Connect with us

Diblomaasiyadda

Xiriirka Shiinaha iyo Ruushka: Xog ku saabsan xariirka taariikhiyeed ee Shiinaha iyo Ruushka

Dalalkaan iyagoo isku haaya muran xaduudo ayay haddana danahooda qaran ka shaqeeyeen, waxaana taasi ugu wacan tartanka ay kula jiraan dalalka reer galbeedka oo iyaga raba inay dunida hoggaanka u hayaan. Maxaase laga baran karaa xariirka labadan waddan?

Published

on


Qoraalkaan waxaa horey loogu daabacay Machadka Difaaca iyo Darasaadka Caalamiga ee Soomaaliyeed, waxaana qoray Cabdijabaar Sh. Axmed oo ka tirsan indheergaradyada machadka iyo sidoo kale ah macalimiinta ka tirsan Jaamacadda Dowladda iyo Dhaqaalaha. Waxaana ogalaansho ka haysanaa Masuuliyiinta Machadka SIDIS. 

Xiriirka Shiinaha iyo Ruushka, waa xiriir caalamiga ah ee ka dhexeeya Jamhuuriyadda Shacbiga Shiinaha iyo Federaalka Ruushka. Xiriirka Diblomaasiyadeed ee Shiinaha iyo Ruushka ayaa soo hagaagay ka dib markii la burburiyay Midowgii Sofiyeeti lana aasaasay Federaalka Ruushka 1991. Aqoonyahan Maraykan ah oo lagu magacaabo Joseph Nye waxa uu yidhi:

Burburkii Midowgii Soofiyeeti, isbahaysigii Mareykanka-Shiinaha ee dhabta ahaa wuu dhamaaday, waxaana bilaabmay isu soo dhawaansho Shiinaha iyo Ruushka. 1992-kii, labada dal waxay ku dhawaaqeen inay wadaan “iskaashi wax-ku-ool ah”; 1996kii, waxay u dhaqaaqeen dhanka “iskaashi istiraatijiyadeed”; iyo 2001, waxay saxiixeen heshiis “saaxiibtinimo iyo iskaashi”

Labada dal waxay wadaagaan xuduud dhuleed kaas oo la calaamadeeyay 1991, waxayna saxiixeen heshiiska deris-wanaagga iyo iskaashiga saaxiibtinimo ee 2001, kaas oo dib loo cusbooneysiiyay Juun 2021 shan sano oo dheeraad ah.

Habbeenimadii 2013-kii booqashadii wafdiga heerkiisa sarreeyo ee Moscow ee hogaamiyaha Shiinaha Xi Jinping, madaxweynaha Ruushka Vladimir Putin wuxuu sheegay in labada waddan ay sameynayaan xiriir gaar ah. Labada dal ayaa ka dhaxeeya xiriir dhow oo dhanka militariga, dhaqaalaha, iyo siyaasadda ah, iyagoo iska kaashanaya arrimo kala duwan oo caalami ah.

Faalleeyayaashu waxay ka doodeen in iskaashiga istiraatijiyadeed ee laba geesoodka ahi uu ka dhigan yahay isbahaysi. Ruushka iyo Shiinaha ayaa si rasmi ah ugu dhawaaqay xiriirkooda “Aan xulafo ahayn, laakiin ka wanaagsan xulafada”

Xariirka taariikhiyeed ee Shiinaha iyo Ruushka

Xiriirka u dhexeeya Shiinaha iyo Ruushka wuxuu dib ugu laabanayaa qarnigii 17aad, markii boqortooyadii Qing ay isku dayday inay ka saarto dadka Ruushka ah ee Manguliya, waxay ku dhammaatay saxiixa Heshiiskii Nerchinsk. Boqortooyadii Ruushku waxay xoojisay maamulkeeda bariga fog ee Ruushka qarnigii 19-aad, ka dib markii la qabsaday qayb ka mid ah Manguliyada Shiinaha (1858-1860).

Manguliya (Manchuria) waa gobol taariikhi ah iyo juquraafi ah oo ku yaal Waqooyi Bari Aasiya oo ka kooban dhammaan Waqooyiga Bari ee Shiinaha iyo qaybo ka mid ah Bariga Fog ee Ruushka.

Intii lagu jiray dagaalkii qaboobaa, Shiinaha iyo Midowgii Sofiyeetka waxay ahaayeen kuwo iska soo horjeeda ka dib markii Sino-Soviet ay kala qaybsameen 1961, kuna tartamayeen xakamaynta dhaqdhaqaaqa shuuciga ee adduunka. Waxaa jirtay suurtogalnimo weyn oo dagaal weyn oo dhexmari kara labada ummadood horraantii 1960-kii; dagaal kooban oo xuduudeed ayaa dhacay 1969. Cadawnimadaasi waxay bilawday inay yaraato kadib markii uu geeriyooday gudoomiyihii Xisbiga Shuuciga ee Shiinaha Mao Zedong 1976, laakiin xiriirkoodu wuu liitay ilaa burburkii Midowgii Soofiyeeti 1991kii.

Bishii Diseembar 23, 1992, madaxweynaha Ruushka Boris Yeltsin ayaa booqashadiisii ugu horeysay ee rasmi ah ku tagay Shiinaha, halkaas oo uu kula kulmay xoghayaha guud ee CCP Jiang Zemin iyo madaxweynaha Shiinaha Yang Shangkun. Bishii Diseembar 1996, dhamaadkii booqashadii Ra’iisul Wasaaraha Shiinaha Li Peng ee Moscow, Ruushka iyo Shiinaha ayaa soo saaray war-murtiyeed wadajir ah oo ay ku ballanqaadayaan in ay dhisaan “iskaashi loo siman yahay oo la isku halayn karo”. Arrintaan ayaa loo fahmi karaayey tartanka ugu weyn ee masraxa siyaasadda caalamka.

Sannadkii 2001-dii, xiriirka dhow ee labada dal waxa uu ahaa mid rasmi ah oo lagu saxiixay heshiiska deris-wanaagga iyo iskaashiga saaxiibtinimada, kaas oo socday muddo labaatan sano ah oo istiraatiji ah, dhaqaale, iyo – muran iyo doodba – heshiis milatari oo qarsoon. Bil ka hor inta aan heshiiska la saxiixin, labada dal waxay ku biireen shuraakada yaryar ee Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, iyo Uzbekistan ee Ururka Iskaashiga Shanghai (SCO). Illaa 2022, ururka ayaa laga filayaa in uu ka hortago saamaynta sii kordheysa ee barnaamijka milatariga Mareykanka ee Bartamaha Aasiya.

Shiinaha hadda waa iibsadaha ugu muhiimsan iyo dalalka shatiga u haysta qalabka militariga ee Ruushka, kuwaas oo qaarkood ay gacan ka geysteen casriyeynta Ciidanka Xoreynta Shacabka. Shiinaha sidoo kale waa ka faa’iidaystaha ugu weyn ee Ruushka Bari Siberiya ee dhuumaha saliidda ee Badweynta Baasifigga.

Markii Shiinuhu isku dayay inuu xiriir dhow la yeesho Ruushka 2013, dowladda Ruushku waxay markii horeba haysatay boos celin. Si kastaba ha ahaatee, cunaqabataynta Maraykanku ku soo rogay Ruushka ee ku saabsan qabsashadii 2014 ee Crimean-ka ayaa Ruushka ku riixday inuu xiriir diirran oo uu la yeesho Shiinaha.

Liam Carson, oo ah dhaqaaleyahan reer Yurub ah oo ku takhasusay dhaqaalaha, ayaa yiri 2019:

Siyaasad-dejiyeyaasha labada waddan waxay si firfircoon isugu dayeen inay xoojiyaan xiriirka ganacsi sannadihii la soo dhaafay. Mana aha wax iska caadi ah in sare u kaca ganacsiga Ruushka iyo Shiinaha uu ku soo beegmay xilli Maraykanku uu sii adkeeyay cunaqabataynta Ruushka, walaaca laga qabo dagaalka ganacsi ee Maraykanka iyo Shiinaha ayaa sii xoogaystay.

Sannadkii 2019, labada waddanba waxay saluug weyn ka qabeen Maraykanka. Dhanka Shiinaha, arrimuhu waxay ahaayeen xakamaynta badda Koonfurta Shiinaha, siyaasadaha ganacsiga, iyo siyaasadda tignoolajiyada. Dhanka Ruushka, arrinta ugu weyn waxay ahayd ganaaxyo dhaqaale oo daran oo ay soo rogeen Mareykanka iyo Yurub si loo ciqaabo qabsashadii Ruushka ee gobolka Crimea ee Yukrayn. Shiinaha iyo Ruushka, si kastaba ha ahaatee, way ku kala duwan yihiin siyaasadaha qaarkood. Shiinuhu ma aqoonsana qabsashada Ruushka ee Crimea, Ruushkana ma taageersana sheegashada Shiinaha ee badda koonfurta Shiinaha. Si kastaba ha ahaatee, Shiinaha iyo Ruushka ayaa hadda ku naaloonaya xiriirkii ugu fiicnaa ee ay lahaayeen tan iyo dabayaaqadii 1950-meeyadii. In kasta oo ayan lahayn isbahaysi rasmi ah, labada waddan waxa ay leeyihiin heshiis aan rasmi ahayn oo ay isku dubaridaan dhaqdhaqaaqyada diblomaasiyadeed iyo kuwa dhaqaale, iyo in la dhiso isbahaysi ka dhan ah Maraykanka. Yaroslav Trofimov, oo ah madaxa wariyaasha arrimaha dibadda ee The Wall Street Journal, ayaa ku dooday 2019:

In kasta oo aanay maanta jirin is-faham fakir oo muuqda oo u dhexeeya Ruushka iyo Shiinaha, haddana labada dawladood waxay wadaagaan cadaawad ay u qabaan diidmada, shakiga qotada dheer ee faragelinta reer galbeedka iyo rabitaan xooggan oo ah inay ku soo rogaan xakameyn adag oo ay ku hayaan bulshooyinkooda. Mudane Xi waxa uu madax ka noqday dadaallo lagu doonayo in lagu cirib tiro musuqmaasuqa laguna xoojiyo doorka xisbiga shuuciga ah ee dhaqaalaha iyo guud ahaan bulshada— olole la mid ah dadaalkii hore ee Mudane Putin uu ku doonayay in uu ku damiyo oligarchs-ka Ruushka uuna jebiyo mucaaradka siyaasadeed. Shiinaha waxaa dhiirigeliyay sharciga Ruushka ee lagu xakameynayo ururada aan dawliga ahayn, halka saraakiisha Ruushku ay muujiyeen sida ay ula dhacsan yihiin faafreebka internetka ee Shiinaha ee dhammaystiran iyo qorshaha “deymaha bulshada” ee lagu qiimeynayo muwaadiniinta iyadoo lagu saleynayo daacadnimadooda iyo dhaqankooda.

Duulaanka Ruushka ee Yukrayn

Xi iyo Putin waxay kulmeen Febraayo 4, 2022, intii lagu jiray isu diyaarinta ciyaaraha Olombikada ee 2022 ee Beijing waliba intii lagu jiray xooggaga weyn ee Ruushku uu ka dhisay xadka Yukrayn, iyadoo labadooduba ay muujiyeen in labada waddan ay ku dhow yihiin inay ku midoobaan isbahaysigooda ka dhanka ah Mareykanka iyo in labada ummadood ay wadaagaan ballan-qaadyadooda.Warbixinnada sirdoonka reer galbeedka ayaa sheegay in Shiinuhu uu ka codsaday Ruushka in uu sugo si uu ugu duulo Yukrayn ilaa inta ay ka dhammaanayso ciyaaraha Olombikada ee Beijing 20-ka Febraayo. Wax yar ka hor duulaanka, warbaahinta Shiinaha ayaa ku celisay hadaladii Ruushka ee ahaa in ciidamada Ruushka laga soo saarayo xadka Yukrayn.

Febraayo 22, laba maalmood ka hor duulaankii Yukrayn, qoraal sir ah oo The Beijing News’ Horizon News ayaa lagu daabacay qoraal faahfaahsan oo tilmaamayo kuna saabsan sida looga warbixinaayo qalalaasaha Yukrayn; boostada dowladda ayaa ka codsatay tifaftirayaasha inay la socdaan faallooyinka aan wanaagsanayn, si ay u isticmaalaan oo keliya calaamadaha ay wadaagaan warbaahinta dowladda ee Shiinaha, waxayna tiri “Ha soo dhejinina wax aan u fiicnayn Ruushka ama reer galbeedka. Aan dib u eego erayadaada ka hor intaanan la daabacin” Febraayo 25, 2022, maalin ka dib duulaankii Ruushka ee Yukrayn, madaxweyne Putin wuxuu u sheegay Xi mar uu taleefoon kula hadlay in Ruushku uu aad u danaynayo inuu wada xaajood heer sare ah la galo Yukrayn, sida ay sheegtay wasaaradda arrimaha dibadda Shiinaha.

Shiinuhu wuxuu diiday inuu cambaareeyo duulaanka Ruushka ee Yukrayn, dacaayad Ruushku ku celceliyay oo ku saabsan dagaalka, ka soo horjeeda cunaqabataynta dhaqaale ee ka dhanka ah Ruushka, Shiinaha wuxuu ka aamusay cambaaraynta Ruushka ee Qaramada Midoobay ee dagaalka Yukrayn.

Sannadkii 2022, Ruushku wuxuu Taiwan ku daray liiska dowladaha iyo dhulalka shisheeye ee geysta “ficillada aan saaxiibtinimo ahayn” ee ka dhanka ah duullaanka milatari ee Yukrayn. Hogaamiyaha Shiinaha Xi Jinping ayaa u xaqiijiyay Vladimir Putin taageerada Shiinaha ee “madaxbanaanida iyo amniga” ee Ruushka bishii Maay.

Bishii Abriil 2022, wareysi uu siiyay wargeyska Talyaaniga Corriere della Sera, saynisyahan siyaasadeed ee Ruushka u dhashay Sergey Karaganov, oo loo arko inuu ku dhow yahay madaxweyne Vladimir Putin, ayaa sheegay in Ruushka “ay noqon doonto mid aad u isku dhafan oo aad ugu tiirsan Shiinaha”, isagoo sii sheegay “Shiinuhu waa Xulafadayada iyo saaxiibadayada dhow iyo isha ugu weyn ee xoogga Ruushka marka laga reebo dadka Ruushiyanka laftooda.”

Bishii Juun 2022, hogaamiyaha Xisbiga Shuuciga Shiinaha Xi Jinping ayaa la soo wacay, waxaana soo wacay madaxweyne Putin halkaas oo uu ku xaqiijiyay taageerada Ruushka ee arrimaha amniga isagoo leh “dhammaan dhinacyada waa inay si mas’uuliyadi ku jirto u xalliyaan xiisaddaYukrayn”.

Madaxweynaha Yukrayn Volodymyr Zelenskyy ayaa sheegay in Shiinuhu uu leeyahay awood dhaqaale oo uu ku cadaadiyo Putin si uu joojiyo dagaalka, isagoo raaciyay “Waxaan hubaa in la’aanteed suuqa Shiinaha ee Ruushka, Ruushku uu dareemayo go’doon dhaqaale oo dhamaystiran. Taasi waa wax uu Shiinuhu samayn karo – in la xaddido ganacsiga Ruushka ilaa dagaalku ka dhammaanayo.” Bishii Agoosto 2022, Zelenskyy wuxuu sheegay in tan iyo bilowgii dagaalka Yukrayn, madaxweyne Xi Jinping uu diiday dhammaan codsiyadiisa wadahadal toos ah.

Bishii Maarso 2023, majaladda Politico ayaa soo warisay in shirkadda hubka ee dowladda Shiinuhu leedahay ee Norinco ay u soo rartay Ruushka qoryaha darandooriga u dhaca, qaybo ka mid ah diyaaradaha aan duuliyaha lahayn, iyo hubka dagaalka intii u dhaxaysay Juun iyo Diseembar 2022, iyada oo qaar ka mid ah shixnadaha ay marayeen dalal saddexaad oo ay ku jiraan Turkiga iyo Imaaraadka Carabta.

20–22 Maarso 2023, madaxweyne Xi Jinping waxa uu booqday Ruushka waxa uuna la kulmay Vladimir Putin si rasmi ah iyo mid aan rasmi ahaynba. Wuxuu ahaa kulankii ugu horeeyay ee caalami ah oo uu yeesho Vladimir Putin tan iyo markii maxkamada caalamiga ah ee dambiyada ay soo saartay warqad lagu soo xirayo.

Mudan xaduuddeedka ka dhaxeeya labada dowladeed

Maay 29, 1994, intii lagu guda jiray booqashadii ra’iisul wasaaraha Ruushka Viktor Chernomyrdin ee Beijing, mas’uuliyiinta Ruushka iyo Shiinaha waxay saxiixeen heshiis ku saabsan Nidaamka Maareynta Xuduudaha Shiinaha iyo Ruushka oo loogu talagalay in lagu fududeeyo ganacsiga xuduudaha iyo ka hortagga fal-dembiyeedka.

3-dii Sebteembar ee sanadkaas, waxaa la saxiixay heshiis xadeyn, kaas oo lagu hagaajinayo soohdinta 55-km oo hore loogu muransanaa xuduudda galbeedka Shiinaha iyo Ruushka. Ka dib calaamadii u dambaysay ee la sameeyay horraantii 2000-meeyadii, waxa ay qiyaastay 4,209.3 kiiloomitir (2,615.5 mi), waana xuduudka caalamiga ah ee lixaad ee ugu dheer.

Xuduudka Shiinaha iyo Ruushka ama xadka Shiinaha iyo Ruushka waa xuduud caalami ah oo u dhaxaysa Shiinaha iyo Ruushka. Ka dib kala soociddii kama dambaysta ahayd ee la sameeyay horraantii 2000-meeyadii, waxay cabbirtaa 4,209.3 kiiloomitir (2,615.5 mi), waana xuduudda caalamiga ah ee lixaad ee ugu dheer. Sida laga soo xigtay wakaaladda xudduudaha Ruushka, laga bilaabo Oktoobar 1, 2013, Waxaa jira in ka badan 160 marin xuduudeed oo u dhexeeya Ruushka iyo Shiinaha, dhammaan xuduudahan ayaa furan 24 saacadood. Waxaa jira meelo la isaga gudbo oo heshiisku dhigay oo ay ka mid yihiin isgoysyada tareenada, isgoysyada jidadka-weyn, isgoysyada webiga, iyo inta badan isgoysyada doomaha.

Heshiiskii dhammaystirka ahaa ee 2004 ee u dhexeeya Jamhuuriyadda Dadka Shiinaha iyo Federaalka Ruushka ee Qaybta Bari ee Xuduudka Shiinaha-Ruushka ayaa sheegay in Ruushku aqbalayo wareejinta qayb ka mid ah Abagaitu Islet, dhammaan Yinlong (Tarabarov) Island, qiyaastii nus ee Bolshoy Ussuriysky Island, oo ay la socdaan qaar ka mid ah jasiiradaha ku xiga, Shiinaha. Muran xuduudeed oo u dhexeeyay Ruushka iyo Shiinaha, oo taagnaa tan iyo markii Jabaanku soo galeen Manguliyada ee 1931, ayaa sidaas lagu xalliyay. Jasiiradahan Amur River, ilaa waagaas, waxaa maamuli jiray Ruushka, waxaana sheegan jiray Shiinaha. Munaasabadda ayaa ahayd mid lagu kobcinayo dareenka dib-u-heshiisiinta iyo iskaashiga labada dal ee madaxdooda. Wareejinta waxaa ansixiyay labada Kongress-ka ee kala ah National People’s Congress iyo Duma State Russia. Xafladda wareejinta rasmiga ah waxay ka dhacday Oktoobar 14, 2008.

Xiriirka dhaqaalle ee Shiinaha iyo Ruushka

Xiriirka dhaqaale ee u dhexeeya Ruushka iyo Shiinaha ayaa muujinaya isbeddello isku dhafan. Ganacsiga labada dal waxa uu gaaray inta u dhaxaysa $5 bilyan iyo $8 bilyan sannadkii 1990-meeyadii, laakiin waagaas wixii ka dambeeyay wuu sii kordhayey. Waxay gaartay $100 bilyan – yoolkii hore – ilaa xiisaddii hoos u dhaca dhaqaalaha dunidda ee 2008 ay soo dhex gashay ganacsigooda. Ganacsiga labada dal ayaa dib u dhac ku yimid ilaa $60 bilyan 2015 iyo 2016 laakiin wuxuu bilaabay inuu mar kale soo kabsado 2017. Labada dal waxay rajeynayaan inay kor u qaadaan mugga ganacsiga ilaa $200 bilyan marka la gaaro 2024.

Putin iyo Xi Jinping oo jooga kulan madaxeedka Ururka Iskaashiga Shanghai 2022

Intii u dhaxaysay 2008 iyo 2009, markii Ruushku ay soo food saartay dhibaato dhaqaale, waxaa aad u kordhay amaahda Shiinaha. Isbeddelkan, si kastaba ha ahaatee, ma sii waarin. Laga bilaabo 2013, amaahashadu waxay bilowday inay si joogto ah u kororto.

Nooca ugu weyn ee iskaashiga ee xiriirka dhaqaale ee adag ee u dhexeeya Ruushka iyo Shiinaha waa ganacsi. Laga soo bilaabo 2003 ilaa 2013, ganacsiga labada dhinac ayaa kordhay 7.7 jeer; 2014-kii baaxadda hawlgallada laba geesoodka ah ayaa sii kordhay xitaa in ka badan. Xiriirka ka dhexeeya Ruushka iyo wadamada reer galbeedka oo sii xumeynaya ayaa gacan ka geystay ballaarinta xiriirka dhaqaale ee Shiinaha. 2020, dhinacyadu waxay qorsheeyeen inay kordhiyaan ganacsiga laba geesoodka ah ilaa $200 bilyan. Sida laga soo xigtay Adeegga Customs Federal (FCS) ee Federaalka Ruushka, 2016 ganacsiga shisheeye ee Ruushka iyo Shiinaha ayaa gaaray $ 66.1 bilyan (2015 – $ 63.6 bilyan). Ruushku wuxuu leeyahay dheelitirka ganacsiga ee Shiinaha: 2016 dhoofinta waxay ahayd 28 bilyan, halka soo dejinta ay dhan tahay 38.1 bilyan (2015, 28.6 iyo 35.9 bilyan, dib u habeyn). Saamiga Shiinaha ee ganacsiga dibadda ee Ruushka wuxuu ka kordhay 12.1% 2015 ilaa 14.1% 2016. Tan iyo 2010, Shiinaha waa ganacsiga ugu weyn ee Ruushka.

Badi waxyaabaha uu Ruushku u dhoofiyo Shiinaha waxa ay ka yimaadaan qaybaha macdanta iyo batroolka. In ka badan kala bar badeecadaha uu Ruushka u dhoofiyo Shiinaha waxa ay ka yimaadaan shidaalka macdanta, saliidda iyo batroolka (60.7%), waxa ku xiga alwaaxda (9.4%), biraha (9%), kalluunka iyo cuntada badda (3.5%). , iyo alaabta kiimikada (3.3%). Qaybaha ugu muhiimsan ee laga keeno Ruushka ee Shiinaha waa mashiinka iyo qalabka (35.9%), dharka (13.7%), alaabta kiimikada (9.1%), dhogorta iyo dhogorta (5.6%), kabaha (5.3%), iyo alaabta guriga (3). %) Sida laga soo xigtay Maamulka Guud ee Customs-ka ee Shiinaha, ganacsiga laba geesoodka ah ee Janaayo illaa Maay 2017 wuxuu kordhay 26.1% sannadkiiba, oo dhan $ 32.3 bilyan, ganacsiga wadaagga ah ee 2017 wuxuu dhaafi karaa $ 80 bilyan Sida laga soo xigtay Wasaaradda Ganacsiga Shiinaha, laga bilaabo Janaayo 1, 2016, mugga maal-gashiga tooska ah ee Ruushku ku sameeyay Shiinaha ayaa gaaray $946.9 milyan iyo maal-gashiga Shiinaha ayaa toban jeer ka badan, sida lagu qiyaasay $8.94 bilyan.

Ka-qaybgalka ururada sida BRICS (Barasiil, Ruushka, Hindiya, Shiinaha iyo Koonfur Afrika) iyo RIC (Ruushka-Hindiya-Shiinaha) ayaa muhiimad weyn u leh xiriirka dhaqaale ee Ruushka iyo Shiinaha. Shirka Ruushka iyo Shiinaha ee lagu qabtay Shanghai, Vladimir Putin iyo Xi Jinping waxay ku nuuxnuuxsadeen in “Ruushka iyo Shiinaha waxay u taagan yihiin isbeddelka BRICS ee habka iskaashiga iyo isuduwidda dhinacyo badan oo maaliyadeed, dhaqaale iyo siyaasad caalamiyeed. Dhibaatooyinka, oo ay ku jiraan abuuritaanka iskaashi dhaqaale oo dhow, bilowga hore ee aasaaska bangiga horumarinta BRICS iyo samaynta; ballaarinta dadaallada wadajirka ah ee matalaadda iyo xuquuqda codbixinta ee dawladaha leh suuqyada soo koraya iyo dalalka soo koraya ee nidaamka dhaqaalaha caalamiga ah, maamulka, samaynta dhaqaale caalami ah oo furfuran, xoojinta iskaashiga qotoda dheer ee siyaasadda arrimaha dibadda, oo ay ku jiraan xallinta khilaafaadka gobolka.

Si loo fududeeyo dhaqdhaqaaqa maaliyadeed ee gobollada, Shiinaha iyo Ruushku waxay samayn doonaan lacag beddelasho ah. Bangiyada dhexe, oo Shiinuhu la saxiixday is beddelka lacagta, ayaa awood u leh inay amaah ku bixiyaan bangiyadooda lacagta yuan. Heshiis lacag beddelasho ah ayaa lala saxiixday Ruushka oo dhan 150 bilyan yuan ($25 bilyan). Isku beddelka lacagaha ayaa ka dhigi doona ruble iyo yuan mid xasiloon, taas oo saameyn wanaagsan ku yeelan doonta xasilloonida nidaamka maaliyadeed ee caalamiga ah. Intaa waxaa dheer, ballaarinta ganacsiga lacagta ayaa fududeyn karta hababka maalgashiga. Maalgelinta dhaqaalaha oo hadda wajahaya dhibaatooyin gaar ah sababtoo ah hoos u dhaca ruble iyo qiimaha saliidda, Shiinuhu wuxuu sameynayaa ballaarin jilicsan wuxuuna taageeraa mid ka mid ah la-hawlgalayaasheeda ugu weyn.

Shiinaha iyo Ruushka ayaa muddo dheer ku talinayay in la dhimo doorka dollarka ee ganacsiga caalamiga ah, waxayna labaduba ujeedadoodu tahay in la abuuro xaalado horumarinta ganacsiga laba geesoodka ah iyo maalgashiga labada dhinac. Heerka de-dollarization-ka ee ay doorteen waddamadu waxaa sabab u ah kobaca degdegga ah ee saamiga RMB ee lacagaha caalamiga ah iyo dejinta (Oktoobar. 2013. – 0.84%, Diseembar. 2014. – 2.17%, Febraayo. 2015. – 1.81%). Gebagebada lacagta isdhaafsiga ayaa suurtogal ka dhigaysa in la fududeeyo lacag bixinta, maadaama ay jirto ku dayashada lacagta gudaha, taas oo dedejisa habka wareejinta oo yaraynaysa kharashka beddelka. [xigasho]

2013, Shiinuhu wuxuu bilaabay abuurista hindise dhaqaale oo cusub – “Wadada xariirta cusub” ama Hindisaha Belt iyo Road. Mashruucan waxaa loogu talagalay ugu horreyn si loo xoojiyo xiriirka dhaqaalaha iyo iskaashiga iyo in la soo jiito maalgashadayaasha Aasiya iyo qaybaha kale ee adduunka si ay si firfircoon uga qayb qaataan abuurista. Hindisahani ayaa ka bilaabma Shiinaha ilaa Yurub iyada oo loo sii marayo Aasiyada Dhexe iyo Ruushka, maadaama ay tahay isku xirka saadka ee u dhexeeya Shiinaha iyo Yurub, kaas oo Bangiga Maalgelinta Kaabayaasha Aasiya uu door weyn ka ciyaari karo.

Sanadihii la soo dhaafay, Shiinaha iyo Ruushka ayaa kor u qaaday iskaashiga dhismaha kaabayaasha xuduudaha. Jidadka cusub ee gaadiidka Eurasia ayaa sidoo kale la dhisay, oo ay ku jiraan “Chongqing-Xinjiang-Europe” tareenada illaa iyo “Western Europe – Western China”, kaas oo sii mari doona Ruushka. Waqooyi-bari Shiinaha iyo Bariga fog ee Ruushka, labada waddan waxay si firfircoon u dhiirrigelinayaan dhismaha buundooyinka, dekedaha, iyo mashaariicda kale. Waxaa la qorsheeyay in la kordhiyo mugga ganacsiga laba geesoodka ah ee Shiinaha iyo Ruushka ilaa $200 bilyan dhammaadka 2020.

Ruushka ayaa sidoo kale muujiyay xiisaha uu u qabo in uu la shaqeeyo wadamada Midowga Dhaqaalaha Eurasia (EAEU). Abuuritaanka EAEU ujeedkeeda ayaa ah inuu u adeego sidii loo heli lahaa madal muhiim u ah iskaashiga dhinacyada badan leh ee gobolka, maadaama dhammaan kaqeybgalayaashu ay yihiin deris saaxiibtinimo iyo la-hawlgalayaal la leh Ruushka, iyo sidoo kale shuraako dhaqameedka Shiinaha. Ruushku waxa uu danaynayaa in uu abuuro aagga ganacsiga xorta ah ee EAEU iyo Shiinaha, iyo sidoo kale isticmaalka lacagta qaranka ee gobolkan.

Ka dib dhaqangelinta cunaqabataynta caalamiga ah intii lagu jiray dagaalkii Ruushka iyo Yukrayn, Shiinuhu wuxuu gargaar dhaqaale u fidiyay Ruushka. Wadarta guud ee ganacsiga Shiinaha ee Ruushka wuxuu ahaa rikoor cusub $190 bilyan sanadka 2022. Isla sanadkaas, Shiinaha ayaa 40% ka ahaa wax soo saarka Ruushka.

Ka ganacsiga lacagaha dalka

Nofeember 23, 2010, kulan ay yeesheen Ra’iisul Wasaaraha Ruushka Vladimir Putin oo hadda ah madaxweynaha dalka iyo Ra’iisul Wasaaraha Shiinaha Wen Jiabao, ayaa lagu sheegay in Ruushka iyo Shiinaha ay go’aansadeen in ay u isticmaalaan lacagahooda qaran ganacsi laba geesood ah, halkii ay ka isticmaali lahaayeen doolarka Maraykanka. Tallaabadan ayaa looga dan lahaa in lagu sii wanaajiyo xiriirka ka dhexeeya Beijing iyo Moscow iyo in la ilaaliyo dhaqaalahooda gudaha inta lagu jiro xiisadda dhaqaale ee 2007-2008. Ganacsiga yuan-ka Shiinaha iyo ruble Ruushku wuxuu ka bilaabmay suuqa interbank ee Shiinaha, halka ka ganacsiga yuan ee ka dhanka ah ruble uu ka bilaabmay suuqa sarifka lacagaha qalaad ee Ruushka Diseembar 2010.

Iyada oo lala kaashanayo wadamada kale ee dhaqaalaha soo koraya, shirkii BRIC ee 2010 ayaa lagu qabtay Baraasiil bishii Abriil 2010.

Sannadkii 2014, Beijing iyo Moscow waxay saxiixeen 150 bilyan yuan heshiis khad isweydaarsiga bangiga dhexe si looga fogaado loogana hortago cunaqabataynta Mareykanka.

Bishii Diseembar 2014, Wasiirka Arrimaha Dibadda Shiinaha Wang Yi ayaa ballan qaaday inuu taageero dhaqaale u fidin doono Ruushka oo uu taageero lacagta Ruble, haddii loo baahdo, iyadoo la eegayo qiima dhaca lacagta.

Ku-tiirsanaanta Ruushka ee yuan-ka Shiinaha ayaa si aad ah u kordhay ka dib markii ay weerareen Yukrayn 2022. Qaybta dhoofinta Ruushka ee yuan waxay kor u kacday 16% Diseember 2022, marka la barbardhigo 0.4% ka hor duulaanka, halka saamiga wax soo dejinta ee lagu bixiyo yuan uu kordhay 23. %, ilaa 4% ka hor. Saamiga Yuan ee ganacsiga suuqa saamiyada ee Ruushka ayaa kordhay min 3% ilaa 33% Ku dhawaad 50 hay’adood oo maaliyadeed ayaa bixinayay xisaabaadka kaydinta yuan marka la gaaray 2023, qoysaskuna waxay haysteen ku dhawaad $6 bilyan oo yuan bangiyada Ruushka ah dhamaadkii 2022.

Guud ahaan, xiriirka rasmiga ah ee ka dhexeeya Jamhuuriyadda Shacbiga Shiinaha iyo Federaalka Ruushka ayaa la cusboonaysiiyay saddex jeer tan iyo markii la aasaasay xiriirka diblomaasiyadeed ee 1991. Laga bilaabo sida “deris-wanaagga iyo faa’iidada wadaagga ah” Diseember 1992, waxay u xuubsiibatay “iskaashi wax-ku-ool ah” Sebteembar 1994, iyo ugu dambayntii “iskaashi istiraatijiyadeed ee isuduwidda” bishii Abriil 1996. Bishii Sebteembar 1999, labada waddan waxay bilaabeen inay si wadajir ah u dhisaan xarun tamarta Nukliyeerka ah ee Lianyungang, Gobolka Jiangsu oo leh awood lagu rakibay 2 milyan oo kW.

Beijing iyo Moscow waxa ay ka wada shaqaynayaan sidii ay u qaabayn lahaayeen “duni badan oo cadaalad ah”, xiriirka labada dalna waxa uu hadda marayaa heerkii ugu sarreeyey ee taariikhdooda,” ayuu madaxweyne Vladimir Putin ku sheegay maqaal uu soo saaray ka hor booqashadiisa. Dhigiisa Shiinaha, Xi Jinping, oo ku wajahan caasimadda Ruushka.

Beijing iyo Moscow waxa ay ka wada shaqaynayaan sidii ay u qaabayn lahaayeen “duni badan oo cadaalad ah”, xiriirka labada dalna waxa uu hadda marayaa heerkii ugu sarreeyey ee taariikhdooda,” ayuu madaxweyne Vladimir Putin ku sheegay maqaal uu soo saaray ka hor booqashadiisa. Dhigiisa Shiinaha, Xi Jinping, oo ku wajahan caasimadda Ruushka.

Labada waddan waxay ku mashquulsan yihiin qaabeynta “adduunyo badan oo isku dhafan,” ayuu yiri Putin, isagoo amaanay dadaallada caalamiga ah ee Beijing ee Eurasian ee hoos yimaada Beijing’s Eurasian international efforts under the One Belt, One Road Initiative, iyo sidoo kale Hindisaha Amniga Caalamiga ah ee Shiinaha, odoroska dhammaystiran, iskaashi, iyo ammaan waara.

“Dunidu maanta waxay ku socotaa isbeddello qotodheer oo aan la arki karin qarniga,” Xi ayaa ku qoray maqaal uu ku daabacay Rossiyskaya Gazeta. “Habka taariikhiga ah ee nabadda, horumarka iyo iskaashiga guul-guuleysiga waa mid aan la joojin karin. Isbeddellada jira ee isku-dhafka adduunka, caalimaynta dhaqaalaha iyo dimoqraadiyadda weyn ee xiriirka caalamiga ah waa kuwo aan laga noqon karin.

Dalalkaan iyagoo isku haaya muran xaduudo ayay haddana danahooda qaran ka shaqeeyeen, waxaana taasi ugu wacan tartanka ay kula jiraan dalalka reer galbeedka oo iyaga raba inay dunida hoggaanka u hayaan.

Facebook Comments Box

Xafiiska Falanqeynta ee Diblomaasi.com waa xafiiska u qaabilsan dabagalka wararka, baarista qotoda dheer, xaqiiqo raadin, iyo ka warbixinta arrimaha danta guud, soo bandhigida xogta qarsoon ama daahsoon sida musuq maasuqa ama arrimo laga yaabo in aan si kale loo ogaan. Xafiiska Falanqeynta ee Diblomaasi.com wuxuu door muhiim ah ka ciyaaraa la xisaabtanka dawladda, ganacsatada iyo shakhsiyaadka iyaga oo xafiiskan soo bandhigaya sheekooyin muhiim ah oo saamayn ku yeelan kara bulshada. Ujeedada waa abuurista xaddaarad cusub.

Diblomaasiyadda

Madaxweyne Joe Biden wuxuu Kenya ku sheegay inay tahay saaxiibka ugu weyn ee aan NATO ka tirsaneen

Talaabadan ayaa u ogolaan doonta Washington in ay xoojiso xiriirka dhanka amaanka ah ee ay la leedahay Kenya marka ay ciidamadeedu ka baxaan Niger.

Published

on

WilliamsRuto (Biddax) Joe Biden (Middig)

Madaxweynaha Mareykanka Joe Biden ayaa isbuucaan Kenya siiyay maqaamka xulafada ugu weyn ee aan NATO ka tirsanayn, halka madaxweynaha dalka Kenya, William Ruto, uu ku sugan yahay Washington oo uu booqasho ku joogo, wakaaladda wararka ee Associated Press, oo soo xiganaysa laba sarkaal oo Maraykan ah oo aan la garanayn.

Tani waxay Kenya ka dhigi doontaa waddankii ugu horreeyay ee ka hooseeya Saxaraha Afrika iyo qaaradda afaraad ka dib Masar, Marooko, iyo Tunisiya si ay u helaan magacaabistan.

Cinwaanka maqaamkaas waxay Washington siisay wadamada xidhiidhka shaqo ee istiraatijiga ah la leh Ciidanka Maraykanka balse aan xubin ka ahayn NATO. Waxay u ogolaataa dowladaha la siiyo maqaamkaas inay hub aad u casrisan ka helaan dawladda Maraykanka iyadoo sidoo kale kobcinaysa iskaashi amni ee dhow.

Talaabadan ayaa kusoo beegmeysa xili xukuumada Washinton ay isku diyaarineyso inay ciidamadeeda kala baxdo dalalka Chad iyo Niger xili ay hoos u dhaceyso saameynta ay ku leedahay Afrika.

Sida laga soo xigtay Politico, mansabka astaanta u ah MNNA waxa uu kor u qaadi doonaa xidhiidhka Kenya iyo Maraykanka, taas oo suurtogal ka dhigaysa in Washington ay saamayn badan ku yeelato Bariga Afrika. Kenya, si la mid ah dalal badan oo Afrikaan ah, waxay xiriir dhow la leedahay Shiinaha iyo Ruushka, taasoo walaac ku abuurtay Mareykanka iyo xulafadiisa oo ay ku jiraan Faransiiska iyo Jarmalka.

“Haddii waddan kasta oo Afrika ku yaal oo aan hore u lahayn maqaam uu leeyahay kiis hore oo ah in loo aqoonsado saaxiib weyn oo aan NATO ahayn, waa Kenya,” ayuu Politico ka soo xigtay Peter Pham, oo ah sarkaal hore oo Afrika ugu sarreeya maamulka Trump, isagoo leh. .

“Horumarinta sida aan ula wadaagno Afrika waxay ahayd mid muhiim ah oo loo maro khadka inta lagu jiro maamulkayaga,” Judd Devermont, oo ilaa sanadkan hogaaminayey Afrika oo ka shaqeysa Golaha Amniga Qaranka ee Biden, ayaa sidoo kale yiri, sida laga soo xigtay barta.

Madaxweyne Ruto ayaa Arbacadii booqasho saddex maalmood ah ku tagay magaalada Washinton, isagoo kala hadlay arrimo kala duwan oo ay ka mid yihiin ganacsiga, cafinta daymaha, 1,000 askari oo ka tirsan booliska Kenya oo la qorsheeyay in la geeyo dalka Haiti iyo colaadda Suudaan.

“Kenya iyo Mareykanka waxay wadaagaan mawqifyada guud ee nabadda iyo xasilloonida caalamka. Waxaan rajeyneynaa inaan sii xoojino xiriirka iyo iskaashiga aan la leenahay Mareykanka ee xallinta khilaafaadka iyo wax ka qabashada amni-darrada, gaar ahaan Geeska Afrika,” Ruto ayaa ku soo qoray X (hore Twitter-ka).

Dhanka kale, Benedict Wachira, oo ah qareenka maxkamadda sare ee Kenya, ayaa u sheegay wargeyska dowladda Ruushka maamusho ee RT kaasoo siiyey wareysi gaar ah oo la daabacay Khamiistii in muwaadiniinta dalka Bariga Afrika ay ka soo horjeedaan go’aanka dowladda ee ah in booliska loogu diro Haiti.

Maamulka madaxweyne Joe Biden ayaa Kenya ku ammaanay muujinta hoggaan caalami ah oo ay Qaramada Midoobay taageerto, laakiin Wachira ayaa sheegtay in Ruto “uu u sameynayo lacag dartiis.”

Madaxweyne William Ruto ayaa horay dhaleecayn kala kulmay dadka siyaasadda falanqeeya, oo uu ku jiro cilmi-baaraha Kenya, Kimanzi Nicholas, oo u sheegay RT sannadkii hore in dowladda Mareykanka ay madaxweynaha u adeegsaneyso sidii ay u sii wadi lahayd maamulidda dalal badan oo Afrikaan ah.

Reer Galbeedka ayaa u isticmaalaya madaxweynaha Kenya William Ruto si ay u riixaan ajandahooda taas oo qayb ka ah dadaallada lagu doonayo in lagu sii hayo dowlado badan oo Afrikaan ah, falanqeeye siyaasadeed iyo cilmi-baare Kimanzi Nicholas ayaa sheegay.

Sida laga soo xigtay Nicholas, Ruto waa “ka ugu fudud ee loo isticmaalo oo loo wajaho” madaxda Afrika, sidaas darteedna Maraykanku wuxuu isku dayayaa inuu siiyo “xitaa saameyn dheeraad ah gobolka.”

Wadashaqeynta Mareykanka iyo Kenya runtii waa qeyb ka mid ah ajande “danayste ah” oo ay leedahay Washington, ayuu falanqeeyaha sheegay, isaga oo ku tilmaamay “hab isku day lagu gaaro macdanta… , halkaas oo ay ku jirto saliid badan. Waa hab la isku dayo in lagu gaaro Itoobiya… in la isku dayo in la gaaro Burundi iyo Ruwaanda iyo xitaa Zambiya.”

Ruto ayaa la kulmay xoghayaha arrimaha dibadda ee Mareykanka Antony Blinken intii lagu guda jiray shirkii 78-aad ee Qaramada Midoobay oo sanadkii hore ka furmay magaalada New York, kaasoo ay labada dhinac uga wadahadleen xaaladda Suudaan, Haiti, iyo Bariga Afrika.

Blinken waxa uu Kenya ku ammaanay inay tahay “saaxiibka xooggan ee Maraykanka ee arrimo badan,” oo ay ku jiraan ammaanka gobolka iyo kan caalamiga ah. Diblomaasiga ugu sarreeya Mareykanka ayaa sheegay in Washington ay “si qoto dheer u qiimeyneyso” “tallaabooyinka xooggan” ee uu qaaday Ruto si loo “xoojiyo dimuqraadiyadda Kenya” iyo dhaqaalaha.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Diblomaasiyadda

Madaxweyne Putin iyo boqorka Baxreyn waxay ku heshiiyeen inay sii xoojiyaan iskaashiga labada dal

Madaxweynaha Ruushka iyo Boqor Xamad ayaa wada hadalo diirada lagu saaray ganacsiga, xaaladda Qaza, iyo xiriirka Iiraan.

Published

on

Sawirka waa Vladimir Putin oo kula kulmay boqorka Baxreyn Hamad bin Isa Al Khalifa Kremlin ee Moscow, Ruushka Maay 23, 2024 AFP / Yuri Kochetkov

Madaxweynaha Ruushka Vladimir Putin iyo boqorka Baxreyn Xamad bin Isa Al Khalifa ayaa ku heshiiyey khamiistii in ay xoojiyaan xiriirkooda ganacsi ayna ka wada shaqeeyaan sidii xal looga gaari lahaa xiisadda ka taagan bariga dhexe.

Boqor Xamad ayaa maanta oo Khamiis ah booqasho shaqo oo labo maalmood ah ku tagay magaalada Moscow ee caasimadda dalka Ruushka. Wadahadal qaatay laba saacadood ka dib, Putin iyo Boqorku waxay saxeexeen dukumentiyo la xidhiidha iskaashiga warshadaha dawooyinka iyo caafimaadka, gaadiidka iyo sidoo kale isdhaafsiga dhaqameed iyo xusuus-qoraal deegaanka, sida lagu sheegay akhrinta ay bixisay Kremlin-ka.

“Nasiib darro, ganacsiga u dhexeeya Ruushka iyo Baxreyn wuxuu marayaa heerkii hore, laakiin isbeddellada ayaa ah kuwo wanaagsan,” Putin ayaa u sheegay Xamad. “Si kastaba ha ahaatee, xaaladda maalgashiga ayaa ka wanaagsan: waxaa jira ilaa 30 mashruuc oo waaweyn, oo wadartoodu ay dhan tahay $500 milyan.”

Boqorku waxa uu Putin ku ammaanay “siyaasaddiisa xigmadda leh” wuxuuna qiray “doorka Ruushka ee xallinta caddaaladda ah ee arrimaha Carabta.” Xamad oo hadda ah guddoomiyaha ururka Jaamacadda Carabta ayaa sheegay in Baxreyn ay doonayso inay qabato shir caalami ah oo lagu xallinayo khilaafka Israa’iil iyo Xamaas.

“Ruushka wuxuu noqon doonaa waddankii ugu horreeyay ee aan u jeedsado taageerada hindisahan sababtoo ah Ruushku wuxuu ciyaarayaa door muhiim ah, wuu horumarin karaa, wuxuuna leeyahay awood weyn oo adduunka ah,” ayuu boqorku ku dhawaaqay.

Boqor Xamad ayaa sidoo kale sheegay in uu rajaynayo in uu soo celiyo xiriirkii diblomaasiyadeed ee uu la lahaa Iiraan oo ah saaxiibka muhiimka ah ee Ruushka ee Bariga Dhexe. Baxreyn ayaa xiriirka u jartay Iiraan sanadkii 2016-kii, kadib markii Sacuudiga uu hogaamiyey isbahaysiga xirriir u jarista. Baxreyn oo kali ma ahan waddamo kale oo ay Soomaali kamid tahay ayaa Iiraan xariirka u jaray. Siyaasadda Sacuudiga oo aan lahayn jiho quman ayaa dowladdo ka tirsan jaamacadda Carabta ay ku kufaan. Xiisada u dhaxaysa Tehraan iyo Manama ayaa durba cirka isku shareertay iyadoo ay ugu wacan tahay Baxreyn oo martigelinaya guutada shanaad ee ciidamada badda Maraykanka, Baxreyn ayaa muddo dheer ku eedaysay Iiraaniyiinta inay shiicada ah ku kicinayaan boqortooyada.

Si kastaba ha ahaatee, Xamad ayaa u sheegay Putin in dhibaatooyinkan “gebi ahaanba la xalliyey,” iyo “ma jirto sabab dib loogu dhigo caadiyeynta iyo wanaajinta xiriirka.”

Kaaliyaha madaxweynaha Ruushka Yuri Ushakov oo la hadlay warfidiyeenka ayaa sheegay in Xamad uu aqbalay casuumaad uu Putin u fidiyay si uu uga qeyb galo shir madaxeedka BRICS ee ka dhacaya Kazan bishan Oktoober. Ushakov waxa kale oo uu sheegay in Putin uu Boqorka guddoonsiiyey gaadhi noociisu yahay Aurus limousine, kaas oo noociisu yahay baabuurka rasmiga ah ee Madaxweynaha Ruushka.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Diblomaasiyadda

Norway ayaa si rasmi ah u aqoonsatay Falastiin inay tahay dowlad madax-bannaan

“Dowladda Norway waxay go’aansatay in Norway ay u aqoonsan doonto Falastiin dowlad ahaan,” ayuu yiri ra’iisul wasaare Jonas Gahr Store.

Published

on

Calanka falastiiniyiinta ayaa lagu arkay barxadda bannaan aqalka hoose ee magaalada Oslo ee dalka Norway, Nofeembar. 29, 2023.

Norway ayaa si rasmi ah u aqoonsatay Falastiin inay tahay dowlad, dowladda waqooyiga Yurub ayaa sheegtay. Go’aanka ayaa dhaqan galaya 28-ka Maay, ayay raacisay.

Norway waa waddankii tobnaad ee Yurub ee aqoonsada dawladnimada Falastiin. Bulgaria, Qubrus, Czech Republic, Hungary, Malta, Poland, Romania, iyo Slovakia ayaa sidaas sameeyay 1988, iyadoo Sweden ay ku biirtay 2014.

“Dowladda Norway waxay go’aansatay in Norway ay u aqoonsan doonto Falastiin dowlad ahaan,” ayuu yiri ra’iisul wasaare Jonas Gahr Store.

Oslo waxay samaynaysaa tallaabadan iyada oo ay jirto iskahorimaadka Qaza, kaas oo “tobanaan kun lagu dilay laguna dhaawacay,”. Ra’iisul wasaare Jonas Gahr Store ayaa carabka ku adkeeyay. Ujeedadu waa “in la noolaado xalka kaliya ee bixiya xal siyaasadeed oo loogu talagalay Israa’iiliyiinta iyo Falastiiniyiinta si isku mid ah: Laba dawladood, oo ku nool dhinac, nabad iyo ammaan,” ayuu yirri.

Wax yar ka dib ku dhawaaqista Norway, Ireland waxay sidoo kale sheegtay inay aqoonsanayso dawladnimada Falastiin.

Wasiirka arrimaha dibadda ee Israa’iil Israel Katz ayaa ka jawaabtay horumarkaas iyadoo dib ugu yeertay safiirrada dalkaas ee Ireland iyo Norway si ay wadatashi degdeg ah ula sameeyaan. Si la mid ah ayaa ku dhici doonta safiirka Spain haddii Madrid ay sameyso tallaabo la mid ah, ayuu raaciyay.

“Waxaan fariin aan shaki lahayn u dirayaa Ireland iyo Norway – Israa’iil iskama dhaafi doonto arrintan si aamusnaan ah,” Katz ayaa ku yiri hadal uu soo saaray.

Iyagoo aqoonsanaya dawladda Falastiin, Oslo iyo Dublin “waxay doonayaan inay fariin u diraan Falastiiniyiinta iyo adduunka oo dhan – argagixsada,” ayuu yirri, isagoo ku andacoonaya inay ” abaalmarin siinayaan Xamaas iyo Iiraan.”

“Dowrka nacasnimada” ee wadamada Yurub kama celin doono Israa’iil inay gaarto yoolkeeda ah “duminta Xamaas” ee Qaza, Katz ayaa carabka ku adkeeyay.

Spain ayaa ku dhawaaqday in ay aqoonsanayso dowladnimada Falastiin dhowr daqiiqo kadib hadalka wasiirka arrimaha dibadda ee Israa’iil.

Aqoonsiga Falastiin, Norway waxa ay “taageerta ciidamada qunyar socodka ah ee dhulka ku luminayey iskahorimaadkan daba dheeraaday iyo waxashnimada,” Ra’iisul wasaare Jonas Gahr Store ayaa yirri. Oslo waxay sidoo kale u diraysaa “farriin adag” quruumaha kale si ay ugu daydaan tusaale ahaan, sababtoo ah tani waxay ugu dambeyntii suurtogal ka dhigi kartaa in dib loo bilaabo dhaqdhaqaaqa xalinta laba dawladood, ayuu raaciyay.

“Ma jiri doonto nabad ka dhalata Bariga Dhexe haddii aan la helin xal laba dawladood ah, ma jiri karo xal laba dawladood ah haddii aan la helin dawlad Falastiin ah. Si kale haddii loo dhigo, dawlad Falastiini ah ayaa shardi u ah in nabad lagu gaaro Bariga Dhexe” Ra’iisul wasaaraha ayaa sidaas ku sharaxay.

Talaabadan ay qaadeen wadamada Norway, Ireland iyo Spain ayaa kusoo beegmaya maalmo un kadib markii dacwad oogaha maxkamada caalamiga ah ee dambiyada caalamiga Karim Khan uu dalbaday in amar lagu siiyo ra’iisul wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu iyo wasiirka gaashaandhiga Yoav Gallant iyo sidoo kale sadsex sarkaal oo sare oo katirsan ururka Xamaas ee Falastiin. Eedeymaha ah in ay geysteen “dambiyo dagaal iyo dambiyo ka dhan ah aadanaha.”

Waa waajib

Horaantii Talaadadii, Norway ayaa noqotay waddankii ugu horreeyay ee Yurub ah ee ku dhawaaqa inay xirriiyaan Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu iyo Wasiirka Difaaca Yoav Gallant, haddii la aqbalo waarannada ay soo saareen guddi garsoorayaal ah oo ka tirsan Maxkamadda Dambiyada Caalamiga ah (ICC). .

Wasiirka arrimaha dibadda Norway Espen Barth Eide ayaa sheegay in amarka lagu soo xiray Netanyahu iyo Gallant oo ka wakiil ah maxkamadda Hague ay ku qasbanaadeen inay xiraan haddii ay Norway yimadaan.

Wargeys online ka ah Norway ayaa sheegay in Eide uu qoray in Netanyahu uu halis ugu jiro in loo gacan geliyo haddii uu Norway booqdo. Isagoo xusay in guddi garsoorayaal ah oo ka tirsan maxkamadda dambiyada ee ICC ay ka fiirsan doonaan in amarka lagu xiro iyo in kale oo loo gacan geliyo maxkamadda.

Talaadadii, madaxa siyaasadda arrimaha dibadda ee Midowga Yurub Josep Borrell ayaa sheegay in xubnaha ururka ay si sharci ah ku qasbi doonaan inay xiraan Netanyahu haddii uu yimaado dhulkooda. “Dhammaan dawladaha ansixiyay qawaaniinta ICC waxay ku qasban yihiin inay fuliyaan go’aannada Maxkamadda,” Borrell ayaa sharraxay.

Ugu yaraan, 35,562 qof ayaa lagu dilay 79,652 kalena waa lagu dhaawacay duqeymaha cirka ee Israa’iil iyo weerarka dhulka ee Marinka Qaza, sida lagu sheegay xogtii ugu dambeysay ee wasaaradda caafimaadka ee Falastiiniyiinta. Israa’iil ayaa howlgalkeeda militari ka billowday Qaza, taasoo jawaab u ah duullaankii xudduudda ee 7-dii Oktoobar, oo ay Xamaas ku qaadday ugu yaraan 1,200 oo qof, 250 kalena ay qafaasheen.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Diblomaasiyadda

Ireland waxay go’aan taariikhi ah ku aqoonsatay dawlad madax-banaan oo Falastiin ah

Ireland waxay si rasmi ah u aqoonsan doontaa Falastiin dawlad ahaan, Raiisel wasaare Simon Harris ayaa xaqiijiyay. Mar uu ka hadlayay wararka sheegaya in dalkiisa uu ku biiri doono Norway iyo Spain oo iyagana rabo inay aqoonsadaan.

Published

on

Calamada qaranka Falastiin iyo Ireland ayaa la arkayaa iyagoo is barbar suran (Sawirka Reuters)

Ra’iisul wasaaraha Ireland Simon Harris ayaa Arbacadii ku dhawaaqay in Dublin ay aqoonsan doonto dowlad madax-bannaan oo Falastiin ah, waxaana uu rajeynayaa in dalal kale ay ku dayan doonaan.

“Maanta, Ireland, Norway, iyo Spain waxay ku dhawaaqayaan inaan aqoonsannahay dawladda Falastiin,” Harris ayaa ku yiri shir jaraa’id.

Ireland waxay si rasmi ah u aqoonsan doontaa Falastiin dawlad ahaan, Raiisel wasaare Simon Harris ayaa xaqiijiyay. Mar uu ka hadlayay wararka sheegaya in dalkiisa uu ku biiri doono Norway iyo Spain oo iyagana rabo inay aqoonsadaan.

Dowladda Norway ayaa ku dhawaaqday inay aqoonsan doonto dowladnimada Falastiin ilaa toddobaadka soo socda, halka Ra’iisul wasaaraha Spain Pedro Sanches uu u sheegay aqalka hoose ee baarlamaanka qaranka Arbacadii in Madrid ay sidoo kale si rasmi ah u aqoonsan doonto dowladda Falastiin laga bilaabo talaadada.

Harris wuxuu sheegay in saddexda waddan ay isku dubaridinayaan isbeddellada siyaasadda, waxa uu ku tilmaamay “maalin taariikhi ah oo muhiim u ah Ireland iyo Falastiin.” Waxa uu rajo ka muujiyay in go’aamadaasi ay gacan ka geysan doonaan in khilaafka Carabta iyo Israa’iil lagu riixo in la gaaro xal loo maro xal laba dowladood ah.

Galbeedka Quddus ayaa ka fal-celisay isbedelada ka socda Yurub iyadoo u yeertay safiiradeeda Ireland iyo Norway. Wasiirka arrimaha dibadda Israa’iil Katz ayaa sheegtay in aqoonsiga dawladnimada Falastiin uu la mid yahay abaal marinta argagixisada, wuxuuna caddeeyay in dawladda Yuhuudda “aysan ka aamusi doonin kuwa wax u dhimaya madax-bannaanideeda oo khatar gelinaya ammaankeeda.”

Diblomaasi sare ayaa intaa ku daray in “nacasnimada Irish-Norway nagama celinayso,” wuxuuna ka digay “cawaaqib xun oo dheeraad ah,” oo ay ku jirto Spain, haddii ay raacdo ballanqaadkeeda.

Ra’iisul wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ayaa si cad u sheegay in uu ka hortagayo qaranimada Falastiin. Israa’iil ayaa si dhab ah gacanta ugu haysa dhul ballaaran oo ay u badan yihiin dadka reer Falastiin.

Maamulka falastiiniyiinta oo caalamka loo aqoonsan yahay inuu matalo danaha shacabka falastiiniyiinta ayaa qaar ka mid ah waxay sheegeen waxa ka dhacaya Daanta Galbeed. Qaza, oo ah deegaan gaar ah oo ay Falastiiniyiintu leeyihiin, ayaa waxaa in muddo ah gacanta ku hayay Xamaas, oo ah koox iska soo horjeeda. Xamaas ayaa soo abaabushay weerar lagu hoobtay oo lagu qaaday koonfurta Israa’iil bishii Oktoobar ee la soo dhaafay, taasoo keentay aargoosi ballaaran oo militariga Israa’iil kaas oo aan weli la soo afjarin.

Dadka dhaleeceeya xukuumadda Netanyahu ayaa sheegaya in aysan u muuqan wax qorshe ah oo ku wajahan Qaza kadib markii ay gaartay hadafkeedii ahaa in ay meesha ka saarto Xamaas. Maamulka Yahuudda ayaa waxaa isa soo taraya eedeymaha loo jeedinayo in ay isku dayayaan in ay isir ahaan sifeeyaan dhulka go’doonsan.

Facebook Comments Box

Continue Reading

Diblomaasiyadda

Shiinaha ayaa sheegay muhiimadda ay leedahay in la joogteeyo taageerada caalamiga ah ee Soomaaliya

Beijing waxay taageertaa wadahadalka iyo wadatashiga dhammaan dhinacyada Soomaaliya si loo xalliyo khilaafaadkooda iyo horumarka laga gaaray kala-guurka siyaasadeed, ayuu yirri Mudane Zhang.

Published

on

Zhang Jun, ergeyga joogtada ah ee Shiinaha u fadhiya Qaramada Midoobay

Zhang Jun, ergeyga joogtada ah ee Shiinaha u fadhiya Qaramada Midoobay, ayaa Isniintii ku baaqay in la sii wado taageerada caalamiga ah ee dadaallada Soomaaliya ee ku aaddan xasilloonida siyaasadeed, kala guurka amniga, iyo dib u dhiska dhaqaalaha iyo bulshada. Isagoo ka hadlayay shirka golaha ammaanka ee Soomaaliya, ayuu ku nuux-nuux saday in dareenka iyo taageerada QM iyo beesha caalamka ee dalka aan laga leexan, maadaama 2024-ka uu muhiim u yahay geeddi-socodkiisa siyaasadeed, kala guurka amniga, dib u dhiska dalka.

Beijing waxay taageertaa wadahadalka iyo wadatashiga dhammaan dhinacyada Soomaaliya si loo xalliyo khilaafaadkooda iyo horumarka laga gaaray kala-guurka siyaasadeed, ayuu yirri Mudane Zhang. Wuxuu kaloo hoosta ka xarriiqay in doorashada nidaamka siyaasadeed iyo tubta horumarka ay ku taallo madaxbannaanida Soomaaliya. Waxa uu ku booriyay beesha caalamka in ay ixtiraamaan mabda’a ah in Soomaalidu ay jaanis u sameysato oo ay ka fogaato in ay soo rogaan qaab dowladnimo oo dibadda ah.

Dhanka kala guurka amniga ee Soomaaliya, Mudane Zhang wuxuu carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay in dowladda federaalka Soomaaliya laga caawiyo adkeynta horumarka laga gaaray dadaallada la dagaallanka argagixisada iyo ilaalinta xasilloonida. Waxa uu sidoo kale carabka ku adkeeyay in loo baahan yahay in la caawiyo laamaha amniga Soomaaliya si kor loogu qaado awoodooda si ay u qaadaan mas’uuliyad weyn.

Sidoo kale, Zhang Jun ergeyga joogtada ah ee Shiinaha u fadhiya Qaramada Midoobay ayaa muujiyay muhiimadda ay leedahay in Soomaaliya laga taageero dhaqaalaha iyo dib u dhiska bulshada. Wuxuu bogaadiyay qorshaha ay dowladda federaalka Soomaaliya dhawaan daah-furtay Hiigsiga Qarniga ee 2060-ka, kaas oo looga gol leeyahay in lagu dejiyo himilooyinka muhiimka ah ee horumarinta dalka.

Dhanka kale dowladda uu hoggaamiyo mudane Xassan Sh. Maxamuud ayaa culeys badan kala kulmaayo maamulada dalka, kuwaas oo aan qaarkiis taageersaneen sida uu wax u wado. Warqad uu soo saaray madaxweynaha ayaa wuxuu ku sheegay in mudnaan gaar ah siisay xiriirka wada-shaqeyn ee kala dhaxeeya dowlad goboleedyada dalka.

“Dowladda Federaalka Soomaaliyeed ee aan hoggaamiyo waxay ugu horreyntiiba mudnaan gaar ah siisay xiriirka wada-shaqeyn ee kala dhaxeeya dowlad goboleedyada iyadoo saldhig uga dhigaysa mabaadi’da dastuureed ee hagaysa hannaanka wadashaqeynta Dowladda Federaalka iyo dowlad goboleedyada si loo dardargeliyo fulinta ajendayaasha qaran oo ay ugu horreeyaan adkaynta amniga dalka, dhammaystirka Dastuurka Dalka oo dabranaa muddo ka badan 10 sanadood, xoojinta federaalaynta dalka iyo horumarinta dhaqaalaha.” ayuu yirri.

Madaxweyne Xassan ayaa lagu eedaynayaa inuu dastuurkii dalka lahaa sida uu rabay ka dhigay asigoo aan dheg-jalaq u siinin fikradaha maamulada dalka, mucaaradka iyo dadka aqoonta duruqsan u leh dastuurka iyo dowlad-dhiska. Wuxuu sheegay in,

Dowladda Federaalka waxa ay horumar ka sameysay dibu-eegista lagu dhammaystirayo Dastuurka J.F.S iyada oo sameysay wadatashiga saamileyda siyaasadeed iyo si gaar ah talo aruurin dadweyne si toos ah iyo si danabeysanba (Online), welina waxa ay dowladu dhiirigelinaysaa wada-xaajoodka iyo wada-tashiga lagu dhameystirayo dastuurka dalka si shacabka Soomaaliyeed u gaaraan himillooyinka ay hiigsanayaan ee ah helidda dowlad hagaagsan oo dimoqraadi ah kana shaqeysa baraaraha muwaadinka Soomaaliga ah.

Wuxuu intaasi raaciyey ‘Waxaan si gaar ah hoosta uga xariiqayaa in Dawladda Federaalku dadaal farabadan ku bixisay hagaajinta xiriirka wadashaqeyn ee kala dhaxeeya dhammaan Dowlad Goboleedyada si gaar ahna Dowladda Puntland si uu noqdo xiriir sharci ah oo ku salaysan danta dadka iyo dalka, welina waxaa ka go’an Dawladda Federaalku in ay sii wado dadaal kasta oo ay ku hagaajineyso Xiriirka Dawladda Puntaland si dadka Soomaaliyeed u hantaan dawlad Soomaaliyeed oo xaqiijin karta himilooyinkooda Dawladnimo.

Hadaba, Dowladda Federaalka waxaa ka go’an sidii horeba in aysan marnaba siyaasadeynin waajibka ka saaran wadashaqeynta labada heer dowladeed ee federaalka si gaar ah arrimaha ku saabsan dhaqaalaha, horumarinta iyo la tacaalidda arrimaha bini’aadannimada iyadoo oo adkeynaysa waajibka iyo xuquuqaha dastuuriga oo ay leeyihiin Dowlad goboleedyadu. – ayuu ku sheegay warqada Villada kasoo baxday.

Facebook Comments Box

Continue Reading
Advertisement
Siyaasadda Soomaaliweyn1 day ago

Ergayga Gaarka ah ee Xoghayaha Guud ee QM u qaabilsan Soomaaliya James Swan oo Muqdisho soo gaaray

Wararka3 days ago

Midnimada Afrika: Waa maxay sababta ay dunida ugu dabaal degto 25-ka Maay?

Diblomaasiyadda4 days ago

Madaxweyne Joe Biden wuxuu Kenya ku sheegay inay tahay saaxiibka ugu weyn ee aan NATO ka tirsaneen

Diblomaasiyadda4 days ago

Madaxweyne Putin iyo boqorka Baxreyn waxay ku heshiiyeen inay sii xoojiyaan iskaashiga labada dal

Arrimaha Bulshada iyo Qoyska6 days ago

4-taan qoddob ku illaali noloshaada haddii ay dhab kaa tahay horumar inaad gaarto

Diblomaasiyadda6 days ago

Norway ayaa si rasmi ah u aqoonsatay Falastiin inay tahay dowlad madax-bannaan

Diblomaasiyadda6 days ago

Ireland waxay go’aan taariikhi ah ku aqoonsatay dawlad madax-banaan oo Falastiin ah

Afrika6 days ago

Muwaadiniin Maraykan ah oo ku lug lahaa isku daygii afgambi ee Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Koongo

Wararka7 days ago

Madaxweynihii hore ee Koonfur Afrika ayaa laga mamnuucay doorashada ‘masuqmaasuq awgeed’

Wararka1 week ago

Madaxweynaha Iiraan ayaa la xaqiijiyay inuu ku dhintay shil diyaaradeed

Bariga dhexe1 week ago

Gantaalka Xuuthiyiinta ayaa ku dhacay Markab Shidaal siday oo Shiinaha leeyahay kasoo marayay Badda Cas

Geeska Afrika1 week ago

Itoobiya oo ka carootay hadal uu jeediyey safiirka Mareykanka u fadhiya Itoobiya

Gumeysi iyo isir sifeyn2 weeks ago

Xoghayaha guud ee QM Antonio Guterres oo walaac xooggan ka muujiyey hawlgallada ka socda Rafax

Siyaasadda Soomaaliweyn2 weeks ago

James Swan oo loo magcaabay sii hayaha Ergeyga Xoghayaha Guud ee QM ee Soomaaliya iyo xafiiska UNSOM

Afrika2 weeks ago

Masar oo ku biiraysa dacwad xasuuq ah oo ka dhan ah Israa’iil

Dhaqan, Af, iyo Taariikhda2 weeks ago

Sida reer galbeedku u maareeyaan Afrika iyaga oo adeegsanaya warbaahinta dhaqanka gumaysiga ku salaysan

Afrika3 weeks ago

Dawlada Togo oo meesha ka saartay doorashadii madaxtinimo

Wararka3 weeks ago

Madaxweyne Putin oo ka digay dagaal caalami ah xilli uu heegan geliyey ciidamada Nukliyeerka

Wararka3 weeks ago

Dalka Chad oo dooranaya madaxweyne ka dib saddex sano oo xukun milatari ah

Islaam Naceybka3 weeks ago

Hindiya: RW Narendra Modi ayaa Muslimiinta laga tirada badan yahay ku tilmaamay “kuwa ku soo dhuunta” hadalada nacaybka ah

Gumeysi iyo isir sifeyn3 weeks ago

Maxay Carabtu u taageeri la’dahay Falastiin?

Wararka3 weeks ago

Kenya oo markii ugu horeysay haweeney u magacawday taliyaha ciidamada cirka

Siyaasadda Soomaaliweyn3 weeks ago

Heshiisyada dowladda Xassan Sheekh la gashay Turkiga waxaa ku jira sii deynta wiilka madaxweynaha oo dil ka gaystay Turkiga

Gumeysi iyo isir sifeyn4 weeks ago

Burburka Qaza soo gaaray oo aan la arag tan iyo Dagaalkii Labaad ee Adduunka, ayaa qaadan doonta tobanaan sano in dib loo dhiso – QM ayaa tirri.

Siyaasadda Soomaaliweyn4 weeks ago

“Ma aqbalayno in mar kale aan ku laabano doorashadii teendhada” – RW Xamsa Cabdi Barre

Yurub4 weeks ago

Dowladda Ingiriiska ayaa u musaafuriyay Ruwaanda magangalyo doonkii ugu horreeyay: warbaahinta Ingiriiska

Dhaqaalaha4 weeks ago

Soomaaliya oo markale deyn raadinaysaa iyadoo wakhti dhow deyn laga cafiyey

Islaam Naceybka1 month ago

6 Ciyaaro ‘Games’ oo lagu xumeeyay Diinta Islaamka

Dhaqaalaha1 month ago

Amaah-bixiyayaashu waa inay joojiyaan ka faa’iidaysiga khayraadka Afrika ee deynta

Afrika1 month ago

In ka badan 100 maxbuus ayaa ka baxsaday xabsi ku yaalla dalka Nayjeeriya

Sirdoonka & Militariga1 month ago

Soomaaliya ayaa xabsiga u taxaabtay askar uu Mareykanku tababaray oo looga shakiyay inay xadeen raashin

Diblomaasiyadda1 month ago

Shiinaha ayaa sheegay muhiimadda ay leedahay in la joogteeyo taageerada caalamiga ah ee Soomaaliya

Afrika1 month ago

Dawlada Burkina Faso oo shaqada ka joojisay warbaahinada reer galbeedka ee BBC iyo VOA

koonfurta Bari Aasiya1 month ago

Ra’isul Wasaarihii horre Malaysia Mahathir Maxamad oo wajahaya baaritaan musuq-maasuq ah

Arrimaha Bulshada iyo Qoyska1 month ago

Waan Waayay Dheh: Cuudintii Caadooyinka Xunxun

Diblomaasiyadda1 month ago

Hoggaamiyaha dalka Senegal wuxuu ku baaqay ‘in dib u eegis lagu sameeyo xiriirka Midowga Yurub’

Sirdoonka & Militariga1 month ago

Hogaamiyayaasha Afrika ayaa ku dadaalaya in qaab cusub loo wajaho la dagaalanka argagixisada

Diblomaasiyadda1 month ago

Saraakiisha Kuuriyada Waqooyi ayaa booqasho naadir ah ku tagay Iiraan

Sirdoonka & Militariga1 month ago

Markab dagaal oo Turkigu leeyahay oo kusoo xirtay dekadda Muqdisho: Dhaqan-gelinta heshiiska iskaashiga difaaca labada dal

Falsafada iyo Siyaasada Arrimaha Bulshada1 month ago

Waa maxay bulsho?

Xul