala beegsaday dhismo ciidan oo ku dheggan safaaradda Iiraan ee Dimishiq.

Ciidamada gurmadka iyo kuwa amaanka ayaa baaraya burburka goobta uu ka dhacay weerarka oo lagu weeraray dhismo ku dhagan safaarada Iiraan ay ku leedahay caasimada dalka Siiriya ee Dimishiq. (AFP)

Saddexda sarkaal ayaa magacyadooda lagu kala sheegay Saciid Izadi oo ahaa madaxa qeybta Falastiiniyiinta ee Quds Force ee Beyruut, Abdolreza Shahlai oo ah taliyaha howlgallada IRGC ee Yemen iyo Abdolreza Mosjedzadeh oo kormeeray maleeshiyaadka ay Iiraan taageerto ee Ciraaq.

Israa’iil ayaa diiday inay ka hadasho shaqo joojinta, xitaa si ay u xaqiijiso inay ku lug leedahay. Safaaradda Iiraan ayaa sheegtay in diyaaradaha F-35 ay 6 gantaal ku dhufteen dhismaha. Mar dambe, The New York Times, oo soo xiganaysa saraakiil Israa’iili ah oo aan la magacaabin oo xaqiijiyey in Israa’iil ay fulisay weerarka, ayaa ku tilmaantay dhacdadan “kor u kac weyn oo ah waxa muddo dheer ahaa dagaal kulul oo aan la shaacin oo u dhexeeya Israa’iil iyo Iiraan.”

Sawirro ay faafisay wakaaladda wararka ee Reuters wax yar ka dib weerarka, safaaradda Iiraan – oo ku taal xayndaabka kaas oo lagu arki karo boorarka weyn ee Soleimani – ayaa u muuqda mid aan waxyeello soo gaarin. Dhismihii jaarka ahaa waxa laga dhigay qashin sigaar cabbaya.

Falcelinta weerarka ayaa ahayd mid degdeg ah. Wasiirka arrimaha dibadda ee Suuriya Faysal Mekdad, oo booqday goobta wax yar ka dib, ayaa yiri: “Waxaan si adag u cambaareyneynaa weerarkan argagaxiso ee bahalnimada leh ee lagu dilay tiro dad aan waxba galabsan.”

Ergada Iiraan ee Qaramada Midoobay ayaa ku cambaaraysay “xadgudub qaawan oo ka dhan ah Axdiga Qaramada Midoobay, sharciga caalamiga ah, iyo mabda’a aasaasiga ah ee ku xad-gudubka xarumaha diblomaasiyadda iyo qunsuliyada,” waxayna tiri Tehraan waxay xaq u leedahay “in ay ka jawaabto jawaab cad.”

Hossein Akbari, oo ah safiirka Iiraan ee Suuriya, ayaan wax dhaawac ah kasoo gaarin weerarka. Waxa uu u sheegay TV-ga qaranka Iiraan in ilaa todobo qof oo ay ku jiraan diblomaasiyiin la dilay jawaabta Tehranna ay noqon doonto mid “adag”.

Wakiilka Iiraan ee Lubnaan, Xisbullah, ayaa sidoo kale wacad ku maray inay ka aargoosan doonaan, isagoo leh “dambigu ma gudbi doono haddii aan cadawgu helin ciqaab iyo aargoosi.”

Waxaa jirta taariikh dheer oo safaaradaha ay cadawgu weerareen, laakiin inta badan werarada noocaan ah waxaa ku lug leh mooryaan dad ama kooxo argagixiso ah. Sanadkii 1983, tusaale ahaan, 64 qof ayaa naftooda ku waayey weerar ismiidaamin ah oo lagu qaaday safaaradda Maraykanka ee Beyruut oo ay fuliyeen koox taageersan Iiraan, 1998, 223 qof ayaa ku dhintay weerarro isku mar ah oo Al-Qaacida ay ku qaadday Maraykanka ee safaaradaha Kenya iyo Tanzania.

Si kastaba ha ahaatee, waa wax aan caadi ahayn, in waddan uu weerarro xarumaha diblomaasiyadeed ama shaqaalaha kale, sidaas darteed, la yaab ma leh, waxaa cambaareeyay dalal ay ka mid yihiin Sacuudi Carabiya, Imiraatka, Jordan, Cummaan, Pakistan, Qadar iyo Ruushka. Soomaaliya kamid ma ahan dalalkii cambaareeyay, inkastoo wakhtiyadan dambe xog-hoose ay sheegayaan in xirriirka Iiraan iyo Soomaaliya dib loo soo celin doona kadib markii xirriirkooda xumaaday sanado kahor.

Maraykanku si toos ah uma cambaarayn weerarka laakiin af hayeen u hadlay wasaaradda arrimaha dibadda ayaa sheegay in Washington ay “ka walaacsan tahay wax kasta oo sii kordhin kara ama sababi kara kororka colaadda gobolka.”

Waxa kale oo ay si degdeg ah u soo saartay bayaan ay ku sheegtay in “Maraykanku aanu wax lug ah ku lahayn weerarka, mana aynaan ogayn wakhti hore,” iyada oo sidoo kale ku nuuxnuuxsatay in Maraykanku “si toos ah ula xiriiray Iiraan.”

Maamulka Tehraan ayaa u muuqday mid aan ku qancin arrintan, si kastaba ha ahaatee. Talaadadii, Wasiirka Arrimaha Dibadda, Hossein Amir-Abdollahian, ayaa sheegay in diblomaasiyiin Swiss ah oo matalaya danaha Mareykanka ay u yeertay Tehraan.

“Farriin muhiim ah ayaa loo diray dowladda Mareykanka, iyadoo taageere u ah maamulka Sahyuuniyadda,” ayuu Amir-Abdollahian ku yiri farriin la soo dhigay baraha bulshada ee X. “Mareykanku waa inuu bixiyaa jawaabo.”

Maalin ka dib weerarka, warbaahinta Israa’iil ayaa soo xigatay Hezi Simantov, oo ah weriye si fiican ugu xiran Israa’iil isla markaana ka faallooda arrimaha Carabta, kaas oo saadaaliyay in Iiraan ay hadda “dhigeyso gogosha si ay u weerarto wakiillada diblomaasiyadeed ee Israa’iil ee caalamka, Carabta, Yurub ama Maraykanka ama Koonfurta Ameerika.”

Dhimashada Zahedi, wuxuu intaas ku daray, “waxay dhabarjab daran iyo xanuun ku tahay taliska Iiraan, arrinkaas oo ay Iiraaniyiintu aad ugu janjeeraan inay ka aargoostaan Israa’iil. Waxaan horeyba u tirtirnay dhowr ka mid ah saraakiishooda sare tan iyo Oktoobar 7 ee ciidda Suuriya. Tani waa xilliga Iiraan ay rabto inay muujiso inay hogaaminayso dhidibka iska caabinta.”

Talaadadii, TV-ga qaranka Iiraan ayaa sheegay in Golaha Sare ee Amniga Qaranka ee dalka, oo uu gudoomiye u yahay madaxweynaha, Ebrahim Raisi, uu go’aansaday “jawaab loo baahan yahay” oo ku saabsan weerarka Israa’iil. Faahfaahin dheeraad ah lagama bixin.

Zahedi ayaa ahaa hogaamiyihii saddexaad ee sare ee IRGC oo la dilo tan iyo markii uu dagaalka Qaza ka qarxay. Dhimashadiisu waa khasaarihii ugu weynaa ee soo gaara ciidamada Quds tan iyo dilkii Suleymaani afar sano ka hor, ka horna, geeridii Hossein Hamedani bishii Oktoobar 2015.

Markii uu dhintay, weerar ay Daacish ku qaadday Xalab, Hamedani wuxuu ahaa sarkaalkii ugu sarreeyay ee Iiraan lagu dilay dibadda tan iyo kacaankii Islaamiga ahaa 1979kii.

Bishii Diseembar, Sayyed Razi Mousavi, oo ahaa madaxa saadka ee IRGC ee Suuriya, oo mas’uul ka ahaa isku dubaridka xulafada militariga ee Suuriya iyo Iiraan, ayaa ku dhintay gantaal loo maleeyay in Israa’iil ay ku garaacday duleedka Dimishiq.

Bishii Janaayo, Hujatollah Amidvar, oo ahaa sarkaal sirdoon u ahaa IRGC-da Suuriya, ayaa lagu dilay weerar cirka ah oo ka dhacay xarun ku taal galbeedka Dimishiq.

Sida laga soo xigtay Wakaaladda Wararka Iiraan Mehr, Zahedi wuxuu qabtay doorar muhiim ah oo xiriir ah gudaha IRGC. Dagaalkii Iiraan iyo Ciraaq, 1983-kii ilaa 1988-kii wuxuu taliye u ahaa guutada 44-aad ee Qamar Bani Haashim, ka hor inta uusan u gudbin qeybta 14-aad ee Imaam Xuseen intii u dhaxeysay 1988-kii ilaa 1991-kii.

Sannadkii 2005-tii, waxa uu noqday madaxa ciidamada dhulka ee IRGC, xilkaas oo uu hayay ilaa 2008-dii, 2007 ilaa 2015-kii waxa uu ahaa taliyaha ciidamada Quds ee Suuriya iyo Lubnaan, isaga oo ka hawlgeli jiray Lubnaan magacyo ay ka mid yihiin Hassan Mahdavi iyo Reza Mahdavi.

Zahedi waxa uu noqday bartilmaameedka cunaqabataynta Maraykanka 2010, markii Waaxda Khasnadda ay ku dartay liiska afar xubnood oo sare oo ka tirsan IRGC iyo Quds Force oo lagu cunaqabateeyey “doorahoodii ay ku lahaayeen taageerada IRGC-QF ee argagixisada.”

Waxaa lagu sifeeyay bayaanka Hantidhowrka Agoosto 3, 2010, inuu yahay “taliyaha IRGC-QF ee Lubnaan,” Zahedi waxaa lagu eedeeyay inuu “door muhiim ah ka qaatay taageerada Iiraan ee Xisbullah.” Wuxuu sidoo kale u dhaqmay sidii xiriiriye Xizbullah iyo sirdoonka Suuriya waxaana lagu soo waramayaa in lagu eedeeyay dammaanad qaadka shixnadaha hubka ee Hezbollah.

Xoogaga Quds ayaa ka hawlgala Suuriya tan iyo 2011, markaasoo saraakiil loo diray door la-talin ah si ay u taageeraan nidaamka Asad, ee xulafada la ah Iiraan, ka dib mudaaharaadyada guga Carabta iyo kacdoonnada gobolka.

Laakiin, sida Golaha Xirriirka Dibadda mar dambe soo sheegay, “Markii niyad-jabkii u beddelay dagaal sokeeye, Quds Force uma adeegin oo keliya la-taliyayaal milatari laakiin sidoo kale safka hore ee dagaalka, iyagoo ka barbar dagaallamaya ciidamada nidaamka Suuriya, dagaalyahannada Xisbullah ee Lubnaan, iyo qaxootiga Afgaanistaan ​​ah u adeegaya ee IRGC maliishiyo wakiil ah.”

Waxaa weli ah in la xaqiijiyo shaki la’aan in Iiraan ama ciidamadeeda Quds ay ku lug lahaayeen weerarradii 7-dii Oktoobar. Saraakiisha IRGC “waxaa laga yaabaa inay si toos ah u oggolaadeen weerarka Xamaas oo ay gacan ka geysteen qorsheynta, in kasta oo Xamaas iyo IRGC ay ku adkaysteen in kooxda Falastiiniyiinta ay u dhaqmeen si madax-bannaan,” Golaha Xiriirka Dibadda ayaa sidaas yidhi.

Waxay intaa ku dartay in ugu yaraan, Tehraan “ay u badan tahay inay ka warqabto weerar soo socda oo ay fududaysay tobaneeyo sano oo taageero ah oo ay siinaysay dagaalyahannada Falastiiniyiinta.”

Si kastaba ha noqotee, waxay ku dartay, “iskahorimaadka soo socda ee Israel iyo Xamaas, IRGC waxay bixisay hub iyo kaalmo kale si ay u caawiso la-hawlgalayaasheeda Ciraaq, Lubnaan, Suuriya iyo Yemen si ay u weeraraan bartilmaameedyada Israel si ay ula midoobaan Xamaas.”

Facebook Comments Box

Xafiiska Falanqeynta ee Diblomaasi.com waa xafiiska u qaabilsan dabagalka wararka, baarista qotoda dheer, xaqiiqo raadin, iyo ka warbixinta arrimaha danta guud, soo bandhigida xogta qarsoon ama daahsoon sida musuq maasuqa ama arrimo laga yaabo in aan si kale loo ogaan. Xafiiska Falanqeynta ee Diblomaasi.com wuxuu door muhiim ah ka ciyaaraa la xisaabtanka dawladda, ganacsatada iyo shakhsiyaadka iyaga oo xafiiskan soo bandhigaya sheekooyin muhiim ah oo saamayn ku yeelan kara bulshada. Ujeedada waa abuurista xaddaarad cusub.

Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Sirdoonka & Militariga

Mareykanka oo hubka riddada dheer geynaya Jarmalka

Mid ka mid ah nidaamyada gantaallada ee loo qorsheeyay in loo diro Qaaradda Yurub.

Published

on


Mareykanka ayaa gantaalada riddada dheer gayn doona Jarmalka laga bilaabo 2026 wixii ka dambeeya, dowladaha labada dal ayaa ku dhawaaqay. Hubkan, oo ay ku jiraan nidaamyada SM-6 iyo Tomahawk, ayaa laga mamnuucay qaaradda ilaa ay Washington ka burburiso heshiis taariikhi ah oo xilligii dagaalkii qaboobaa sanadka 2019-ka.

Sida lagu sheegay bayaan wadajir ah oo uu daabacay Aqalka Cad, Maraykanku wuxuu “bilaabi doonaa hawlgalinta baaxadda leh ee awoodaha dab-damiska muddada-dheer ee Hawl-galkeeda Multi Domain Task Force ee Jarmalka sanadka 2026, taasoo qayb ka ah qorsheynta joogtada ah ee awooddan mustaqbalka .”

Hadalkan ayaa la sii daayay ka dib wadahadalo dhexmaray saraakiil Maraykan iyo Jarmal ah oo ka dhacay shir-madaxeedka sannadlaha ah ee NATO ee Washington Arbacadii.

Nidaamyada hubka ee la geynayo dalka Jarmalka ayaa waxaa ka mid ah gantaalka difaaca hawada ee SM-6, kaas oo gaari kara ilaa 460km (290 miles) iyo gantaalka loo yaqaano Tomahawk cruise missile, kaas oo la sheegay in uu weerari karo bartilmaameedyo u jira in ka badan 2,500km.

Aqalka Cad ayaa sheegay in “hubka sare ee horumarinta” sidoo kale lagu rakibi doono Jarmalka, uuna yeelan doono “muddo aad u dheer marka loo eego dabka dhulka ku saleysan ee hadda ka jira Yurub.”

Maraykanku weli si guul leh uma soo saarin hubka hypersonic, wuxuuna joojiyay mashruuc kasta oo hypersonic tan iyo tijaabadii ugu horreysay ee guusha leh ee 2017.

Gantaalada dhulka lagu rido ee u dhexeeya 500km ilaa 5,500km ayaa laga mamnuucay qaarada Yurub sida uu dhigayo heshiiska dhex dhexaadinta ee ciidamada Nukliyeerka (INF), oo ay saxiixeen Ronald Reagan iyo Mikhail Gorbachev 1987. Iyadoo ay weheliso heshiisyadii START-I iyo START-II , Heshiiskii INF waxa uu ka caawiyay qaboojinta xiisadaha nukliyeerka ee Yurub ka dib markii reer galbeedka iyo Midowga Sofeeti ay si khatar ah ugu dhawaadeen dagaal nukliyeer ah intii lagu jiray jimicsiga milatari ee Able Archer ee NATO ee 1983. Afartan sano ka hor, u daabulidda gantaallada riddada dhexe ee Maraykanka ee Yurub waxay ku sigatay inay kiciso dagaal nukliyeer ah oo lala galo Midowga Soofiyeeti.

Mareykanka ayaa ka baxay heshiiskii INF sanadkii 2019, iyadoo Wasaaradda Arrimaha Dibadda ay sheegtay in qaar ka mid ah gantaalada Ruushka ay jabiyeen heshiiska. Moscow ayaa beenisay arrintaas, waxaana madaxweynaha Ruushka Vladimir Putin uu uga digay madaxweynihii Mareykanka ee xilligaas Donald Trump in burburka heshiiska uu “ay yeelan doono cawaaqib xumada ugu weyn.”

Ruushku wuxuu sii waday inuu u hoggaansamo heshiiska wuxuuna ku soo rogay joojinta horumarinta gantaalada uu mamnuucay. Si kastaba ha ahaatee, Putin ayaa horaantii bishaan ku dhawaaqay in warshadaha difaaca Ruushka ay dib u bilaabi doonaan horumarinta hubka noocaas ah, isaga oo tixraacaya “ficilada cadowga” ee Maraykanka, waa sida uu yirri.

“Waxaan hadda ognahay in Maraykanku aanu kaliya soo saarin hababkan gantaallada ah, laakiin uu sidoo kale keenay Yurub, Danmark, si loogu isticmaalo jimicsiga militari. Wax yar ka hor, ayaa la sheegay inay ku sugan yihiin Filibiin,” ayuu Putin sharraxay xilligaas.

Ciidamada Mareykanka iyo Danishka ayaa ku tababartay gantaalada SM-6 bishii Sebteembar ee la soo dhaafay, halka Pentagon-ka ay geysay Nidaamkeeda Hubka Typhon – kaas oo soo ridi kara labada gantaal ee SM-6 iyo Tomahawk – Filibiin bishii Abriil.

Gantaalka Tomahawk Cruise

Tomahawk waa gantaal nooca marabka ah oo asalkiisa waxaa soo saaray Mareykanka, wuxuuna leeyahay awoodda ka-hortagga maraakiibta iyo dhulka.

Hubkaan ayaa ka tirsan qeybta-sonic-hoosaadka iyo gantaallada badda ee riddada dhexe. Waxaa laga soo duulin karaa maraakiibta iyo badda hoosteeda. Gantaalada Tomahawk waxay leeyihiin masaafo aad u fog oo ku dhawaad ​​1000 mayl (1600 kilomitir). Tomahawk waxaa loo sameeyay inuu weeraro hoose gaysan karro iyadoo la ilaalinayo xawaaraha sare ee subsonic.

Gantaalka dalxiiska ee Tomahawk waxaa laga soo tuuri karaa tuubooyinka Torpedo-ga caadiga ah iyo unugyo toosan oo toos ah oo saaran maraakiibta quusta iyo maraakiibta dusha sare. Gantaalkan ayaa laga soo ridi karaa maraakiibta dusha sare ee ciidamada badda ee Maraykanka iyo kuwa badda quusa ee Maraykanka iyo Ingiriiska.

Mareykanka ayaa sameeyay shan nooc oo gantaalada Tomahawk ah. Hadda Block IV iyo Block V ayaa shaqeynaya halka seddexda baloog ee ugu horreeya ay ka fariisteen adeegga badda ee Mareykanka iyo Ingiriiska. Sida uu dhigayo qorshaha AUKUS.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Sirdoonka & Militariga

Militariga Mareykanka oo dhameystiraya ka bixitaankiisa Saldhigga Niger

Niyada ciidamada Mareykanka ee ka baxaya Niger waa “isku qasan tahay,” ayuu yiri Jeneraal Mareykan ah.

Published

on

SAWIRKA Diyaaradda Ciidanka Cirka ee Mareykanka C-17 Globemaster markii ay soo degeysay. © AFP Jung Yeon-Je

Ka bixitaanka ciidamada Mareykanka ee saldhiga hawada 101 ee dalka Niger ayaa ku dhow in la dhameystiro, sida uu sheegay Major Jeneral Kenneth Ekman.

Xaflad sagootin ah oo loogu talagalay ka bixista diyaaraddii ugu dambeysay ee C-17 Globemaster III ee saldhiga, oo ku taal agagaarka garoonka caalamiga ah ee caasimadda Niamey, ayaa la qorsheeyay inay dhacdo Axadda, Ekman ayaa u sheegay wakaaladda wararka ee Reuters Jimcihii.

“Dowladda Niger waxay la wareegi doontaa gacan ku haynta goobihii iyo xarumihii hore ee Mareykanka” ka dib markii ciidamada Mareykanka ay ka baxeen dalka ku yaala Galbeedka Afrika, ayuu carabka ku adkeeyay.

Dowladda cusub, oo xukunka la wareegtay sanad ka hor, kadib markii ay xilka ka tuurtay madaxweynihii taageersanaa reer galbeedka, Maxamed Bazoum, ayaa horaantii sanadkan u sheegtay Washinton in ay meesha ka saarto ku dhawaad ​​1,000 askari marka la gaaro Sebteember 15. dagaalka lagula jiro dagaalyahanada jihaad doonka ah ee dhibaatada ku haya gobolka Saaxil tobanaan sano.

In kasta oo ka bixista Maraykanku aanu dhammaystirnayn, macalimiin Ruush ah ayaa mar hore la geeyay Saldhigga Cirka ee 101 iyada oo ujeedadu tahay in la siiyo tababar militariga Niger, sida ay sheegtay Reuters.

Markii ugu dambeysay ee aan la hadlay nin Niger ah, wuxuu ku qiyaasay joogitaanka ciidamada Ruushka inay ka yar yihiin 100. Wuxuu kalloo ka hadlay markii Ruushku dhammeeyo tababarka, waxay u sheegeen Ruushka inay ku qasban yihiin inay guryahooda aadaan,” ayuu yiri Ekman, waxa uu dusha kala socdaa bixitaanka ciidamada Maraykanka ee dalka.

Maraykanku waxa uu marka xigta diiradda saari doonaa nadiifinta Air Base 201, oo ah $100-milyan oo ah xarun diyaaradeed oo u dhow magaalada Agadez ee badhtamaha Niger, ayuu yidhi. Ka bixitaanka xarunta waxay u badan tahay in la dhammeeyo Agoosto, ka hor jadwalka, ayuu ku daray taliyaha guud.

Sida laga soo xigtay Ekman, niyadda ciidamada Mareykanka ee labada saldhig waa “isku qasan” sababtoo ah hubanti la’aanta ka dhalatay ka bixista. “Marka aad fadhi la yeelato ciidamada cirka iyo askarta, wax walba waxaad ka helaysaa qosol iyo ilmo,” ayuu yidhi. Jeneraalka weyn ayaa ku tilmaamay horumarkan mid “aad looga xumaado” xiriirka Washington iyo Niamey.

Adeegayaasha Maraykanku waxay uga tagayaan saldhigyada xaalad wanaagsan oo kaliya waxay ka saarayaan qalab qaali ah, Ekman ayaa carabka ku adkeeyay. Ku dhaqmida si ka duwan waxay noqonaysaa “doorashooyinka ay labada ummadood u baahan yihiin mustaqbalka. Ujeedooyinkayada amniguna weli waa isku xidhan yihiin,” ayuu yidhi.

Dowladda cusub ee Niamey ayaa sidoo kale xiriirka u jartay gumeystihii hore ee Faransiiska, taasoo keentay in dhammaan askarta Faransiiska ay ka baxaan dalka dhamaadka 2023-ka.

Maamulka magaalada Niamey ayaa go’aansaday in ay buriyaan heshiis ay la galeen Mareykanka kaas oo u ogolaanaya shaqaalaha militariga Mareykanka iyo qandaraaslayaasha rayidka ah ee Pentagon-ka in ay ka howlgalaan gobolka Galbeedka Afrika, afhayeen u hadlay dowladdii afgambiga ka dib ayaa ka sheegay telefishinka qaranka.

Afhayeen u hadlay ayaa yirri “Golaha Qaranka ee Ilaalinta dhulka Aabayaasheena ayaa si rasmi ah u cambaareeyay… heshiisyada iskaashiga milatari uu joojinaya dalka uu la galay Mareykanka,” – korneel Amadou Abdramane ayaa ku sheegay hadal uu soo saaray habeenimadii Sabtida.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Sirdoonka & Militariga

Pentagon-ka ayaa beenisay in ay saldhig ka sameysaneyso gobolka koonfurta Afrika

Taliyaha AFRICOM ayaa sheegay in Washington ay “sii xoojisay” xiriirkeeda dhanka amniga ah ee ay la leedahay Zambiya, balse aysan wax qorshe ah ka lahayn “calaamad ciidan”.

Published

on

Sawirka waa taliyaha Ciidamada Mareykanka ee Afrika (AFRICOM) Jeneral Michael Langley. © AFRICOM

Xukuumadda Washinton ayaan wax qorshe ah u haynin in ay Saldhig Milatari ka samaysato dalka Zambiya, sida uu sheegay Taliyaha Taliska Ciidanka Maraykanka ee Afrika (AFRICOM) oo Khamiistii la hadlay Warbaahinta.

Jeneral Michael Langley ayaa ka jawaabayay sheegashada ah in Maraykanku uu ka fiirsanayo in si joogto ciidamadiisa loo geeyo Zambiya iyada oo aan ogolaansho laga helin sharci-dajiyayaasha koonfurta Afrika iyo mas’uuliyiinta gobolka.

“Taasi gabi ahaanba waa been. Saldhig kuma lihin Zambiya. Ma jirto wax qorshe ah oo aan halkaas dhigno,” ayuu yirri Jeneraalka.

Todobaadki hore, mudanayaasha baarlamaanka Zambiya ayaa dowladda ka dalbaday in lagula xisaabtamo wax ka qabashada khilaafaadka gobolka, iyagoo ka digay in marti gelinta ciidamada AFRICOM ay xumeynayso xirriirka dalalka deriska.

Mudaaharaadyada ayaa daba socday walaac uu muujiyay madaxweynaha Zimbabwe Emmerson Mnangagwa, oo u sheegay dhiggiisa Ruushka Vladimir Putin, mar uu booqasho ku tagay St. Petersburg horaantii bishan in Maraykanku uu isku dayayo inuu “xarun militari” ka dhisto Zambiya isagoo isku dayaya inuu awood ku yeesho gobolka iyo go’doominta.

Koonfur Afrika, Liibiya, iyo Nayjeeriya ayaa horay uga soo horjeestay in AFRICOM la geeyo Afrika, iyagoo ka baqaya in Washington ay doonayso inay ballaariso saameynta ay ku leedahay qaaradda oo ay mudnaanta siiso ilaalinta danaha shidaalka.

Joogitaanka ciidamada Mareykanka ee Zambiya ayaa muddo dheer la kulmayay mucaaradnimo, gaar ahaan tan iyo markii Washington ay ku dhawaaqday in xafiiska iskaashiga amniga ee AFRICOM laga bilaabay safaaradda Mareykanka ee caasimadda Lusaka. Mas’uuliyiinta dalka Afrika iyo saraakiisha Pentagon-ka ayaa ku adkeystay in ujeeddada kaliya ee xaruntan ay tahay in ciidamada qaranka loo tababaro howlgallada Qaramada Midoobay.

Si kastaba ha ahaatee, Stephen Kampyongo, oo ah xubin ka tirsan golaha qaranka ee gobolka aan badda lahayn, ayaa u sheegay warbaahinta wareysi gaar ah uu isbuucii hore in Lusaka aysan u baahnayn joogitaanka ciidamada Mareykanka. Xildhibaanka Front Patriotic Front ayaa dhaleeceeyay ujeeddooyinka AFRICOM ee “aan caddayn” ee dalka, isagoo leh “siyaasad kasta oo caalami ah waa in lagu saleeyaa ixtiraam labada dhinac ah, qaddarinta madax-bannaanida dawlad kasta.”

Shirkii jaraa’id ee Khamiista, Jeneral Langley wuxuu sheegay in Washington ay “iskaashi qoto dheer” la leedahay Zambiya, laakiin inaysan jirin “qorsheyaal saldhig.”

“Waan kordhinay wadashaqeynta dhanka amniga, balse raad ma leh, meel ay taagan tahay ma jirto, saldhigna ma jiro. Xafiiskayaga iskaashiga amniga, oo safaaradda degan, balse saldhig kuma yaallo,” ayuu yirri.

Washington ayaa doonaysa in ay sii haysato joogitaankeeda qaaradda ka dib markii lagu amray in ay ka saarto ciidamadeeda meelo muhiim ah, oo ay ku jiraan gobollada muhiimka ah ee Saaxil – Niger iyo Chad. Horaantii todobaadkan, saraakiisha ugu saraysa ciidamada Maraykanka oo uu ku jiro Langley ayaa ku sugnaa Botswana si ay u wada qabtaan shirweynaha AFRICOM ee madaxda difaaca Afrika.

Isagoo ka jawaabaya su’aal ku saabsan dalalka Pentagon-ka ay ku fekerayaan inay saldhig ka dhigtaan ka dib markii ay ka soo baxeen Niger, taliyaha AFRICOM wuxuu diiday inuu sheego magacyada laakiin wuxuu sheegay inuu u safray galbeedka Afrika si uu ula shaqeeyo saaxiibada si wax looga qabto khataraha ammaanka gobolka.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Sirdoonka & Militariga

Mareykanka oo raadinaya saaxiibo militari oo cusub oo gudaha Afrika ah

Mareykanka ayaa si wadajir ah u martigelinaya shirka difaaca ee Botswana, halkaas oo uu qorsheynayo in uu kala hadlo iskaashiga khubarada ammaanka.

Published

on

Sawirka waxay Diblomaasi.com kasoo qaadatay mareegta ciidamada Mareykanka.

Saraakiisha ugu sareysa ciidamada Mareykanka ayaa u safray dalka Botswana si ay uga qeyb galaan shir ay yeelanayaan madaxda difaaca Afrika. Washington ayaa doonaysa in ay sii joogteyso joogitaankeeda qaaradda iyadoo lagu amray in ay ciidamadeeda ka saarto meelo muhiim ah, oo ay ku jiraan gobollada muhiimka ah ee Saaxil, Niger iyo Chad.

Kahor inta uusan imaan Botswana isniintii, Taliyaha Ciidanka Cirka ee Mareykanka General Charles Q. Brown, oo ah gudoomiyaha guud ee saraakiisha ciidamada, ayaa u sheegay warfidiyeenka in uu qorsheynayo in uu la hadlo dhowr saaxiibadood oo ku sugan gobolka Galbeedka Afrika. Brown waxa uu ku dhawaaqay in Maraykanku uu doonayo in uu xoojiyo xidhiidhka wadamo uu horeba ula shaqayn jiray ee Galbeedka Afrika, kuwaas oo “na siin kara fursado anaga [Pentagon] si aan u dhigno qaar ka mid ah awoodda”

Inkasta oo Brown uu diiday in uu magacaabo dalalka la tixgalinayo, haddana wakaaladda wararka ee Reuters ayaa soo xigatay sarkaal Mareykan ah oo aan la magacaabin isagoo sheegay in Washington ay wadahadalo horudhac ah la yeelatay dalalka deriska la ah Niger, oo ay ku jiraan Benin, Ivory Coast, iyo Ghana.

Pentagon-ka ayaa billowday in ay ciidamadeeda kala baxdo Niger horraantii bishan, ka dib markii maamulkii hore ee Faransiisku uu joojiyay iskaashigii dhanka difaaca ee uu la lahaa Washington. Hoggaanka millatarigu waxa uu sababta go’aanka bishii March u cuskaday guul-darradii ciidamada Maraykanka ee maxalliga ah ee lagula dagaallamayo kacdoonnada jihaad doonka ah ee aafeeyay gobolka Saaxil muddo tobanaan sano ah. Ra’iisul wasaaraha Niger, Ali Mahamane Lamine Zeine, ayaa sheegay in Mareykanka uu sidoo kale u hanjabay cunaqabateyn dalka uu ku soo rogayo, wuxuuna uga digay inay sii fogeeyaan xiriirka Iran iyo Ruushka.

Maraykanku waxa uu damacsan yahay in uu Niger ka baxo badhtamaha Sebtembar, ka dib Faransiiska. Dowladda cusub, oo xukunka heysay tan iyo bishii Luulyo, ka dib markii ay riday madaxweynihii taageersanaa reer galbeedka, Mohamed Bazoum, ayaa u sheegtay Faransiiska inay isaga baxaan bishii December ee la soo dhaafay. Niger, oo ay weheliyaan xulafadeeda Burkina Faso iyo Mali, ayaa u dhaqaaqay inay horumariyaan xidhiidhka amniga ee Ruushka, iyagoo qayb ka ah Isbahaysiga Waddamada Saaxil, iyagoo sheegay inay la shaqayn doonaan oo keliya saaxiibada ixtiraamaya madax-bannaanida dalalkooda.

In kasta oo dib u dhac uu jiro, Mareykanka ayaa raadinaya habab uu ciidamada Mareykanka ugu sii haayo gobolka, isagoo ku andacoonaya in joogitaankooda Niger ay muhiim u tahay la socodka dhaqdhaqaaqyada ururada xagjirka ah iyo khataraha ka iman kara danaha Washington.

Bayaan uu soo saaray Isniintii, General Michael Langley wuxuu ku sheegay in wadamada Afrika, oo ay ku jirto Liibiya, ay u tixgeliyaan Mareykanka “wax suurtageliya” oo ka caawin kara la-hawlgalayaasha si ay u gaaraan ujeedooyinkooda amniga. “Waxaan ku shaqeyneynaa qaab diblomaasiyadeed iyo sidoo kale qaab difaac ah Liibiya,” ayuu yidhi.

Langley waxa uu intaa ku daray in khataraha amni ee “dal kasta,” gaar ahaan gobolka Saaxil, lagaga hadli doono shirka Taliyayaasha Difaaca ee Afrika ee ka dhacaya Botswana Talaadada, kaas oo AFRICOM ay la wadaagto waddanka ku yaalla koonfurta Afrika.

Kulanka oo socon doona muddo laba maalmood ah oo ka dhacaya magaalada Gaborone ee caasimadda Botswana, ayaa waxaa isugu imaan doona hoggaamiyeyaasha difaaca ee tobanaan dowladood oo Afrikaan ah, sida laga soo xigtay Pentagon-ka. Waa markii ugu horreysay oo shirkan uu ka dhaco Afrika tan iyo markii AFRICOM ay billowday sannadkii 2017-kii.

Joogitaanka Ciidamada Mareykanka ee Afrika – AFRICOM

Joogitaanka ciidamada Mareykanka ee Afrika, waxaa hogaaminaya ujeeddooyinkooda amniga qaranka iyo sidoo kale danahooda juqraafiga. Nabadgelyada Afrika waa qayb ka mid ah welwelka ballaaran ee amniga Mareykanka ee adduunka oo dhan. Kor u kaca Ruushka ee jaantuska amniga Afrika – gaar ahaan gobolka Galbeedka Afrika, Jamhuuriyadda Bartamaha Afrika, Liibiya, Saaxil. Intaa waxaa dheer, raadka Shiinaha ee Afrika, ugu horrayn ee horumarinta kaabayaasha iyo amniga, ayaa sidoo kale soo jiidatay dareenka Washington oo kor u qaaday muhiimadda iskaashiga milatari ee Afrika iyo Maraykanka.

Si arrintan wax looga qabto, Maraykanku waxa uu isku dayay in uu dib u qeexo xidhiidhka uu la leeyahay Afrika ee iskaashiga, waxana uu si aan kala go’ lahayn uga digayaa Afrika Ruushka iyo Shiinaha inay qaaradda awood ku yeeshaan.

Dhoolatuska militari ee wadajirka ah ee Afrika iyo Mareykanka ay ka wadaan bariga Afrika ayaa ah labo waji. Marka hore waa ‘Heshiiska Xaqa ah’ ee caafimaadka, isgaarsiinta, ama tababarka saadka. Labaad, “Leyliga Cutlass Express” waxaa loogu talagalay xoojinta amniga badda iyo horumarinta amniga qaranka iyo gobolka ee Bariga Afrika.

Wajiga koowaad waxaa martigeliyay ciidamada difaaca Kenya, waxaana inta badan laga soo qaadaa saldhiga ciidamada Ingiriiska ee Nanyuki ee dalka Kenya. Waxaa xusid mudan in askarta Ingiriiska ee saldhigan ka soo jeeda ay sanado badan ku lug lahaayeen tacadiyo ay ka mid yihiin dil ka dhacay deegaanada ku xeeran.

Bariga Afrika, ciidamada Mareykanka ee AFRICOM waxay ku faantaa “ka go’naanta qoto dheer ee nabad ilaalinta qaaradda, wax ka qabashada dhibaatooyinka iyo kobcinta iskaashi waara oo lala yeesho ciidamada militariga ee gobolka.” Ilaa 1,000 shaqaale ah oo ka kala socda in ka badan 20 waddan oo ka socda gobolka Bariga Afrika ayaa ka qaybqaata tababarradan wadajirka ah, kuwaas oo u diyaarinaya hawlgallada Midowga Afrika (MA), iyo Qaramada Midoobay (QM).

Facebook Comments Box

Continue Reading

Sirdoonka & Militariga

Faransiiska oo dhimaya joogitaanka ciidamadiisa militariga ee Afrika – AFP

Talaabadan ayaa lagu soo waramayaa inay qayb ka tahay dib u eegis siyaasadeed ka dib dib u dhacyo ku yimid Paris oo ka dhacay dalal dhowr ah oo hore.

Published

on

Faragelinta Faransiiska ee Galbeedka Afrika: Xiisaha iyo Xeeladaha (2013-2020)

Iyagoo eegaya danaha qaranka wadamada awooda badan waxay faragalin ku sameeyaan arimaha gudaha ee wadamada kale ee taagta daran waxayna inta badan ku dhaqaaqaan talaabo militari oo ay ku fuliyaan ujeedooyinkaas.

Faransiiska ayaa qorsheynaya inuu dhimo tirada ciidamadooda ku sugan Galbeedka iyo Bartamaha Afrika ilaa 600 oo askari, si uu u hoggaansamo siyaasadda Madaxweyne Emmanuel Macron ee xaddidaya joogitaanka ciidamada dalkaas ee qaaradda, sida ay ku warrantay wakaaladda wararka ee AFP Isniintii, iyadoo soo xiganaysa ilo-wareedyo.

Sida laga soo xigtay wargayska, oo soo xiganaya laba sarkaal oo ka tirsan dawladda iyo ilo milatari, kuwaas oo dhammaantood codsaday in aan la magacaabin, Paris waxay ilaalin doontaa 100 askari oo keliya gobolka Afrikada Dhexe ee Gabon – oo ka hooseeya 350 hadda – iyo ku dhawaad ​​​​300 oo shaqaale ah oo ku sugan Chad – ayaa hoos u dhacaya, laga bilaabo 1,000.

Cote d’Ivoire (Ivory Coast) iyo Senegal, halkaas oo ay ku sugan yihiin cutubyo ka kooban 600 iyo 350 askari, siday u kala horreeyaan, Paris ayaa lagu soo warramayaa inay qorshaynayso in la dhimo ilaa 100 askari oo ka mid ah waddamada Galbeedka Afrika.

Madaxweyne Macron ayaa ku dhawaaqay “hoos u dhac muuqda” joogitaanka ciidamada Faransiiska ee Afrika horraantii sannadkii hore, iyada oo ay jirto mowjad nacayb Faransiis ah oo ka jira dhowr deegaan oo hore, gaar ahaan gobolka Saaxil, halkaas oo askartiisa loo diray si ay ula dagaalamaan Islaamiyiinta.

Faransiiska ayaa in ka badan 5,000 oo askari ka joogay gobolka Saaxil, kuwaas oo qayb ka ahaa hawlgalka Barkhane, oo muddo toban sano ah socday hawlgal ka dhan ah fallaagada, kaas oo dhammaaday dabayaaqadii 2022 markii Paris ay ciidamadeeda kala baxday dalka Mali sababo la xidhiidha burburka xidhiidhka ka dib afgambigii Bamako ee May 2021.

Mudaaharaadyada looga soo horjeedo dalka Yurub ayaa sii kordhayay sannadihii u dambeeyay, kuwaas oo ka dhashay gaabis ciidan oo lagu eedeeyay iyo eedaymo la xidhiidha faragelinta arrimaha gudaha ee dalalkii hore u gumaysan jiray.

Bishii Diseembar 2022, Paris waxay ciidamadeeda kala baxday Jamhuuriyadda Bartamaha Afrika (CAR), iyadoo la sheegay in xiriir dhow uu ka dhaxeeyo waddanka Afrikaanka ah iyo Ruushka. Dhowr waddan oo kale oo Faransiisku hore u gumaysan jiray, oo ay ku jiraan Burkina Faso, Mali, iyo Niger, ayaa joojiyay iskaashigii milatari ee ay la lahaayeen Paris waxayna u jeesteen Moscow inay ka caawiyaan la dagaallanka argagixisada. Gobolka Sahel ayaa tan iyo sanadkii 2011 waxaa ragaadiyay xagjirnimada Islaamka, ka dib markii NATO ay faragelin ku sameysay kooxaha kacdoonka ka wada Liibiya.

Bishii Agoosto ee la soo dhaafay, koox sharci-yaqaanno ah oo Faransiis ah ayaa warqad u qoray Macron, oo ay ku muujinayaan sida ay uga xun yihiin fashilka siyaasadda Faransiiska ee Afrika, taas oo ay ku andacoonayaan in ay keentay in uu xumaado xiriirka ay la leeyihiin dalalkii hore. Sharci-dajiyayaashu waxay waydiisteen madaxweynaha inuu dib u eego istaraatijiyadaha dowladdiisa ee “qaadda saaxiibada ah” si loo saxo isfaham la’aanta ku saabsan doorka Paris iyo joogitaanka.

Jean-Marie Bockel, ergeyga gaarka ah ee Faransiiska u jooga Afrika, oo Macron u xilsaaray inuu kala xaajoodo hababka cusub ee joogitaanka ciidamada Faransiiska ee saaxiibada Afrika, ayaa u sheegay Senate-ka bishii hore in Paris ay rabto inay “yarayso joogitaankeeda muuqata” ee qaaradda. Waxay, si kastaba ha ahaatee, “sii wadi doontaa gelitaanka saadka, bini’aadamka, iyo agabka ee wadamadan iyadoo la xoojinayo ficilkeena jawaab celinta rabitaankooda,” ayuu yiri Bockel.

Sida laga soo xigtay laba ilo oo la hadlay AFP, ciidamada Faransiisku waxay qorsheynayaan inay dhisaan talis fadhigiisu yahay Paris oo u go’ay Afrika xagaagan.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Xul