Connect with us

WARBAAHINTA

Xildhibaanad Layla Moran, ayaa sii laba jibaareysa dadaalka loogu jiro aqoonsiga rasmiga ah ee UK aqoonsato qaranimada Falastiin

Sharci la soo jeediyay oo loo arki kara in UK ugu dambeyntii aqoonsato dowlad madax bannaan oo Falastiin ah ayaa waxaa dabada ka riixeysa xildhibaanada Lib Dem Layla Moran.

Published

on

Layla Moran waxay sheegtay inay aaminsan tahay in la joogo waqtigii ay dawladda UK aqoonsan lahayd dawlad falastiiniyiin ah [Getty/archive]

Xildhibaanad Layla Moran oo ka tirsan baarlamaanka Britain ayaa u ol’oleysa in dowladda UK ay ugu dambeyntii aqoonsato dowlad Falastiiniyiin ah iyadoo hindise sharciyeedka la qorsheeyay in baarlamaanka laga doodo todobaadkan.

Akhrinta labaad ee hindise sharciyeedka xubnaha gaarka ah ayaa ka dhici doona aqalka baarlamaanka jimcaha hadii waqtigu u saamaxo, siyaasiga Falastiiniyiinta iyo Ingiriiska ayaa u sheegay wakaalada wararka ee The New Arab, isagoo rajeynaya inuu hindisahan u soo dhawaado inuu noqdo sharci.

Hindise sharciyeedka uu soo bandhigay xildhibaanka Liberal Democrats, oo sidoo kale ah afhayeenka xisbiga ee arrimaha dibadda iyo horumarinta caalamiga ah, ayaa raadin doona in Falastiin loo aqoonsado “dawlad madax-bannaan”, oo ku salaysan xuduudaha ka hor 1967.

Xildhibaanad Layla waxa kale oo ay doonaysaa inay aragto hawl-galka Falastiiniyiinta ee London oo lagu beddelo safaarad, lana siiyo maqaam diblomaasiyadeed oo dhammaystiran.

“Waa sharaf – in iyadoo ah xildhibaankii ugu horreeyay ee UK iyo Falastiini ah – inaan awood u yeesho inaan keeno sharciga aqoonsiga Falastiin si looga doodo,” Layla Moran, oo hooyadeedu ay tahay Masiixi Falastiini ah oo reer Jerusalem ah, ayaa u sheegtay The New Arab ka hor doodda Jimcaha.

Inkasta oo ay dawladdu arrintaas ka gaabisay, haddana waxa muuqata in baarlamaanka UK ay taageersan yihiin tallaabadan oo kale. Sannadkii 2014-kii, mudanayaashu waxay si aqlabiyad ah ugu codeeyeen in Falastiin loo aqoonsado dawlad ahaan, mooshin aan sharci ahayn.

Hindise-sharciyeedka Jimcaha haddii uu dhaafo akhrinta labaad, waxa uu u gudbi doonaa guddiga oo ka warbixin doona marxaladaha uu soo maray akhrinta saddexaad ka hor, markaas oo uu u gudbi doono Aqalka Sare ka dibna la siin doono ogolaanshaha boqortooyada.

Layla Moran waxay aaminsan tahay in iyadoo Israa’iilli ah ay ku adkaysanayso sii wadida deegaamaynta sharci darrada ah ee Daanta Galbeed ee la haysto iyo Bariga Quddus – dhulkaas oo muddo dheer loo aqoonsaday meesha oo mustaqbalka laga dhisi doono dawlad falastiiniyiin ah – iyo daandaansi kale oo ay waddo dawladdeeda midigta fog, hadda waa xilligii UK ay u aqoonsato Dawladda Falastiin.

“Waxaan u maleynayaa in xukuumadda garabka midig ee Israa’iil ee aan hadda aragno, sida ay si bareer ah u ixtiraamayaan sharciga caalamiga ah iyagoo si firfircoon isugu dayaysa inay ballaariyaan degsiimooyinka sharci darrada ah, in la joogo waqtigii ay dawladda UK si fiican u gudan lahayd waajibaadkeeda taariikhiga ah ee dadka Falastiiniyiinta ah” ayay tiri Layla Moran.

Layla Moran waxa kale oo ay ammaantay adkeysiga dadka Falastiiniyiinta ah ee ku hoos nool gumaysiga Israa’iil, iyo sidoo kale qurba-joogta Falastiiniyiinta oo ilaashaday “jirkooda, aqoonsigooda iyo sababta aayo-ka-tashigooda” iyaga oo ku jira xaaladaha colaadeed ee noocaas ah.

“Waxaan rumaysanahay in la joogo waqtigii ay dawladda Ingiriisku nagu caawin lahayd inaan tan samayno,” ayay tirri Layla Moran.

Layla Moran waxa ay sheegtay in ay ka shaqayn doonto sidii ay ku qancin lahayd mudanayaasha kale in ay taageeraan sharciga oo ay arkaan in dawlad Falastiiniyiin ah ay ugu dambayntii la aqoonsan yahay.

Falastiiniyiinta ku nool UK ayaa muddo dheer ugu baaqayay dawladooda inay aqoonsato dawlad Falastiin ah, gaar ahaan doorkii uu waddanku ku lahaa Baaqii Balfour ee 1917 iyo hormoodka ilaa Nakba 1948.

Markii Israa’iil la abuuray ka dib markii uu dhammaaday xukunkii gumaystaha Ingiriiska ee Falastiin, boqolaal kun oo Falastiiniyiin ah ayaa laga saaray guryahoodii ay ku noolaayeen maleeshiyaadka Sahyuuniyadda.

Dhibaatada Falastiiniyiinta ayaa sii socotay muddo tobanaan sano ah.

Cadaadiska lagu hayo Falastiiniyiinta ayaa sii xoogaystay ka dib doorashadii Nofeember ee la soo dhaafay ee dawlad cusub oo Israa’iil ah oo midigta xagjirka ah oo ay ku jiraan wasiirro ay ka mid yihiin Itamar Ben-Gvir iyo Bezalal Smotrich oo caan ku ah hadallo cunsuri ah iyo xiriir dhow oo lala yeesho dhaqdhaqaaqa dejinta.

Ugu yaraan 84 falastiiniyiin ah ayay ciidamada Israa’iil ku dileen tan iyo bilowgii sanadkan duqeymo maalinle ah oo ay ka fulinayeen Daanta Galbeed ee la haysto, oo ay ku jiraan carruur.

Ka saarida khasabka ah iyo burburinta guryaha ayaa sidoo kale nolol maalmeed u ah falastiiniyiinta ku hoos nool gumeysiga Israa’iil. Iyadoo dhammaan dhaqanadaasi ay jiraan haddana waxaa ku taageersan mid kamid ah dowladaha dowladda Soomaaliya ugu sheekeyo inay yihiin janaddii dunida ee loo soo diray – Mareykanka.

Facebook Comments Box

Diblomaasi waa deggel hormuud u ah falanqeynta Siyaasadda Arrimaha Dibadda, wararka madaxa bannaan iyo ajendaha-dejinta wararka, falanqaynta siyaasadeed iyo faallooyinka fikirka-gaarka ah ee sida gaar ah loogu qoray/diyaariyey jiilka cusub.

WARBAAHINTA

Uganda ayaa soo saartay sharci loogu hortagaayo ka ganacsiga xubnaha bani’aadamka

Xeerka ku-deeqidda iyo ku-tallaalidda xubnaha bani’aadamka ayaa ka mid ah lix xeer oo cusub oo uu saxiixay madaxweyne Museveni

Published

on


Madaxweynaha Uganda Yoweri Museveni ayaa ansixiyay sharci cusub oo looga hortagayo xatooyada xubnaha iyo unugyada bini’aadamka, sida ay Talaadadii ku dhawaaqday wasaaradda caafimaadka ee dalkaasi.

Ku-deeqidda iyo ku-tallaalidda xubnaha bini’aadamka ee 2023 ayaa la soo bandhigay iyada oo laga jawaabayo warbixinnada kororka ka ganacsiga sharci darrada ah iyo ka ganacsiga xubnaha, iyo unugyada aadanaha.

Iyadoo sharcigan looga golleeyahay in lagu ilaaliyo dadka nugul, gaar ahaan haweenka lagu khiyaamo in lagu sameeyo qalliin iyo in xubnahooda laga iibiyo shabakadaha ka ganacsiga caalamiga ah, waxa uu sidoo kale qayb ka yahay qorshaha istaraatiijiyadeed ee dowladda ee wax looga qabanayo caqabadaha caafimaad ee ka jira waddan ay ka jiraan cudurrada aan la kala qaadin (NCDs).

Sharcigu waxa uu dembi ka dhigayaa wax kala iibsiga ganacsiga ee ku lug leh xubnaha iyo unugyada bini’aadamka wuxuuna soo rogayaa ciqaab adag, oo ay ku jiraan xabsi daa’im iyo ganaaxyo badan.

Wasiirka caafimaadka Jane Aceng ayaa uga mahadcelisay Museveni saxiixa sharcigan, iyadoo sheegtay in “Albaabku hadda u furan yahay Uganda si ay u bilaabaan cutub cusub oo xubnaha taranka ah.”

Hindise sharciyeedka ku-deeqidda iyo ku-tallaalidda xubnaha aadanaha waa mid ka mid ah lix tallaabo oo uu ansixiyay hoggaamiyaha waddanka Bariga Afrika Isniintii.

Kampala ayaa dhaleeceyn caalami ah loo soo jeedisay dhawaan ka dib markii la meel mariyay sharci ka soo horjeeda LGBTQ, kaas oo soo rogaya ciqaab dil ah “qofkii lagu helo khaniisnimada.”

Washington ayaa Isniintii sheegtay inay ka fiirsanayso inay cunaqabatayn iyo xayiraad ku soo rogaan soo gelitaanka Maraykanka ee ka dhanka ah saraakiisha Uganda iyo kuwa kale ee ku lug leh waxa ay ugu yeertay xad-gudubyada xuquuqda aadanaha ee la xiriira sharciga. Dhaqanka khaniisnimada ayaa dowladaha reer Galbeedka deeqaha ay bixiyaan qasab kaga dhigaan in la aqbalo haddii kale aysan wax deeqo aysan siin doonin. Waa dhaqan diinta Islaamka ka soo horjeedo haddana waxaad u malaysaa in la iska indho-tiraayo.

Facebook Comments Box

Continue Reading

WARBAAHINTA

FBI-da ayaa jabsatay kombuyuutarrada Mareykanka si ay ‘hagaajiso malware-ka Ruushka’

Waaxda cadaaladda ee Mareykanka ayaa shaaca ka qaaday faahfaahinta howlgalka MEDUSA, oo ah dadaal ay iska kaashadeen dhowr hay’adood oo sharci fulinta Mareykanka iyo kuwa ajnabi ah oo lagu bartilmaameedsaday koox burcad ah oo lagu naaneeso ‘Turla’.

Published

on

SAWIRKA: Xeer Ilaaliyaha Guud ee Mareykanka Merrick Garland. © Anna Moneymaker / Sawirada Getty

Dowladda dhexe ee Maraykanka ayaa sheegtay in ay ku guulaysatay in ay curyaamiso shabakad kombuyuutar caalami ah oo uu ku dhacay Virus-ka ‘Ruushka’, kaas oo la isticmaalayey labaatan sano. Amarka maxkamaddu waxay u ogolaatay wakiilada FBI-da inay meel fog ka galaan kombiyuutaradaas, kuwaas oo saraakiishu ay ku tilmaameen “isticmaalka cusub ee maamulada sharciga.”

Talaadadii, waaxda cadaaladda ee Mareykanka ayaa shaaca ka qaaday faahfaahinta howlgalka MEDUSA, oo ah dadaal ay iska kaashadeen dhowr hay’adood oo sharci fulinta Mareykanka iyo kuwa ajnabi ah oo lagu bartilmaameedsaday koox burcad ah oo lagu naaneeso ‘Turla’.

Saraakiisha Mareykanka ayaa ku andacoonaya in kooxdan ay xiriir la leedahay Adeegga Amniga Federaalka ee Ruushka (FSB), oo ay geeyeen qalab casri ah oo malware ah oo lagu magacaabo ‘Snake’. Kumbuyuutarrada la jabsaday ayaa ay isticmaaleen tuugadu si ay u koobiyeeyaan faylalka la xado oo ay geeyaan meel kale oo internetka ah, ayay Washington sheegtay.

Xeer ilaaliyaha guud ee Maraykanka Merrick Garland ayaa yidhi: “Waaxda cadaaladda, oo ay weheliso saaxiibadeenna caalamiga ah, waxay burburisay shabakad caalami ah oo kombuyuutarro ah oo ay dawladda Ruushku u adeegsanaysay ku dhawaad labaatankii sano ee la soo dhaafay si ay u fuliyaan basaasnimada internetka, oo ay ku jiraan xulafadayada NATO,” ayuu yiri Xeer Ilaaliyaha Guud ee Mareykanka Merrick Garland.

Hawlgalka MEDUSA waxay ku lug lahayd FBI-da inay meel fog ka gasho kombuyuutarrada viruska qaba oo ay ku khiyaamaysay Maska inuu is-halligo. Jabsiga waxaa fasaxday degmada bari ee New York waxayna ka kooban tahay “isticmaalka cusub ee maamulka sharciga,” sida uu qabo Matthew G. Olsen, oo madax ka ah Qaybta Amniga Qaranka ee DoJ.

Dowladda Mareykanka ma aysan sheegin tirada kombuyuutarrada Mareykanka ah ee ay heshay, balse waxay sheegtay inay ku wargelisay dadkii iska lahaa howshan.

Saraakiisha ayaa ku andacoonaya in qeybta FSB ay ka howlgaleysay meel ka baxsan magaalada Ryazan iyo in shabakada ay maamusho ay gaarsiisay 50 wadan. Hay’adda Ammaanka Internetka iyo Kaabayaasha Dhaqaalaha (CISA) ayaa sheegtay in qaladka bini’aadamka ee dhanka Ruushka uu u oggolaaday khubarada amniga internetka ee Mareykanka in ay aqoonsadaan malware-ka ayna soo saaraan qalab ay kaga hortagayaan.

Washington ayaa natiijada ku tilmaantay guul weyn oo u soo hoyatay lafteeda iyo xulafadeeda, iyada oo sheegtay in shabakadu ay tahay “FSB-da ugu casrisan ee muddada dheer la galiyay basaasnimada internetka.”

Sannadihii u dambeeyay, waxa la arkayay tuugta u dhacda shabakadaha wasaaradaha arrimaha dibadda iyo baarlamaanka ee bariga Yurub si ay u ururiyaan xogta cadawga Ruushka.

Kooxda Ruushku waxay sidoo kale ka faa’iidaysteen shaqada hay’adaha kale ee basaaska. Sannadkii 2018-kii, Turla waxa ay afduubatay aalad Iiraani ah oo la jabsaday si ay u gasho shabakaddaha dawladda Bariga Dhexe oo aan la magacaabin, sida ay sheegeen cilmi-baarayaashu.

Hawl-wadeennada Turla waa “khabiiro dhab ah,” Juan Andres Guerrero-Saade, oo ah cilmi-baare daba socday Turla sannado badan, ayaa sheegay.

Sumcadda Turla oo ah mid ka mid ah kooxaha jabsiga ee Kremlin-ka ayaa dhiirigelisay cilmi-baarayaasha gaarka ah iyo saxafiyiinta si ay ula socdaan tuugada.

Baaritaan uu 2022 sameeyey wariye Jarmalka u dhashay Bayerische Rundfunk wuxuu raadraacay qaar ka mid ah hawlgallada Turla waxay xariir la leedahay shirkad ku xiran FSB oo ku taal magaalada Ruushka ee Ryazan, oo qiyaastii 120 mayl koonfur bari ka xigta Moscow. Sida ay sheegeen, Maraykanka iyo xulafadiisa ayaa xaqiijiyay in maalin kasta hawlgallada jabsiga Turla ay ka dhacaan xarunta FSB ee Ryazan.

Facebook Comments Box

Continue Reading

WARBAAHINTA

Dowladda Ingiriiska oo qaaday tallaabo ka dhan ah madaxweyne Xassan Sh. Maxamuud, ujeedka waa maxay?

Madaxweyne Xassan Sh. Maxamuud ayaa loo diiday inuu soo galo gudaha boqortooyada Ingriiska, iyadoo lagala noqday casuumadii markii hore loo soo diray.

Published

on


Warar hoose oo soo baxaya ayaa sheegaya in dowladda Ingiriiska ay qaaday tallaabo ka dhan ah madaxwenaha Soomaaliya ee lagu soo doortay nidaamka 4.5 Mudane Xassan Sheekh Maxamuud oo la filayay in maalmaha soo socda uu safar shaqo ku gaaro magaaladda London.

Go’aan cusub oo ay haatan soo saartay dowladda Ingiriiska ayaa waxaa lagu sheegay in madaxweyne Xassan Sheekh Maxamuud (4.5) laga saaray liiska madaxda lagu casuumay xafladda caleema saarka boqorka Boqortooyada Midowday, isla-markaana laga joojiyay safarkii uu ku tegi lahaa waddankaasi.

Madaxweyne Xassan Sh. Maxamuud oo markii hore lagu daray madaxda la casuumay, kadib warqad loo soo diray ayaa hadda isbeddal deg deg ah lagu sameeyay, ayada oo uu soo baxay go’aan kale oo liiska looga reebay, kaas oo lagu wargeliyay hoggaanka Villa Soomaaliya.

Boqortooyada Midowday ayaa si toos ah farriinteeda ula wadaagtay dowladda federaalka, waxayna u sheegtay in madaxweynaha uusan qeyb ka eheyn madaxda rasmiga ah ee la marti qaaday, isla-markaaa la beddalay liiskii hore ee casuumaadda.

Sababta ayaa lagu sheegay in la xiriirto dhanka socdaalka Ingiriiska, maadaama Soomaaliya ay ka mid tahay dalalka Ingiriiska uu saaray xayiraadda dhanka socdaalka, isla-markaana aysan diyaaradaha si toos ah isaga kala gooshi karin magaalooyinka Muqdisho iyo London.

Arrintaan ayaa dhalisay dood xoogan iyo hadal xoogan oo qabsatay baraha bulshada ee Internet-ka oo si weyn loogu faaqidayo, waxaana dadka ay si weydiinayaan sababta ay dowladda Ingiriiska uga laabatay casuumaadii ay horay ugu fidisay madaxweyne Xassan Sheekh Maxamuud, haatana ay dib uga joojisay safarkii uu ku tegi lahaa dalkaasi.

Facebook Comments Box

Continue Reading

WARBAAHINTA

Madaxweynaha Iiraan oo booqasho taariikhi ah ku tegeya Suuriya

Sida ay baahisay wakaaladda wararka ee IRNA, madaxweynaha Iiraan ayaa hoggaamin doona wefti ballaadhan oo ay qayb ka yihiin ganacsato iyo siyaasiyiin kala duwan.

Published

on


Madaxweynaha dalka Iran Ebrahim Raisi ayaa maalinta Arbacada ah u safri doona caasimadda dalka Suuriya ee Dimishiq, isaga oo sheegay in booqashadaasi ay qaadan doonto muddo laba maalmood ah, ayna tahay tallaabo aad u muhiima, oo qayb ka ah, iskaashiga sii kordhaya ee gobolku uu la yeelanayo xukuumada Suuriya, sida ay baahisay warbaahinta dawladda Iran.

Danjiraha Iran u jooga Suuriya Xuseen Akbari ayaa u sheegay Wakaaladda wararka ee Iiraan ee IRNA in safarka uu madaxweyne Dr. Raisi uu ku tegeyo Dimishiq maalinta Arbacada ee soo socota inuu yahay mid muhiim ah oo la xidhiidha, isbedelada ka socda gobolkaas.

Sida ay baahisay wakaaladda wararka ee IRNA, madaxweynaha Iiraan ayaa hoggaamin doona wefti ballaadhan oo ay qayb ka yihiin ganacsato iyo siyaasiyiin kala duwan.

Tehran oo saaxiib dhow la ah, madaxweyne Bashaar al-Asad, ayaa taageero joogto ah u fidinaysay Suuriya, 12-kii sano ee ugu dambeeyey ee ay colaaduhu ka socdeen, hase ahaatee hore uma dhicin in madaxweyne ka socda Iiraan inuu dalkaas booqdo tan iyo sannadkii 2011, oo ahayd xilligii uu dagaalku ka bilawday Suuriya.

Booqashada madaxweynaha Iiraan uu ku tegeyo Suuriya ayaa ku soo aadday, toddobaadyo ka dib markii uu heshiiska taariikhiga ahi dhexmaray dalalka Iiraan iyo Sucuudiga, oo si weyn isugu haya siyaasadda gobolka, taasoo horseedday inay iridaha u furto in dalalka Carabtu ay dib ula macaamilaan xukuumadda go’doonsanayd ee Suuriya.

Danjiraha Iiraan u fadhiya Suuriya ayaa sheegay in safarkani aanu muhiim u ahayn oo keliya Suuriya iyo Iiraan, balse uu yahay mid wax wanaagsan ku soo kordhinaya dalalka kale eek u yaalla gobolka.

Xukuumadda Suuriya, illaa haatan faahfaahin kama bixinin safarkan qorshaysan.

Madaxweynihii ugu dambeeyey ee ka socda dalka Iiraan ee booqasho ku taga dalka Suuriya wuxuu ahaa Maxamuud Axmed Najaat, kaasoo dalkaas booqday sannadkii 2010.

Sidoo kale madaxweyne Assad ayaa isagu booqday Tehran bishii Maay ee sannadkii hore, kaasoo ahaa, safarkii labaad ee uu dalkaas ku tago, tan iyo intii uu dagaalku ka bilawday Suuriya.

Hoggaamiyaha ruuxiga ah ee dalka Iiraan Ayatollah Cali Khamenei ayaa sannadkii hore boggaadiyey xidhiidhka uu dalkiisu la leeyahay Suuriya, isaga oo ku tilmaamay inuu yahay mid muhiim u ah labada dal, isaga oo sheegay in loo baahan yahay in la xoojiyo xidhiidhkaas, sida ugu macquulsan.

Iiraan, ayaa kalmo milateri iyo mid dhaqaale u fidinaysay xukuumadda uu hoggaamiyo madaxweyne Assad, tan iyo markii uu dagaalku bilawday, iyada oo ciidamo u dirtay Suuriya, ka dib codsi ay sheegeen inay ka heleen xukuumadda dalkaas, kuwaas oo ay ku tilmaantay inay yihiin la taliyayaal.

Marka laga soo tago Ruushka, Iiraan ayaa ah saaxiibka ugu weyn ee uu isku halleeyo Assad, kaas oo la tacaalaya dagaalo sokeeye oo dalkaas ka socda, kaas oo ay ku nafwaayeen illaa 500,000 oo qof, halka ay ku barakaceen kala badh shacabka dalkaasi.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Siyaasadda Soomaaliya

Madaxweynaha Soomaaliya oo Kampala kaga qeybgalaya shir ku saabsan sidii ciidamada Soomaaliya ay ula wareegi lahayeen amniga

Madaxweynaha Soomaaliya iyo wafdigiisa ayaa gaaray Kampla, Uganda si ay ugu qeyb-galaan shir ku saabsan sidii ciidamada Soomaaliya ay ula wareegi lahayeen guud ahaan amniga dalka.

Published

on


Madaxweynaha Soomaaliya Xassan Sheekh Maxamuud (4.5) ayaa ku sugan caasimada dowladda Uganda, Kampala, halkaas oo uu kaga qeyb-galayo shir-madaxeedka dalalka Ciidamadooda ka qeyb-qaadanayaan xasilinta iyo nabadda dalka (ATMIS), iyadoo Dowladda Federaalka Soomaaliya ay shirka ku soo bandhigayso sida ay uga go’an tahay in ay la wareegto amniga dalka dhammaadka sannadka soo socda.

Laakiin su’aasha ayaa ah maxaa shacabka marka hore loogu soo bandhigi waayay qorshaha dowladda ay guud ahaan dalka kula wareegayso aminiga inta aan lagu soo bandhigin shirkaan ay kasoo qeybgalayaan madaxda Ciidamadooda ka qeyb-qaadanayaan xasilinta iyo nabadda dalka (ATMIS)?

Madaxda ayaa ka arrinsanaya hannaanka Ciidamada Qalabka Sida ee Soomaaliyeed ay si buuxda ugula wareegi lahaayeen amniga dalka dhammaadka sannadkan iyo qorshaha Ciidamada Afrika ee ku sugan Soomaaliya ay kaga qeyb qaadanayaan howlgallada dalka lagaga xoreynayo argagixisada Alshabaab, ayaa lagu yiri war qoraal ah oo ay Villa Somalia soo dhigtay baraha bulshada.

Madaxweyne Xassan Sheekh oo ka duulaya guulaha isdabajoogga ah ee geesiyaasha Soomaaliyeed ay ka soo hoyeen howlgalka xoreynta dalka iyo dagaalka ka dhanka argagixisada ayaa xoogga saaraya abaabulka taageerada farsamo iyo milatari ee wajiga labaad ee howlgalka lagaga cirib-tirayo khawaarijta Alshabaab dalka iyo guud ahaan gobolka, ayaa lagu yiri qoraalka baraha bulshada lagu daabacay.

La dagaalanka argagixisada

Madaxweynaha nidaamka qabaliga lagu soo doortay ee mudane Xassan Sh. Maxamuud ayaa si dhab ah ula dagaalamay Alshabaab tan iyo markii uu xafiiska yimid, taasina waxay shacabka u keentay in Muqdisho amnigeeda soo wanaagsanaaday.

Si ururada argagixisada loolla dagaalamo marwalbo waxaa lagama maarmaan ah la dagaalanka musuqmaasuqa.

La dagaalanka musuqmaasuqa waxa uu markasta qeyb ka ahaa qorshaha dowlad kasta oo timaado, dowladdii Maxamed Cabdullaahi Farmaajo (4.5) ayaa noqotay tii ugu horreysay oo dad xilka looga qaaday, dacwadna lagu soo oogay sababo la xiriira qorshaha la dagaalanka musuqmaasuqa. Balse weli ma jirto cid ay maxkamaddi ku xukuntay in lagu heley hawlo musuqmaasuq.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Geeska Afrika

Kenya: Dhimashadii ugu darneyd ee la xiriirta cibaado diineed: Tobanaan qof oo is-dilay ayagoo aaminsan inay la kulmayaan Nebi Ciise

Waa dhacdadii ugu dhimashada badneyd ee la xiriirta cibaado diimeed ee laga diiwaan-geliyo Kenya. Kenya waa dal diini ah, waxaana horey u jiray kiisas dad lagu soo jiiday kaniisado khatar ku ah dadka, waxayna ahayeen kuwa aan sharciyeysneyn.

Published

on

Sawirka: REX/SHUTTERSTOCK

Khasaaraha dhimasho oo ka dhacday meel u dhow magaalada xeebta ah ee Malindi, Kenya, halkaasi oo wadaad diimeed kirishtan ah uu xertiisa ku hoggaamiyey inay gaajo u dhintaan, ayaa Talaadadii gaartay 90 qof, sida uu sheegay wasiirka arrimaha gudaha.

Wadaad diinta Kiristanka faafinayay oo la sheegay in uu u sheegay dadka raacsan inay gaajo u dhintaan. Meydadka caruur ayaa ka mid ah dadka dhintay. Booliiska ayaa sheegay in soo saarista ay socoto.

Hogaamiyaha kaniisadda, Paul Makenzie Nthenge ayaa xabsiga ku jira, iyadoo la sugayo in maxkamad lasoo taago. Paul Nthenge waa uu diiday in uu khalad sameeyay, balse waa la diiday in damiin lagu sii daayo. Waxa uu ku adkaysanayaa in uu xiray kaniisadiisa sanadka 2019-ka.

Waxa la sheegay in uu u sheegay kuwa raacsan inay gaajoodaan si ay “Ciise ula kulmaan”.

Waxaa la tuhunsan yahay inuu u sheegay inay cuntada ka soomaan illaa ay ka geeriyoodaan si ay ula kulmaan Nebi Ciise kahor inta aanu ku aasin xabaalayaal teedan dhul uu leeyahay. Waxaa la xiray markii booliska ay weerareen beertiisa horraantii bishan, wuxuuna weli ku jiraa gacanta booliska.

Telefishinka dowladda ee KBC ayaa ku tilmaamay inuu yahay “hogaamiye kooxeed”, waxayna sheegtay in ilaa hadda la aqoonsaday 58 xabaalood. Mid ka mid ah qabuuraha ayaa la rumeysan yahay inay ku jiraan meydadka shan qof oo isku qoys ah – saddex caruur ah iyo waalidkood. – Hay’adda Laanqeyrta Cas ee Kenya ayaa tirada dadka illaa hadda la la’yahay ku sheegtay 213 qof.

Wasiirka Arrimaha Gudaha Kithure Kindiki ayaa sheegay in ciidamada amniga “ay ballaarin doonaan howlgallada raadinta iyo badbaadinta si ay u badbaadiyaan tirada nololeed ee ugu badan uguna macquulsan.”

“Dhulka oo cabirkiisu yahay 320 hektar, qeybna ka ah beerta Shakahola ayaa waxaa hadda lagu calaamyeeyey aag dhibaato oo howlgal uu ka socdo,” ayuu yiri Kindiki mar uu booqday goobta.

Wasiirka ayaa sheegay in tani ay noqon doonto marxalad isbeddel oo ku saabsan sida dalka ula tacaalo halisaha xagjirnimada diimeed, islamarkaana ay hadda eegayaan dhacdo tan la mid ah oo la tuhumayo inay ka jirto degaanka Kalifi.

Kooxaha goobta qodaya ayaa helaya meydadka si wadareed iyo si kali kali ah loo xabaalay oo ku jira khabuureyaal lagu asteeyey caalamadda kirishtanka.

Wasiirka ayaa dhacdadan la xiriiray dhimasho cibaadeed uu hoggaaminayey wadaad Mareykan ah oo lagu magacaabi jiray Jim Jones, kaasi oo 900 oo ka mid ah xertiisa ay sun cabeen isna dileen 1978-kii.

Waa dhacdadii ugu dhimashada badneyd ee la xiriirta cibaado diimeed ee laga diiwaan-geliyo Kenya.

Wakaaladda Kenya, The Standard, ayaa sheegay in dhakhaatiirta cilmi-nafsiga ay qaadi doonaan tijaabada DNA-da ayna sameyn doonaan baaritaanno lagu ogaanayo in dhibbanayaasha ay u dhinteen gaajo iyo in kale.

Kenya waa dal diini ah, waxaana horey u jiray kiisas dad lagu soo jiiday kaniisado khatar ku ah dadka, waxayna ahayeen kuwa aan sharciyeysneyn.

Muxuu Madaxweynaha Kenya, William Ruto ka yiri dhacdhadaan?

Madaxweynaha Kenya, William Ruto, ayaa sheegay “in uusan jirin farqi” u dhexeeya wadaadada shar-wadayaasha ah sida Nthenge iyo argagixisada. “Argagixisadu waxay diinta u adeegsadaan inay horumariyaan falalkooda foosha xun. Dadka sida Mackenzie waxay u adeegsanayaan diinta inay sameeyaan wax la mid ah.

“Waxaan faray hay’adaha mas’uulka ka ah inay arrintan qaadaan oo ay ka soo baxaan asalka iyo gunta hawlaha … dadka doonaya inay u adeegsadaan diinta si ay u horumariyaan fikrado yaab leh oo aan la aqbali karin.”

Dhacdadii ugu dambeysay ma ahan khilaafkii ugu horreeyay ee ku saabsan Nthenge, kaasoo wajahay eedeymo 2017 iyo 2018 ee ku saabsan xagjireynta carruurta da’da dugsiga iyo inuu kaniisaddiisa u furo qaab musuqmaasuq ah. Dadka u dhaqdhaqaaqa xuquuqda waxay aaminsan yihiin in cibaadaysigu uu ku jiray hawlo sharci darro ah “sanado”.

Amason Kingi, oo ah afhayeenka senate-ka Kenya, ayaa yiri: “Argagaxa soo shaac baxday ee ah dhimashada Shakahola waa inay noqotaa mid baraarujin u ah qaranka, gaar ahaan Adeegga Sirdoonka Qaranka iyo barnaamijka booliska bulshada.

“Sidee dembigaas foosha xun, loo abaabulay oo la fuliyay muddo dheer, uga baxsaday radar-ka nidaamkayaga sirdoon?”

Nthenge ayaa la xiray bishii hore kadib markii labo caruur ah ay gaajo ugu geeriyoodeen gacanta waalidkood. Waxaa lagu sii daayay damiin lacageed oo dhan 100,000 oo shilinka Kenya ah ($736.20), balse wuxuu isku dhiibay booliiska kadib weerarkii Shakahola.

Dhaqdhaqaaqyada lagu xakameynayo diinta ee dalka Masiixiyiinta ah ayaa si adag looga soo horjeeday waayadii hore, waxaana loo arkaa isku dayo lagu wiiqayo dammaanad qaadka dastuuriga ah ee kala qaybinta kaniisadda iyo dawladda.

Facebook Comments Box

Continue Reading
Advertisement
Qoyska & Horumarinta Bulshada15 hours ago

Siraha Guusha Imtixaanka

Sirdoonka & Militariga5 days ago

Muxuu Ruushku ka caawinayaa ciidamada Soomaaliya?

WARBAAHINTA5 days ago

Uganda ayaa soo saartay sharci loogu hortagaayo ka ganacsiga xubnaha bani’aadamka

Jaamacadda Carabta2 weeks ago

Maxay Dowladda Soomaaliya ka sheegtay shirka Meertada 32-aad ee Shir-madaxeedka Jaamacadda Carabta?

Jaamacadda Carabta2 weeks ago

Shirka Jaamacadda Carabta: Madaxweynaha Suuriya Bashaar Al-asad ayaa weerar ku qaaday dalka Turkiga

Yurub2 weeks ago

Shiinaha ayaa ka digay inay Yukrayn ku biirto NATO, isagoo sheegay inaysan hagaajin doonin ammaanka gobolka

Diblomaasiyadda & Dunidda2 weeks ago

Diblomaasiga ruug caddaaga ah ayaa hadda aaminsan in Yukrayn loo ogolaado in ay ku biirto kooxda militariga ee NATO

Afrika4 weeks ago

In ka badan 700,000 oo Suudaani ah ayaa ka qaxay guryahoodii dagaalka iyo rabshadaha ka jira awgeed, IOM ayaa tiri

Bariga dhexe4 weeks ago

Sacuudi Carabiya iyo Suuriya ayaa ku heshiiyey inay dib u soo celiyaan xiriirkooda diblomaasiyadeed

WARBAAHINTA4 weeks ago

FBI-da ayaa jabsatay kombuyuutarrada Mareykanka si ay ‘hagaajiso malware-ka Ruushka’

Qoyska & Horumarinta Bulshada4 weeks ago

Barro sidda wax kasta loo barto si dhakhsi leh – Farsamada Richard Feynman

Siyaasadda Arrimaha Dibadda4 weeks ago

Xiriirka Soomaaliya iyo Ingiriiska

Diblomaasiyadda & Dunidda4 weeks ago

Xiriirka Shiinaha iyo Ruushka: Xog ku saabsan xariirka taariikhiyeed ee Shiinaha iyo Ruushka

WARBAAHINTA1 month ago

Dowladda Ingiriiska oo qaaday tallaabo ka dhan ah madaxweyne Xassan Sh. Maxamuud, ujeedka waa maxay?

Ameerika1 month ago

Maraykanka ayaa daaha ka qaaday qorshe lagu niyad jebinayo soogalootiga kasoo cararay dalalka Ameerika

WARBAAHINTA1 month ago

Madaxweynaha Iiraan oo booqasho taariikhi ah ku tegeya Suuriya

Siyaasadda Soomaaliya1 month ago

Dowladda Xassan Sh. Maxamuud wakhti horeba maku fashilantay hoggaanka dalka?

Afrika1 month ago

Qaramada Midoobay ayaa ergay degdeg ah u dirtay dalka Suudaan

Falsafada iyo Siyaasada Arrimaha Bulshada1 month ago

Qeybtii 3aad. Furaha xalka Soomaaliyaa- Siddee ayay suurtagal ku ahayn inay wada fariistaan Dowlada Soomaaliya iyo kooxda Al-shabaab?

Qurbo Joogta1 month ago

Gacaliso Anniken Huitfeldt: Ha iloobin qurba-joogta Afrikaanka, gaar ahaan Soomaalida Norway!

English Post1 month ago

Somali People Unite: A Call to Action for Civil Disobedience

Siyaasadda Soomaaliya1 month ago

Madaxweynaha Soomaaliya oo Kampala kaga qeybgalaya shir ku saabsan sidii ciidamada Soomaaliya ay ula wareegi lahayeen amniga

Geeska Afrika1 month ago

Kenya: Dhimashadii ugu darneyd ee la xiriirta cibaado diineed: Tobanaan qof oo is-dilay ayagoo aaminsan inay la kulmayaan Nebi Ciise

WARBAAHINTA1 month ago

Soomaaliya oo muwaadiniinteeda kasoo daad-gureysa Suudaan

Sirdoonka & Militariga1 month ago

Waa kuwee jilayaasha caalamiga ah ee ku lugta leh rabshadaha Suudaan?

English Post2 months ago

Political Elite Benefit While Youth Needs Ignored, Says Qaransoor Party

Dhaqaalaha2 months ago

Masar, Turkiga dib-u-heshiisiintooda dhaqaale waxaa ka faa’idaysan doona labada dhinac: Khubarada

Dhaqaalaha2 months ago

Sicir bararka UK, oo ah kan ugu sarreeya galbeedka Yurub, ayaa wax yar hoos u dhacay bisha Maarso

Afrika2 months ago

Nidaamka daryeelka caafimaadka Suudaan ‘wuxuu qarka u saaran yahay inuu burburo’, ayay tiri WHO

koonfurta Bari Aasiya2 months ago

Dalka Hindiya oo noqonaya dalka ugu dadka badan caalamka, waxaana kaalinta labaad geli doona Shiinaha

English Post2 months ago

Somalia’s Call to Lift the Arms Embargo: Why the International Community Should Listen?

Sirdoonka & Militariga2 months ago

Xog sirdoon oo ay leedahay dowladda Mareykanka oo saameyn ku yeelan kara amniga dalka oo la dusiyey

WARBAAHINTA2 months ago

Mudaharaad ka dhacay gobolka Amxaarada oo looga soo horjeedo kala dirista ciidanka gobolka

Bariga dhexe2 months ago

Iiraan oo Sucuudiga u diraysa wafti dib u furaayo safaaradda ay ku leeyihiin Riyaadh, kadib heshiiskii Beijing

WARBAAHINTA2 months ago

Israa’iil ayaa duqeysay Gaza, Lubnaan iyadoo Falastiiniyiintu ay wacad ku mareen inay iska caabinayaan

Diblomaasiyadda & Dunidda2 months ago

Shiinaha oo digniin u diray Maraykanka iyo NATO oo ku saabsan dagaalka Yukrayn

Bariga dhexe2 months ago

Dowladaha Iiraan iyo Sacuudiga ayaa wacad ku maray inay nabad ka dhigi doonaan Bariga Dhexe

WARBAAHINTA2 months ago

Safaaradda Shiinaha oo xildhibaanada Maraykanka uga digtay kulanka madaxweynaha Taiwan

Siyaasadda Arrimaha Dibadda2 months ago

Maxay ka dhigan tahay soo celinta xariirka Soomaaliya iyo Kuubba 46 sano kadib?

English Post2 months ago

The Case for Reunification: Why Somaliland Needs to Rejoin Somalia?

Xul