Connect with us

Dhaqaalaha

Waa maxay sababta Hindiya iyo Masar ay u sameynayaan xiriir istaraatiijiyadeed oo cusub?

Falanqaynta: Sida codadka muhiimka ah ee Koonfurta Caalamiga ah, New Delhi iyo Qaahira labaduba waxay ku kala duwan yihiin xidhiidhkooda istaraatiijiyadeed ee ka baxsan Galbeedka.

Published

on


Markii Ra’iisul Wasaare Narendra Modi uu magaalada Qaahira ku booqday dhiggiisa Masar Cabdel Fattah al-Sisi todobaadkii hore, waxay ahayd safarkii ugu horreeyay ee uu Masar ku tago madax ka tirsan Hindiya tan iyo 1997dii.

Shir madaxeedka labada hogaamiye ayaa diirada lagu saaray sare u qaadida xiriirka dhaqaale iyo kan diblomaasiyadeed, xilli suuqyada soo koraya ay si wadajir ah isugu soo dhawaanayaan si ay wax uga qabtaan dhibaatada ka dhalatay kor u kaca heerka dulsaarka caalamiga ah, sicir bararka baahsan, iyo maranka siyaasadeed ee uu Mareykanka ka baxay siyaasadda arrimaha dibadda.

Masar waxay ku jirtaa marxalad xasaasi ah oo ku jirta qorshaheeda soo kabashada dhaqaalaha waxayna u baahan tahay inay ku dhisto dardargelin suuqyo cusub si ay u keento maalgashi aad loogu baahan yahay. Hindiya waxay raadineysaa inay xoojiso maqaamkeeda codka Koonfurta ka hor shirarka G20 ee ka dhacaya New Delhi bisha Sebteembar.

Xiriirka dhow ee labada quwadood ayaa sidoo kale astaan u ah xiisaha Masar ee ballaarinta BRICS.

Muhiimadda xiriirka laba geesoodka ah waxaa hoosta ka xarriiqay Sisi oo ku abaalmariyay Modi Amarka Niilka, sharafta ugu sarreysa ee Masar. Bedelka, Modi ayaa bartiisa Twitter-ka ku soo qoray: “Wadahadallada aan la leenahay Madaxweynaha waxay ahaayeen kuwo aad u wanaagsan. Waxaan dib u eegnay xiriirka buuxa ee Hindiya iyo Masar waxaana ku heshiinnay inaan sii kordhinno xiriirka dhaqaalaha iyo dhaqanka”.

Aliasger Bootwalla, Maareeyaha Warbaahinta iyo Wacyigelinta ee Gateway House: Golaha Hindida ee Xidhiidhka Caalamiga ah, wuxuu rumaysan yahay in labada dhinacba ay doonayaan inay si dhow u wada shaqeeyaan mustaqbalka. “Xaqiiqda ah in Hindiya ay Masar ku casuuntay goobjooge ahaan madaxtooyada G20, waxay ka hadlaysaa muhiimada xiriirka laba geesoodka ah.”

In kasta oo xiriirka dib loo cusbooneysiiyay uu noqon karo horumar dhow, Masar iyo Hindiya waxay wada ganacsanayeen kumanaan sano. Sanadihii 1950-meeyadii, Nehru iyo Nasser waxay si wada jir ah uga wada shaqeeyeen sidii ay u heli lahaayeen dhaq-dhaqaaq aan toos ahayn, ka hor inta uusan xiriirku qaboojin 1970-meeyadii iyo 1980-meeyadii iyadoo labada waddan ay diiradda saareen arrimaha gudaha intii lagu jiray dagaalkii qaboobaa.

Sannadkii hore, Hindiya waxay ahayd ganacsiga shanaad ee Masar ee ganacsiga ugu weyn, Sisina wuxuu booqday Delhi bishii Janaayo.

Wadahadalka wuxuu ku salaysan yahay dano-ganacsi

“Booqashada Madaxweyne Modi waxay ku jihaysan tahay ganacsi iyadoo labada dal ay doonayaan inay iska kaashadaan dhinacyo badan,” Matteo Colombo, oo ah cilmi-baare ka tirsan Qaybta Cilmi-baarista ee Clingendael, ayaa u sheegay wakaaladda The New Arab.

Kor u kaca xidhiidhka ayaa ku soo beegmaya xilli Masar ay ka jirto dhibaato dhaqaale oo ay doonayso in ay la wadaagto ganacsiyo cusub si ay u keenaan maalgashi gaar ah. Masar waxa ay rajaynaysaa khasaare xisaabeedkeeda hadda ee sannad-maaliyadeedka soo socda in uu gaadho EGP 848.8 bilyan ($27.4 bilyan) mid ka mid ah siyaabaha ugu waxtarka badan ee lagu xidho farqiga waa in la keeno maalgashi cusub iyo kordhinta dhoofinta.

Wax dhoofinta Masar ee Hindiya waxay hoos ugu dhacday $1.7 bilyan sannadkii hore, halkii ay ahayd $3.5 bilyan sannadkii ka hor, sida lagu sheegay tirokoobyada wakaaladda dawladda Masar ee Capmas. Ku soo noqoshada ganacsiga xooggan ee Hindiya waxay fududeyn kartaa dhimista Masar.

“Dhaqaale ahaan, labada dal waxay raadinayaan inay kordhiyaan xiriirka laba geesoodka ah ee ka ah $7.26 bilyan ilaa $12 bilyan,” Bootwalla ayaa yiri.

Hindiya waxay Masar u aragtaa suuq bartilmaameed u ah warshadaha difaaca ee kobcaya. “Marka la eego dhanka difaaca, labada dal waxay wada shaqeynayaan xilli Hindiya ay ka gudubtay soo dejinta difaaca una guurtay dhoofiye,” Bootwalla ayaa u sheegay TNA.

Modi iyo Sisi ayaa ka wada hadlay haqab-beelka cuntada waxayna kala saxiixdeen heshiis is afgarad ah (MoU) oo ku saabsan iskaashiga dhanka beeraha. Dalka Masar oo ah dalka ugu badan ee soo dejisa qamadiga, waxa uu u soo jeestay Hindiya ka dib duulaankii Ruushka ee Ukrayn sannadkii hore iyo soo dejinta beeraha ee Hindiya oo kordhay sannadihii u dambeeyay.

“Hindiya waxa ay u eeganaysaa Masar dhoofinta beeraha oo dib loo cusboonaysiiyay. Kadib go’doominta Badda Madow, Hindiya waxay Masar u aragtay inay tahay suuq ku habboon wax soo saarkeeda beeraha, “Kabir Taneja, oo ka tirsan Hay’adda Cilmi-baarista Observer ee fadhigeedu yahay Delhi, ayaa yiri.

Maxaa dheeraad ah oo ka baxsan kulanka?

Marka laga soo tago ganacsiga tooska ah ee Masar, Hindiya waxay indhaha ku haysaa fursad ay Masar kala shaqeyso sidii ay u wanaajin lahayd xiriirkeeda kaabayaasha suuqyada Yurub iyo inay ka faa’ideysato marinkeeda marinka Suweys.

“Mid ka mid ah mawduucyada ugu muhiimsan ee laga wadahadli doono waa kaabayaasha. Masar waxay ku jirtaa meel istaraatiiji ah maadaama ay hayso marinka Suweys, Hindiyana waxay u baahan tahay inay hagaajiso xiriirkeeda kaabayaasha si ay si wanaagsan uga ganacsato Yurub,” ayuu yiri Colombo.

In ka badan 12 boqolkiiba ganacsiga adduunku waxa uu maraa kanaalka Suweys iyo kanaalka dheer ee 193 kiiloomitir ayaa noqday mid sii kordheysa oo muhiim ah tan iyo markii la go’doomiyay badda madow sannadkii hore.

“Masar waa lamaane muhiim ah sababtoo ah goobta istaraatiijiga ah ee ay ku taal. Waxay isku xirtaa Afrika, Aasiya iyo Yurub taasoo ka dhigaysa lama huraan u ah ganacsiga iyo maalgashiga iyadoo Hindiya ay isku dayeyso inay kordhiso raadkeeda Galbeedka Aasiya iyo Afrika,” ayuu yiri Bootwalla.

Xiriir diblomaasiyadeed

Hindiya waxay u aragtaa goobta jireed ee Masar inay tahay mid muhiim u ah diblomaasiyadda iyo sidoo kale arrimaha dhaqaalaha.

Sida laga soo xigtay Taneja, “Hindiya waxay isku dayeysaa inay hogaamiso is-afgarad caalami ah oo aad u xoogan waxayna ku dhiseysaa aagaggaas iskaashiga Koonfur-Koonfureed ee ay bilowday intii lagu jiray masiibada. Hindiya waxay Masar u aragtaa inay tahay albaab laga soo galo Afrika”.

Hindiya waxay qaadanaysaa fursad ay ku soo noolaynayso xidhiidhka Qaahira, xilli siyaasadda Masar ay aad ugu riyaaqsan tahay xukuumadda Modi, ayuu raaciyay Taneja. Xiisadda gobolka ee ballaaran, oo ay ku jirto soo afjaridda go’doominta Qatar iyo xiriirka dhow ee ka dhexeeya Qaahira iyo GCC, ayaa sidoo kale waddada u xaartay in Delhi iyo Qaahira ay sii xoojiyaan xiriirka.

Intii lagu guda jiray shirarka G20 ee Sebteembar ee Delhi, Modi wuxuu u sheegay adduunka hamigiisa ah inuu kor u qaado walaaca Koonfurta dunida (Global South). Hogaamiyaha Hindiya wuxuu iftiimiyay baahida loo qabo dib u habeyn lagu sameeyo nidaamka siyaasadeed ee hadda jira si loogu oggolaado waddamada Koonfurta Kuuriya inay si wanaagsan u wajahaan caqabadaha casriga ah sida isbeddelka cimilada, masiibada COVID-19, argagixisada, iyo dhibaatooyinka maaliyadeed.

Masar waxay haysataa mawqif aan la barbar dhigi karin oo saameyn ku leh Waqooyiga Afrika iyo sidoo kale Bariga Dhexe, taas oo kicinaysa awoodda Hindiya ee gobolka.

“Marka la eego siyaasadda, Hindiya waxay dooneysaa inay awood u yeelato jagada diblomaasiyadeed ee Masar ee Jaamacadda Carabta iyo sidoo kale mowqifkeeda Afrika, taas oo qayb ka ah dadaalka Hindiya ee ah inay noqoto codka koonfurta caalamka,” Bootwalla ayaa sidaas yidhi.

Dhismaha BRICS

Masar ayaa inta badan laga xayiray suuqyada caalamiga ah ee lagu qiimeeyay doollarka sannadihii u dambeeyay waxayna sahamisay habab maaliyadeed oo kale iyada oo soo saartay boondhiga Samurai ee YEN sannadkii hore iyo curaarta Panda ee reminbi-denorated sanadkan.

Hindiya, oo ay weheliyaan xubnaha BRICS, ayaa ku guda jira habka looga wadahadli karo lacag beddelka doolarka ah ee ganacsiga caalamiga ah, iyagoo si wax ku ool ah u soo jeedinaya soo afjarida awooda dollarka (hegemony dollar). Masar way soo dhawaynaysaa tillaabadan oo kale, waxaana la sheegay inay dalbatay inay ku biirto BRICS, sida uu sheegay safiirka Ruushka ee Masar.

“Xiriirka wanaajiyay ee Masar iyo Hindiya waxa uu ku soo beegmayaa xilli xubnaha BRICS ay si isa soo taraysa u wada shaqaynayaan, waxaana jira dood ku saabsan hannaan ka duwan kan Baanka Adduunka, kaas oo si cad uga faa’iidaysan doona Masar,” ayuu yidhi Colombo.

Facebook Comments Box

Xafiiska Falanqeynta ee Diblomaasi.com waa xafiiska u qaabilsan dabagalka wararka, baarista qotoda dheer, xaqiiqo raadin, iyo ka warbixinta arrimaha danta guud, soo bandhigida xogta qarsoon ama daahsoon sida musuq maasuqa ama arrimo laga yaabo in aan si kale loo ogaan. Xafiiska Falanqeynta ee Diblomaasi.com wuxuu door muhiim ah ka ciyaaraa la xisaabtanka dawladda, ganacsatada iyo shakhsiyaadka iyaga oo xafiiskan soo bandhigaya sheekooyin muhiim ah oo saamayn ku yeelan kara bulshada. Ujeedada waa abuurista xaddaarad cusub.

Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Dhaqaalaha

Ruushka iyo Senegal oo kawada hadlay sidii loo ballaarin lahaa xiriirka tamarta iyo macdanta

Wasiir ku xigeenka arrimaha dibadda Ruushka Mikhail Bogdanov ayaa magaalada Dakar kula kulmay madaxweynaha Senegal iyo wasiirka isdhexgalka Afrika.

Published

on

© Telegram / MID_Russia

Wasiir ku xigeenka arrimaha dibadda ee Ruushka Mikhail Bogdanov ayaa waxaa magaalada Dakar ku qaabilay madaxweynaha Senegal Bassirou Diomaye Faye oo safar shaqo ku maqnaa Arbacadii.

Dhinacyada ayaa ka wada hadlay mashaariicda wadajirka ah ee tamarta, macdanta iyo habaynta macdanta, wasaaradda arrimaha dibadda ee Ruushka ayaa ku sheegtay war saxaafadeedka.

“Arimaha kordhinta ganacsiga iyo dhaqaalaha iyo iskaashiga maalgashiga, hagaajinta qaab-dhismeedka qandaraasyada iyo sharciga, iyo hirgelinta mashaariicda wadajirka ah ee sahaminta juqraafiyeed, soo saarista iyo habaynta macdanta, tamarta, kalluumeysiga, iyo beeraha ayaa sidoo kale si fiican loo baaray.” Wasaaraddu waxay intaas ku dartay.

Bogdanov ayaa sidoo kale wadahadal la yeeshay wasiirka isdhexgalka Afrika iyo arrimaha dibadda ee Senegal, Yassine Fall.

Wasaaraddu waxay xustay in intii ay socdeen kulamadaasi si faahfaahsan looga wada hadlay arrimo la xidhiidha sii xoojinta xidhiidhka saaxiibtinimo ee Ruushka iyo Senegal.

Waxaa xoogga la saaray horumarinta joogtada ah ee iskaashiga Ruushka iyo Afrika iyadoo la tixraacayo natiijadii shirkii labaad ee Ruushka iyo Afrika ee lagu qabtay St. Madasha iskaashiga Afrika, ayaa lagu wadaa in uu ka dhaco Sochi bisha Nofeembar.

Iyada oo ay weheliyaan wakiillo ka socda dawladda Senegal, Bogdanov ayaa ka qaybqaatay furitaanka rasmiga ah ee xafladda furitaanka xarunta Rugta Ganacsiga iyo Maalgashiga ee ‘Ruushka-Afrika-Eurasia’ ee Dakar, oo loogu talagalay in lagu shuraakeeyo NGO-ga Ruushka ‘Guddiga Xiriirinta Iskaashiga Dhaqaalaha ee Waddamada Afrika ‘.

Safaaradda Ruushka ee Senegal ayaa ku warantay in diblomaasigaasi uu siiyay Bassirou Diomaye Faye dhambaal uu ka siday madaxweyne Vladimir Putin, balse faahfaahinta farriinta lama shaacin.

Dhinaca kale, Axadii shalay ayaa Ururka ECOWAS waxa ay u magacaabeen Madaxweynaha Senegal inuu dhex dhexaadiyo wada-hadal uu la yeesho Hogaamiyayaasha Milliteriga ee Burkina Faso, Maali, iyo Niger, ujeedaduna tahay in dib loogu soo celiyo Deganaanshiyaha Gobalka ka dib markii ay saddexda waddan ka baxeen bishii Janaayo.

Intii lagu guda jiray shir madaxeedkii Abuja, Nayjeeriya, Omar Alieu Touray, madaxweynaha guddiga ECOWAS, ayaa ku dhawaaqay in Faye, oo noqday hoggaamiyihii ugu da’da yaraa Afrika markii uu xafiiska qabtay bishii Abriil, “uu leeyahay dhammaan shahaadooyinka looga baahan yahay inuu u adeego fududeeyaha.”

Facebook Comments Box

Continue Reading

Dhaqaalaha

Soomaaliya oo markale deyn raadinaysaa iyadoo wakhti dhow deyn laga cafiyey

Amaahda loo yaboohay dawladaha Afrika ee lagu beddelanayo saliidda iyo macdanta ayaa qayb ka qaadanaya heerka deymaha ee qaaradda curyaaminaya, Madaxweynaha Bangiga Horumarinta Afrika (AfDB), Akinwumi Adesina ayaa ka digay arrintaas.

Published

on

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud

In ka badan 12 madaxweyne oo Afrikaan ah iyo in ka badan 20 wasiir arrimo dibadeed ayaa ku kulmay Nayroobi si ay uga qaybgalaan shir-madaxeedka Ururka Horumarinta Caalamiga ah ee Bangiga Adduunka (IDA21), ujeeddadiisuna tahay in wax laga qabto caqabadaha horumarka iyo kobcinta barwaaqada loo dhan yahay, iyo dhaqaale waara oo ay Afrikaanka gaaraan.

Dalalkaan waxaa ku jira Soomaaliya oo shirka matalayo madaxweyne Xassan Sh. Maxamuud, iyadoo wakhti dhow Soomaaliya laga cafiyey deyn haddii ay markaan qaadatana halis horleh ay geli doonto.

Ururka Horumarinta Caalamiga ah ee Bangiga Adduunka IDA waxay diiradda saaraysaa caawinta 75-ka waddan ee ugu saboolsan adduunka, wadamada ugu badan waa Afrika. Madaxweynayaal ka kala socda dalal dhowr ah oo ay ka mid yihiin Madagascar, Ugaanda, Sierra Leone, Malaawi, Tanzaniya, Soomaaliya, Burundi, Mauritania, Ivory Coast, Comoros, ayaa ka mid ah ka soo qeyb galayaasha.

Mala socotaa qorshaha deymaha ee Bangiga Adduunka in Afrika fakhri uusan ka saari karrin balse kusii ridi kara fakhri horleh. Waxaa fikirkaas aaminsan dhaqaallo-yahan Akinwumi Adesina ahna Guddoomiyaha Bangiga Horumarinta Afrika. Heshiisyada amaahda ee mugdiga ku jirra ayaa wiiqaya kobaca dhaqaalaha qaaradda Afrika, ayuu yirri Gudd. Bangiga Horumarinta Afrika mudane Akinwumi Adesina.

Amaahda loo yaboohay dawladaha Afrika ee lagu beddelanayo saliidda iyo macdanta ayaa qayb ka qaadanaya heerka deymaha ee qaaradda curyaaminaya, Madaxweynaha Bangiga Horumarinta Afrika (AfDB), Akinwumi Adesina ayaa ka digay arrintaas.

Guddoomiyaha Bangiga Horumarinta Afrika Akinwumi Adesina, oo ah dhaqaaleyahan reer Nayjeeriya ah iyo khabiir bangiyada ayaa dhaleeceeyay isticmaalka “asymmetrical” “aan daah-furneyn” deyn aan daah furneen ay qaarada dhibaato badan ku haysa ayuu ku yirri wareysi ay daabacday Semafor Africa Arbacadii.

“Waxaan u maleynayaa in la joogo waqtigii aan lahaan lahayn isla xisaabtanka daah-furnaanta deynta oo aan hubinno in dhammaan waxyaalahan oo dhan ee deyntan kheyraadka dabiiciga ah ay dhab ahaantii dhammaadaan, sababtoo ah waxay adkeyneysaa arrinta deynta iyo arrinta xallinta deynta,” ayuu yirri.

Sida laga soo xigtay Guddoomiyaha Bangiga Horumarinta Afrika Akinwumi Adesina, deynta dibadda ee qaaradda ayaa kor u kacday $824 bilyan sanadka 2021, iyadoo waddamada qaar ay u qoondeeyeen 65% GDP-gooda adeegga deynta. Waxay ku qarash gareyn doontaa lacag dhan $74 bilyan oo doolar bixinta sanadkan oo kaliya, taasoo sare u kac weyn ka ahayd $17 bilyan sanadkii 2010, ayuu raaciyay.

In ka badan 12 madaxweyne oo Afrikaan ah iyo in ka badan 20 wasiir arrimo dibadeed ayaa ku kulmay Nayroobi si ay uga qaybgalaan shir-madaxeedka Ururka Horumarinta Caalamiga ah ee Bangiga Adduunka (IDA21).

Warbixin uu daabacay 2020 machadka maamulka Kheyraadka Dabiiciga ah (NRGI) oo ku saabsan 52 deyn kheyraad taageertay oo la soo saaray intii u dhaxeysay 2004 iyo 2018 ayaa lagu ogaaday in 30 xarumood, oo wadartoodu ay dhan tahay $66 bilyan, loo qoondeeyay waddamada Saxaraha ka hooseeya ee Afrika.

Waxa ay sheegtay in in ka badan 50% dhaqaalaha laga soo amaahday Bankiga Horumarinta Shiinaha iyo Shiinaha Eximbank, iyadoo inta soo hartay ay bixiyeen ganacsatada caalamiga ah ee badeecadaha sida Glencore, Trafigura, iyo Standard Chartered, gaar ahaan Chad, Jamhuuriyadda Koongo. iyo Koonfurta Suudaan.

Madaxweynaha AfDB, oo maareeyay in ka badan $18 bilyan oo hanti ah, ayaa u sheegay wakaaladda wararka ee Associated Press in dabeecadda aan sinnayn ee wada xaajoodka, iyadoo amaah-bixiyeyaashu ay sida caadiga ah gacanta sare ku hayaan oo ay shuruud uga dhigaan waddamada Afrikaanka ah ee lacagta caddaanka ah, ay deymaha ka dhigayaan “mid xun.”

Adesina, si kastaba ha ahaatee, wuxuu sheegay in daraasadda deymaha ku xiran kheyraadka aysan lahayn “hagaajin” hal waddan oo si gaar ah ugu nugul noocyadan heshiisyada amaahinta.

Soomaaliya

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud oo ka qeyb-galay Shirka Madaxda Afrika iyo Bangiga Adduunka ayaa soo bandhigay qorshaha dowladda Soomaaliya ee ku saabsan maalgashiga iyo in mashaariicda la maal-geliyo loo weeciyo dhanka kaabeyaasha dhaqaalaha iyo wax-soosaarka.

Madaxweynaha ayaa tilmaamay in iskaashiga dhaqaalaha iyo fududeynta ganacsiga dalalka Qaaradda ay aas-aas u tahay qorsheyaasha kobcinta nolasha dadkeenna danyarta ah, cirib-tirka saboolnimada iyo xaqiijinta hiigsiga horumarka loo dhan yahay ee Qaramada Midoobey.

“Soomaaliya marka loo eego dhaawac soo gaaray dhaqaalaheeda iyo Hay’adaheeda dowladeed, maanta waxaa muuqanaysa in ay aad u soo kabatay oo ka soo gudubtay marxaladdii aadka u adkayd, iyadoo cagta saartay dhabbaha xasilloonida dhaqaale, horumar bulsho iyo mid ganacsi. Saas oo ay tahay waxaan sii wadnaa qorsheyaal lagu xaqiijanyo soo kabashadaas dhaqaale iyo dhiirri-gelintiisa”.- ayuu yirri mudane Xasan Sheekh Maxamuud.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa ku boggaadiyay Madaxda Bangiga Adduunka dadaalka ay ku bixinayaan maalgelinta iyo awood-siinta dowladaha nugul, si xal waara loogu helo aafooyinka dib u dhigay nolasha shucuubta dalalkaas.

Soomaaliya oo laga cafiyay $4.5 bilyan oo deyn ah

Guddiyada Fulinta ee Sanduuqa Lacagta Adduunka (IMF) iyo Ururka Horumarinta Caalamiga ah ee Bangiga Adduunka (IDA) ayaa ansixiyay Waddamada Faqiirka ah ee deymaha badan leh (HIPC) ee Soomaaliya, kaas oo bixiya wadarta kaydinta adeegga deynta ee dalka lagu leeyahay US$4.5 bilyan.

Dayn cafintan ayaa fududeyn doonta helitaanka ilo dhaqaale oo dheeri ah oo muhiim ah, kuwaas oo ka caawin doona Soomaaliya xoojinta dhaqaalaheeda, yareynta saboolnimada, korna u qaadi doona shaqo abuurka, sida lagu yiri bayaan wadajir ah oo kasoo baxay Bankiga Adduunka iyo IMF.

Daynta gudista Soomaaliya ayaa waxaa kala bixiyey IMF ($343.2 milyan), IDA ($448.5 milyan), Sanduuqa Horumarinta Afrika (ADF) (131.0 million), deyn bixiyeyaal kale ($573.1 million), iyo dalal iyo ganacsiyo kale ($3 bilyan). Dayn-bixiyayaasha kale ayaa waxaa ku jira Naadiga Paris (Paris Club) iyo Kooxa Iskaashiga Carabta.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Dhaqaalaha

Amaah-bixiyayaashu waa inay joojiyaan ka faa’iidaysiga khayraadka Afrika ee deynta

Heshiisyada amaahda ee mugdiga ku jirra ayaa wiiqaya kobaca dhaqaalaha qaaradda Afrika, ayuu yiri madaxweynaha bangiga horumarinta Afrika, ayuu yirri Guddoomiyaha Bangiga Horumarinta Afrika Akinwumi Adesina

Published

on

Guddoomiyaha Bangiga Horumarinta Afrika Akinwumi Adesina. © AP Photo/Axad Alamba

Amaahda loo yaboohay dawladaha Afrika ee lagu beddelanayo saliidda iyo macdanta ayaa qayb ka qaadanaya heerka deymaha ee qaaradda curyaaminaya, Madaxweynaha Bangiga Horumarinta Afrika (AfDB), Akinwumi Adesina ayaa ka digay arrintaas.

Guddoomiyaha Bangiga Horumarinta Afrika Akinwumi Adesina, oo ah dhaqaaleyahan reer Nayjeeriya ah iyo khabiir bangiyada ayaa dhaleeceeyay isticmaalka “asymmetrical” “aan daah-furneyn” deyn aan daah furneen ay qaarada dhibaato badan ku haysa ayuu ku yirri wareysi ay daabacday Semafor Africa Arbacadii.

“Waxaan u maleynayaa in la joogo waqtigii aan lahaan lahayn isla xisaabtanka daah-furnaanta deynta oo aan hubinno in dhammaan waxyaalahan oo dhan ee deyntan kheyraadka dabiiciga ah ay dhab ahaantii dhammaadaan, sababtoo ah waxay adkeyneysaa arrinta deynta iyo arrinta xallinta deynta,” ayuu yirri.

Sida laga soo xigtay Guddoomiyaha Bangiga Horumarinta Afrika Akinwumi Adesina, deynta dibadda ee qaaradda ayaa kor u kacday $824 bilyan sanadka 2021, iyadoo waddamada qaar ay u qoondeeyeen 65% GDP-gooda adeegga deynta. Waxay ku qarash gareyn doontaa lacag dhan $74 bilyan oo doolar bixinta sanadkan oo kaliya, taasoo sare u kac weyn ka ahayd $17 bilyan sanadkii 2010, ayuu raaciyay.

Warbixin uu daabacay 2020 machadka maamulka Kheyraadka Dabiiciga ah (NRGI) oo ku saabsan 52 deyn kheyraad taageertay oo la soo saaray intii u dhaxeysay 2004 iyo 2018 ayaa lagu ogaaday in 30 xarumood, oo wadartoodu ay dhan tahay $66 bilyan, loo qoondeeyay waddamada Saxaraha ka hooseeya ee Afrika.

Waxa ay sheegtay in in ka badan 50% dhaqaalaha laga soo amaahday Bankiga Horumarinta Shiinaha iyo Shiinaha Eximbank, iyadoo inta soo hartay ay bixiyeen ganacsatada caalamiga ah ee badeecadaha sida Glencore, Trafigura, iyo Standard Chartered, gaar ahaan Chad, Jamhuuriyadda Koongo. iyo Koonfurta Suudaan.

Madaxweynaha AfDB, oo maareeyay in ka badan $18 bilyan oo hanti ah, ayaa u sheegay wakaaladda wararka ee Associated Press in dabeecadda aan sinnayn ee wada xaajoodka, iyadoo amaah-bixiyeyaashu ay sida caadiga ah gacanta sare ku hayaan oo ay shuruud uga dhigaan waddamada Afrikaanka ah ee lacagta caddaanka ah, ay deymaha ka dhigayaan “mid xun.”

Adesina, si kastaba ha ahaatee, wuxuu sheegay in daraasadda deymaha ku xiran kheyraadka aysan lahayn “hagaajin” hal waddan oo si gaar ah ugu nugul noocyadan heshiisyada amaahinta.

Soomaaliya oo laga cafiyay $2 bilyan oo deyn ah bishii maarso

Kooxda Paris Club ee deymaha, oo ay ku jiraan Ruushka, Mareykanka, iyo tiro kale oo hormuud ka ah dhaqaalaha adduunka, ayaa oggolaaday in la kansalo $2 bilyan oo dollar oo deyn ah oo ay Soomaaliya ku leeyihiin, sida lagu dhawaaqay Arbacadii.

Kooxda ayaa jari doonta 99% lacagta ay deyn ahaan ugu leeyihiin Soomaaliya ka dib markii ay soo gabagabaysay barnaamijka deyn cafinta ee ay kormeerayaan Hay’adda Lacagta Adduunka ee IMF iyo Bangiga Adduunka.

Naadiga deymaha ee Paris Club waxay sidoo kale ka kooban yihiin Belgium, Denmark, Faransiiska, Jarmalka, Talyaaniga, Netherlands, Jabbaan, Ingiriiska, Norway iyo Spain.

“Helitaanka deyn cafinta buuxa waxay wax ka bedeli doontaa mustaqbalka Soomaaliya waxayna u ogolaaneysaa dowladeena inay abuurto boos maaliyadeed oo loogu talagalay adeegyada aasaasiga ah ee bulshada,” Wasiirka Maaliyadda Soomaaliya Biixi Cige ayaa kuqoray X (hore Twitter-ka).

Soomaaliya waxa ay ballan qaaday in ay yareyn doonto faqriga iyada oo la maalgashanayo daryeelka caafimaadka, waxbarashada, iyo kaabayaasha aasaasiga ah.

Heshiiska deyn joojinta ayaa ah “mid muhiim u ah wadada dalka ee soo kabashada dhaqaalaha,” ayuu yiri wasiirka warfaafinta Daud Aweis.

Bishii Diseembar, Soomaaliya waxay xaq u yeelatay in laga cafiyo deymaha iyadoo la raacayo hindise-sharciyeedka dalalka deymaha leh ee deymaha badan leh (HIPC), taasoo la micno ah inay u qalantay inay hesho ilaa $4.5 bilyan.

Inta badan deymaha Soomaaliya lagu leeyahay waxaa la qaatay sannadihii dowladdii milateriga ahayd ee Siyaad Barre, taasoo meesha ka baxday 1991. Dulsaarka ayaa ku sii kordhay deymihii la bixin jiray muddadaas.

Soomaaliya ayaa bilowday kasoo kabasho dagaalkii sokeeye sanadkii 2009 ka dib markii ay isku dhaceen ciidamada dowladda oo gacan ka helaya ciidamada nabad ilaalinta Midowga Afrika iyo maleeshiyada al-Qaacida ee al-Shabaab.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Dhaqaalaha

Zimbabwe waxay soo saartay lacag ‘dahab’ ah oo ay ku beddeshay dollarka

Tallaabadan ayaa la filayaa inay gacan ka geysato dhimista sicir bararka, guddoomiyaha bangiga dhexe ee dalka Koonfur Afrika ayaa sheegay.

Published

on


Zimbabwe ayaa soo saartay lacag cusub oo qaran oo loogu talagalay in lagu xasiliyo dhaqaalaha loogana hortago hoos u dhaca ku yimid doolarka gudaha dalka Koonfur Afrika. Harare ayaa sidoo kale ka codsatay Qaramada Midoobay 2 bilyan oo gargaar ah oo lagu caawinayo cunto yarida.

‘Lacagta qaabaysan’ – Zimb Gold (ZiG) – ayaa inta badan lagu dhejin doonaa kaydka dahabka iyo lacagaha qalaad, gudoomiyaha bangiga kaydka ee Zimbabwe, John Mushayavanhu, ayaa ku dhawaaqay jimcihii isagoo soo bandhigaya bayaanka siyaasada lacagta ee 2024 ee dalka.

“Laga bilaabo maanta, bangiyadu waxay u bedeli doonaan haraaga dollarka Zimbabwe ee hadda ZiG,” ayuu yirri Mushayavanhu, isaga oo raaciyay “in ay ku wareegayso lacagaha kale ee dambiisha.”

Waxa uu sheegay in bangiga dhexe uu sidoo kale hirgelin doono sarifka suuqa oo go’aamiyay.

“Haddii aan hirgelinno tallaabooyinkan, waxaan filaynaa inay saameyn ku yeeshaan sicir-bararka,” ayuu yirri guddoomiyaha.

Sarifka dollarka Zimbabwe ayaa hoos u dhacay marka loo eego dollarka Maraykanka maalin kasta oo ganacsiga sanadkan, waxaana hoos u dhacay 72%, taasoo ka dhigaysa lacagta labaad ee ugu dhaqaalaha xun aduunka, Bloomberg ayaa sheegtay dabayaaqadii bishii hore. Sida laga soo xigtay Wakaaladda Tirakoobka Qaranka ee Zimbabwe, sicir bararka sannadlaha ah ee waddanku wuxuu kordhay toddoba bilood oo sarreeya 55.3% bishii Maarso, halkii uu ka ahaa 47.6% bishii Febraayo. Kor u kaca kharashka cuntada iyo tasiilaadka, oo ay ku jiraan guryuhu, ayaa ahaa ilaha ugu muhiimsan ee qalliinka, ayay wakaaladdu sheegtay.

Arbacadii, dalka aan badda lahayn sida Itoobiya oo kale ayaa ku dhawaaqay xaalad qaran oo musiibo ah, iyadoo madaxweyne Emmerson Mnangagwa uu sheegay in abaaro ba’an ay sababi doonaan in ka badan 2.7 milyan oo qof cunto la’aan sanadkan.

Bishii Febraayo, wasiirka maaliyadda Mthuli Ncube ayaa sheegay in dowladdu ay ka fiirsaneyso in lagu xiro sarifka hantida adag, oo uu ku jiro dahabka, iyo sameynta guddiga lacagta.

Daah-furka ZiG wuxuu imaanayaa ku dhawaad hal sano ka dib markii Bangiga Kaydka ee Zimbabwe (RBZ) uu diiday digniinta IMF oo uu soo bandhigay lacag dhijitaal ah oo dahab ah oo lagu taageerayo macaamilka faca-faca ah iyo isku-faadka ganacsiga. Bishii Maajo ee la soo dhaafay, RBZ waxay ku dhawaaqday iibinta calaamado dhijitaal ah oo dahab ah oo qiimahoodu ku dhow yahay $40 milyan taasoo qayb ka ah dadaallada lagu xasilinayo dollarka Zimbabwe.

IMF waxay uga digtay Harare in soo saarista calaamadahan oo kale ay la socoto “khatarta dhaqaale ee dhaqaale iyo dhaqaale, khataro sharci iyo mid hawleed, iyo khataro maamul” oo ay tahay in si fiican loo qiimeeyo.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Ganacsiga

Aqal wakiilada Mareykanka oo ansixiyay sharci mamnuucaya isticmaalka TikTok

Ka mamnuucida TikTok ee gudaha Mareykanka ayaa waxay cadeyn u tahay dagaalka ganacsi ee u dhexeeya Shiinaha iyo Mareykanka.

Published

on


Aqalka Wakiilada Mareykanka ayaa xalay si aqlabiyad ugu codeeyay in la meel mariyo sharci horseedi kara in dalka oo dhan laga mamnuuco barta caanka ah ee TikTok, hadii shirkad iska leh maamulkeeda aysan ku wareejin shirkad Mareykanka laga leeyahay.

Xeerkan ayaa Tiktok loogu qabtay muddo lix bilood ah inay kaga hoos baxdo shirkadda la sheegay inay geed fadhiga u tahay ee laga leeyahay Shiinaha, islamarkaana ay isu dhiibto shirkad maxalli oo Mareykan ah si dowladda hantiwadaagga ee Shiinaha galaaliyo xogta muwaadiniinta mareykanka ee isticmaala Tktok.

352 mudane oo aqalka wakiilada ayaa haa ugu codeeyay sharcigan oo ka dhigan halistii ugu weyneyd ee Tiktok soo wajhda tan iyo maamulkii Donald Trump.

Tiktok ayaa waxaa isticmaal qiyaastii 170 milyan oo kamid muwaadiniinta Mareykanka oo dhalinyaro u badan kuwas oo qaarkood ganacsiyi ku dhex heysta. Madaxa Tiktok Shou Zi Chew ayaa sheegay in ilaa 300 oo kun shaqo shaqaale mareykanka jooga ay halis gali doonto shaqadooda haddii laga mamnuuco gudaha dalkan.

Haddaba faahfaahinta sharcigani oo haddii Tiktok ay u hogaansami looga manuuci doono Mareykanka, sabata kentay iyo, saameynta ay ku yeelan karo ayuu wariyaha VOA ee Washington Cabdulqaadir Maxamed Mursal ka waraystay Xaashi Shaafi oo ka faallooda arrimha Mareykanka.

Codbixinta aqalka ayaa ah tusaalihii ugu dambeeyay ee xiisadda sii kordheysa ee u dhaxeysa Shiinaha iyo Mareykanka Iyadoo la beegsanayo TikTok, sharci-dajiyayaashu waxay la tacaalayaan waxa ay u arkaan khatar weyn oo ku wajahan amniga qaranka Mareykanka.

Fiidiyow la soo bandhigay fiidnimadii Arbacada, maamulaha shirkadda TikTok Shou Zi Chew wuxuu sheegay in shirkaddu ay maalgashatay si ay u ilaaliso xogta isticmaalaha iyo goobta TikTok oo ka madax bannaan khalkhalgelinta dibadda. Haddii la ansixiyo, wuxuu sheegay in sharcigan uu awood badan siin doono shirkado kale oo bulsheed.

Tiktok ayaa waxaa isticmaal qiyaastii 170 milyan oo kamid muwaadiniinta Mareykanka oo dhalinyaro u badan kuwas oo qaarkood ganacsiyi ku dhex heysta oo suuqgeyn u isticmaallo. Madaxa Tiktok Shou Zi Chew ayaa sheegay in ilaa 300 oo kun oo shaqaale Mareykanka jooga ay halis gali doonto shaqadooda haddii laga mamnuuco gudaha dalkan.

Shirkadda ayaa sheegtay in aysan waligeed la wadaagin xogta isticmaalayaasha Mareykanka mas’uuliyiinta Shiinaha oo aysan sidaas yeeli doonin haddii la weydiiyo. Ilaa hadda, dawladda Maraykanku sidoo kale ma bixin caddayn muujinaysa in TikTok ay xogtaas la wadaagtay masuuliyiinta Shiinaha.

Hogaamiyayaasha xisbiga jamhuurigu waxay si dhakhso ah u hirgeliyeen sharciga ka dib markii ay soo bandhigeen usbuucii hore. Gallagher iyo Rep. Raja Krishnamoorthi, D-Ill iyo Guddiga aqalka sare ayaa si wada jir ah u ansixiyay sharciga, cod dhan 50-0, xitaa ka dib markii xafiisyadooda ay buux dhaafiyeen wicitaanada isticmaalayaasha TikTok oo dalbanaya inay joojiyaan ansixintaas.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Xul